- All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
- Explore multilingual sermons in global languages
- Two new revised editions in English have been released
- Check out our website translated into 27 languages
Kota tënë 2: Ndia
[2-1] Sarango ye na lege ti Ndia alingbi ti soo e? (Luc 10 : 25-30)
« Mbeni wafango-ndia aye ti sara si Jezu ati na ya ti gbanda ti lo si lo hunda lo: Wafango-ye, nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini so angba lakue lakue? Jezu atene na lo: Tënë ti nyen laa a su na ya ti mbeti ti Ndia? Nyen laa mo diko na ya ni? Zo ni akiri tënë na lo: Alingbi mo ndoye Mve ti dunia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na yingo ti mo kue, na ngangu ti mo kue, na tënë ti be ti mo kue, mo ndoye nga mba ti mo zo tongana ti so mo ye tere ti mo wani. Jezu atene na lo: Mo kiri tënë na legeni. Sara ye ni tongaso na fade mo ngba na fini. Me wafango-ndia ni aye ti zi kamene na le ti lo si lo tene na Jezu: Ka mba ti mbi ni ayeke zo wa? Jezu amu tënë si atene: Mbeni lâ, mbeni koli alondo na Jeruzalem si lo yeke zu ti gue na Jeriko. Lo ti na maboko ti azaragina so anzi aye ti lo kue, ala pika lo nduru na kuâ si ala do lo azia lo, ala hon. »
| Kota kpale ti zo ayeke nyen? |
| Lo yeke duti na agbâ ti ahandango terê so ayeke na legeni pepe. |
Luc 10 : 28, « Mo sara ye ni so na fade mo ngba na fini »
Azo ayeke duti na agbâ ti ahandango terê so ayeke na legeni pepe. Akpa baa mo tene ala woko mingi na lege ti ye ni so. Ala kpa azo so ahinga ndo, me ayeke handa ala hio mingi na ala hinga pepe ambage ti sarango ye ti ala so ayeke sioni. Adu e, me e hinga terê ti e mveni pepe na e ngba lakue ti duti baa mo tene e hinga terê ti e ni.. Ngbanga ti so azo ahinga terê ti ala wani pepe, Mbeti ti Nzapa atene e yeke awasiokpari.
Azo ayeke tene tënë ti asiokpari ti ala so ayeke daa. Ala lingbi pepe ti sara nzoni, me ala yeke nduru ti baa terê ti ala tongana anzoni zo. Ala ye ti pika kate ti ala ndali ti anzoni ye so ala sara na ti fa terê ti ala. Ala tene ala yeke awasiokpari, me ala yeke sara ye baa mo tene ala yeke anzoni zo.
Ala hinga atene ala yeke na ye ti nzoni na terê ti ala pepe, ala lingbi nga ti sara nzoni ye pepe, me ala gi lege ti handa amba ti ala, ti mbeni, gi ala wani ayeke handa terë ti ala atene. « Zia e gue, e lingbi pepe ti duti gi sioni sioni. Nyen na nyen kue, mbeni ye ti nzoni ayeke nga na terê ti e. »
Ndani laa ala yeke baa amba ti ala si ala yeke tene na be ti ala: « Nzapa ti mbi! Mbi ye fade lo sara ye ni so pepe. Lo sara fade pepe ka ayeke nzoni mingi. Lo tene fade tënë tongaso ka ayeke fade nzoni mingi. Mbi baa ti mbi ayeke nzoni ti fa nzoni sango tongaso wala tongaso. Azi lo na ya ti asiokpari kozo ti mbi, nilaa mbi baa ti mbi, ayeke nzoni lo sara ye mingi, tongana zo so azi lo na ya ti asiokpari. Alondo ti soo mbi fade fadeso, me tongana mbi manda ye mingi fade mbi sara nzoni mingi ahon lo. »
Ala yeke leke yanga ti zembe na be ti ala. « Mo ku gi kungo awe. Fade mo baa, mbi yeke tongana mo pepe. Na gbungo li ti mo, mo baa ti mo tene mo hon mbi fadeso, nilaa pepe? Mo ku gi kungo awe. Asu na ya ti Mbeti ti Nzapa atene: fade ala so aga na peko ayeke duti azo ti kozo ni. Mbi hinga mbi tene ye ni so ayeke si na mbi. » Mo ku, mbi yeke fa na mo. Azo ayeke handa terê ti ala wani.
Ataa so , tongana azia lo na ndo so mba ti lo ni ayeke daa so, fade lo sara gi oko ye so, lo ngba lakue ti fâ ngbanga na ndö ti mba ti lo ni.
Tongana ahunda na azo atene: Ala yeke na ngangu ti sara nzoni? Azo mingi atene ala yeke na ni pepe. Me ala yeke handa terê ti ala atene ala wani ayeke na ngangu ni. Tongaso, ala yeke tara ni na ngangu ti sara ni ngbii ala kui na ni.
Ala baa atene « nzoni » ayeke na ya ti be ti ala, ala yeke na ngangu ti sarango nzoni. Ala baa atene ala wani ala yeke nzoni alingbi na ni. Ataa akiri adu ala ngbene ye lawa, ataa ala so asara kua ti Nzapa mingi, ala gbu li ti ala atene: « Mbi lingbi ti sara so kâ, so ge, ngbanga ti Nzapa! »
Me tongana e zi Mve ti e na ya ti gigi ti e, e lingbi ti sara nzoni biani? Ye ti nzoni ayeke na ya ti zo? Zo alingbi ti sara anzoni ye na ya ti gigi ti lo? Azo ayeke na ngangu ti sara anzoni ye pepe. Na ngoi kue, tongana na azo atara ti sara mbeni ye ala wani, ala yeke sara siokpari.
Ambeni azia Jezu na mbage na peko ti zingo ala na ya ti siokpari, ala tara ti sara nzoni ye ala wani. Gi sioni laa ayeke na ya ti e kue. E lingbi gi ti sara sioni awe. Na ngangu ti e wani (ataa ala so asoo ala), gi siokpari laa e lingbi ti sara. So ayeke gi sarango ye ti mi-terê ti e laa.
| Nyen laa lakue e yeke sara, Nzoni wala sioni? |
| Sioni |
Na ya ti abia ti e: « E gonda Mve ti dunia », e wara mbeni bia so atene: « ♪ mbeni terê so ayeke na ngere ngangu pepe, tongana Jezu ayeke daa pepe, lo yeke girisa lege, tongana Jezu mo yeke daa pepe, mbi yeke tongana mbeni manbgoko so mapia ti bongo ayeke na ndö ni pepe so ayeke suwa na le ti ngu. ♪ » Tongana Jezu ayeke na e pepe, e lingbi gi ti sara siokpari awe. E yeke mbirimbiri gi ngbanga ti so asoo e. Ti taa-tënë ni, e yeke sioni.
Bazangele Paul atene: « Biani, ye ti nzoni so mbi ye ni, mbi yeke sara ni pepe, me ye ti sioni so mbi ye ni pepe, ni laa mbi yeke sara ni.» (Rome 7:19). Tongana mbeni zo ayeke na mbage ti Jezu, ayeke so ayeke ngangu ye pepe. Me tongana mbeni ye so abongbi lo na Jezu ayeke daa pepe, zo ni agi lege ti sara nzoni na le ti Nzapa. Me mingi tongana lo yeke gi lege ni, mingi lo yeke na ya ti sarango sioni.
Ataa gbia David ayeke nga tongaso. Na ngoi so kodro ti lo ayeke na siriri si ayeke mai, na mbeni lakui, lo ma na ndö ti da ti si lo yeke tambula. Lo baa limo so ayeke gboto le ti lo si lo wara nzara ti terê. Lo yeke tongana nyen na ngoi so lo girisa Mve ti dunia? Lo yeke taa sioni. Lo fâ Uri si lo mu wali ti lo, me David abaa sioni ni na ya ti lo wani pepe. Lo wara ambeni tënë ti fa atene ye so lo sara ayeke na legeni.
Tongaso, mbeni lango, wayanga-Nzapa Nathan aga abaa lo si atene na lo. « Na ya ti mbeni kodro, akoli use ayeke daa; mbeni ayeke zo ti mosoro, mbeni ayeke wayere. Zo ti mosoro ni ayeke na ataba na abagara mingi. Wayere ni ayeke gi na kete taba oko so lo vo vongo. Lo yeke bata taba ni na da ti lo si taba ni na amolenge ti lo akono legeoko. Taba ni ayeke te gi kete kobe so zo ti mawa ni ayeke te, taba ni ayeke nyon gi kete ngu so zo ti mawa ni ayeke nyon, taba ni ayeke lango na ya ti maboko ti wa ti lo. Taba ni aga tongana molenge ti lo ti wali. Mbeni lâ, mbeni gene asi na da ti zo ti mosoro ni. Lo ke ti gbu mbeni taba ti lo oko wala mbeni bagara ti lo oko ti fâ ti to na gene so aga na da ti lo so. Me lo gbu kete taba ti zo ti mawa ni si lo fâ lo, lo to na gene so aga na da ti lo so. » (2 Samuel 12:1-4)
David atene: « Zo so asara ye so alignbi na kuâ. » Ngonzo ti lo aza wâ, lo tene: « Lo yeke na anyama mingi, lo lingbi fade ti soro mbeni oko. Me lo mu gi oko taba ti wayere ti sara na kobe na gene ti lo. Lo lingbi na kuâ! » Nathan atene na lo: « Mo yeke zo ni so.» Tongana e mu peko ti Jezu si e ngba na terê ti lo pepe, ataa ala so akiri adu ala, ala alingbi ti duti tongaso.
Ayeke legeoko tongaso ngbanga ti azo kue, ataa ala so ama na be. Tongana Jezu ayeke daa pepe, e ayeke pika gere ti e lakue na e yeke sara sioni. Nilaa, e kiri e hinga na be ti e laso e tene Jezu asoo e, ataa so sioni ayeke na be ti e. « ♪Mbi ye ti wu terê ti mbi na gbe de ti Keke ti kulusu.♪ » Be ti e awu terê ti lo na gbe ti de ti zingo so Kriste azi azo na ya ti asiokpari. Me tongana e londo na gbe ti de ni e hon si e baa gi e wani, e yeke wu terê ti e laoko pepe.
Nzapa Amu na E Dutingo Mbirimbiri na Lege ti Mabe Kozo si Ndia aga
| Nyen laa ayeke kozo? Mabe wala Ndia? |
| Mabe |
Bazangele Paul atene Nzapa amu na e dutingo mbirimbiri na lege ti mabe kozoni. Dutingo mbirimbiri na lege ti mabe aga kozoni. Lo mu ni na Adam na Eve, na Abel, na pekoni Lo mu ni na Sete na Enok, Lo mu ni na Noé…, na Abraham, na Isaac, na Jakob nga na amolenge ti lo baleoko na use. Ataa Ndia ayeke daa pepe, ala ga mbirimbiri na le Nzapa na lege ti mango na be na Tënë ti Lo. Nzapa asara tufa na ndö ti ala si ala wu terê na lege ti mango na be na Tënë ti Lo.
Ngoi ahon, ahale ti Jakob asara kodro na sese ti Ezipte tongana ngbaa, ngu ngbangbo osio ndali ti Jozefe. Na pekoni, Nzapa asigigi na ala na lege ti Moïze si ague na ala na mbage ti sese ti Kanaan. Me na ya ti ngu 400 ti ngbaa so, ala girisa gango mbirimbiri na lege ti mabe ni.
Tongaso, Nzapa amu lege na ala ti fâ Bengba ngu-ingo na lege ti ye ti kpene ti lo si lo gue na ala na yando. Na ngoi so ala si na yando ti Sin, Lo mu na ala Ndia na ndö hoto ti Sinai. Lo mu na ala Ndia so mungo-yanga Baleoko ayeke daa si nga asura 613 so afa agere ni kue ayeke nga daa. « Mbi yeke Mve ti dunia, Nzapa ti ala, Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Izaake, Nzapa ti Jakob. Zia si Moize ama na ndö hoto ti Sinaï, na fade mbi mu na ala Ndia. » Nzapa amu Ndia na amara ti Israel.
Lo mu na ala Ndia titene ala « hinga ye so ayeke siokpari » (Rome 3:20). Ayeke titene ala hinga ye so Lo ye na ye so Lo ye pepe na nga ti fa sarango ye ti mbirimbiri ti Lo na ziango terê nde ti Lo.
Amara ti Israel kue so ayeke lani angbaa ngu 400 afä Bengba ngu-ingo. Ala Israel tingbi laoko pepe na Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Izaake, Nzapa ti Jakob. Ala hinga Lo pepe.
Na ndembe so ala yeke lani tongana angbaa na ya ti ngu 400 so, ala girisa sarango ye ti mbirimbiri ti Nzapa. Na ndembe ni so, ala yeke na makonzi pepe. Jakob na Jozefe ayeke lani amokonzi ti ala, me ala kui awe. Abaa tongana Jozefe awara lege pepe ti tene tënë ti mabe na amolenge ti lo ti koli, Manase na Efraim.
Nilaa ayeke nzoni ala kiri awara Nzapa ti ala si ala tingbi na Lo ngbanga ti so ala girisa sarango ye ti mbirimbiri ti Lo. Nilaa Nzapa amu na ala dutingo mbirimbiri so aga na lege ti mabe kozoni, na pekoni Lo mu na ala Ndia na peko ti so ala girisa mabe. Lo mu na ala Ndia ti sara si ala kiri na Lo.
Titene Nzapa asoo amara ti Israel nga ti sara si ala ga amara ti lo, amara ti Abraham, lo tene na ala ti fä gaza.
Nzara ti be ti lo na iringo ala, kozoni ayeke titene ala hinga Nzapa na lege ti Ndia, use ye ni ayeke ti fa na ala atene ala yeke awasiokpari na le ti Lo. Lo ye si ala wara songo ala na lege ti sandaga ti mbongo asiokpari so Nzapa amu na ala, titene ala ga na gbe le ti Nzapa si ala ga amara ti Nzapa. Na lo sara si ala ga amara ti Lo.
Azi amara ti Israel na ya ti asiokpari ti ala na lege ti ndia (kode ti yango sandaga) na lege ti mango na be na Mesi so ayeke titene lo aga. Me kode ti yango sandaga so amiro na mbeni ngoi.
Na ya ti Luc 10:25, « mbeni wafango-ndia alondo ti tara Jezu. » Wafango-ndia ni ayeke mbeni farizien. Afarizien ayeke awabatango Ndia so agi lege ti duti na lege ti batango Tënë ti Lo. Ala yeke azo so agi lege kozoni ti bata kodro ti ala si na pekoni ala ye mingi ti duti na batango Ndia ti Lo. Na pekoni, azelote ayeke nga daa so ayeke azo ti sarango ye na ngangu, ala ye mingi ti sara ye ti wusuwusu ti wara na ye so be ti ala aye.
| Zo wa si Jezu aye ti tingbi na lo? |
| Awasiokpari so zo ti fango lege na ala ayeke daa pepe. |
Amara ti azo tongaso ayeke daa laso nga. Ala yeke na ndö ti abongbi ti azo so ayeke tene atënë tongaso: « Ala soo azo so ayeke sara ala na pasi. » Na gbungo li ti ala, ala baa atene Jezu aga ti soo azo so ayeke sara pasi na ala. Tongaso, ala manda teoloji na ya ti akota da-mandango ateoloji, ala mu terê ti ala na poroso si ala gi lege ti « soo awayere » na ya ti amaka kue ti dutingo ti azo.
Ayeke ala so laa angba lakue ti tene: « Ayeke nzoni et duti na lege ti batango Ndia so ayeke nzoni kue si ayeke sara nzoni be mingi. Ayeke nzoni ala sara ye na lege ti Ndia, na lege ti atënë ti Lo » Me ala hinga nda ti Ndia ni mbirimbiri pepe. Ala gi lege ti tambela na peko ti Ndia ni gi na tongana ti so asu gere ni na mbeti, me ala hinga pepe ye so Nzapa aye ti fa na lege ti Ndia ni.
Nilaa, e lingbi ti tene wayanga-Nzapa, wakua ti Nzapa ayeke daa pepe, aninga ngu 400 kozo si Kriste aga. Tongaso, ala ga tongana agbâ ti ataba so zo ti fango na ala lege ayeke daa pepe.
Ala yeke na Ndia pepe, ala yeke nga na makonzi pepe. Nzapa afa terê ti Lo pepe na lege ti azo ti li ni ti ada-Nzapa ti ngoi ni so tënë ti yanga ti ala ayeke nde na sarango ye ti ala. Sese ni aga mbeni sese ti kodro-gbia ti Rome. Nilaa, Jezu atene na azo ti Israel so ayeke mu peko ti lo na yando atene, lo yeke tomba ala pepe titene ala gue akui na nzara. Lo baa mawa ti azo so ayeke tongana agbâ ti ataba si zo ti fango na ala ayeke lege ayeke daa pepe so. Azo mingi ayeke baa pasi na ndembe ni so.
Gi awafango-ndia na amara ti azo so ayeke na andokua tongaso laa ayeke wara anzoni ye so ndia amu lege na ala ti ti wara ni. Afarizien ayeke lani na ya ti molongo ti amara ti Israel, ala yeke na ya ti ngobo ti vorongo Nzapa so airi ni judaisme. Ala baa terê ti ala kota mingi.
Na ndembe ni so mbeni wafango-ndia so ahunda na Jezu na ya ti Luke 10:25: « Wafango ye, nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini ti lakue lakue? » Wafango-ndia so abaa ti lo atene mbeni zo so ayeke nzoni ahon lo, na popo ti amara ti Israel ayeke daa pepe. Nilaa, wafango-ndia so (lo so azi lo na ya ti asiokpari ti lo pepe so) ade gaba na Jezu atene: « Nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini ti lakue lakue? »
Wafango-ndia so ayeke tongana limo ti e wani ti laso. Lo hunda Jezu atene: « Nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini ti lakue lakue? » Jezu akiri tënë na lo: « Nyen laa asu na mbeti ti ndia? Nyen laa mo diko daa? »
Tongaso lo kiri tënë lo tene: « Fadei mo ndoye Mve ti dunia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na zizini ti mo kue, na ngangu ti mo kue nga na bibe ti mo kue; na nga mo ndoye mba ti mo tongana mo nveni. »
Jezu atene na lo: « Mo kiri tënë na legeni; Mo sara ye so, fade mo yeke ngba na fini. »
Lo de gaba na Jezu, me lo hinga pepe lo tene lo wani lo yeke sioni, lo yeke mbeni gbâ ti siokpari so alingbi ti sara nzoni ye pepe. Tongaso Jezu ahunda na lo: « Nyen laa asu na ya ti ndia? Nyen laa mo diko daa? »
| Mango ya ti Ndia ayeke nyen? |
| E yeke awasiokpari so e lingbi ti bata Ndia laoko pepe |
« Jésus atene na lo: “Tënë ti nyen laa a su na ya ti mbeti ti Ndia? Ti mo, nda ti tënë so mo diko so atene nyen?” Zo ni akiri tënë na lo: “Alingbi mo ye Kota Gbia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na yingo ti mo kue, na ngangu ti mo kue, na tënë ti be ti mo kue. Mo ye nga mba ti mo zo tongana ti so mo ye tere ti mo wani.” Jésus atene na lo: “Mo kiri tënë na legeni. Sara ye ni tongaso si fade mo ngba na fini.” »
« Nyen laa mo diko daa? » So ndani atene mo hinga ndia ni tongana nyen? Mo ma ya ni tongana nyen.
Legeoko nga tongana gbâ ti azo laso, wafango-ndia so abaa atene, Nzapa amu na lo Ndia titene lo sara ye alingbi na ni. Lo kiri tënë: « Fade mo ndoye Mve ti dunia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na zizini ti mo kue, na ngangu ti mo kue nga na bibe ti mo kue, si mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.»
Mbeni ye ti sioni ayeke na ya ti Ndia pepe. Lo mu na e Ndia so ayeke taa nzoni kue. Lo tene na e ti ndoye Mve ti dunia na be ti e kue, na zizini ti e kue, na ngangu ti e kue nga na yingo ti e kue si nga ti ndoye mba ti e tongana e mveni. Ti e ayeke ye ti mbirimbiri ti ndoye Nzapa na be ti e kue nga na ngangu ti e kue, me ayeke mbeni mungo yanga so ayeke nzoni kue so zo alingbi laoko pepe ti bata ni.
« Nyen laa mo diko daa? » so ndani atene Ndia ayeke mbirimbiri, si ayeke nga na legeni, me mo ma ya ni tongana nyen? Wafango-ndia so abaa ti lo atene Nzapa amu na lo Ndia ni ti titene lo sara ye alingbi na Ndia ni. Me Ndia ti Nzapa amu ni na e titene e hingo awokongo ti e na afa na gigi polele akengo nyanga ti e. Afa na gigi asiokpari ti e, « Mo sara siokpari. Mo fâ zo, ataa so mbi tene mo ti fâ zo pepe. Mo ma yanga ti mbi pepe ngbanga ti nyen? »
Ndia ayeke afa na gigi asiokpari so ayeke na be ti zo. E gbu li ti e na ye so, tongana mbi yeke tambela si mbi baa papaye so abe awe na ya ti mbeni yaka. Nzapa agboto me ti mbi na lege ti Ndia atene « Mo fâ papaye so mo te pepe. Fade asara na mbi kamene tongana mo sara ni. » « Nilaa, babâ. » « Yaka ni so ayeke ti mbeni zo nde, ndani laa alingbi mo ko papaye ni pepe. » « Nilaa, babâ. »
Na ndembe so e ma na lege ti Ndia atene. alingbi e ko ni laoko pepe so, nzara ti be ti e ayeke pusu e ngangu ti ko ni. Tongana e pete mbeni ye so airi ni resor na mbage ti gbe, fade lo yeke pusu maboko ti e na mbage ti nduzu na lege ti sarango ye ti terê lo. Siokpari ti zo ayeke tongaso.
Nzapa atene na e ti sara sioni laoko pepe. Nzapa alingbi ti tene tënë so, ngbanga ti so lo yeke Nzoni kue, ngbanga ti so lo lingbi kue, ngbanga ti lo yeke na ngangu ti sara ni. Na mbage, titene e sara siokpari pepe, e lingbi ti sara ni « laoko pepe » wala titene e sara nzoni, e lingbi ti sara ni « laoko pepe » E yeke na nzoni na ya ti be ti e « laoko pepe ». Ndia atene laoko pepe (afa ni na mbupa ti « laoko pepe » ) Ndani ayeke nyen? Ndani ayeke so nzara ti aye ayeke na be ti azo. E yeke sara ye na lege ti anzara ti be ti e. E yeke sara lango sioni, ngbanga ti so lango sioni ayeke na ya ti be ti e.
Ayeke nzoni e diko mbeti ti Nzapa kpo. Na ndembe so mbi ma na be kozo na Jezu, mbi ma na be gi na Tënë ni. Mbi diko ni atene, Jezu akui lani na keke ti kulusu ndali ti mbi na mbi lingbi ti kai pepe ti toto. Mbi yeke lani taa sioni zo, me Lo, lo kui na keke ti kulusu ndali ti mbi. Be ti mbi asara taa na mbi nzoni pepe na mbi ma na be na Lo. Na pekoni, mbi gbu li ti mbi: « Tongana mbi ye ti ma na be, fade mbi ma na be gi na Tënë ni! »
Tongana mbi diko Sigingo 20, so asu atene: « Fade mo yeke na ambeni nzapa nde na gbe le ti mbi pepe. » Mbi sambela na mbi fa siokpari ti mbi gi na tënë ni so. Mbi asa ya ti gbungo-li ti mbi ti baa wala mbi yeke na ambeni nzapa nde na gbe le ti Lo awe, wala mbi di iri ti Lo senge senge awe, wala mbi zuku li ti mbi na gbe ti ambeni nzapa nde awe? Mbi hinga so mbi voro ambeni nzapa nde fani mingi na ndembe ti asarango aye ti akotara ti yekia na akotara ti mbi so akui. Mbi sara lani asiokpari ti dutingo na ambeni nzapa nde.
Nilaa mbi sambela ti fa siokpari ti mbi, mbi tene: « Mve ri dunia, mbi voro ayanda. Alingbi afâ ngbanga na li ti mbi ndali ni. Mo zi tënë ni na li ti mbi, mbi gbu gere ti mo. Fade mbi kiri ti sara ni pepe. » Tongaso, aleke tënë ti mbeni siokpari oko awe.
Mbi tara ti gbu li ti mbi wala mbi ngba ti di ri ti Lo senge senge? Na mbi dabe ti mbi, na ndembe so mbi tonda ni ti kozoni ti ma na be na Nzapa, mbi yeke nyon lani manga ti guru. Andeko ti mbi atene na mbi: « Mo yeke mu vundu na Nzapa na lege ti nyongo manga so pepe? Wamabe alingbi ti nyon manga tongana nyen? »
So ayeke dingo iri ti Lo senge laa pepe? Tongaso, mbi sambela mbeni: « Mve ti dunia, mbi di iri ti Mo senge senge. Zi tënë ni na li ti mbi, mbi gbu gere ti mo. » Mbi tara ti kai yongo manga, me mbi ngba lakue ti pika wâ na ti mingo wâ ti manga ngu oko. Ayeke taa ngangu na mbi, lege ti kai yongo manga ni ayeke daa pepe. Me ti hunzi na ni, mbi wara lege ti zia nyongo manga biani biani. Mbi kiri mbi hinga so tënë ti mbeni siopkari akai awe.
Ti so aga na pekoni ayeke: « Dabe ti mo na lango ti hungo terë si mo bata ni nde. » So afa atene, ti sara aye nde pepe na lango ti layenga, ti sara kua pepe, ti gi nginza pepe. Mbi kai so ni nga.
Na pekoni, ayeke tene so: « Yekia babâ na mama ti mo. » Mbi yeke ma yanga ti ala na ndembe so mbi duti yongoro na ala, me tongana mbi yeke na terê ti ala, ala yeke so li ti mbi « Oo Nzapa ti mbi, mbi sara siokpari na le ti mo! Zi tënë ni na li ti mbi, Mve ti dunia. » Mbi sara sambela ti fango siokpari ti mbi ni.
Me mbi lingbi ti yekia azo ti dungo mbi mbeni pepe, ngbanga ti so ala use kue akui awe na ndembe ni so. Nyen laa mbi lingbi ti sara? « Mve ti dunia, mbi voro mo, zi tënë na li ti mbi wasiokpari so soro mbi ayeke nga daa pepe so. Mo kui na keke ti kulusu ndali ti mbi. » Ka so mbi hinga pekoni so!
Tongaso laa, mbi baa ti mbi tene mbi leke atënë ti asiokpari oko na oko awe. Ti fâ zo pepe, ti sara lango sioni pepe, ti sara nzara ti ye ti zo pepe, ambeni ndia ni ayeke nga daa. Mbi hinga mbi tene mbi bata mbeni oko na popo ni pepe. Mbi sambela na bi ni kue. Me mo hinga, sambela na fango peko ti siokpari anzere pepe. Zia e tene tënë ni.
Na gbungo li ti mbi na fango Jezu na ndö Keke ti kulusu, mbi sara mawa mingi na aga ngangu na mbi. Lo kui ndali ti e so e lingbi pepe ti duti na lege ti batango tënë ti Lo. Mbi toto na bi ni kue na gbungo li ti mbi na ndoyengo so lo ndoye mbi mingi na mbi mu singila na Lo ndali ti ngia so lo zia na be ti mbi.
Kozo ngu so mbi yeke gue na da-Nzapa ayeke ngangu mingi na mbi pepe, me na ya ti atanga ti angu use ni, ayeke ngangu na mbi mingi, ngbanga ti so alingbi mbi gbu li ti mbi mingi si ngu ti le ti mbi ayuru, ngbanga ti so mbi yeke sara ni na ngoi kue.
Tongana ngu ti le ni aga pepe, mbi gue mbi sambela na ndö ti hoto na mbi ke ngu na kobe lango ota. Na pekoni ngu ti le ni akiri aga. Terë ti mbi kue gi na ngu ti le, mbi kiri na kodro na mbi toto na da-Nzapa.
Azo so angoro mbi ayeke tene na mbi: « Mo ga fade so nzoni kue na lege ti asambela ti mo ti ndö ti hoto. » Me ngu ti le ni akiri ahule. Ye ni akiri aga ngangu na ota ngu ni. Mbi gbu li ti mbi na asioni so mbi sara na andeko ti mbi nga na amba ti mbi awamabe na mbi kiri mbi toto. Na peko ti angu osio so, ngu ti le ni akiri ahule. Aye so na terê ti zo ayeke sara si ngu ti le ayeke yuru ayeke daa biani na le ti mbi, me aye ni ayeke sara kua mbeni pepe.
Ngu oku na pekoni, mbi lingbi pepe ti toto, ataa mbi sara nyen, mbi lingbi pepe. Ambeni ngu na pekoni, mbi wani mbi baa terê ti mbi sioni si mbi kiri mbi baa ndo na Mbeti ti Nzapa.
Ndia Ayeke ti Mu Lege na Zo ti Hinga Siokpari
| Nyen laa alingbi e hinga na ndö tënë ti Ndia? |
| E lingbi laoko pepe ti bata Ndia. |
Na ya ti Rome 3:20, e diko: « Ndia ayeke mu gi lege na zo ti hinga so lo sara siokpari awe. » Mbi baa mbi tene tënë so abaa gi bazangele Paul na mbi ma na be gi na atënë so mbi soro ni. Me na peko ti so ngu ti le ti mbi ahule, mbi lingbi pepe ti ngba na lege ti mabe.
Tongaso, mbi ngba lakue ti sara siokpari ti gue na mbi baa so mbi yeke na asiokpari na be ti mbi, mbi lingbi ti duti na lege ti batango ndia pepe. Mbi lingbi pepe ti kanga be. Me mbi lingbi pepe ti zia lege ti Ndia, ngbanga ti so mbi baa mbi tene amu ni titene e sara ye alingbi na ni. Na ndani, mbi kiri mbi ga wafango-ndia tongana ti so e baa ni na ya ti Mbeti ti Nzapa. Ayeke ngangu na mbi ti ngba ti duti na lege ti mabe.
Nilaa ti kpe na ye so aga ngangu so, mbi sambela si mbi gi Mve ti dunia na ngangu. Na pekoni, mbi wara Nzoni Sango ti ngu na Yingo na lege ti Tënë ni, mbi manda na mbi ma na be so lo mbô asiokpari ti mbi kue.
Na ngoi kue so mbi baa ambupa so atene mbi yeke na siokpari pepe, baa mo tene mbeni dengo pupu so ayeke pika ti be ti mbi. Mbi yeke na asiokpari mingi, asara si na dikongo Ndia, mbi tonda ti hinga asiokpari ni so. Mbi do na gere Amungo-yanga Baleoko na ya ti be ti mbi. Sarango siokpari na ya ti be ayeke nga mbeni siokpari, na kozo titene mbi hinga, mbi ga mbeni zo ti mango na be na Ndia.
Tongana na mbi bata Ndia, terê ti mbi anzere. Me tongana mbi lingbi ti bata Ndia pepe, mawa asara mbi ngonzo asara mbi na terê ti mbi anzere pepe. Na ndani li ti mbi aga kiriri ndali ni. Tongana afa na mbi fade na tongo ndani atene: « Ên en, en en. Mbeni nda ti Ndia ni nde ayeke daa. Ndia ayeke fa na mo atene mo yeke gi gbâ ti siokpari; ala yeke voro nginza, wali wala koli na apendere ye so ayeke gboto le ti azo. Ala yeke na ambeni ye so ala ndoye ni mingi ahon Nzapa. Ala ye ti mu peko ti aye ti dunia. Amu na ala Ndia titene ala sara ye alingbi na ni pepe, me titene ala hinga terê ti ala atene, ala yeke awasiokpari na ti hinga sioni. »
Gi tongana fade mbeni zo afa ni na mbi na ndembe ni so, ka mbi baa pasi ngu baleoko so pepe. Tongaso mbi duti na gbe ti Ndia ngu baleoko ngbii asi na ngoi so mbi wara lege ti hinga ye so.
Osio mungo-yanga ni atene « Dabe ti mo na lango ti wungo terê si mo bata ni nde. » So ni ndani atene, alingbi e sara kua pepe na lango ti saba. So aye ti tene alingbi e tambela pepe, e ko na ya ti kutukutu wala kporo nga pepe, tongana e ye ti gue na mbeni ndo so ayo. Tongaso na gbungo li ti mbi, alingbi mbi tambela si mbi gue na ndo so mbi yeke fa tënë ti Nzapa daa si alingbi ti yekia mbi. Na pekoni kue, mbi yeke ndutu ti fa gi Ndia. Na gbungo li ti mbi, alingbi mbi sara aye kue so mbi yeke fa. Ayeke ngangu mingi na mbi na asara si mbi yeke nduru ti zia lege ni.
Tongana ti so atene: « Nyen laa mo diko daa? » Mbi ma ya ti hundango ndo ni pepe, nilaa mbi baa pasi ngu baleoko. Wafango-ndia so ama ya ni nzoni pepe nga. Na gbungo li ti lo, lo baa ti lo, lo tene tongana lo bata Ndia si lo duti na hange, fade Nzapa asara tufa na ndö ti lo.
Me Jezu atene na lo: « Nyen laa mo diko daa? » Nilaa, kiringo na tënë ti mo ayeke nzoni, mo ma ti mo ya ti Ndia ni gi tongana ti so asu. Ayeke nzoni mo tara ti bata ni. Fade mo ngba na fini tongana mo sara ye ni, me tongana mo sara ye ni pepe, fade mo kui. Futa ti siokpari ayeke kui. « Fade mo kui tongana mo sara ye ni pepe. » (Tongana ayeke fini pepe ayeke kuâ, nilaa pepe?)
Me wafango-ndia so ade ama ya ni pepe. Wafango-ndia so, ayeke e kue, mo na mbi. Mbi manda ye na ndö ti Nzapa (teoloji) ngu baleoko. Mbi tara ye kue, mbi diko ambeti kue na mbi sara ye kue: Kengo ngu na kobe, ahandango terê, atenengo yanga nde nde... Mbi diko Mbeti ti Nzapa ngu baleoko na mbi zia be ti mbi ti sara mbeni ye. Me na ya yingo, mbi yeke lani gi waziba.
Ndani laa alingbi wasiokpari atingbi na mbeni zo so alingbi ti zi le ti lo titene lo baa so Wasongo azo ayeke Mve ti e Jezu. Na pekoni lo hinga lo tene: « Aa! E lingbi ti bata Ndia laoko pepe. Ataa e tara tongana nyen, e yeke gue gi na le ti wâ na tarango ni. Andaa, Jezu aga ti soo e na ngu na Yingo! Aleluia! » E lingbi titene azi e na ya ti asiokpari na lege ti ngu na Yingo. So ayeke mbeni be-nzoni, mbeni matabisi ti Nzapa. Nilaa ayeke nzoni e gonda Mve ti dunia.
Mbi yeke na pasa ti wara makanda ti ye so mbi lingbi ti zia be ti mbi na ndö ni pepe, me ambeni zo amu gigi ti ala kue ti manda teoloji gi senge senge na ala hinga taa-tënë laoko pepe ngbii ala kui na ni. Ambeni ama na be ngu mingi wala wala ti londo na ambeni wagame ti si na ambeni wagame, me akiri adu ala laoko pepe.
E yeke so e hinga e tene e lingbi laoko pepe ti bata Ndia si e ga na gbe le ti Jezu, ti ma nzoni sango ti ngu na Yingo, nilaa e sigigi na ya ti dutingo ti awasiokpari. Tongana e tingbi na Jezu, e sigigi na ya ti angbanga ti kuâ kue na asioni deba kue. E yeke asioni wasiokpari, me e kiri e ga mbirimbiri, ngbanga ti so Lo soo e na ngu na mênë.
Jezu atene e, atene e lingbi ti duti tongana ti so be ti Lo aye laoko pepe. Lo tene ni na wafango-ndia so, me lo ma ya ni pepe. Ayeke tongaso laa Jezu atene na lo mbeni mbai titene lo ma ya ni.
| Nyen laa asara si azo ayeke buba dutingo ti ala na lege ti mabe? |
| Siokpari |
« Mbeni lâ, mbeni koli alondo na Jeruzalem si lo yeke zu ti gue na Jeriko. Lo ti na maboko ti azaragina so anzi aye ti lo kue, ala pika lo nduru na kuâ si ala do lo azia lo, ala hon.» (Luc 10:30). Jezu atene na lo atene azo ti dunia abaa pasi na ya ti gigi ti ala kue tongana koli so asioni zo apika lo si lo ga nduru na kuâ so.
Mbeni koli alondo na Jeruzalem si lo yeke zu ti gue na Jeriko. Jeriko afa dunia ti e ti lakue si Jeruzalem afa gbata ti vorongo Nzapa, gbata ti mabe, gbata ti azo ti fango terê ti ala na Ndia. So afa na e atene, tongana e ma na be na Kriste gi na ngobo ti vorongo Nzapa, fade a futi gi e.
« Mbeni koli alondo na Jeruzalem si lo yeke zu ti gue na Jeriko. Lo ti na maboko ti azaragina so anzi aye ti lo kue, ala pika lo nduru na kuâ si ala do lo azia lo, ala hon. » Jeruzalem ayeke kota gbata so azo awu daa mingi. Mbeni kota wayango-sandaga, gbâ ti wayango-sandaga, ahale ti Levi na agbâ ti awavorongo Nzapa ayeke kâ. Azo so ahinga Ndia nzoni ayeke daa mingi. Ge so, ala tara ti duti na lege ti batango Ndia, me na ndani ala ti si ala mu lege ti gue na mbage ti Jeriko. Ala ngba lakue ti ti na ya ti aye ti sese (Jeriko) na fade ala tingbi na azo ti nzi.
Koli so atingbi na azo ti nzi na lege so alondo na Jeruzalem ti gue na Jeriko si ala mu abongo ti lo. « titene amu abongo ti mo zo » afa na ndo so atene dutingo mbirimbiri ti lo ayeke daa mbeni pepe. Ayeke ngangu na e ti duti na lege ti batango Ndia. Bazangele Paul atene na ya ti Rome 7:19-20 « Biani, ye ti nzoni so mbi ye ni, mbi yeke sara ni pepe, me ye ti sioni so mbi ye ni pepe, gi ni laa mbi yeke sara ni. Tongana mbi sara ye so mbi ye ni pepe, so ti fa atene, siokpari so ayeke duti na ya ti mbi laa ayeke sara ni, me mbi pepe. »
Mbi ye fade ti sara ye ti nzoni si nga titene dutingo ti mbi alingbi na atënë ti Lo. Me na ya ti Marc 7 : 21-22 atene « Biani, asioni gbungo li, alango sioni, asarango ndumba, afango zo, anzi, asarango nzara ti aye ti zo, asioni be, asarango ye na mayele, asarango ye ti kirikiri, abango ye na nzara ni, akasango ndo, afandara, sarango ye ti gbogbolinda, aye so kue alondo gi na be ti azo. »
Ngbanga ti so siokpari ayeke na ya ti be ti e si ayeke sigigi na ngoi kue, e yeke sara ye so be ti e aye pepe, si nga e yeke sara pepe ye so be ti e aye. E yeke kiri lakue ti sara aye ti sioni so na ya ti be ti e. Ye so zabalo alingbi ti sara, ayeke gi ti pusu e kete ti sara siokpari.
Asiokpari na ya ti Be ti Azo Kue
| E lingbi ti duti na lege ti batango Ndia? |
| Ên en |
Atene na ya ti Marc 7 : « Mbeni ye oko ayeke daa pepe so tongana ali na ya ti zo, alingbi ti sara si lo ga sioni; me ayeke gi ye so asigigi na be ti zo, ye ni so laa ayeke sara si lo ga sioni. »
Jezu atene na e atene, asioni gbungo-li nde nde kue, alango sioni, asarango ndumba, afango zo, anzi, asarango nzara ti aye ti zo, asioni be, asarango ye na mayele, asarango ye ti kirikiri, abango ye na nzara ni, akasango ndo, afandara, asarango ye ti gbogbolinda, aye so kue alondo gi na be ti azo. E kue, e yeke na nzara ti fango zo na be ti e.
Mbeni zo so afa zo pepe ayeke daa oko pepe. Amama ayeke dekongo na ndö ti amolenge ti ala atene: « Ên en. Mo sara so pepe. Mbi tene na mo, mo sara ni pepe. Mbi tene mo sara ni pepe. » Na pekoni, lo tene: « Mo ga ge. Mbi tene, mbi kiri mbi tene mo sara ni pepe. Mbi yeke fâ mo. » So ayeke fango zo. Mo lingbi ti fâ amolenge na lege ti atënë ti yanga ti mo so mo gbu li na ni pepe.
Me tongana e tuku ngonzo ti e kue na ndö ti ala, fade ala kui. Na le ti Nzapa so ayeke fango ala. Ambeni ngoi, e wani e ga kirikiri « Oo Nzapa! Ngbanga ti nyen laa mbi sara ye tongaso? » E yeke baa akporo na peko ti pikango so e pika amolenge ti e, na e baa e tene e yeke azo ti gbogbolinda si e sara mara ti ye tongaso. E yeke sara ye tongaso ngbanga ti so fango zo ayeke na be ti e.
So titene « Mbi sara ye so be ti mbi aye ni pepe. » ndani atene e yeke sara sioni ngbanga ti so e yeke sioni. Ayeke ngangu pepe na Satan ti tara e na lege ti siokpari.
Nilaa e tene zo so azi lo na ya ti siokpari pepe aduti na gbe ti mbeni kete kete da so ayeke na yaka ngu baleoko, le ti lo na dere ti da ni na gbungo li tongana Sung-chol, kota moane ti sese ti Korée. Ti duti le na le na dere ti da ni ayeke ye ti gondango ni, me alingbi mbeni zo aga na lo kobe si nga azi azende na terê ti lo.
Na nga alingbi lo na mbeni zo awara terê. Tongana zo ni ayeke koli, fade kpale ayeke daa pepe, me tongana zo ni ayeke pendere wali. Tongana le ti lo ati na ndö ti wali ni, fade angoi ti lo kue so lo duti na ni na sese ayeke gi senge senge. Lo gbu ti lo atene: « Alingbi mbi sara lango sioni pepe, lango sioni ayeke na be ti mbi, me ayeke nzoni mbi zi terê ti mbi na ya ni. Ayeke nzoni mbi tomba ni. Ên en! Mo sigigi na ya ti li ti mbi! »
Me mungo yanga ti lo ni agirisa tongana guru ti ngu gi na ndembe so lo baa wali ni. Na peko ti hongo ti wali ni, lo baa ndo na be ti lo. Ngu baleoko ti ngangu kua so gi senge senge.
Ayeke ngangu pepe na Satan ti zi dutingo mbirimbiri ti zo. Kua ti Satan ayeke gi ti pusu peko ti zo kete awe. Tongana zo so azi lo na ya ti siokpari pepe ayeke tiri ngangu, lo yeke ti lakue na ya ti siokpari. Zo ni so ayeke futa dîme lakue na layenga, lo yeke ke ngu na kobe lango baleosio, lo yeke sambela lango ngbangbo oko lakue na yanga ti ndapelele.... me Satan ayeke tara lo na anzoni ye ti gigi.
« Mbi ye ti mu na mo kota ndokua, me mo yeke wamungo peko ti Kriste, mo lingbi ti sara kua na layenga pepe, nilaa pepe? » Ayeke ndokua so ayeke nzoni mingi. Mo lingbi ti sara kua layenga ota, me mo lingbi ti gue na da-Nzapa lege oko na ya ti nze oko. Na pekoni mo lingbi ti wara anzoni ye na kota futa na nze. Gbungo li ti mo na ndö ni ayeke tongana nyen? » Biani tongana amu azo ngbangbo oko, fade azo ngbangbo oko kue avo ala tongaso.
Ye ni so ayeke gue pepe, ambeni koli awoko mingi na bango awali. Satan azia wali na ndö ti lege ti ala, ala ti wali ni si ala girisa Nzapa gi hio tongaso. Tongaso laa ayeke zi dutingo mbirimbiri ti zo.
Tongana e tara ti duti na lege ti batango Ndia, na ndani, fade gi aka ti siokpari laa ayeke ngba na terê ti e, gi abango pasi na yere laa ayeke ngba; dutingo mbirimbiri ti e ayeke hon. « Mbeni koli alondo na Jeruzalem si lo yeke zu ti gue na Jeriko. Lo ti na maboko ti azaragina so anzi aye ti lo kue, ala pika lo nduru na kuâ si ala do lo azia lo, ala hon. »
So afa atene, ataa so e tara ti ngba na Jeruzalem na duti na lege ti sarango ye so be ti Nzapa so ayeke nzoni kue aye, fade e pika gere lakue ti ti ndali ti wokongo ti e, fwani na fade dutingo ti e abuba.
Na pekoni e yeke sambela ti fa asiokpari ti e na gbe le ti Nzapa. « Mve ti dunia, mbi sara siokpari. Mo mbô siokpari ti mbi, mbi voro mo ; Fade mbi sara ni laoko pepe. Mbi mu yanga ti mbi na mo, taa-tënë, tangani laa. Mbi hunda na mo, mbi voro mo ti zi tënë ni na li ti mbi gi ti so. »
Me ye ni ayeke ninga laoko pepe. Titene zo asara siokpari pepe na dutingo ti lo na ndö ti gigi so ayeke ngangu. Lo lingbi ti kpe ni na ambeni ngoi, me titene lo sara siokpari mbeni pepe, ayeke duti ngangu. Zo akiri asara asiokpari ni. « Mve ti dunia, mo mbô siokpari ti mbi. » Na tongana angba ti gue, lo yeke gue yongoro na da-Nzapa (so ayeke vorongo Nzapa). Lo yeke gue yongoro na Nzapa ndali ti asiokpari ti lo na lo yeke hunzi na le ti wâ.
Guengo na Jeriko afa tingo na ya ti sarango aye ti ti lakue lakue ti dunia so, ti gue nduru na dunia na ti gue yongoro na Jeruzalem. Na tongo ndani, Jeruzalem ayeke nduru mingi. Me na ngoi so sarango siokpari na fango peko ti siokpari angba gi ti gue, asara si e yeke na ndö ti lege ti Jeriko, e ti na ya ti dunia na gbe ni mingi.
| Zo wa laa alingbi ti soo lo? |
| Zo so kai lo wani ti tara ni |
Zo wa laa koli so ayeke gue na Jeriko atingbi na lo? Lo tingbi na awanzi. Zo so abata Ndia pepe, lo ga tongana mbo so azo ake lo. Lo nyon ngu, lo lango na ndo kue, lo sara inon na ndo kue. Mbo so ayeke zingo na ndapelele ni, lo kiri lo nyon ngu. Mbo so azo ake lo ayeke te puru ti lo wani. Ndani laa lo yeke mbo. Lo hinga lo tene alingbi lo nyon ngu pepe. Ndo ahan na ndapelele ni lo kiri lo fa sioni ti lo ni, me lo kiri lo nyon ngu.
Ayeke tongana ti koli so atingbi na azaragina na lege ti Jéricho so. Ala zia lo na aka na terê ti lo nduru na kuâ. Na ya ti be ti lo, ayeke gi siokpari. Zo ayeke gi tongaso.
Azo ayeke ma na be na Jezu, me ala yeke duti gi na batango Ndia na Jeruzalem, azia ala gi na siokpari na be ti ala. Ye so ala yeke na ni ti fa na ya ti gigi ti ala ti wamabe ayeke gi aka ti siokpari ti ala. Azo so ayeke na siokpari na be ti ala, abi ala na le ti wâ. Ala hinga ni, me ala hinga ye so ala lingbi ti sara pepe. E nga, mo na mbi e gue nga daa pepe? E gue daa. E yeke lani gi amara azo.
Wafango-dia so ama ya ti Ndia ti Nzapa nzoni pepe so, aduti na tiri na ya ti gigi ti lo kue, me fade lo hunzi gigi ti lo na le ti wâ, na ka na terë ti lo. Lo yeke mo na mbi.
Gi Jezu oko laa alingbi ti soo e. Awahingango ye asisingo na terê ti e, ala kai pepe ti fa ye so ala hinga. Ala kue, ala yeke sara ye baa mo tene ala yeke duti na batango Ndia ti Nzapa. Me ala yeke sara ye ti mbirimbiri na terê ti ala wani pepe. Ala lingbi pepe ti tene, baa ye so ayeke na legeni wala ayeke na legeni pepe, ala yeke gue hio gi ti leke terê ti ala ti fa na le ti awamabe.
Na popo ti ala, awasiokpari so ayeke na lege ti gue na Jeriko ayeke daa, ala so awanzi apika ala na nga ala so akui awe. Ayeke nzoni e hinga e tene e woko mingi na le ti Nzapa.
Ayeke nzoni e yeda na gbe ti Lo, « Mve ti dunia, tongana mo soo mbi pepe, fade mbi gue na le ti wâ. Mo soo mbi, mbi voro mo. Fade mbi gue na ndo so kue Mo ye titene mbi gue daa, ataa pembe ti bekpa atuku wala kota ngu apika na pupu, tongana mo mu lege na mbi ti ma taa nzoni sango. Tongana mo zia mbi, fade mbi gue na le ti wâ. Mbi voro Mo ti soo mbi. » Azo so ahinga atene ala yeke gue na le ti wâ, ala so azia lege ti sarango ye na ngangu ti ala wani, si ala mu terê ti ala na Mve ti dunia, ayeke ala so laa alingbi ti soo ala. E lingbi ti soo e, e wani laoko pepe.
Ayeke nzoni e hinga e tene e yeke tongana zo so ati na maboko ti azaragina so.
Tënë ti fango so ayeke nga na lege ti ebook. Zi na ndo ti foto ti mbeti so na gbe.
![AKIRI ADU MO BIANI NA LEGE TI NGU NA YINGO AWE? [Fini lekengo]](../../upload/book/AkiriadumobianinalegetingunaYingoaweD.jpg)
Copyright © 2021 by The New Life Mission
