• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Mutu 1: Uchimo

[1-2] Anthu Amabadwa Wochimwa (Marko 7:20-23)

2021.04.27 196
Anthu Amabadwa Wochimwa (Marko 7:20-23)
(Marko 7:20-23)
“Ndipo anati, Chotuluka mwa munthu ndicho chidetsa munthu. Pakuti m’kati mwake mwa mitima ya anthu, mutuluka maganizo oipa, zachiwerewere, zakuba, zakupha, zachigololo, masiriro, zoipa, chinyengo, chinyanso, diso loipa, mwano, kudzikuza, kupusa: zoipa izi zonse zituluka m’kati, nkudetsa munthu.”
 
 

Anthu Ndi Osokonezeka ndipo Akukhala pansi pa Chinyengo Chao

 
Ndani amene ali wothekera kwambiri kupulumutsidwa?
Iye amene amadziganizira yekha kukhala wochimwa kwambiri pa dziko lapansi 
 
Ndisanapitirize, ndikufuna ndikufunseni inu funso. Kodi inu mumaganiza chiyani za inu nokha? Kodi inu mumaganiza kuti ndinu wabwino kwambiri kapena woipa kwambiri? Kodi inu mukuganiza bwanji?
Anthu onse amakhala pansi pa chinyengo chao. Inu kwenikweni si oipa monga inu mukuganizira ngakhalenso abwino monga inu mukuganizira.
Kodi ndiye inu mukuganiza kuti ndani angakhale ndi moyo wabwinoko wa chikhulupiriro? Kodi angakhale iwo amene amadziganizira okha kukhala abwino kapena iwo amene amadziganizira okha kukhala oipa?
Ndi otsirizawo. Choncho kodi ndani amene ndi othekera kuomboledwa: Iwo amene achita machimo ambiri kapena iwo amene achita machimo ochepa okha? Iwo amene ali ndi machimo ochuluka ndi othekera kwambiri kuomboledwa chifukwa chakuti iwo amazidziwa okha kukhala ochimwa. Iwo angavomere bwino chiombolo chokonzedwera iwo ndi Yesu. 
Pamene ife kwenikweni taziona tokha, ife tingaone kuti si tili ena koma mulu wa uchimo. Kodi anthu ndichani? Mtundu wa anthu ndi ‘ana ocita zoipa.’ Mu Yesaya 59, akunena kuti muli mitundu yonse ya mphulupulu mkati mwa mitima ya anthu. Choncho mtundu wa anthu ndi mulu wa uchimo. Komabe, ngati ife tingatchule mtundu wa anthu kukhala mulu wa uchimo, ambiri sadzavomera. Kutanthauza munthu monga ‘ana ocita zoipa’ ndi tanthauzo lolondola. Ngati ife tingadzione tokha moona mtima, ife tidzafika ku chiganizo kuti ndife oipa. Iwo amene ali oona mtima ndi iwo eni ayenera kufika ku chiganizo chomwecho.
Sipakuoneka kukhala ambiri amene angavomereze kuti iwo indedi ndi mulu wa uchimo. Ambiri amakhala momasuka chifukwa chakuti iwo samadziona okha kukhala ochimwa. Chifukwa chakuti ndife ochita zoipa, ife tapanga chitukuko cha uchimo. Ngati pakanakhala anthu ambiri amene amadziwa za uchimo wao, iwo akanakhala amanyazi kwambiri kuchimwa. Komabe, chifukwa chakuti pali ambiri amene sadziwa za chikhalidwe cha uchimo wao, iwo sachita manyazi za uchimo wao.
Komabe, zikumbumtima zao zimadziwa. Aliyense ali ndi chikumbu mtima chimene chimamuuza kuti, “Ndi zamanyazi.” Adamu ndi Heva anadzibisa okha pakati pa mitengo, pamene iwo adachimwa. Lero ochimwa ambiri amadzibisa okha kumbuyo kwa chikhalidwe chathu choipa ― chikhalidwe chathu cha uchimo. Iwo amadzibisa okha pakati pa ochimwa anzao kuti apewe chiweruzo cha God.
Anthu amanyengedwa ndi chinyengo chao. Iwo amaganiza okha kukhala woyera kwambiri kuposa ena. Iwo amalira mwaukali kuti, “Kodi munthu angachite bwanji zinthu zotero? Kodi wokhulupilira angachite bwanji zimenezo? Kodi mwana angachite bwanji zimenezo kwa makolo ake?” Iwo okha amaganiza kuti sangachite zinthu zotero.
Okondedwa anzanga, ndikovuta kudziwa chikhalidwe cha umunthu. Ngati ife kwenikweni tikufuna kuomboledwa, ife choyamba tiyenera kuzidziwa tokha monga momwe ife tililidi. Ndi ndondomeko yotenga nthawi yambiri, ndipo pali ambiri a ife amene sitidzadziwa zimenezi mpaka tsiku lomwe ife tidzafa. 
 
 
Zidziweni Nokha
 
Kodi iwo amene sazidziwa okha amakhala bwanji?
Iwo amakhala moyo kuyesera kudzibisa okha.
 
Nthawi zina ife timakumana ndi anthu otero amene kwenikweni sazidziwa okha. Socrates anati, “Zidziweni nokha.” Komabe, ambiri a ife sitidziwa zomwe zili m’mitima mwathu: kupha, kuba, masiriro, zoipa, chinyengo, zachiwerewere, diso loipa, ndi zina zotero. 
Iye ali ndi poizoni ya njoka mu mtima mwake koma amalankhula za ubwino. Ndi chifukwa chakuti iye sadziwa kuti iye anabadwa ochimwa.
Pali ambiri kwambiri m’dziko lino lapansi amene sadziwa modzionera okha. Iwo akhala akudzinyenga okha ndipo iwo amakhala miyoyo yao yokutidwa mu chinyengo chao. Iwo amadziponya okha ku gahena. Iwo akupita ku gahena chifukwa cha chinyengo chao. 
 
 

Anthu Amatayira Uchimo Mopitiriza M’miyoyo Yao Yonse 

 
Kodi ndi chifukwa chiyani iwo akupita ku gahena?
Chifukwa chakuti iwo sazidziwa okha.
 
Tiyeni tione pa Marko 7:21-23. “Pakuti m’kati mwake mwa mitima ya anthu, mutuluka maganizo oipa, zachiwerewere, zakuba, zakupha, zachigololo, masiriro, zoipa, chinyengo, chinyanso, diso loipa, mwano, kudzikuza, kupusa: zoipa izi zonse zituluka m’kati, nkudetsa munthu.” Mitima ya anthu ndi yodzadzidwa ndi maganizo oipa kuchokera tsiku lomwe iwo anabadwa.
Tiyeni tingoganizira kuti mtima wa munthu ndi opangidwa ndi galasi ndi kudzadzidwa mpaka m’milomo ndi madzi, otchedwa, machimo athu. Kodi chingachitike ndi chiyani ngati munthu ameneyu akubwerera m’mbuyo ndi mtsogolo? Ndithudi, madzi (uchimo) angatayire paliponse mokirira. Pamene iye akuyenda pano ndi apo, uchimo ungatayire paliponse mokirira. 
Ife, amene si tili ena koma mulu wa uchimo, timakhala miyoyo yathu monga choncho. Ife timakutayira uchimo kulikonse kumene ife timapita. Ife tidzachimwa m’miyoyo yathu yonse chifukwa chakuti ndife mulu wa uchimo. 
Vuto ndi lakuti ife sitizindikira kuti ndife mulu wa uchimo komanso kuti ndife mbeu za uchimo. Ndife mulu wa uchimo ndipo tili ndi uchimo m’mitima mwathu. Umu ndi momwe anthu kwenikweni alili. 
Mulu wa tchimo umenewu ndi okonzeka kusefukira. Tchimo la munthu kwenikweni ndi lakuti iwo sakhulupirira kuti iwo kwenikweni ndi ochimwa mwachibadwa, koma kuti ena amawatsogolera iwo mu uchimo ndipo choncho si iwo amene alakwadi.
Choncho, ngakhale pamene iwo achita uchimo, iwo amaganiza kuti zonse zomwe zikufunika ndi kudzitsukanso okha moyera kuti uchimo uchotsedwe. Iwo amapitiriza kudzipukuta okha, nthawi zonse akachimwa, kudziuza okha kuti kwenikweni si vuto lao. Chifukwa chokha chakuti ife timapukuta uwo, kodi ife sitikutayira uwo? Ife tiyenera kupitiriza kupukuta uwo mobwereza-bwereza osalekeza.
Pamene galasi ladzaza ndi uchimo, lidzapitiriza kutayira. Zilibe ntchito kupukuta kunja. Komabe ngakhale mowirikiza bwanji ife timapukuta kunja ndi makhalidwe athu, ndi zopanda ntchito malinga ngati ife tili ndi galasi lodzadza ndi uchimo.
Ndife obadwa odzadza kwambiri ndi uchimo kuti mitima yathu sidzakhala yopanda kanthu, zilibe kanthu momwe tingakutaye njira yonse. Choncho, ifetimapitiriza kuchita machimo miyoyo yathu yonse.
Pamene anthu sazindikira kuti iwo indedi ali chabe mulu wa uchimo, iwo amapitiriza kudzibisa okha. Uchimo uli m’mitima mwa anthu onse ndipo uwo suchoka popukuta moyera kunja. Pamene ife tataya uchimo wochepa, ife timapukuta uwo ndi kansalu kopukutira mbale, pamene ife tataya uchimo kachiwiri, ife timapukuta uwo ndi chikolopa, chopukutira, ndipo kenako ndi msanza. Ife timapiriza kuganiza kuti ngati tingapitirize kokha kupukuta uwo kamodzinso, uwo udzayeranso. Komabe, uwo chabe umatayika kawirikawiri. 
Kodi inu mukuganiza kuti zimenezi zidzapitilira kwa nthawi yaitali bwanji? Izo zimapitilira mpaka tsiku limene iye adzafa. Munthu amachita uchimo mpaka iye afa. Ichi ndi chifukwa chake ife tiyenera kukhulupilira mwa Yesu kuti tiomboledwe. Ndipo kuti tiomboledwe, ife tiyenera kuzidziwa tokha. 
 
Kodi ndindani amene angalandire Yesu mothokoza?
Wochimwa amene amavomereza kuti iwo achita zolakwa zambiri
 
Tiyeni tinene kuti pali amuna amene angayerekezedwe ndi magalasi awiri odzadza ndi madzi oipa. Magalasi onse ndi odzadza ndi uchimo. Mmodzi wadziyang’ana yekha ndi kunena kuti, “Oh, ndine munthu wochimwa otero.” Kenako iye wakanika ndi kupita wadziyanga’ana winawake amene angamuthandize iye.
Koma winayo akuganiza kuti iye si woipa kwambiri. Iye sangaone mulu wa uchimo mwa iye mwini ndi kuganiza kuti iye mwini si woipa kwambiri chomwechi. Moyo wake wonse iye amapitiriza kupukuta kutayika. Iye amapukuta mbali imodzi, ndipo kenako mbali ina, mwachangu kupitanso mbali ina.
Pali ambiri amene amakhala mosamala miyoyo yao yonse ndi uchimo m’mitima mwao kuyesa kupewa kutayira uwo. Koma popeza iwo akadali ndi uchimo m’mitima mwao, kodi zikuchita ubwino wanji? Kukhala mosamala sikudzawatsogolera iwo konse pafupi ndi kumwamba. ‘Kukhala mosamala’ kumakuikani inu pa msewu wopita ku gahena. 
Okondedwa anzanga, ‘Kukhala mosamala’ kumatsogolera kokha ku gahena. Pamene anthu akukhala mosamala, machimo ao sangakumatayike kwambiri. Koma iwo adakali ochimwa kudzipha.
Kodi ndi chiyani chili mu mtima wa mtundu wa anthu? Uchimo? Chiwerewere? Inde! Maganizo oipa? Inde! Kodi muli kuba? Inde! Kudzikuza? Inde!
Ife timadziwa kuti ndife mulu wa uchimo pamene tadziona tokha tikuchita mwa uchimo komanso moipa popanda kuphunzitsidwa kuchita choncho. Sizingakhale zoonekera pamene ife tili aang’ono.
Koma kodi zimakhala bwanji pamene ife tikukula? Pamene ife tikupita ku sekondale sukulu, koleji, ndi kwina kotero, ife timazindikira kuti chomwe ife tili nacho m’kati mwathu ndi uchimo. Kodi zimenezi si zoona? Pa nthawi imeneyi, zimakhala zosatheka kubisa uwo. Ndi zoona? Ife timapitiriza kutayira uwo. Ife kenako timalapa. “Sindimayenera kuchita zimenezi.” Komabe, timapeza kukhala zosatheka kusinthadi. Kodi ndi chifukwa chiyani zili choncho? Chifukwa chakuti aliyense wa ife amabadwa mulu wa uchimo.
Ife sitimakhala oyera mwachabe pokhala mosamala. Chomwe tiyenera kudziwa ndi chakuti, tinabadwa mulu wa uchimo ndi cholinga chakuti tilandire chiombolo changwiro. Ochimwa okha amene amavomera mothokoza chiombolo chokonzedwa ndi Yesu angapulumutsidwe.
Iwo amene amaganiza kuti “Sindinalakwe kwambiri ndipo sindinachimwe kwambiri” sakhulupirira kuti Yesu anachotsa machimo ao onse ndipo kuti iwo ndi oikidwira ku gahena. Ife tiyenera kudziwa kuti ife tili ndi mulu wa uchimo umenewu m’kati mwa ife. Ife tonse tinabadwa ndi uwo.
Ngati munthu amaganiza kuti, “Sindinalakwe kwambiri, ngati ndingaomboledwe kokha ku tchimo laling’ono limeneli,” ndiye kodi iwo angakhale omasuka ku uchimo pambuyo pake? Izi sizingatheke. 
Munthu amene angaomboledwe amazidziwa yekha kukhala mulu wa uchimo. Iwo amakhulupiliradi kuti Yesu anachotsa machimo ao onse pobatizidwa mu Mtsinje wa Yordano komanso kuti Iye anawamasula iwo ku machimo pamene Iye anawafera iwo.
Kaya ife taomboledwa kapena ayi, ife tonse timakhala mu chinyengo. Ndife mulu wa uchimo. Izo ndi zomwe ife tili. Ife tingaomboledwe kokha ngati ife takhulupilira kuti Yesu anachotsa machimo athu onse.
 
 
God Sanaombole Iwo Amene Ali Ndi ‘Uchimo Wochepa’
 
Kodi ndindani amene amanyenga Ambuye? 
Iye amene amapempha chikhululukiro cha machimo atsiku ndi tsiku 
 
God sanaombole iwo amene ali ndi ‘uchimo wochepa.’ God sayang’ana mkomwe pa iwo amene amanena kuti, “God, ndili ndi uchimo uchepa umenewu.” Amene Iye amayang’ana ndi iwo amene amanena kuti, “God, ndine mulu wa uchimo. Ndikupita ku gahena. Chonde ndipulumutseni ine.” Ochimwa otheratu amene amanena kuti, “God, ndidzapulumutsidwa ngati Inu nokha munandipulumutsa ine. Sindingapitirizenso kupemphera molapa chifukwa chakuti ndidzachimwanso. Chonde ndipulumutseni.”
God amapulumutsa iwo amene amadalira pa Iye motheratu. Ndinayesanso pemphero la kulapa tsiku ndi tsiku. Koma mapemphero akulapa sangatimasule ife ku uchimo. “God, chonde ndimvereni chisoni ine ndi kundipulumutsa ine ku uchimo.” Iwo amene amapemphera chonchi adzapulumutsidwa. Iwo amakhulupilira mu chiombolo cha God, Ubatizo wa Yesu kudzera mwa Yohane Mbatizi. Iwo adzapulumutsidwa.
God amapulumutsa kokha iwo amene amazidziwa kokha kukhala mulu wa uchimo, mbeu ya uchimo. Iwo amene amanena kuti, “Ndachita kokha katchimo kakang’ono kameneka. Chonde ndikhululukireni ku ilo,” ndi ochimwabe ndipo God sangawapulutse iwo. God amapulumutsa kokha iwo amene amazidziwa okha kukhala koma mulu wotheratu wa uchimo.
Mu Yesaya 59:1-2, kwalembedwa kuti, “Taonani, mkono wa Yehova sufupika, kuti sungathe kupulumutsa; khutu lake silili logontha, kuti silingamve; koma zoipa zanu zakulekanitsani inu ndi Mulungu(God) wanu; ndipo machimo anu abisa nkhope Yake kwa inu, kuti Iye sakumva.”
Chifukwa chakuti ife timabadwa mulu wa uchimo, God sangatiyang’ane ife mwachikondi. Si chifukwa chakuti mkono Wake ndi waufupi kapena khutu Lake ndi logontha kuti Iye sangatimve ife tikupempha chikhululukiro Chake.
God akutiuza ife kuti “Zoipa zanu zakulekanitsani inu ndi Mulungu(God) wanu; ndipo machimo anu abisa nkhope Yake kwa inu, kuti Iye sakumva.” Chifukwa chakuti ife tili ndi uchimo wambiri m’mitima mwathu, ife sitingalowe kumwamba ngakhale zitseko ndizotseguka pululu.
Ngati ife, amene ndife koma mulu wa uchimo, tapempha chikhululukiro nthawi zonse pamene ife tachimwa, God adzayenera kupha Mwana Wake mobwereza bwereza. God safuna kuchita zimenezi. Choncho, Iye amanena kuti, “Osamabwera kwa Ine tsiku lililonse ndi machimo anu. Ndinakutumizirani mwana Wanga kuti akuomboleni inu ku machimo anu onse. Zonse zomwe inu muyenera kuchita ndi kumvetsetsa momwe Iye anachotsera machimo anu ndi kuona ngati ndi choonadi. Kenako, khulupilirani mu uthenga wabwino wa chiombolo kuti mupulumutsidwe. Ichi ndi chikondi chapamwamba kwambiri chomwe ndili nacho pa inu, zolengedwa Zanga.”
Ndi zomwe Iye amatiuza ife. “Khulupilirani mwa Mwana Wanga ndi kuomboledwa. Ine, God wanu, ndinatuma Mwana Wanga kuti aombole machimo anu onse ndi mphulupulu. Khulupilirani mwa Mwana Wanga ndi kupulumutsidwa.”
Iwo amene sazidziwa okha kukhala mulu wa uchimo amapempha kokha chikhululukiro Chake ku machimo ao ochepa. Iwo amadza pamaso Pake popanda kudziwa kuopsa kwa kuchuruka ndi kulemera kwa machimo ao ndi kupemphera kuti, “Chonde ndikhululukireni tchimo lochepa limeneli. Sindidzachitanso.”
Iwo akuyesanso kumunyenga Iye. Ife sitichimwa kamodzi kokha koma timachita choncho mopitilira mpaka pamene ife tidzafa. Ife tidzayenera kupitiriza kupempha chikhululukiro mpaka tsiku lotsiriza la miyoyo yathu.
Kukhululukidwa ku tchimo limodzi lochepa sikungathetse chilichonse chifukwa chakuti ife timachita machimo tsiku lililonse la miyoyo yathu mpaka pamene ife tidzafa. Choncho njira yokhayo yomwe ife tingakhalire omasuka ku uchimo ndi kupereketsa machimo athu onse kwa Yesu.
 
Kodi mtundu wa anthu ndi chiyani?
Mulu wa machimo
 
Baibulo amalemba machimo a anthropo. Mu Yesaya 59:3-8 kuti, “Pakuti manja anu adetsedwa ndi mwazi, ndi zala zanu ndi mphulupulu, milomo yanu yanena zonama, lilime lanu lilankhula moipa. Palibe wotulutsa mlandu molungama, ndipo palibe wonena zoona; iwo akhulupirira mwachabe, nanena zonama; iwo atenga kusaweruzika ndi kubala mphulupulu. Iwo afungatira mazira a mphiri aswetse, naluka ukonde wa kangaude; iye amene adya mazira ake amafa, ndi choswanyikacho chisweka ndipo chikhala songo. Maukonde ao sadzakhala zovala, sadzafunda ntchito zao; ntchito zao zili ntchito zoipa, ndi chiwawa chili m’manja mwao. Mapazi ao athamangira koipa, ndipo iwo afulumira kukhetsa mwazi wosachimwa; maganizo ao ali maganizo oipa; bwinja ndi chipasuko zili m’njira mwao. Njira ya mtendere saidziwa, ndipo palibe chiweruziro m’mayendedwe mwao; akhotetsa njira zao; aliyense ayenda m’menemo sadziwa mtendere.”
Zala za anthu ndi zodetsedwa ndi mphulupulu ndipo iwo amagwirira ntchito zoipa m’miyoyo yao yonse. Zonse zomwe iwo amachita ndi zoipa. Ndipo malilime athu ‘alankhula zonama.’ Zonse zomwe zimaturuka mkamwa mwathu ndi bodza.
“Pamene (mdierekezi) alankhula bodza, alankhula za mwini wake” (Yohane 8:44). Iwo amene sanabadwe mwatsopano amakonda kunena kuti, “Ndikukuuzani inu zoona. Ndithu ndikukuuzani. Zomwe ndikunena ndi zoona.” Komabe, zonse zimene iwo akunena ndi bodza kwenikweni. Zili monga kwalembedwa. “Pamene (mdierekezi) alankhula bodza, alankhula za mwini wake.”
Anthu amakhulupilira mmau opanda kanthu ndi kulankhula bodza. Anthu amabala uchimo ndi kubweretsa mphulupulu. Iwo amafungatira mazira a mphiri aswetse naluka ukonde wa kangaude. God akunena kuti, “Iye amene adya mazira ake amafa, ndi choswanyikacho chisweka ndipo chikhala songo.” Iye akunena kuti muli mazira a mphiri mu mtima mwanu. Mazira a mphiri! Muli uchimo mu mtima mwanu. Pulumutsidwani pokhulupilira mu uthenga wabwino wa madzi ndi mwazi. 
Nthawi zonse ndikayamba kukamba za God, pali anthu amene amanena kuti, “Oh wokondedwa. Chonde osakamba ndi ine zokhudza God. Nthawi zonse ndikayesa kuchita china chake, uchimo umatuluka m’kati mwanga. Uwo umangosefukira. Sindingayende ngakhale phazi limodzi opanda kutayira uchimo pa malo ponse. Sindingadzithandize. Ndine wodzadza ndi uchimo kwambiri. Choncho osakamba mkomwe ndi ine zokhudza God.”
Anthu amenewa ndithudi amadziwa kuti iwo ndi mulu chabe wa uchimo koma iwo sadziwa chabe kuti uthenga wabwino ungawapulumutse iwo. Anthu amene amazidziwa okha kukhala mulu wa uchimo angapulumutsidwe.
Kwenikweni, aliyense ali monga choncho. Aliyense akumwaza uchimo mopitilira paliponse pamene iye wapita. Uwo umangosefukira chifukwa chakuti anthu onse ndi mulu wa uchimo. Njira yopulumitsira munthu ngati ameneyo ndi kudzera mu mphamvu ya God. Kodi kwenikweni si zodabwitsa? Iwo amene akutayira uchimo paliponse pamene iwo kaya akhumudwa, asangalala, kapena ngakhale amasuka angapulumutsidwe kudzera kokha kwa Ambuye wathu Yesu. Yesu anadza kudzapulumutsa anthu amenewo.
Iye waombola motheratu uchimo wanu. Zidziweni nokha monga mulu wa uchimo ndi kupulumutsidwa. 
 
Ulaliki uwu ukupezekanso mu mtundu wa ebook. Dinani pachikuto cha buku pansipa.
KODI MWABADWADI MWATSOPANO MWA MADZI NDI MZIMU WOYERA? [Kusindikiza Kokonzedwanso Kwatsopano]