• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Ta tajore driaru ri `i 3: Ofu loso Eyidrii Endri dri tro

[3-2] Batisimu Yesu dri `i  Lebe Enzi Dri Tro (Mateo 3:13-17 ojo)

(Mateo 3:13-17 ojo)
“Yesu enga Galilea ga emu a`bu Jurudano ni ga batisimu kore Yoana dri. Yoana ole tadi gaka mgbe, ojo, batisimu le`di nyidri rii ma`i, ki nyiko nyemu madri ya? Ki Yesu a`i : ‘‘Nyebe tadii kolu bo`bo dru dini ama tadi ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au.’’ Disidru Yoana oko a`i ra. Yesu oko batisimu, oca saa zere kuru, efu eyi a pi, mgbesa `bu awiru mgbo, vua ondre Endri Rubanga dri endre`di amamu ani rii esi ana dri ga. U`duku engare `bu `a rii ojo ‘‘Nyi ma Ngwaapi ma lele ndro ri `i, ma le ni kpo nyi ru.”
 

Ma`di dria dini sa ricandi di enzi a ria aa ya?

Ama lumbe enzi dri oko ra ya?
Oo.

Rubanga ama opi oli iba enzi dri `ba cidru embe si kpa. `Ba amgbu saa amgbu si oluka enzi iti rii opigo enzi dri `i, ki layu ani`dri si, gbadru opi ebe enzi dii cidru ra. Odu enzi ama dri cidru pi. Ma`di alu draasa ricandi `di enzi dria ani aa ya?
Anyi`ba oni ote oja ama dri enzi tro ria ti oko ra. Amicandiru enzi dri `a `di ku. Lumbe amadri enzi a ria ti omba saa Yesu a ama ayu`jo ana batisimu si vua ari si risi. Mgbe enzi ama dri ria dri ni ebe ama enzi ni tadru ani ma`di ama ebe`di kulala tadru ri `i. 
Ini`ba ricandika aia enzi si rii si ya ni ote ya? Ido saa Adamu ti dri Eva tro risi `i. `Bacidru ka ricandi enzi aia esule Adamu `dri riisi. 
Ki Rubanga ama dri oba cara ra cara di osiru bugu Idoka dri 3:15 ni ga, oko cara ana bale dii ani ka enzi`ba cidru drii ebe ra `i. Ojo `ba ka layu esu aia enzi ni a ra aia Yesu Kristo ni emu `di eyi si, vua Endri si ri a`ika si. Saa na eca di, Rubanga eze ama Aridipi, Yesu ni, olule ama`i lofo. 
Uba tati ani ka Yoana Batisita ni eze keya Yesu ni ati ati vua oko omba ta ana icara le riata ni ra.
Maruko 1:1-8 ojo, “Ofu Loso Yesu Kristo ni Rubanga a Ngwaapi dri i`do dini, Bugu Profeta Izaia dri`ia osiru dini: Nyindre, ma ma`di ma ofu ji`di rii ze nyandra, leti nyi dri ide re`. Ma`di uza `di hwesihwesi a ri ojo: `Anyide leti opi drii, anyidu anda. `Disidru Yoana ni ma`di batisimu hwe`di ri ite`deru nainga hwesihwesi a. Ka batisimu hwe vua ka le`jo di nze. Oko ojo `ba ni, `Anyiru enzi anyi dri ni vua anyiko batisimu, Rubanga ka koko enzi anyidri ebe ra: `Ba kpodru Yudea a rii, ai Yerusaleme a ri tro, ovu ki driaru, laka oruki aia enzi ni `di oko ki batisimu ana dri ga meri Jurudano a ti ga, Yoana esu bongu idele nakanaka `bi si ri `i, o`i gobi ci, ana lonya ni umbi lanyu tro. Ana `ba inire ga ojo, `ma`dizi ka ma vu ni eko mori driaru onde madri rii ra, mesi wole ana mvuka iba isa ayure ku. Ahwe anyini batisimu eyi si, ani le keya ka batisimu hwe anyi ni Endri Ole ri si.”
 

Yoana Batisita ni, Sadini E`bu idedi okpo si Ofu Loso ri` ia ri `i, Yoana Batisita `i.

Yoana Batisita ni adi `i?
Amba azi ole ridri tati a ase`jo ri
`i vua Sadini `ba cidru dri `i.

Batisimu a ehwi Giriki ti si rii `Baptizo` ehwi ani `se ka,` vua ziasa ehwi ani `je ka; kusa ru se ka, ru suka vuru, kusa ta`ba ka tazi dri; Yesu esu batisimu di, anda anda Rubanga dri ri etede ru ra. Anda anda ni Giriki `ba ti si `dikaiosune` ehwi ani `oluka anda,` vua trosa ehwi ani `oluka gba anda anda,` `lidri atedi tri risi; kusa `ovi tro tro anda risi`.
Yesu esu batisimu ausini kareco dru Aridipi dru leti anda vua esidi ca risi si. Diani disi, `ba cidru batisimu Yesu dri ri igenika Kuruce driaru ri tro ri `bati ka drika layu loku ridri ri esu Rubanga dri si ra. 
`Disidru, `ba kuruce batisimu tro Yesu dri ri a`ika ra rii ka dride layu tadru ri `ia, Yoana Batisita ni amba azi ole ridri Ofu Oku a ri `i ni a`i ra. Anyiba ondreki Mateo 11:10-11 ni. Bugu ole ri ojo Yoana Batisita ni ma`di mba`di enzi `ba cidru ni kare ga ri `i vua ani amba azi ole ridri saa Ofu Udi risi ri `i, oba enzi cidru vudri rii Yesu niru; `dii e`bu ana idele kendre amba ziti Ofu Oku a ria idekaa ri ani ri`i. 
Yesu ni anangasi sa ojo ta Yoana nidri ra. Ojo Mateo 11:13-14 ga, “Amala ta Profetaa `jole rii vua cara Mose a sile rii ka ta jo ondo Yoana ni dri, jo anya `i ra ri Yoana ni ondo Elia ni engwi`di ri `i.” Disidru, Yoana Batisita, ni ma`di batisimu hwe`di Yesu ni ri `i, enga suru amba azi ole ridri Aroni dri iga vua ani amba azi ole ridri tati a ase`jo ri`i. Bugu Ole ri isa ojo ta Yoana a oluka suru Aroni dri `i nidri Ofu Oku a ra (Luka 1:5, 1 Koronikulu 24:10).
Yoana kolu hwesihwesi a a`dute, vua ka bongu idele nakanaka eni si ri su au a`du si? Nyi raa itedejoadru ani amba azi ole ridri `i `i. Ana oluka sadini enzi `ba kpodru dri `i si, Yoana Batisita kolu laki lofo kpe. `Disi, ori kuza hwesihwesi a `ba cidru ni, kojoa, “Anyiru anya enzi ni, ini boro a ngwanzi.” Oko ka aini batisimu hwe aini enzi ru jo ausi ani kingwi dru`ba Yesu `dri, a`dusi ani ma`di aia enzi ni`dudi ndutudru wa ri`i. Alua ri ani, Yoana Batisita oba enzi ndutudru vudri rii Yesu ni ru ausi keji dru lari amani ide dii saa ana dri ti`jo Yesu ni dri ri si.
 

Batisimu Drile Eri Ri `i

Yoana Batisita ka `ba ni
batisimu hwe a`du le`jo si?
Kebe dru `ba cidru koruki dru aia enzi
ni vua ka`iki dru batisimu Yesu dri 
rii aini lari esujo au.

Yoana Batisita ohwe batisimu `bazi tini vua Yesu ni. atijoa rii, batisimu enzi rujo ri `i, `dii enzi `ba ungwe`di dri eda`jo Rubanga dri ri`i. `Ba amgbu le`jo Rubanga dri erika Yoana dri ri `bati ebeki Rubanga enzo rii orika ra oko engwiki Rubanga loku ridri. Batisimu erijoa rii batisimu Yesu dri `i, batisimu enzi cidru vu dri ri ba`di Yesu ni ru ri`i. Yoana Batisita ohwe batisimu Yesu ni anda anda Rubanga drii ete`de jo. Ovi zi si, Yesu esu batisimu Yoana Batisita dri lari hwe`jo`ba cidru ni aia enzi ni `a (Mateo 3:15).
Esu kole Yoana Kohwe Yesu ni batisimu ni adu si? Enzi vudri rini rebe`jo ndutu, Rubanga oba Yoana oba enzi ndutu rii Yesu ni dri ausini `ba cidru ani a`ika ri `bati ka lari esu ra.
Yoana Batisita ni tiluza Rubanga dri rii e`bu anidri nza nza ri ide`di enzi cidru vudri ri ba`ka Yesu nidri si ri`i, ani ma`di enzi vudri badi Yesu niru ana batisimu si ri `i, ohwe sadini Yesu nidri ausini enzi `ba cidru ka asi eco enzi rure ga vua kaki dru layu esu ra aia ofu loso layu tadru ridri esuka si. `Disidru Yoana Batisita ni kole kolu hwesihwesi a a`dite. Saa Yoana Batisita dri si, `Ba Isaraile dri rii kpodru engwiki ogu vua omwaki sa palanda. 
`Disidru Rubanga ojo Ofu Oku ri `ia, Malaci 4:5-6 ga, “Nyindre, ma nyini ma profeta Elia ni ze o`du retugo unzi rere opi a engwi`jo ledi oca ecare kuku. Ka Ata asi ingwi aia `boronzi niru, vua ka asi `boronzi ciri dri ingwi aia ata niru, diivu mango mesi vuru ma vu`di ivolo alu si.”
Rubanga a andraga, `ba Isaraile dri yote andrani opi ni ecu ka rii dria engwiki ogu, konyi ako. Ma`di alusa ana andraga anda ani iyo. Ovidru `ba dini dri ndreka jo lemu dri `ia ri `bati `i, ovidru Paderea, ovidru Laponyi cara dri `i, yai ciri lekaa cara inika rii tro kpodru omwaki ivoloki ru ra. `Ba Isaraile drii Paderea aidri ria lekaa ri ani ku. 
Paderea oga ovi azi azi`jo dri tika driaru si vua ana ari ni koka si rii mgbe, a`dusi esuru oli ari dii cara Rubanga a ehwele ai ni layu esu`jo aia enzi ni a ri`i. Ojoru andrani saa Malaci dri si Paderea oga cara anda ru ba`di ma`di ni azi azi `jo rii mgbe, dii dri tika azi dri `i vua azi ari nyuhwa dri si ri `i.
`Disidru, Yoana Batisita kolu aietro kpe, Disi mgbe oya kuza hwesihwesi a. Ka a`du ta jo? 
Maruko 1:2-3 ojo ka ta Profeta Izaia a sile rii jo au, “Nyindre, ma ma`di ma ofu ji`di rii ze nya andraga, leti nyi`dri idere. Ma`di uza di hwesihwesi a ri o`jo: `Anyi de leti opi dri `i, anyidu anda”.
U`duku uzadi hwesihwesi a ri ka`ba ungwe batisimu enzi ru ka si ri iga. Batisimu enzi ru`jo Bugu Ole ria ta jore driaru rii ingo `i? `Dii batisimu Yoana Batisita a owo`jo ausi ri `i batisimu`ba ungwe`di engwi`jo Yesu `dri ausini kaki Yesu ni a`i au ri `i, ani ma`di aia enzi ni`du`di ndutudru wa vua ai ari di wa ri `i. Batisimu enzi ni`jo dii ausi kose dru aia `dri ni lari ga `i.
“Anyiru anya enzi ni vua anyesu batisimu ama Aridipi Yesu isa ka batisimu esu ama enzi ni du`jo leti alua ledi si.” Uzaka Yoana Batisita `dri rii ka enzi vudri rii du ndutudru pi `i vua ka lamgba esu kuruce `dri `ba cidru ari`jo `i, ki di ide `ba cidru ingwijo Rubanga dri. 
“Ma gbadru anyini batisimu hwe eyi si, ki anile ka anyini batisimu hwe Endri Ole risi.” `Ana batisimu hweka Endri Ole risi `a ehwi ni anya enzi ni jeka ndutudru `i. Batisimu hweka `a ehwi ni `je ka.` Batisimu Yesu dri abu Jurudano a ri ojo ama ni Ngwaapi Rubanga `dri ri esu batisimu vua odu ama enzi ni ndutudru si pi ausidru ani kohwe dru lari ama ni wa si. 
`Disidru anyiba ebeki ama ovi olu`jo enzi a dii ra vua a`i ki ani au. Ani biloangwa enzi vu`dri du`di ri `i. `Dii Ofu Loso layu esu`jo Yoana Batisita a ta jore driaru ri `i.
 

E`bu Amba Azi Ole ri `dri Lebe Enzi dri esu`jo ri `i
 
Adi ide leti lari dri ni?
Yoana Batisita `i.

Profeta Izaia ojo, “Nyi`jo le`jo asi egbwe dri `i Yerusaleme ni, nyo`wo anini, a`dusi dria o`ja driaru oe iyo, owo ana enzi drii eriru ra: vua esu dride Opi dri ana enzi si rii ra” (Izaia 40:2). 
Yesu Kristo odu ama enzi ni kpodru ru ovika ako; enzi ama ti jo au tro ri `i, enzi endru rii, vua enzi obu rii tro cidru oje ru pelere ana batisimu si. Ayu ama ra. Anyiba kpodru oniki ta layu Rubanga dri idri ote. 
Lari esu`jo ama enzi si, anyiba a`iki Ofu Loso jodia Yoana Batisita oba enzi cidru ama idele rii Yesu niru ana batisimu si ri`i. 
Ondi alusa dii ku, nosi rakaa, “Rubanga `a oluka le si, adiki to Opi Bu dri ri iga wa rii tete Yesu ni a`ika si, jo tee enzi kolu `ba asi aa sa`i.” 
Ama ni lebe esujo ama enzi ni a si, anyi`ba a`iki batisimu, vu ndutu dri Yoana Batisita a `ba le Yesu nidri rini vua ana kuruce nidri rini. Yoana Batisita oba enzi `ba cidru drii Yesu nidri eyi si. 
Ta atijoa Rubanga a idele ama ari `jo rii Yoana ni eze ka vudri dia`i. Kendre ma`di Rubanga a ezele ni ri ani, eze Yoana Batisita ni kendre majugo amba ri ani, ani ma`di enzi vu`di `dri ndutu `ba`di Yesu nidri ana batisimu si ri `i. Ide e`bu amba azi ole ridri `i dru `ba kpodru ni. 
Rubanga ojo amani ani eze ana ma`di ungwele Yoana Batisita ni `ba ni. “Nyindre ma tiluza madri rii ze nya andraga.” Nya andraga ni `dia di a ehwi ni Yesu a andra ga `i. Rubanga ka Yoana ni ze Yesu a andraga a`du si? `Dii ausini koba dru enzi vudri rii Yesu ni, Rubanga a Ngwaapi ni ru si, ana batisimu si. “Ka anyi ni leti anya andraga rii ide pelere.” `Dii gbadru ta le`jo dia jole ria ehwi `i. 
Ma`di leti ide`di ausidru ama layu esu ausi vua ama vu bu a rii adi `i? Yoana Batisita `i. `Anya,` ri ni dia dia ehwi ni Yesu `i vua `ma` ni dia dia ehwi ni Rubanga ni anangasi. `Disidru, ana jorea, “Nyindre ma tiluza madri ri ze nya andraga, leti madri idere anya andraga si,” `dia ehwi ni a`du?
Ma`di leti amadri ide`di ausini ama vu bua rii adi `i? Yoana Batisita oba ama enzi ni cidru Yesu ni dri rii ama ni igenijoa`dru oje ama enzi ni pelere `i; e`bu driaru rii enzi cidru baka Yesu Kristo ni dri batisimu hweka ani ni si. Yoana ti Yesu tro obaki engwi ama ni adu anda igenika `i vua layu esu ka`i. 
Lari amadri ka a`duta le? Ana ta lele rii`di ama`i le`jo ondo Yesu ni Ngwaapi Rubanga dri ria idele rii ta ce sadini Rubanga dri, Yoana Batisita, oba enzi cidru vudri rii ana dri ga tro ra ya `i. Anyi`ba kpodru oniki ofu loso enzi ndutu ebe`jo ri idri ta ote. Ata Rubanga eze ana tiluza ni ati ati, ma`di batisimu hwe`di ana Ngwaapi ni ri `i, vua ania engwika sadini enzi `ba cidru ni ri `i si. `Disidru, iko le`jo layu ndutu esujo ri a ehwi ni ama ni ra. 
Rubanga eze ana tiluza Yoana Batisita ni batisimu hwere ana Ngwaapi ni ausini ka dru leti lari `dri ide`ba Yesu ni a`ika rini wa. Ledii ra Yoana a batisimu hwe`jo Yesu ni ri `i. Batisimu Yesu a esule Yoana Batisita dri rii layu Rubanga a anda ti ubale ra ri ideka `i `di oba enzi `ba cidru drii obaru rua ru ausi `ba cidru Yesu ni a`ika rii kovu dru bu a.
Enzi cidru andraga rii sa obaru Yesu nidri ana batisimu si tro. Yesu ti Yoana Batisita tro eritruwasi ideki leti vu`jo bu a rii ama cidru ni au. 
Ovi disi, Rubanga ete`de zumadi layu esu`jo rii Yoana ohwe Yesu ni batisimu ni `i ausini ama layu amadri a`i vua amavu bu a. Oba enzi cidru Yesu niru batisimu si. `Dii ofu ru anzo`jo layu esuka si ri `i, dii ofu loso ri `i.
 

Oti Yoana Batisita ni a`du ni?

Ama Yesu ni a`i A`di si?
Yoana Batisita si.

Osi ru Malaci 3:1 ga, “Nyindre, ma tiluza madri ze nya andraga, leti nyidri idere.” Kole nyila Bugu Ole rii anda anda. Rubanga eze ama tiluza ni Yesu ni ati ati a`du si? Oti Yoana Batisita ni amvu imba 6 kpa odri Yesu ni ti a`du si?
Anyi`ba eriki ca di Bugu Ole ri ka ta`jo a`du dri ya`i. Ofu Oku ri onze ta e`bu Aroni ni amba azi ole ridri idri okposi. Aroni ni Mose a adrupi ni amba amba ri`i. Rubanga oco tutu ruaru ana `boronzi tro engwi`jo Paderea dru. `Ba ziti suru Levi dri`ia ri `bati isa ka e`bu ide ai iti, kaki aini dri lahwa konyi hweka ri eji, ngano fu osaka mugati ni ta ziti tro, jo dini sa kesua `boronzi Aroni dri ri `bati kare ole rere jo lemu dri ri `ia ri iga kaki azi azi.
`Boronzi Aroni `dri ri `bati otriki ru e`bu idele aii lofo ru vi le vi, ki o`du azi enzi ebe`jo ri azi`jo, o`du mudri joa imba tuderijoa ridri si, amba azi ole ridri ka azi enzi kinya a rii ebe`jo rii azi ana `ba ni a`dite.
Luka 1:5 drii, Nyindrea ojo ta Yoana Batisita nidri. Anyi`ba eriki tiluza Rubanga dri dii anda anda ausini a`diki Yesu isa eri anda anda. A`diki endre`ba ta raka Yesu nidri nza ri ani, ki ogaki ta Yoana Batisita ni emu`di anini ati ri idri rii mgbe. Ale mikonyi nyi ehwi ani eri`jo. 
“Ofu loso Yesu Kristo ni Rubanga a Ngwaapi dri i`do dini, Bugu profeta Isaia dri i`a osiru dini, Nyindre ma ma`di ma ofu ji`di rii ze nya andraga, leti nyidri idere” (Maruko 1:1-2). Ofu loso lini hwe`di ta Bua ri idri ri ido Yoana ni batisimu hwe`di risi.
Jo gba olaki ta Yoana Batisita nidri anda anda, mgbesa adi ki ofu layu dri Yesu dri ria ehwi ni eri vua a`diki a`ia ra. Oviru majugo zele vu zi dri ri erika tro ausini a`diki ovi vu cidru drii ni ote. Jo oniki ta Yoana Batisita nidri ote, adiki mgbe layu Rubanga dri a ehwi ni eri pelere. 
Unzi rii a`du, kuri, Kristo`ba amgbu o`du disi di kondre a Yoana ni konyi ako. Rubanga eze Yoana Batisita ni dria ani oma ta kpe kusa tazi anini idele iyo si ku. Ofu loso su dii cidru ojo ta Yoana Batisita nidri kpa odri wio ta jo layu Yesu dri ri idri`i. 
Ki`ba le`jo Rubanga `dri nzeka o`du`disi `dii mgbesa oga ki ani mgbe kaki joa `ba ni Yesu ni a`ika au adite ate ai arile ra. Ta aia inile rii gbadru oba`ba kolu enzi a ru vua aia zeleti koko aci olure tadru ri `ia. Jo Kristo`ba amgbu ka `i Yesu ni e`bu Yoana Batisita `dri nika ako, karuni dini Kristo`ba dri engwi dini ata ata ziti vudri dia ri ani. Nyi layu esu nya enzi nia ingo ni jo ini ta anda rii ku `i? Kolu okpo.
Ofu loso ta driba nzedi layu dri rii adu kusa epe ku. Ki `ba amgbu koraa ama layu esu wa rii a`i amadri ama Kuruce Yesu dri ri igenijo risi a`dusi Yesu odra Kuruce dri enzi amadri risi. Ki jo, nyigeni dra driaru Kuruce dri rii anda enzi ifujo rii nika ni ako, a`i ani lediani ledi ka hwa alusa layu loku rii hwe kpe, ide ta ku tee jo a`i nyidri ri kolu okpo ani ingoni sa `i. 
Rubanga eze Yoana ni batisimu hwe`di rii vudri dia lini hwe`jo tati ana ubale layu hwejo amani vudri dia risi vua lini hwe`jo amani di Yesu kemu ka enzi cidru ama idele vudri dia ri du pi ni ingoni ya nidri. Jo ani anda dii cidru si ote ri ama Yesu ni Rubanga a Ngwaapi `i a ehwi ni eri tau, a`dusi ani ma`di enzi cidru amadri ri dudi ana ruga ri `i. 
Yoana ni batisimu hwe`di ri onze amani ta driba anda layu dri ri idri. Ka ta driba nze amani di ani ohwe sadini Yesu a oluka anda vua ingwe nidri ingoni ya nidri. Onze ta driba pelere ojo ani anangasi ingwe `i ku, ki ani emu ta driba nzere ingwe dri. Vua ofu Yoana a sile ri iga 1 ga ojo ani emu e`bu ofu loso layu eji`di ridri ri idere ana batisimu hweka Yesu Kristo ni si. 
Jo obaki igeni sadini layu dri Yoana ni batisimu hwe`di ria driba nzele di idri ku ri, ama geni ba Yesu nidri ingoni? Andre Yesu ni kuru, ki ama engaka lati mgbimgbi vua dini mgbimgbi ri iga si, ama Jehova ni igeni olule Rubanga amadri riidru ni ingoni si?
Ofu loso layu `dri rii epa sa ku a`du sa ku. `Ba amgbu koraa layu kenga ama a`i kuruce Yesu dri idri ri iga a`du si Yesu odra kuruce dri ama si. Ki gba, jo nya `i tete ingo ni, ki nia ani ma`di ama ayu`di ana enzi vudri `dia ri duka ndutudru ani ru anangasi ri `i ni ingoni?
Anyi`ba ondreki driso ta Ofu Oku ri `ia oko ondreki le`jo ehwi layu dri taa ido nga rini vua nijoadru Yesu ni Aridipi ama dri `i. Anyiba ta nile rii kolu anda ausi a`i `ba dri rii ako tazi alu sa `bani idele wa ani iyo. `Ba ni Yesu ni igeni `jo vua lari esu`jo, Kole oniki ofu loso layu `dri Yoana Batisita a ta jore driaru rii ote vua`di aaru ide a`du ya isa kole oniki ote. A`i ndutu ri esu`jo Kristo ni a, kole oniki anda layu `drii kpa. 
`Disidru, kendre Yesu a jokaa ra ri ani, “Anyi ta anda ri ni ote, vua ta anda ri koba anyolu kulala.” Kole oniki ta anda layu Yesu ni a ri idri rii ote.
 

Ta Bugu Ole ri`a jole ri `i

Ofu Loso isu dii kpodru ido ingo?
Ido saa Yoana Batisita dri inga.

Anyiba ovuki andraga ta zele ndruka layu a anda anda ni dri Bugu Ole ri`ia tro`i. Anyi`ba ebeki ta ofu loso isu`dia jole Yoana Batisita nidri ri kolu mgbo, ovidru, ani di adi `i ya, a`di ani ungwe sadini enzi `ba cidru `drii a`dusi, kusa amba azi ole ridri `i a`dusi; enzi cidru vudri ri obaru Yesu niru ani si a`dusi, kusa `di Yesu odu ama enzi ni ndutudru ani ni pi ya kusa kuru ya `i. 
Kole anyetro eriki li ofu loso isu rii kpodru idoki Yoana Batisita si. Yoana 1:6 ojo ta tazi okpo rere ofu loso ri `ia ri idri. Ojo ta `di a`di oba kusa ide e`bu enzi vudri dii`bajo Yesu niru dii ni ya`i. “Rubanga eze ma`di ana ofu ni eji`di rii ru ani Yoana`i. Emu`ba ni ingwe itedere. emu ite`dea ai ni, ausi `ba cidru keri`dru le`jo ani`dri ni vua ka `i ki dru ani” (Yoana 1:6-7).
Ojo ru, `Ba cidru kole ka`iki ani,` a`dusi `emu sadini hwere ingwe dri.` Ingwe ni Yesu Kristo `i. Ehwi ani kole Yoana kohwe sadini Yesu nidri ausi ani si`ba cidru ka Yesu ni a`i ra `i. `Draa, anyi`ba ondreki Bugu Mateo dri 3 ni anda anda.
Mateo 3:13-17 ojo, “Yesu enga Galilea ga emu a`bu Jurudano ni ga batisimu kore Yoana dri. Yoana ole tadi gaka mgbe, ojo, batisimu le`di nyidri rii ma`i, ki nyiko nyemu madri ya? Ki Yesu a`i : ‘‘Nyebe tadii kolu bo`bo dru dini ama tadi ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au.’’ Disidru Yoana oko a`i ra. Yesu oko batisimu, oca saa zere kuru, efu eyi a pi, mgbesa `bu awiru mgbo, vua ondre Endri Rubanga dri endre`di amamu ani rii esi ana dri ga. U`duku engare `bu `a rii ojo ‘‘Nyi ma Ngwaapi ma lele ndro ri `i, ma le ni kpo nyi ru.”

Kole ameri saa Yoana dria
ehwi ni a`dusi?
Adusi Bugu Ole ri ojo amani Yoana 
ni amba azi ole ridri`ba kpo 
ni ri `i.

Yoana Batisita ohwe Yesu ni batisimu lebe enzi drii ejijo vu `di idri ndutudru si. Batisimu Yesu a esule Yoana dri rii ta erale okpo ama lari niga ri`i. Ki ta anda rii erijo vua igenijoadru, anyi`ba oloki ta Yoana Batisita nidri kpa. 
Luka 1:1-14 ojo, “Ba amgbu obiki aia mori ni ta rideka ama `i lofo rii usika si ra, osiki ondo ta`ba ta andrani ri`dedi ri ndreka ria jole amani engajo ana ido`jo ri inga vua aia ofu ani nzeka ri ani, `disidru amba, ma ta `dibati laka ca ana `idore ga si, ara loso si, ma si nyini ci, Teofilo ni ma lele ndro ri, ma ta dii ide jo rii ausi nyini dru le`jo loku andrani nyini`jo ausi rii ote. O`du Erode a olu`jo Opi vu Yudea dri `i risi, esu ma`di zi alu ta azidi Rubanga ni ria ru ni Zakaria `i, ani Abijia a ewo`ba ta azika Rubanga ni ridri iga, izi a ru ni Elizabeta `i, anisa enga suru Aroni dri `ia. Ai eritruwa `ba Rubanga na ndra loso ri `i, kaki le`jo vua cara Opi dria vu ni oko okposi. Ki ai dri `baciri iyo, Elizabeta ni ondo, vua ai amba palanda, nainga e`bu ideka oca ewo`ba Zakaria tidri ta azika Rubanga ni ridri, esu ani ka e`bu ide Rubanga andra, upe ki Zakaria ni ija cara`ba ta azika Rubanga ni ridri `a lekaa ri ani`be iswe igwere kidori `dri jo Rubanga dri `ia. Saa be iswe igwe`jo risi, esu`ba amgbu ri baa kilegi angwe. Mgbesa Malaika Rubanga dri itederu ani ni, omba kidori a ewo nyare `dri esi`be iswe igwere ri iga. Zakaria `a ta `dii ndreka si, asi ani omvu ra, vua ori oko ani ci. Ki malaika ojo ani ni, Zakaria, ori ku, a`dusi Rubanga eri ilegi nyidri ra; Nya izi Elizabeta ka nyini `barago ti ra, vua kole nyida ru ani Yoana `i. Keya kolu nya asi egbwe `i. vua nya anzo `i. vua `ba amgbu kaki anzo ani tika si ra.`”
`Dia, Luka ni, Majugo Yesu dri di, onze amani ta ovi Yoana a pa etujo ri idri pelere. Luka ni Majugo Yesu dri di, onze ta driba ovi Yoana a pa etu`jo ri idri ndi ana idore ga. Luka ini ofu loso rii ma`di ungwele Teofilo ni sa ra, a`dusi Teofilo enga suru zi ga vua oni sa Yesu ni ku. 
`Disidru, ta inijo anini Yesu ni, Aridipi enzi`ba `dri `di idri, Luka ole ani konze laka ta ma`di ungwele Yoana Batisita nidi idri pelere kpa. Amasa kendre oluka kafiri `ba engaka suru mgbimgbi ga ri ani, a`diki alusa lari Yesu dri ria ehwi ni eri pelere ni kpe jo onze amani anda anda ku `i, vua jo onze alu alu ku `i. Anyi `ba ondreki driso ana dri`ba runze `di pelere rini.
Ojo Luka 1:5-9 ga, “O`du Erode a olujo opi vu Yudea dri `ia risi, esu ma`di zi alu ta azi `di Rubanga ni ria ru ni Zakaria `i, ani Abijia ewo `ba ta azika Rubanga ni ridri iga. Izi a ru ni Elizabeta `i anisa enga suru Aroni `dri `ia. A`i eritruwa `ba Rubanga nandra loso ri`i, kaki le`jo vua cara Opi dri `a vu ni oko okposi. Ki aidri `baciri iyo, Elizabeta ni ondo vua ai amba palanda. Nainga e`bu ideka oca ewo`ba Zakaria tidri ta azika Rubanga ni ridri iga, esu ani ka e`bu ide Rubanga andra.”
`Dia, adi ndrea ta`di bati kpodru ideru saa Zakaria `a e`bu ide`jo Rubanga andra risi, dii ani e`bu idere ovi aidri Paderea dri si, Luka ojo pelere Zakaria enga suru Aroni dri `ia. Jo dini ri ewo Zakaria ni laka rii ingo `i? Eca draa ewo okpo rere ri iga.
`Aci ta driba nzeka tro andraga ojo, “Upe ki Zakaria ni i`ja cara `ba ta azika, Rubanga ni ridri `a lekaa ri ani.” A`di ki ndrea Luka oni ta Zakaria nidri pelere oko onze ta ofu loso layu dri idri ru Zakaria tidri ungweka Elizabeta tro eritruwa si si. Yoana Batisita ni Zakaria ti oti ana Lemuruzi Elizabeta tro. 
Elizabeta isa ma`di engadi suru Aroni dri ia ri `i ani Aroni a zaapi `i. `Draa anyiba ondreki ta a`bi Zakaria ni, Yoana Batisita a ata ni idri.
 

A`bi Yoana Batisita dri `i

Yoana Batisita enga suru 
A`di dri `ia?
Aroni, ni amba azi ole ri 
dri `ia.

Abi Yoana Batisita dria ehwi ni erijo, kole olaki Ofu Oku ri `i, 1Koronikulu 24:1-19.
“Draa `Boronzi Aroni dri anzuru dini, `Boronzi Aroni `dri Nadabu `i, Abihudi `i, Elieza `i, vua Itamara `i. Ki Nadabu ti abihudi tro odraki aia ata ni ati, vua oluki `baciri ako; `Disidru Elieza ti Itamara tro ideki e`bu Paderea dru, `Disidru Davide ti Zadoki tro `boronzi Elieza dri `i, vua Elimeleki ni `bara Hamara, dri ri `bati anzuki e`bu ni aia lofo ga. Draa`ba dri dru rii a`di esua `boronzi Elieza dri `i lofo nza si onde `boronzi Hamara dri `i lofo rii ra, disidru ledii ovi aia ranzujo ri`i. `Boronzi Elieza drii lofo`ba aia ata a jo `a dri ndreka amba dru rii mudria limbi azia, vua `boronzi Itamara dri amba dru aia ata a jo `a dri ndreka rii aro. Ledii ovi aia ranzujo `jo si ewo zijo ri tro ri`i, ai lofo amba itu ogboro drii aa vua amba upele tema e`bu ideka Rubanga ni ri isa aa, ai di kenga `boronzi Elieza dri`i lofo boronzi Itamara dri tro. Vua `boronzi cara dri`i semaia ni Ngwaapi Nataniele drii, anisa ani ma`di enga`di suru Levi `dri `ia ri `i, osi ta dii kpodru amba andra si, `ba driaru rii andra si, padere Zadoki na andra si, Elimeleki ni Abiatara a Ngwaa ni andra si, vua dri aia dri joa si ri `bati ni paderea engaka suru Levi dri `ia ri `bati tro cidru, ata alu ria jo ni Elieza odu ni vua zijo rii Hamara odu ni. `Disidru i`ja atijoa ri ode Jehoiaribu nidri, erijo ri ode Jedaia nidri, inajoa rii Harimu nidri, isujoa rii Sarimu nidri, toujoa rii Malicija nidri, aziajoa rii Mijamini nidri, tuderijoa rii Hakozi nidri, arojoa rii Abijia nidri, dricalujoa rii Jesua nidri, mudrijoa rii Sekania ni dri, mudri limbi alujoa rii, Eliasibu nidri, mudri limbi erijoa rii Jakimu nidri, mudri limbi inajoa rii Hupa nidri, mudri limbi sujoa rii, Jesebeabu nidri, mudri limbi toujoa rii Biliga nidri, mudri limbi aziajoa rii Ime nidri, mudri limbi tuderijoa rii Heziri nidri, mudri limbi arojoa rii Hapizeze nidri, mudri limbi dricalu joa rii, petaia nidri, mudiri joa rii Jezekele nidri, mudiri limbi alu joa rii Jakini nidri, mudiri limbi eri joadru rii Gamuli nidri, mudiri limbi na joa rii Delaia nidri, mudiri limbi su joa rii Maazia nidri. `Dii e`bu ovi aia ti ubale ma`di alu alu ni emu`jo `jo Rubanga dri `ia kendre aia ata ni Aroni a ai tri ka ri ani ri `i, otri ai ana dri si kendre Opi Rubanga Isaraile dri a jokaa ri ani.”
Anyiba olaki ana ciriciri 10 ni di. “Ija tuderi joa ri ode Hakozi nidri, aro joa rii Abijia nidri.” Saa Opi Davide ni nga ri si, paderea ekpadru, vua e`bu aidri kaci ingoni ya isa nainga a`di ti ani uba uba. `Disidru, Davide oba `ija `boronzi Aroni drii lofo ausini azi karazi leti anda risi. Kendre kpodru anya ni kaa ote ri ani, Aroni ni Mose a adrupi ni amba amba ri `i. Rubanga eco Mose ni ma`di ana ofu ni aji`di ri idru, vua Aroni ni amba azi ole ridri `i dru jo ole lemu dri ri `ia Isaraile `ba andra `ba amgbu engaka suru Levi dri `ia rii a`di ai ba paderea dru Aroni tro vua padere tro, `boronzi, driaru ri `bati ka azi azi le ria dri ndre Rubanga andra ni. 
Saa Davide a le`jo ti ubare kuru rii, Paderea engaka suru Aroni dri`ia ri` bati ka le`jo ti uba saa cidru si diani `di oko eji driciri sa okposi. Disidru, Davide uba`ba alu alu ewo aidri ri iga uba ai anda anda.
Anzu `badi aa ni ngenge ewo 24 si, dii `ba kpodru engaka Aroni a `boronzi a `boronzi ni a ri `i, vua arojoa ni Abija `i. Ojo ru, “Padere zi alu ungwele Zakaria, ni enga `di suru Abijia dri `ia ri `i”. Disidru zakaria ni padere engadi suru Abijia dri iga ri `i vua ai eritruwa si suru Aroni ni amba azi ole ri dri `ia ri `i. 
Ani Zakaria ni padere enga `di suru Abijia dri `ia rii Yoana Batisita a ata `i. Oniki Bugu Ole ri `ia kaki ai du ogogo aiangasi aidri familia a ingoni ya ni ote. 
`Disidru, Yakobo odu ana adrua a zaa `i dii ewo ana endre a engare ri iga. `Disidru ta tete okpo rere rii ta driba nzeka a`bi dri ovi `ba alu alu a pa etu`jo ri tro dii te konyi tro rii ni. Ojoru, “Amba zi azi ole ridrii aa ru ani Zakaria `i, enga ewo Abijia dri iga.” 
`Disidru, gbadru ani ma`di enga `di suru Aroni dri `ia ri`i. Adi `i? Zakaria ni, Yoana Batisita a ata `i. `Dii ta okpo rere anidri ri `i, vua dii e`bu Yoana Batisita a idele ri `i, vua enzi vudri ri baka Yesu ni ru `i.
 

Tete Kole `Boronzi Aroni Dri kide E`bu Paderea Dru rii ni
 
Adi ka e`bu ide amba azi ole ri
drii dru Ofu Oku a ni?
Aroni ti suru anidri upele 
ra ri tro.

Jodini ri, osiru Bugu Ole ri `ia `boronzi Aroni dri kide e`bu Paderea dru ni ni ewo ingo iga? Anyi ba ondreki dri.
Ulaka 20:22-29, “Diivu `baciri Isaraile dri ri `bati, kpodru si, edakidri Kadesi ga si oko otraki be Horebu nidri. Rubanga oko ojo ta Mose tidri ana adrupi ni Aroni tro be Horebu dri si Leci vu Edomu dri iga, ojo: `Aroni kotra ru `ba ani dri tro kare alu ga. Kole kohwi kare ma hwele `baciri Isaraile dri ni ri iga ku, a`dusi nye`ji `dri okpo le`jo madri `iru eyi Meriba dri iti si. Nyedu Aroni ti ana Ngwaapi ni Elieza tro, nyingo nyeji ai be Horebu dri `dia; nyinzi Aroni a kanzu ni ruaru si nyisu ana Ngwaapi ni Elieza niru; a`dusi kole Aroni kotraru `ba anidri tro vua kodra sa laka; disidru Mose ide kendre ondi Opi a jokaa ri ani. Ovuki be Horebu nidri `ba amgbu andra si. Mose onzi Aroni a kanzu ni ruaru si pi oko osu Aroni a Ngwaapi ni Elieza niru; Aroni oko edra be dri na`a si kpo. Mose ti oko esi Elieza tro be ni dri si vuru. Ki laki traka ri `bati oce ai kondre Aroni odra ra di, jo Isaraile dri ri owo Aroni ni o`du mudi na.” 
Bugu Efuka dri, ojo ta cara Rubanga dri ri idri. Ojoru `boronzi Aroni dri rii amba azi ole ridri `i, kole kojo ta Padere aidri ri idri, kendre `barangwa upele tema ta jodi amba azi ole ridri oru rere ri idri ri ani, kendre ondo ana ata a idekaa ri ani, dii jo kinya aidri koca 30 ra `i.
Efuka 28:1-5, ojo, “draa nyedu mani nya adrupi Aroni ni, ana `boronzi ti tro, `boronzi Isaraile dri ri `i lofo si, ausi kideki dru mani e`bu Paderea dru, Aroni ti ana `boronzi tro; Nadabu `i. Vua nyide kanzu ole rere rii nya adrupi ni Aroni ni au, bongu kanzu dru dii e`ku esu`jo vua endre`jo cuwi. Nyijo ta vodo dri, ai ledii `ba ma Endri ciri dri hwere aiiru ra ri `i, kide ki Aroni a kanzu ni ni, ani ecojo ole enzi ako, kole kide e`bu mandra padere dru. `Dii bongu kole kideki ri`i: Bongu mba`di aga `a ri`i, kanzu a ru `i, ana iba `i, uzi tau rii, kei ovi amgbu dri lahwa idejoaru rii tro. Kole kideki kanzu ole rere rii Aroni ni nya adrupi ni vua ana `boronzi ni, ausi kaki dru e`bu ide mani paderea dru. Kole koduki ovi mula ruburubu ridrii, winowino ridri `i, warawara ridri `i vua uzi loso loso ri bongu `di ide`jo au.”
Gbadru Rubanga eco Aroni, ni Mose a adrupi ni amba ole rere azi azile riidru ni. Oluka padere dru dii esi `ba ziti rini ku. Disidru Rubanga ojo Mose keco Aroni ni amba azi ole ridri `i dru au, vua ausidru ka e`bu loso ri ide anini kendre ana ti ani ubaka ra ri ani. Hwa alusa igweki le`jo Rubanga drii dri `a ku.
Efuka 29:1-9 ojo, “Dra dii ta kole ny de ai eco`jo e`bu ide jo mani paderea dru ri `i: Nyidu monigo Ngwanzi eri, bilo ago robe luzu ako ri isa eri, mugati futu akuhwi ako trile adu si ri tro (Anyi de ngano fu si). Ta dii kpodru nyiba evu alu a vua nye`ji sa ai evu alu a, moni robe eri dii, ta kole nyide ai eco`jo e`bu idejo mani paderea dru ri `i: Nyidu monigo ngwanzi eri, bilo ago robe luzu ako ri isa eri, mugati akuhwi ako ri tro, vua mugati fufu akuhwi ako trile adu si ri tro (anyide ngano fu si). Ta dii kpodru nyi`ba evu alu a vua nye`ji sa ai evu alu a, moni robe eri dii, bilo ago ngwanzi robe eri `di tro. Nyiko nyedu Aroni ti ana `boronzi tro nyeji ai jo lemu dri iga kare remure ri iga, nyingo nyije ai eyi si. Nyingo nyidu kanzu ni. Nyisu bongu dii Aroni niru, iba idele uzi loso si dii sa, uzi ce loso rii laka, bongu sule aga `a rii tro, nyingo nyumbe ana opi ni uzi cale iba dru loso rere risi ci. Nyisu cupeo ana dri ga ci cupeo lile bongu si ri `i, nyiko nyiba dride ole rii cupeo di iru. Nyiko nyisu adu `ba trijo rii, nyisu ana dri ga, nyiko nyitri ani nyingo nyedu ana `boronzi ti isa nyusu kanzu loso `dii aii ru, nyumbe aia opi ni iba cale loso rere ri si, `dii Aroni ti ana `boronzi tro, nyiko nyusu aia cupeo ni ai dri. Mgbe e`bu padere `dri kengwi aia `i. Disidru nyitri Aroni ti ana `boronzi tro aini engwi`jo ole e`bu di idere ga `i”.
Nyumbe aia opi ni ci iba cale loso rere risi, Aroni ti ana `boronzi tro, nyiko nyi cupeo aidrii su ai `dri …. E`bu padere dri kengwi aia `i `bo`bo dru. `Disidru nyitri Aroni ti ana `boronzi tro…. Rubanga oba tete Aroni ti ana `boronzi tro kaki rutri engwi jo `bo`bo dru e`bu ide`jo paderea dru wa rii ni. Ana jorea, “Ai ni e`bu ide`jo `bo`bo dru rii,” ehwi ani amba azi azi jo dii Yesu eya vudri dia kpa sa ndi ka e`bu ide `i.
Luka onze ta driba Zakaria nidri okpo si, ojo Zakaria enga suru Aroni ni amba azi ole ridri ri `ia. Zakaria a e`bu idere padere amba riidru jo Rubanga dri ri `ia Opi nandra rii, Malaika ite`deru anini vua ojo laka ilegi driaru eriru ra; ojo izi driaru Elizabeta ka laka `barago ti ra. 
Zakaria ole tadi a`ika ku ra rii ojo, “Ma izi ni dria amba kinya a amvu pi di ka, `ba ti ingo ni?” `Driluci a olu ka ani ni aa si, Rubanga oba ti ani obiru ci ahwa gwa`da itede`joa dru ana le`jo ni anda `i.
Mgbe saa angwa gaadru, izi a ru engwi anzi, mgbe ga dini Viriko Maria isa a ru ni anzi. Zaa ago nidi ku `di isa a ru engwi anzi ni lete Rubanga a ama lari `a ti ni uba`jo rii ete`de `jo. `Ba enzi `ba vudri ria enzi ni ebejo, Rubanga eze ana Ngwaapi ni oba Yoana ohwe batisimu laka ni oba enzi vudri rii ndutudru aniru, ausini `ba cidru ani a`ika rii ka lari esu ra.
 

Ta Rubanga `a Ehwele Tema ri`i

Ma`di Rubanga a ezele e`bu ana
layu dri ikore Yesu oca eyare
kuku nga rii a`di `i?
Yoana Batisita `i.

Yesu Kristo ni Aripi Enzi`ba cidru dri `i, ani ma`di tile ru Viriko Maria dri si ri `i. Maria ti oduru Yosefu ni engadi suru Yuda dri ri `ia ri tro. A`dusi Yesu ni kole kenga suru Yuda dri `ia anda Rubanga a cara dri ete`jo kendre ondo kole Yoana Batisita ni oti engajojo suru Aroni ni amba, azi ole ridri ri `ia ri ani.
Rubanga oba `ba eri `dii uti ai vu di idri, ovi ledi si, Yoana aga Yesu ni ati. Oti Yoana ni ni ausidru ka batisimu hwe Yesu ni vua dru ka enzi vu dri dia rii `ba ndutudru Yesu niru si. Ma`di engadi suru amba azi ole ridri `ia rii kole kazi azi enzi ebe`jo rii anda Rubanga a cara dri ete`de `jo, dii cara Rubanga dri ru ba`di Ofu Oku a ri `i; ofu loso layu dri Yesu si rii kole kideru anda anda ausini `ba cidru ka layu esu ra. 
Efuka ga. Rubanga ohwe Isaraile ni ana cara ti tati ana ubale ri tro ra: Le`jo Cara Rubanga dri ri `ia rii tro, dii ta okpo kole paderea kide ri `i, le`jo ehwi ta ni jo nza ta azika dri ri `i, vua okpo paderea e`bu ebe`jo aia `boronzi ni ri`i. Rubanga upe Aroni ni suru driaru rii tro olule paderea dru anda anda. 
`Disidru, suru Aroni `dri ri `bati kpodru ka azi azi wa ki amba azi ole ridri le tete kenga jo Aroni dri `ia. Indre `dii ce ni ra ku ya? 
Suru amgbu ani dri ri `i a Rubanga upe padere zi ru ani Zakaria `i izi a ru ni Elizabeta `i. Ojo ai ni, “Nyindre, ma ma`di ma ofu eji `di ri ze nya andra ga.” Rubanga a jorea Zakaria ni ani koba Elizabeta ka anini `barago ti ra rii, vua trosa koda ru ani Yoana `i ri `i, dria ociru danga danga vua tia isa obiru ci cara Rubanga a hwele risi `i paka `barago di otiru kpa vua oda sa ru ani kpa. 
Gbadru, `barago otiru ana jo ni a ra. Saa oce keca `bara `a ru ni dajo kendre cara Isaraile`ba dria lekaa ri ani`di, esu kole oda ru ani ata dri ani, kusa oda ru ani kaka ru si.
“Saa Elizabeta a ranzujo ri eca di, oti `bara ago. Suru anidrii kaka anidri tro eriki Opi ide anini kiza retu rii ra di anzokiru ai tro. O`du aro lati a vu ga, emuki `barangwa di a ru ni lire; oleki `barangwa dia ru `daka Zakaria `i, ata a ru si. Ki endre oga mgbe, ojo: “iyo, ana ru ni Yoana `i.” O`joki anini, ‘suru anyidri iga ma`di ru `dale di ani ri iyo!’ Itedeki ta ata dri dri si, nijoadru di ru ani keya kolu a`di `i ya `i. Ata ai karatasi, osi dini: “Ana ru ni Yoana `i.” `Ba kpodru a`uki okposi. Mgbesa saa nasi Zakari a ti awiru, ka ta jo wa; ecu Rubanga ra. Ori oko kaka `bazi anidri cidru ci. Ta ride`di `dii oku vu Yudea dri `be `a ri `ia ndutu. `Ba cidru le`jo di erika ri ombaki le`jo dia ta ni ai asi; kaki a`u; ‘bara dii keya kolu ma`di ingoni ri `i ya `i? Lokuduru okpo Rubanga dri driaru.” (Luka 1:57-66). 
A`di `barago `di ti sa `dri Zakaria olu ka ta jo kpe. `Draa saa `barago `dia ru `da jo ri eca di, ana kaka ti ojo kole ru ani kolu Zakaria `i. Ki ana endre le ojo ru ani kolu Yoana `i. `Disidru, kaka traka di ojo ma`di kaka lofo kusa Familia lofo rua ni ledi ani ani iyo. 
Kaka anyidri `i lofo ma`dizi ru ani ledi ani ani iyo `disi, `barago `dii adi ru ani `da Ata dri si. Ki Elizabeta oba okpo ru di idri di, kaka di oko ovu Zakaria dri nijoadru di `bara dia ru kolu adi `i ya`i. Zakaria ni, amala driso ka ta jo kpe si, oko ozi waraga ta sijo rii au oko osi `Yoana `i.` Kaka di `bati a `dri oci ru ra ovi ru pedi diani joisi ri ani ku disi `i. 
Ki ru di hwe ka avuga, mgbe Zakaria `a ti awiru mgbo. Ecu Rubanga oga Endri ole risi oko ido ta nzeka Profeta ti si. 
Ledii ta, Luka a jo`joadru Yoana Batisita oti ni jo Zakaria dri `ia ri `i. “Padere zi aa a`di ungwea Zakaria `i. Enga ewo Abijia dri iga.” Ta Rubanga a ti uba le tema risi, Yoana Batisita engwi Sadini enzi `ba cidru dri i, Zakaria oti ani ni, vua enga suru Aroni dri ia. 
Kristo si, Rubanga iko le`jo lari eji`jo `ba cidru ni ria le`jo ni ra. Amesu lari ama enzi nia ama e`bu layu dri a`ika si, dii ta Yoana tia idele Yesu Kristo tro ri `i.
 

Batisimu Yesu Dri `i

Yoana ohwe Yesu ni 
batisimu ni a`dusi?
Kodu dru enzi vudri rii 
yote dru pi si.

Yoana Batisita ojo Yesu ni Ngwaapi Rubanga dri `i vua ani ma`di enzi amadri `dudi ndutudru pi ri`i. Ani Yoana Batisita `i. Tiluza Rubanga `dri ezele ta jore lari dri ri `i ehwi ani Rubanga ojo amani ani ama Aridipi `i ni kuru `i ku. Rubanga ka o`du disi e`bu ide ana tiluza ti Ekelezia a risi, vua ti ana `ba rarika ra ri dri ebuka au si.
Rubanga ojo, “Nyijo ta Yerusaleme ni asi egbwe si, nyowo driaru, a`dusi dria o`ja driaru omba ra: enzi driaru rii kpodru eriru ra: vua esu opi a dri ga dride ana enzi si rile rile … ayi ko`wi, ofu kozo, ki le`jo ama Rubanga dri kolu tadru” (Izaia 40:2, 8).
Rubanga uba tati kinya mia tuderi ati ati oca Yesu ni tire ku, “Nyi draa hwa enzidipi ku. Mebe anya enzi ni ndutudru ra disidru draa oja, omba ra”. Ledii, tesa ovi uduku ofu loso ria owo`jo olo`bo si `ba cidru ni ri `i. `Dii ta ungwele ofu loso ti ubale ra ri `i ri `i. 
Jo eriki e`bu Yoana Batisita a idele ria ehwi ni ni vua jo eriki enzi vu dri rii ndutu obaru Yesu niru Yoana Batisita si ni ni, a`diki kpo layu esu `baa enzi nia ra.
Ofu Loso isu dii kpodru ojo amani ta Yoana Batisita nidri ra, vua Malachi ni, Profeta tatia ase`jo ofu oku a rii sa ojo ta Yoana Batisita nidri ra, ojo Yoana Batisita ni tiluza Rubanga dri ubile ca ri`i. Ofu Udi ri ido oti Yoana Batisita dri si. Vua enzi a rebeka anisi si. 
Jo dini si adi ani ungwe Yoana Batisita `i a`du si? Adi ani ungwe dini rii ana batisimu hweka Yesu ni ni si. Batisimu a ehwi ni a`du? Ehwi ani `ta baka tazi dri; ta se ka, kusa ta je ka` __ oviru `ovi dri tijo dria Ofu Oku a ri tro.
Ofu Oku a, jo ma`di ide enzi ni, ka ana enzi `di ba nyuhwa enzi ako ri iru dri tika driaru si, Nyuhwa di koko kodra enzi `di `bati tro rua. `Dri tika dria`a ehwi ni `tabaka tazi ru; Disidru, `dri tika dria`ti oviru `batisimu` tro vi jo tee koluki mgbimgbi sa `i. 
Jodini ri batisimu Yesu dri ria ehwi ni a`du? Batisimu driaru rii tete leti amani lebe esu`jo ama enzi ni `a wa ri`i. Rubanga uba cara ti ausini enzi cidru vudri rii ka rifu azi ru ovi dri ti jo`dria risi. Andrani, saa Ofu Oku dri si, kole enzi`ba koti aia dri ni azi dri ausini enzi aidri ni ndutudrusi karuba azi di idri. `Diivu, kole koliki azi dia gboro ni amba azi ole ri dri koko ka ari ani uba aju alitari dri ri iga alitari azi igwele igwe ri dri idri. `Dii ovi lebe enzi o`du cidru si ri esu`jo ridri `i. 
Jodini kaki lebe enzi `dri kinya a ri esu ingoni? 
Ovidisi, Aroni ni amba azi ole ridri ka azi azi `ba Isaraile dri ni kpodru. Ki Yoana Batisita isa ana rutika enga jo-jo Aroni dri `ia si, ani ni oluka amba azi ole ridri `i ni ta ce ri `i, vua Rubanga eco ani engwi amba azi ole ridri tati a asejo ri `i, `dii tati ana ubale layu ejijo risi. 
Yoana Batisita ni Sadini enzi`ba cidru dri `i vua amba azi ole ridri tati a asejo Ofu Oku a ri `i a`dusi le`jo Ofu Oku ri eko saa Yesu Kristo ni tijo risi. Ma`di zi iyo ki tete Yoana Batisita oba enzi vudi idri rii Yesu niru ofu ledi ia Ondo kendre andrani Aroni a enzi `ba cidru drii ebe ka Ofu Oku a ri ani ya? Kendre ana oluka amba azi ole ridri tatia asejo ofu ledi ia ri `i ri ani vua ana olu ka Sadini enzi `ba cidru dri `i ri ani, Yoana Batisita oba enzi vudri rii ndutudru si Yesu niru saa ana laka batisimu hwe`jo risi. 
Yoana a enzi vudri rii cidru baka Yesu niru si, geni baka ofu loso eyidri Endri tro ri idri ka ama ayu ra. Yesu engwi biloangwa Rubanga dri `i ausini ani kari dru enzi `ba ndutudru ledii ana leti layu esujo ri ideka kendre Rubanga a ti ani ubaka ri ani si. Yesu Kristo ojo amani Yoana Batisita ni Profeta tatia asejo ri `i, Padere tati a asejo enzi vudri rii ndutudru `ba `di ani ru ri `i. 
Yesu ide dii anangasi ku a`du si? Ole Yoana Batisita ni au a`du si? Ra Yoana Batisita ni tijo imba azia ati ati odri wio Yesu ni ti rii aa; dii koba dru le`jo Ofu Oku ri `ia rii kengwi dru ce si, vua kitededru ta Rubanga a ti ubale ra ria anda ni. 
Viriko Maria oti Yesu ni ni, vua idrazi ondo ungwele Elizabeta oti Yoana Batisita ni ni. 
Dii kpodru si e`bu Rubanga dri `i uba ti ani enzi`ba ari jo. Ama arijo o`ja unzi go enzi dri `ia, vua icandi enzi dri endre di ama lidri ni a ri tro, eze ana tiluza Yoana `i, vua ana Ngwaapi gba ri `i, Yesu `i. Vua ana Ngwaapi ga ri `i, Yesu `i. Yoana Batisita ni eze kendre Sadini `ba kpodru dri ri ani, kendre amba azi ole ridri tati a ase`jo ri ani.
 

Ma`di Retugo izi a ti le ni ri`i.

Ma`di vudri dia retugo 
rii a`di `i?
Yoana Batisita `i.

Anyi`ba ondreki Mateo 11:7-14 ni “Ba Yoana a ezele rii a ongwire rii, Yesu i`do ta `joka laki ni Yoana nidri; “Ivu ayi `a ile a`du ndrere? Lere eri a oyole ri `i ya? Iyo! Ki ingo ivu a`du ndrere? Ma`di lo`bu loso sudi ri `i ya? Iyo, a`di `ba lo`bu loso suka rii esu a opi dri celi a. Ki jo dini ri, ivu a`du ndrere? Profetago ndrere ya? A`jo anyini lokudru oza profeta sa ra. Ani ma`di ofu ole ria jole: “Nyindre dri meya, ma maju madri ze nyandra; keya ka nya leti ni ide kpa ri `i.” Majo anyini pelere, ‘boronzi kpodru uku a utile ri `ia ma`di retu si Yoana ni batisimu hwe`di rii nde`di ra ni iyo.’ Ki gaadru ma`di opi `bu dri `ia rii onde ani ni. Engajo o`du Yoana ni batisimu hwe`di ria eyajo ri si, eca ndi endru, `ba ka opi `bu dri afu okposi, vua `ba afukaa okposi ri kipaa ni. Amala ta profetaa a `jole vua cara Mose a sile rii ka ta `jo ondo Yoana ni dri; jo anya`i ra rii Yoana ni ondo Elia ni engwi`di ri `i.” 
`Ba ovu Yoana Batisita ni uzadi hwesihwesi a rii endrere “Anyiru enzi anyidri rii, ini boro a ngwanzi!” vua Yesu ojo ai ni, “Ki gba ivu a`du ta endre re? ma`di lobu loso su di ri `i ya? gbadru `ba lobu loso suka rii a`di esu a opi dri celi a”.
Yesu ojo ta Yoana a retu nidri anangasi. “Gba ivu a`du ta endrere? Ababadipi nakanaka eni sudi uzadi paka ana uduku a ti asere ga ri `i ya? Mara osu nakanaka bi rua au. Kijo dini ri ivu a`du ta ndrere? Ma`di lobu loso su di ri `i ya? `Ba lobu loso suka rii adi esua opi dri celi a. Ki anile onde opi sa retu si ra, Yesu ojo `i. “Gbadru, `ba lobu loso suka rii adi esua Opi `dri celi a.” Ki ivu gba a`duta endrere? Profetago ya? Oo, majo anyini, anile onde Profeta sa ra.” 
O`du oku nasi, a`di Profeta ndre retu si onde opi ra. Yoana Batisita onde opi ra, vua onde Profeta sa ra. Onde Profetaa Ofu Oku a rii kpodru ra. Gbadru, Yoana ni, amba azi ole ridri tati a asejo ri `i vua Sadini enzi`ba cidru dri rii, onde Aroni ni, amba azi ole ridri ati rii ra. 
Jodini Sadini enzi `ba kpodru dri rii a`di `i? Kovu Kristo ni ra dru, ma`di vudri dia retu rii a`di `i? Yoana Batisita `i. Majo anyini, onde Profeta sa ra. “Nyindre ma ma`di ma ofu ni eji`di rii ze nya andraga leti anyidri idere.” 
Yoana Batisita ohwe sadini ojo draa ama oj`a enzi tro ri omba ra. “Dii, biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri dudi ri `i!” Yoana Batisita ojo Yesu odu enzi vudri rii pi ni ni. 
Mateo 11:11 ojo, “Majo anyini pelere, ‘boronzi kpodru uku a utile ri `ia ma`di retu si Yoana ni batisimu hwe`di rii nde`di ra ni iyo.” `Boronzi kpodru uku a utile ri `ia ma`di Yoana ni batisimu hwe`di ri nde`di retu si ra ani aa ya? 
‘Uku `a `ba tika ni’ a ehwi ni a`du?’ Ka ta jo `ba lidri dri. Kovu driso Adamu ti Eva tro ra dru, `ba cidru rii uku uti ni. Oo, `boronzi cidru uku a utile ri `ia ma`di retu si Yoana ni batisimu hwe`di ri nde`di ra ani iyo. Diani disi ani Amba Azi Ole ridri tatia asejo vua ma`di mba`di `ba cidru ni kare ga ri `i. Yoana ni batisimu hwe`di rii Amba Azi Ole ridri `i, ani profeta vua ma`di mba`di `ba cidru ni kare ga ri `i. 
Ofu Oku a, Rubanga otri Aroni ti ana `boronzi ti tro e`bu idejo anini tadru tadru. Enzi cidru `baa idele rii karuje pelere ni Aroni si vua ana `boronzi si. Cara dii Rubanga ohwe ni. 
A`dusi jo `ba engaka suru Levi dri ri `ia rii evu ralare `ba dia andraga e`bu ta azijo Rubanga ni ri idere ga ni, kaki gbadru udra ra. Ki ta tete `ba engaka suru Levi dri ri` ia ria idele wa rii ija traka aci dujo alitari dri, nyuhwa wika, osa aaru rii eduka, ihwi ani jeka vua andi aaru rii jika kare angwe esi lemu dri ri iga, ki jo lecuma si kobiki e`bu ta azijo ri ideka Rubanga ni ni, kaki udra ra. A`dusi dii cara Rubanga dri `i. Kaki iba dia mi ni ali kpe. 
Vudri di a, ma`di zi efudi retu si Yoana ni batisimu hwe`di rii nde`di ra ani iyo. `Ba cidru utile uti ri `ia unde retu si ni. “Engajo o`du Yoana ni batisimu hwe`di ria eyajo risi eca ndi endru `ba ka opi bu dri afu okposi, vua `ba afukaa okposi ri kipaa ni.”
Layu `ba cidru `dri engwi ce ni Yoana Batisita a batisimu hwe ka Yesu ni ni si, `disidru `ba cidru Yesu ni a`ika rii koto `bua ra a`dusi engwiki anda rii a`i si. 
`Draa anyi `ba ondreki`dri di Yoana a ata ohwe Sadini ana Ngwaapi nidri ingo ni ya `i.
 

Ta Zakaria ni, Yoana a ata a jole ri`i

Zakaria ojo ta Profeta ti si ana 
Ngwaapi nidri ingo ni?
Yoana ka leti Opi dri ide lini lari dri 
hweka ana `ba ni si`i.

Anyiba olaki Luka 1:67-80 ni. “Ana ata Zakaria oga Endri ole risi, ojo le`jo `di `i lecu kolu Opi Rubanga Isaraile dri ni, A`dusi umi`ba anidri ra, eya ayu ai mgbo eze amani Aridipi okpo ri `i enga `di suru Davide ni ana tiluza dri `ia ri `i, `dii ta ana jole eze Profeta anidrii ole ria ti si ra ri `i, icara ani ka ama ari ama oja`bazi ni`dri a ra vua`ba ama le ka ku ri`ba `i dria si, ojo ani ka kiza ide ama a`bi tini ra. Ani ka ta ana icarale ole rii era, alu ana alule ama ata Abaramu ni ri `i tro; icara, ani ka ama ari ama oja `bazi ni dria ra. Ko`ba ama e`bu ani dri ide ori ako. Olujo ole vua anda e`bu anidrii idere ga. Kofu ca ndi dra jo ri inga. Ma `bara, nyi rungwe Profeta Rubanga oru ndedia ri dri `i; a`dusi nyemu nya ga Opi ni andra leti idere anini, ta nzere `ba anidri ri ni rarijo vua enzi aidri ni rebe`jo. Rubanga amadri rii kiza tro vua asi ani egbwe, ko`ba ingwe rarika dri enga `di bu`a ri kesi `ba ni, ingwe hwere `ba oluka vu mudi `a vua icandi dra dri iga ri ni, komba dru ama pa`a ta ni leti egbwe dri `ia. `Bara`di ozo ru si vua endri si, olu hwesihwesi a, oca ndi o`du ana rite`de`jo `ba Isaraile dri ni ri inga.”
Zakaria ojo ta Profeta tisi ta eri dri. Ojo ta Opi `ba kpodru dri ri keya ra nidri. Ana ciri ciri 68 ti 73 ga. Ojo, Rubanga igwe ani ni alusa tati ana ubale ra rii ku. Yesu Kristo ni kendre ana rujoka Abaramu ni ra ri ani, Viriko Maria kotia ni ausini ka `ba cidru suru anidri `ia ri ari aia oja`bazi a driga ra.
Ana ciriciri 74 ojo, “icara ani ka ama ari o`ja `bazi ama dri idri `a ra, koba ama e`bu anidri ide ori ako.” Dii cara Rubanga dri Abaramu ni vua`ba Isaraile ni ri dria reraka `i. ojo ta Profeta tisi ojo, “Icara ani ka ama ari o`ja `bazi amadri idri`a ra, koba ama e`bu anidri ide ori ako”. 
Ana ciriciri 76 ga, ojo ta ana Ngwaapi ni dri. “Ma, `Bara, nyi rungwe Profeta Rubanga oru nde`dia ridri `i: a`dusi nyemu nyaga Opi nandra leti idere anini ta nzere `ba anidri ni rarijo vua enzi aidri ni rebe`jo, Rubanga ama drii kiza tro, vua asi ani egbwe ko`ba ingwe rarika dri enga `di`bu`a rii kesi `ba ni; ingwe hwere `ba oluka vu mu`di a vua icandi ru dri iga ri ni, komba dru ama pa a ta ni leti engwe dri `ia.”
`Dia ojo, “Ta nzere `ba anidri ni rari`jo vua enzi aidri ni rebe`jo`.” Ojo ani ka lini lari drii hwe a`di si? Yoana Batisita si. Anyi Kpo di ndre wa ya? Yoana Batisita ni, le`jo Rubanga dri si, kole kohwe amani lini Yesu ni Rubanga a Ngwapi `i ni dri, ani ma`di enzi vu di idri ri dudi ndutudru pi ri`i. 
`Draa anyiba ondreki Maruko 1`i. “Ofu Loso Yesu Kristo ni Rubanga a Ngwaapi dri i`do dini, Bugu Profeta Izaia dri`ia osiru dini: Nyindre, ma ma`di ma ofu ji`di rii ze nyandra, leti nyi dri ide re`. Ma`di uza `di hwesihwesi a ri ojo: `Anyide leti opi drii, anyidu anda. `Disidru Yoana ni ma`di batisimu hwe`di ri ite`deru nainga hwesihwesi a. Ka batisimu hwe vua ka le`jo di nze. Oko ojo `ba ni, `Anyiru enzi anyi dri ni vua anyiko batisimu, Rubanga ka koko enzi anyidri ebe ra: `Ba kpodru Yudea a rii, ai Yerusaleme a ri tro, ovu ki driaru, laka oruki aia enzi ni `di oko ki batisimu ana dri ga meri Jurudano a ti ga, Yoana esu bongu idele nakanaka `bi si ri `i” (Maruko 1:1-5).
Isaraile`ba oce keri ta Yoana Batisita a nzele rii`di, ibiki ogu Rubanga enzo juru dri rii rure ga si oko esuki batisimu Yoana Batisita dri au. Ki Yoana ojo aini, “Ma anyini batisimu hwe eyi si `dri eda jo Rubanga dri, ki Ngwaapi Rubanga dri isa keya kemu ra vua ka batisimu esu ma dri ga ausidru anya enzi koba ru dru driaru leti alua risi. Jo anya `i ana batisimu ni ra kendre anya batisimu esuka madri ri ani, enzi anyidri kpodru ka ruba ruaru, kendre ondo enzi a rebeka ovi dri tijo dria risi Ofu Oku a ri ani.” Ladii ta Yoana a jole ri`i.
Ta ce Yesu esu batisimu Jurudano a ehwi ni esu batisimu meri dra dri `ia `i. Jo dra odra ni adi ki ngo a, “♪Limi ani kaci andra andra, a`diki kpo roca runya loso ledi iga ra. A`diki roca runya loso go ledi iga ra. ♪” Jo odraki ni, karuni ali a`bu Jurudano a dri`i. A`bu Jurudano ni a`bu dra dri `i. Yesu esu batisimu meri dra dri `di `ia, oko odu enzi vudri rii ndutudru si a`dusi “enzi a musara ni dra”.
 

Batisimu ama enzi ni ebe`di ri `i

Ovi ama aridi dri tika dria
si Ofu Udi a rii ingo`i?
Batisimu Yesu dri `i.

Anyiba olaki Mateo 3:13-17. “Yesu enga Galilea ga emu a`bu Jurudano ni ga batisimu kore Yoana dri. Yoana ole tadi gaka mgbe, ojo, batisimu le`di nyidri rii ma`i, ki nyiko nyemu madri ya? Ki Yesu a`i : ‘‘Nyebe tadii kolu bo`bo dru dini ama tadi ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au.’’ Disidru Yoana oko a`i ra. Yesu oko batisimu, oca saa zere kuru, efu eyi a pi, mgbesa `bu awiru mgbo, vua ondre Endri Rubanga dri endre`di amamu ani rii esi ana dri ga. U`duku engare `bu `a rii ojo ‘‘Nyi ma Ngwaapi ma lele ndro ri `i, ma le ni kpo nyi ru.” 
Yesu oya Jurudano ga vua esu batisimu Yoana Batisita dri. Ohwe cara Yoana ni “Nyihwe mani batisimu.” Yoana a`i, “Batisimu ledi nyidri rii ma `i, ki nyiko nyemu madri ya?” amba azi ole ridri `bu a ri bati amba azi ole ridri vudri ri tro oca ki ru kare alu ga.
Kendre Bugu Eberei `dri `a jokaa ri ani, Yesu ni amba azi ole dri `i `bobo dru, ani ma`di padere dru e`bu ide `di cara Melikizedeki dri si ri `i. Dia ehwi ni Yesu enga `ba dri ku. Enga suru Aroni dri `ia ku. Kusa suru ma`dizi dri vudri dia ri `i a ku. Ani Ngwaapi Rubanga ni ama `bidi ridri `i. Ani ma`di ani au ri `i. Disidru enga enga ku Yesu obe e`ku `bu drii pi oko esi vuru dia `ba anidri arire. 
Ra ana esijo vudri dia rii ausini ani kari dru enzi`ba ricandi ka lunza sitani dri di`ia `dii wa si. Inzajoadru, odu enzi vudri rii ndutudru si ana batisimu esuka Yoana Batisita dri si. Ki Yesu a`i ani, ojo. “Nye`be tadii kolu `bo`bo dru `dini, ama ta dii ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au. `Diiri Yoana oko a`i ra.”
“Nyebe ta di kolu bo`bo dru dini.” `Bo`bo dru dini! Yesu ohwe cara Sadini `bacidru dri andra oko ilu dri andraaru batisimu esu`jo. Ofu Oku ri ia, jo adi azi azi Rubanga ni, ma`di enzidipi rii kusa amba azi ole ridri ka ana dri ni ti azi di iru. Dri ma`di dri tile azi dri dia ehwi ni`ta baka tazi dri: 
Yoana Batisita ohwe batisimu Yesu ni ni. Ideru ondo kendre dri tika dria Ofu Okua a ri ani. Ta baka tazi dri ni, ta su ka; `ta `je ka, kusa ta azika dii kpo ta alua ri `i. Ofu Udi rii gba ta nijo diani `i, ki Ofu Oku rile lindri lindri ta emu`di Ofu Udi a ridri `i.
Jo ma`di enzidipi ri oba ana dri ni biloangwa dri Ofu Oku `a ni, enzi driaru ri karibi biloangwa di iru vua kole biloangwa di kodi ru kpo. Jo biloangwa di odra ra, adiko adi sea ra. Ma`di dri ani dri tidi azi `di idri ria enzi karebe ra enzi driaru di ka ri fu nyuhwa azile di iru, `diivu kole biloangwa dii odi kpo enzi `di si! Jo oba enzi biloangwa dri, kole ma`di azi di azidi ovi azi azijo risi di kolu enzi ako ya? Oo.
Anyi `ba ojoki ovi dru Kitambala dii enzi vua maikorofoni, dii biloangwa. Jo ati madri ni maikorofoni `di idri, enzi dii kpodru karu`ba driaru `dii biloangwa `i Rubanga ojo diani di kolu anda ni ananga si. Ojo “Nyiba nya `dri ni dria ru.” Ma`di ni lebe esujo ana enzi nia Ofu Oku `a, kole ma`di koti ana dri ni azi dri kpa `diivu koko kengwi enzi ako, alua ri ani, batisimu Yesu `dri ri isa ideru enzi amadri cidru `ba jo ani ru. `Dii ondo ta ana jole ria ehwi `i.

Anda Rubanga a lele ri
ideka au a ehwi ni a`du?
Dia ehwi ni enzi cidru je ka 
bakaa Yesu ni ru si.

`Disidru, Yesu esu batisimu enzi cidru vudri ri du`jo enzi vudri rii gbadru obaru ruaru ya? Gbadru enzi vudri rii cidru oba ru Yesu niru vua `ba cidru esu ausi Yesu ni ra vua `ba cidru esu layu ra. Oviru kendre ovi enzi a rubajo Ofu Oku a ri tro. Yesu enga Galilea ga emu A`bu Jurudano ga vua ojo Yoana ni, “Nyebe ta dii kolu `bo`bo dru dini, ama ta di ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au” (Mateo 3:15). 
`Diivu, Yoana oko ohwe Yesu ni batisimu ra. Ojo Yoana ni ana batisimu si ai ka ta ana ata a lele ri ide au. `Anda anda` ete`de jo` ni dia `dia ehwi ni `ovi anda anda vua olujo loso ri `i `Diani dia ehwi ni` ovi zi si, ana batisimu `i vua anda anda Rubanga dri ri ete`deru ra`i. Dia ehwi ni Yoana a batisimu hwe ka Yesu ni ni anda, vua Yesu a batisimu esuka Yoana dri ni anda, ausini enzi cidru vudri rii karuba ruaru. 
Yesu ohwe layu ovi ana batisimu esu`jo risi, razika anidri kuruce dri risi vua repaka anidri kuruce dri risi vua ama a`i `si, “ba cidru ka ricandi enzi dri `a vua sitani ka ai icandi aia enzi si. `Disidru aini lari esu`jo vua vu`jo `bua, kendre Sadini `ba cidru dri ri ani vua ma`di enga `di suru Aroni dri ri `ia ri ani, ka batisimu hwe mani vua `ba cidru ni, ma batisimu esu nyi dri, Yoana, Diivu, e`bu layu dri ka riko ra.” 
“Meri” a`i Yoana ni ra. 
Disi Yoana ohwe batisimu Yesu ni ra. Oba ana dri ni Yesu nidri oko oba enzi vudri rii cidru Yesu niru. Ledii, ta Yesu `a engwi`jo ama Aridipi `i ri `i vua ana ama enzi ni jejo Pelere ri `i. `Draa layu driaru ri a`ika ka ama ari ni. Nya `i dii ra ya? 
Ana batisimu Jurudano a ri iru, `dri Sadini `ba cidru dri di dri risi, Yesu oya ofu loso rii nze si kinya __na__nusu enzi vudri rii tro kpodru anini dii kori `a ana e`bu ati laki ni ri ideka`i.
Ojo izi kole asa idere ga rini “masa mali nya le`jo ni ku.” Ojo izi dii unzi ni ku ni amala oni ote ani odu izi dia enzi ni kpodru si pi ani ru vua ani baba drajo ausi kuruce dri `i. Ana ilegire kare ungwele Ganazereti niga rii, ilegi ozi ana ata ni vu ina, ai ata a kiza ni koba dru kopo icandi dri di kali anidri si pi, ki mgbe aziru ra ande to oko ojo, “Le madri `i ku, ki nyidri kide ru ni.”
 

“Dii! Biloangwa Rubanga Dri Enzi vudri ri du di ri`i!”

Enzi Yesu a dule pi rii si?
Enzi vudri rii kpodru.

Yoana 1:29 ojo, O`bu zi Yoana ondre Yesu kemu anidri Ojo, “Dii! Biloangwa Rubanga dri enzi vu dri ri du di ri `i!`” Yoana ohwe Yesu ni batisimu o`bu zi, oko ondre Yesu kemu anidri, disidru ojo, “Dii! Biloangwa Rubanga dri enzi vu dri ri `du `di ri `i!`” `Dii ta ana jole ri `i. 
Rubanga a Nwaapi eya vudri dia vua odu enzi vudri rii pi. Yoana Batisita ohwe sadini ta `di idri ni. Yoana 1:35-36 ojo, “Obu zi Yoana ti ziniga `ba zi eri ana inile ri tro, ondre Yesu keya di ojo, `dii biloangwa Rubanga dri `i!`” 
Biloangwa Rubanga dri `i ni dia ehwi ni, Yesu ni ondi azi Ofu Oku ri a ta jore dria ru ri `i `i, `dii ovi azi aninga dradi enzi Isaraile `ba dri si ri `i. Ngwaapi Rubanga dri ri emu vudri di a nyi si vua ma si, ani ma`di `ba bi di ri `i, emu vudri dia enzi cidru idele rii dure; Enzi eri jo vu di bi `jo ri inga ri `i, enzi ama ti `jo au tro ri `i vua enzi ama idele andidru ri `i, ta ama male kpe rii ta ama idele rii tro. Ayu ama cidru ana batisimu si vua ana ari kuruce dri rii si. 
Yesu odu ama enzi ni ndutudru pi, vua ohwe ama a`i `ba rini, layu tadru ri `i. Nyeri dia ehwi ni ote ya? “Biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri du di ri `i.” 
Oti Yesu ni dri a ali oca kinya 2000 ni ra kinya 30 A.D. Yesu a dra nivu risi, Yesu odu ama enzi ni ndutudru tadru. Kinya alu `joa A.D. drii kinya Yesu ni tijo ri `i. A`di ledi ungwe kinya Yesu oca eyare kuku ri `i: B.C. Yesu emu vudri dia amvu dria oca kinya 2000 ni ra. 
Kinya A.D. dri si, Yoana Batisita ohwe batisimu Yesu ni o`bu zi, Yoana oza ere `ba rutraka ri dri ojo, “Dii! biloangwa Rubanga dri enzi vu dri ri du di ri `i!” “Dii!” ojo `ba ka `i Yesu ni au, ani ma`di aia enzi ni du `di ndutudru pi ri `i `i. Ojo Yesu ni biloangwa Rubanga dri `i, ma`di ama aridi ama enzi ni a ndutu ri `i. 
Yesu odu ama enzi ni ndutudru si pi oko iko le`jo ama dri unzigo enzi dri ri isa ra. Anini erijo Ngwaapi Rubanga dria ama enzi ni du jo risi dria ama enzi ako. Yoana Batisita ojo Yesu odu ama enzi ni cidru pi, enzi nyi dri `i vua madri `i. “Ma`di (Yoana) ni dii emu sadini dru, sadini hwere ingwe dri, ausi ni `ba cidru ka `i a ra” (Yoana 1:7). 
Sadini Yoana a hwele rii ako, a`diki nia Yesu odu ama enzi ni cidru pi ni ingo ni? Bugu Ole ri ojo amani vu ekpadru odra ama si, ki tete Yoana Batisita ojo amani pelere odu ama enzi ni pi ni ra rii ni.

Enzi vu dri rii ingo `i?
Enzi `ba ru ari iza tro ri dri eri jo vu `a 
ido nga ndi vu `a oko nga ri `i.

`Ba amgbu ojo ta ta ce ri idri Yesu odra kpa, ki tete Yoana le ojo ta driaru saa ana olujo lidri risi rii ni. Ki, maju Yesu dri ri isa ojo ta layu Yesu dri ri idri ra. Ojoki Yesu odu ama enzi ni pi, vua ani ama Aridipi `i. 
Lokudru Yesu odu enzi vudri rii pi. `Draa ma`di tadi ladi ri, mura nya kinya oca dri 100 ni kuru ma enzo ya? Yesu odu enzi vudri rii ndutudru ana kinyaa olure 30 ri `i. Nyi ra dri ta eno di idri. 
 
                                                                                  32892ba8-51bb-4c05-a064-7e721b742bd3

Anyiba ojoki dri ma`di andrani bi le ati rii eya kinya 4,000 si Yesu odri vuaru eya kinya 2000 si `i. Anyetro oni vudi kolu ingoti ya ni ku, ki duba si o`du tati a asejo rii keya keca ra. Ojo, “Ma Alifa vua Omega, amala ati ri `i vua vulega ri `i, taa ido jo rii vua tati a ase jo ri `i” (Lete 22:13). 
`Disidru, gbadru o`du tati a asejo rii keya keca ra. Ecaki dria kare etere a 2002 ni ledi iga. Yesu odu ama enzi ni kinya 30A.D. si, vua dii kinya 3 joa oca drare kuruce dri kuku risi. 
“Dii! biloangwa Rubanga dri enzi vu dri ri du di ri `i.” Odu enzi vudri rii pi, enzi nyi dri `i vua ma dri `i. Olu kinya 2000 erijo Yesu a oti ninga vua ziniga adiki olu ama lidri ni a kinya 2000 ani ni eri jo Yesu a ama enzi ni du jo risi `i. Oluki driso enzi idere ga o`du cidru si vua saa cidru si, ki Yesu ni biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri du di pi ri `i. 
Oriki mgbe enzi idele vu dri dia anini erijo saa ama tijo ri si. Nyitiri anini erijo saa ama tijo risi mgbe oriki enzi idele ya, nosi ani ani ku? ___Amide enzi erijo saa ama tijo risi.___ anyiba ovuki le`jo nia ndrie. Anini erijo o`du ama tijo risi paka ama kinyaa olure 10, riisa amide enzi ra ya, nosi kuru? ___Amide enzi ra.___ Jodini ri, enzi dii kpodru si obaru Yesu niru ra ya, nosi kuru? ___obaru ra.___ Jodini enzi vu dri rii cidru ana rubaka Yesu niru si, ani ama Aridipi `i. Jo ani ani ku, kolu ama Aridipi `i ku ni ingo ni? Enzi vudri rii cidru obaru Yesu ni ru. 
Ama kinyaa olure erijo 11 paka 20 riisa, ama enzi ide ya, nosi amide ku? Ama enzi ide ama asi si vua ta ama idele risi …. Ta ledi ani ledi idere ga ama loso rere. Ini ama ni enzi ide ka ku ni ra, ki rusa ama imbalea kpe ama aci ama ru tro enzi ideka tro. 
Rubanga ojo amani enzi dii cidru obaru Yesu niru. Oni ama enzi `ba ni cuwidru, `disidru odu mgbe enzi dii ati ati pi. 
Ki esu joisi ama olu vudri dia ingo pi? Ojo dri nosi kinya 70. Jo `draa emuki enzi ama idele kinya 70 di `ia rii ni, teri ama dri a anzi kolu ingo pi? Jo udro ai evu gboro ____ 8 a, tati a asere ga a`diki esu a teri ama dri ka rumbe ngenge ka 100 ni nde ra.
Nyira dri ta di ama enzi ide ama lidri ni a ingo ni ya nidri. Jodiniri `ai ledii enzi vudi dri `i ya nosi `ai enzi vu di idri ri `i ku? `Ai ewo enzi vu di idri ridri `i. A`diki ria mgbesa enzi idele idojo saa ama tijo risi, cajo paka kinya 10, paka 20, paka 30 … paka saa `baa dra jo risi, ki enzi ai ledii kpodru obaru enzi vu dri dia ri iga tro, ai ledii enzi rubadi Yesu niru ana batisimu si ri `i.
 

Aridipi `ba cidru drii, Yesu Kristo `i 

Enzi Yesu a dule pi rii si?
Enzi ama a`bi drii, ama drii, vua `ba ama 
dri dri `i paka vu `a ti oko nga.

Yesu ojo amani ani emu vudri dia ama si ausini ani ka enzi dii je kpodru si pelere. Ki Yesu ka batisimu hwe anini ana nga si kpe, `disidru Rubanga eze ana tiluza ni Yoana ni ati ati, ani ma`di upele ra laki amgbu ta rutika ru ari tro rii lofo ri `i. Kendre ana rusika ra ri ani, `Ru driaru karungwe losodro `i, ma`di `ba asi umwi di ri `i, vua Rubanga oru ndedia ri `i.` Ani anangasi, ciri driaru risi vua e`bu ana idele risi, eze sadini `ba cidru dri rii ati ati, oko eze Yesu gba ni Ngwaapi Rubanga dri riisa, emu ru si ama ani enzi cidru vudri rii du jo. `Dii lari retugodru Rubanga a ti ubale ana le si rii `i ku ya? 
`Dii loso rere, ani ani ku ya? `Disidru ana batisimu esuka Yoana Batisita dri si, oje enzi cidru `baa idele vudri dia rii pelere, vua ayu `ba cidru kulala ana draka kuruce dri, vu alu ate tri si. Ayu ama kpodru kulala. Nyira dri ta driaru. Nyiba ondre ki dri nya enzi idele nya kinyaa olure 20 paka 30 ri `i, 30 paka 40 ri `i, 40 paka 60 ri `i, 60 paka 70 ri `i, 70 paka 100 ri `i vua enzi nya `baciri dri isa tro. O`du enzi dii yote dru si pi ya nosi odu dri ai kuru? Oo, odu ai pi. Ani Yesu Kristo `i. 
Aridipi `ba cidru dri `i. Anini erijo saa Yoana Batisita a ama enzi ni bajo yotedru si Yesu niru risi, vua amala Rubanga a ti ani ubaka ni si, a`diki engwi kulala di ka ride a`du rii ama ani a`ika si. Ru nyetro eritruwasi draasa ru enzi `ba ya? Enzi `ba dri rii kpodru si dria dini sa obaru Yesu niru kuru ya? ___Ru dria hwa enzi `ba ku a`dusi enzi `ba dri rii cidru obaru Yesu ni ru.___ 
Jodini ri dria a`di kojoa enzi vudri dia aa ni ni? Yesu odu enzi vudri rii kpodru pi. Oni ama `ba enzi ideka ri `i ni ote, vua ledi si dru, odu enzi amadri andraga ri isa tro. Ru anye tro ziti a kinya oca driso 50 isa kuru vua `ba ziti olu driso oca kinya `ba dri a kati kati ni ga sa kuru, Ki ru ziti ka ta jo amangasi ama `i dri, di oko masa ma mangasi tro, Kendre nyiraa a`diki olu vudri dia tadru ani. 
Ru anyetro amgbu ziti kolu lidri loso risi ku. Nyiba dri manze nyini driba ani ovi disi. Lidri arapapa dri a kati kati ni ingo pi? Ire saa ndi ndi 12. 
“Ayi mani ma `i! mesu ma`dizi diani diani ki ole mengwi ta lidri ciri aya ka vuru si ri ani! Ma dri ociru ire kpo niti, ki ini raa, alusa ma`di unzi diani dii ma lidri ni a erijo ma tijo risi gbu sa andre kuru.” Olu tete saa ndi ndi 12 mgbe ka ta jo kpe, adusi lidri driaru a nusu ali pi. 
Saa 7 ti 8 tro lofo undrelaga, konzi ziniga lidri, ki saa gaadru dri koko, kodra kpo. Arapapa ziti kolu saa ndi ndi 20, ziti 21, ki ziti kolu koe paka amba tali tro kinyaa kolu saa ndi ndi 24. Kaki ta jo aia oluka para nidri, Ki ru anyetro ri imi kendre ingoni? `Ba le ru anyetro jo oluki kinya 70 kusa 80, a`di ki joa, “Oba ma gu ta ku.” Ta aia ni le aia lidri nia ledii anye tro `ba ni ta iyo ri `i. 
Anyiba ebuki le`jo ehwi dii ta nzejo ovi dru le `ba lofo Rubanga tro ri `i dru au. Rubanga ni tadru. Kolu `bo`bo dru, vua uba vu `a idoka a ti ni ana oko ka tro sa ni. Kolu `bo`bo dru tadru, onde para isa ra. Ka ama ndre ovi ana olujo tadru ledi si. 
Saa zi si, odu enzi cidru vudri rii pi, odra kuruce dri vua ojo, “Dria le`jo eko ra.” O`du ina dra anidri `i vu otu bu `a. Draa kolu lidri ru dru. Draa dini, ka nga endre vuru ama cidru ri `a dri ga. 
Ma`di zi alu kojoa, “Ayi, `bara, mide enzi palanda vua molu tete kinya 20, mide enzi palanda.” “Molu dri tete kinya 30 sa mide enzi palanda. Gba palanda ndro. Ki gba mengwi enzi ako ni ingo ni?” 
Ki Opi amadri oludi tadru ri kojoa, “Oba lagu konyo ma ku. Mebe dri driasa anya enzi ni kuru ya, enzi anya a`bi dri oca anyi tire kuku ri le, enzi suru cidru saa anyidri di `ia ridri le, mebe anya enzi ni cidru ra.” Rubanga ka di jo anyini ovi ana olujo para vua tadru risi. Nya `i dii ra ya? Nya `i dini nyiko nyesu dride lari dri hwele nyini ilili rini. Nyiko nyi hwi opi bu dri iga. 
Oba urata nyi dri kumbe nyi ku, ki nyigeni le`jo Rubanga drii au. `Ama ta di ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au.` `Dii biloangwa Rubanga dri enzi vu dri ri du di ri `i, iko le`jo ama anda anda drii ra. Yesu odu enzi vu dri rii ndutudru si pi. Loku odu pi a, nosi kuru? Odu pi.
 

Ta Yesu a jole kuruce dri
si odriko riko rii a`du?
“Dria le`jo oko ra `i”.

Yesu Kristo odu enzi vudri rii ndutudru si pi ana batisimu si, oli ani dri dra vura Ponzio Pilatu dri a andraga oko epa ani kuruce dri. 
“Oko onzi kuruce anidri rii tro, oya kare endre di dri hwa ani Eberei `ba ti si ungwele, Gologota ni ga, `dii kare aia ani epare ga Kuruce dri ri `i, vua epa ki `ba zi sa eri anetro, zi rii ana nyare ga vua zijo rii ana leji ga, Yesu ni agaga. Pilatu osi ta epa Yesu a drile ga `di ni: YESU NI NAZARETIGO RII, OPI YUDEI `BA `DRI `I. Yudei `ba amgbu ola ta dii aia ti si ra, amala kare Yesu ni epare ga dii tauni tro lolu ku; ta sile di osi ru Eberei `ba ti si, Giriki ti si vua Latini ti si” (Yoana 19:17-20). 
Anyiba ondreki dri `di ani epaka kuruce dri a vu ga a`duta ideru ni ya `i. “Dii vu, Yesu, a nikaa ta cidru ideru oko ra si, ta sile Bugu ole ri `i a ri ni engwijo anda.” “Ojo, `eyivi oza ma kpo!` Esu naa vino asa rii mu`da a a`a, osuki amori ni vino asa ri `ia, osu sosu si, ijuki Yesu dri. Yesu omvu vino asa rii di, ojo, `Dria le`jo oko ra!` Mgbesa ilu dri vuru, odra ra” (Yoana 19:28-30). 
Ana vino ni mvuka `a vu ga, mgbe owo uduku si ere ojo, “Dria le`jo oko ra!” ilu ana dri ni vuru mgbe oko odra ra. Gbadru odra ra. Yesu Kristo onzi lidri di o`du inajoadru risi `i vua oko otu bu `a. 
Anyiba ondreki dri Bugu Eberei dri 10:1-9 ni. “Lokudru Cara ni ovi ta loso emu`di ri ite`de `di ri `i ; ani ovi ta loku ridri `i ku. Disidru azi alua azile di di kinya cidru si rii kate `ba Rubanga orika ri ecole esile ca ni kpe. Kesu kolu dini ku ri, azi alusa azi di ku, a`dusi `ba Rubanga orika rii kareco esile ca ni vu aludi kate tri, vua oraki ai enzi tro ni ku. Andirisi karide mgbi. Azi di bati kinya cidru si ka ai ikonyi enzi aidri erajo didi ; a`dusi ari moni dri indri dri tro ri ka enzi du kpe. Dii le`jo Kristo a eyajo vudri ri inga `jojoadru Rubanga ni-Ile ta azile rii ku, ki ibi mani ru ra. Anzo oko nyi azi cidru igwele igwe vua azi enzi ti uhwejo risi ku. Disidru ajo, ‘Rubanga, ma ta nyi a lele ri idere ga baba ; kendre ewo Bugu Ole ridri a joka madri ri ani.’ Ati Yesu ojo ‘Ile ta azile rii ku vua anzo oko nyi azi cidru si, azi igwele risi, vua azi enzi ti uhwejo risi ku, jo tadi ba kaziru Cara Mose dri a lekaa ri ani sa `i. Ziniga ojo ‘‘Rubanga ma ta nya lele ri idere ga baba,’’ ri `i. Kristo odu azi ati rii azi erijoadru rii `bajo.”
 

Layu Tadru Ri`i

Draa Yesu ni a`ika ra si 
a`diki le`jo enzi dri o`du cidru si 
rii iko ingoni?
Erakaa Yesu odu enzi cidru vudri rii 
ana batisimu si si.

Cara ni, ovi zi si, ovi azi azijo ri `i, `dii lindri lindri ta loso emu di ridri `i. A`dusi azi Ofu Oku ridri, bilo, indri, tro ri ete`de amani Yesu Kristo keya ka ama enzi ni du ovi alua risi ausini enzi amadri rini ru ebe`jo ca. 
A`dusi `ba Ofu Oku a rii kpodru, Davide`i, Abaramu `i, vua `ba ziti tro eriki vua oniki ovi azi azijo dii aduya ni ote. `Di ka ta jo laponyi, Kristo nidri (Kristo a ehwi ni `Opi ni trile ra ri `i) keya kemu ra enzi aidrii cidru jere `aia a`i si ra `i. Cara ni lindri lindri ta loso emudi ridri `i. 
Azi azika aia enzi si o`du si o`du si, kinya si kinya si ka alusa aini layu hwe kpe. `Disidru ani ta olu`di tadru ri`i, ma`di luzu ako ri`i, Ngwaapi Rubanga dri emu vudri `dia ni. 
Yesu ojo kendre ana rusika bugu ole ri `ia ra ri ani, ani emu ana ata a le ni idere au. “Disidru ojo, `Nyindre dri, memu le nyidri ide re au, Rubanga madri odu atii rii au ni ani kide dru vulega rini si.” Amesu layu ama enzi nia rii Yesu Kristo a ai `duka pi si, kendre ana rusi ka Ofu Oku a ri ani, a`dusi ama `i ani ra. 
Anyiba olaki Eberei 10:10 `i. “Yesu Kristo ide ta Rubanga a lele ani kide rii ra vua aziru vu alu ate tri, ausi eco ama ole.” Ledisidru Yesu Kristo ide ta Rubanga a lele ani kide rii vua azi ana ru ni vu alu ate tri, ausi eco ama ole. Eco ama ole ra ya, nosi kuru? ___Eco ama ole ra.___ 
`Dia ehwi ni a`du? Opi Rubanga eze ana Ngwaapi ni oko oba enzi vudri rii cidru ruaru ana batisimu si. Esu lamgba kuruce dri vu alu ate tri. Lediani ledi si, ebe ama icandi enzi dri `ia si kulala. Ledii le Rubanga dri `i.
Anini ama ayujo, Yesu aziru anangasi azi oludi tadru ri `i dru, vu alu ate tri, ausini ama layu esu ra, amengwi ole amala Yesu azi ani anangasi ama enzi si vua odra ama si a`dusi azi Ofu Oku ri `ia rii adi azia vu owi si vu owi si ausini enzi idele o`du cidru rii karudu dru pi.
 

Yesu a Petro a pa ni je kaa ehwi ni Endri si ri `i.

Enzi zi rebe`di ziniaga 
ama ni ilegi enzi ebe`jo ri 
ilegijo rii a`a ya?
Iyo.

Yoana 13, ojo ta ondo Yesu a Petro a pa ni jeka nidri, oje Petro a pa ni itede`joa dru, Petro keya ka enzi ide andraga ra `i, oko ebe enzi na`bati isa kpodru tro. Yesu oni andraga Petro keya ka enzi ide ra ni ote, disidru osu eyi cupe a mgbe ido paa ni je ka. 
Petro ole ani koga mgbe, ki Yesu ojo, “ini driso ta ma idele rii ku, ki vulega nyeya nyi nia ra.” Le`jo dia ehwi ni, `diivu sa nyi enzi ide di `i. Nyi ma ga mgbe vua nyi enzi ide `di ma nya enzi ni jeka avu ga sa`i. Ma tuka `bua avuga sa nyi enzi ide `di. `Disidru aje nya pa ni sitani ni ikei jo kole kubi nyi ku `i a`dusi adu nya enzi andraga ri isa pi.
Nyitiri oje Petro a pa ni rii etedejoadru kole amaru enzi o`du cidru si `i ya? Ku. Jo layu esu`jo amaru enzi o`du cidru si, karuni Yesu odu ama enzi ni vu alu ate tri ni kuru. 
Ki Yesu ojo ani eco ama ole vu alu vua ate tri. Ki jo ama ru enzi o`du cidru si ri, karuni ada dri Ofu Oku a. Jodini ri a`di kengwi anda wa rii ni? A`di ka layu esu gba ra rii ni? Jo sa ama `i Rubanga ra a`di kolu enzi ako rii ni? 
A`di kengwi ole rii enzi ru ka si ni? Ama enzi ide o`du cidru si mbaka ako, jodini ri ama lebe enzi drii zi enzi alu alu si ingoni? Jodini eni `ba dri kengwi gaadru vua a`diki ria ani icandile o`du cidru si layu l`ejo si ingo ni? A`diki lea igweki ta baa idele inini rii undre ra, vua enzi undre rii a`diki igwea mgbe o`bu zi inini ra. Amani ama enzi ni ruka yotedru ni ta okpo rere ri`i. 
`Disidru Yesu esu batisimu vu alu, aziru anangasi kuruce dri vu alu ausini amengwi dru ole vu alu si. Nyi `dia ehwi ni eri wa ya? Amesu layu ama enzi nia vu alu ate tri. Ama layu esu saa cidru ama enzi ru`jo risi ku. 
Ama riru ama enzi nia a`ikaa Yesu odu ama enzi ni cidru si pi, nyi dri `i vua madri `i si.
“Ba Yudei dri ta azika Rubanga ni ri cidru ka ebu ide o`du alu alu si, ka azi alua enzi dudi kpe rii angwa didi ki Yesu ni ta azi di Rubanga ni di azi anidri azi enzi ti uhwejo rii vu alu ate tri, kendre Bugu Ole ria joka ri ani, ori Rubanga `a dri nyare rii iga `dria ka ana o`ja`bazi ni baka ani pagada ni ute. Azi anidri aludi ana azile disi eco` ba ani dri esiki ca vua eco ai ole liri. Endri ole ri onze amani le`jo ra; ana driso ta di jore kuru rii, `Ojo dii cara ma eyale ma bale aitro o`du nabati `a vu ga ri `i, Opi okpo tro ri ojo ta dii ni: ma cara madri ba aia asiti ga, vua meya masia aia uje ni a.` oko inza ojo, `ta unzi aia idele rii cara ako aia idele rii tro meya mera ai di ku.` Kare ta di bati ebere ra ri iga azi zi enzi ti uhwejo ri oleru di ku” (Eberei 10:11-18).
“Kare ta `di bati ebere ra ri iga” ni ana ciri ciri 18 ni oru ledi iga ria ehwi ni a`du? Ehwi ani enzi ni anangasi, enzi ziti isa tro, eberu `bo`bo dru, rupe ka ako `i. Rubanga odu a`i pi vua ebe ai yotedru ra. Nya `i dii ra ya? Nya `i dii ra ya? “Kare ta `di bati ebere ra ri iga, azi enzi ti uhwe`jo rii ole ru`di ku.”
Anyi `ba draa angwaki ta tee ati ati ria a ni di. Kesu Yoana Batisita koti ana dri ni Yesu nidri kuru, ovi zi si, esu kohwe Yesu ni batisimu kuru, esu draa dini ame su layu ra ya? Kuru, gbadru kuru! Anyiba oraki ta vulega gaadru. Esu Yesu kupe Yoana Batisita ni sadini `ba kpodru drii dru ku vua kodu enzi vudri rii cidru anisi ku, esu ka ama enzi ni je wa ya? Kojea kpe. 
Cara Rubanga dri rii anda vua loso. Kojoa alua ri ani, ani ama Aridipi `i ka ama enzi ni du ndutudru ku ni kpe. Kole kodu ama enzi ni ananga si. Aduta oba Yesu ni Rubanga, dini emu`jo ru si ama ani ni? Emu enzi `ba cidru drii dure ana batisimu si. Yesu oni enzi cidru `ba asiga rii `ba urata nia ri tro konga ananga si kpe ni ote, oni ote, kole paka ani kemuru `ba dri si razi`jo aia enzi si `bo`bo dru. 
Esu Yesu Kristo kesu batisimu kuru, enzi amadri kolu bo. Kesu epa ani kuruce dri kuru anini ama enzi ni duka isa kolu konyi ako. Ide ta alusa ama tro ku. Kolu gbadru konyi ako.
Disidru ana e`bu anidri laki ni ri idore rii esu ana kinya ni 30, oya Yoana Batisita `dri Jurudano a batisimu esure. E`bu anidri laki ni ri ori esu ana kinya ni 30 ongo oca ndi 33. Ana kinyaa olure 30 rii, oya Yoana Batisita `dri batisimu ga. “Nyebe ta dii kolu `bo`bo dru dini, ama ta di ideka dini ni ama anda Rubanga a lele ri ide au di koba ama ana le ni esu ana lari tro ra.” Draa, nyihwe mani batisimu. Oo, Yesu Kristo esu batisimu layu hwe `jo `ba cidru ni. 
Yesu a batisimu hwe `jo `ba cidru ni rii Yesu a batisimu esuka vua ana enzi vudri dia rii `duka yote dru pi si, vua enzi amadri rii cidru ana rubaka ruaru dri Yoana Batisita `dri si `i, saa Yesu a drajo kuruce dri risi Rubanga odu ana mi ni pi. Yesu ni ana Ngwaapi ni alu tende ri `i sa, kole kazi ani ana Ngwaapi `i dru au.
Rubanga ni le, ki oba ana ngwaapi odra ra. Oba saa mi ndi ndi na, vu mudi aku vu a dri ni ndutudru. Saa draa ire Yesu kodra risi owo olobo si ere, “Eloi, Eloi, lamasaba –kitani?” ehwi ani “Rubanga madri, Rubanga madri, nyebe ma ra a`du si ya?” Yesu oba enzi amadri rii ana okolo dri ga vua esu lamgba unzi rere ri isa kuruce dri ama kare ga. Ledi si dru ari ama ra. Batisimu Yesu dri rii ako, dra driaru ri isa kolu ama ni konyi ako.

Nyi ma`di enzidipi
Ri `ia nosi nyi ma`di anda ri`i?
Ma ma`di anda enzi asi 
a ru iyo ri`i.

Esu Yesu kodra kuruce dri enzi amadri ndutu `duka ana batisimu si ni ako, dra driaru ri ide alusa ta ama ni layu esu`jo ku. Anini ama ayujo, Yesu esu batisimu Yoana ni sadini `ba kpodru dri ridri, oko esu lamgba kuruce dri ausini`ba cidru ani a`ika rii kesudru lari ra si. 
`Disidru, anini erijo saa Yoana Batisita dri si ndi driaru, `ba ka rafu opi bu dri si. A`dusi Yoana Batisita oba enzi cidru vu `di idri rii Yesu ni ru, enzi amadri eberu ra. `Draa ru nyetro a`di Rubanga ni ungwe ama ata `i dru wa vua a`di to okpo retu rii tro opi bu dri iga ra. 
Eberei 10:18 ojo, “Kare ta `di bati ebere ra ri iga, azi zi enzi ti uhwejo ri oleru di ku.” Nyolu dri enzidipi ya? Yesu uhwe mori enzi drii cidru, ki draasa kole nyuhwe mori nya enzi dri a ti ni ya?
Ago zi aa ana ira mvuka palanda si `ba ana mori kore ra ria weli oe mgbe amgbu. `Disidru, o`du zi alu, ana ngwaapi ide ani ni loso uhwe ana ataa mori dii yote dru. `Draa ata dri mori `bazi tro iyo mori amgbu ana okole jo laki dri `ia dii kpodru si uhweru ra.
Dii ta Yesu a idele amani ri `i uhwe ama enzi ni luhwe ate`di tri riisi kpodru. Enzi te ama idele lidri si rii ku, ki enzi vudri rii tro kpodru. Obaru kpodru Yesu niru ana batisimu esu ka si, Jo dini ndi driaru sa anyolu enzi `ba ya? Ku, anyi enzi `ba ku. 
Andrani eze sa esu amani ofu loso layu esujo dii ote ri, amani oli Yesu ni igenika kolu dini disi, ka reri ta udi ri ani vua `ba amgbu kau ausi au. 
Ki dii ta udi rii ku. `Dii ta `baa olure iyo riisa aa ri `i. Ki esu nainga si `ba oni ta driaru ku. Ofu loso eyi dri vua Endri dri rii liri sa odri rusire Bugu ole ri `ia vua odri liri sa ka e`bu ide. Liri sa odri kolu na `a saa cidru si. Odri olure Bugu ole ri `ia `dia oca ru nyetro ti re kuku. Odri olure dia `bu vu tro obi ru kuku.

Kole amide Rubanga
nandra a`du?
`Igeniki ofu loso layu
tadru ridri`i.

Yesu Kristo ni, ama enzi ni je`di cidru ri`i, ide ta dii oca ru nyetro tire kuku sa ra. Odu ai kpodru pi. Nyolu dri enzi tro ya? ____Ka.____ Jo diniri enzi nya idele obu ri le? Aisa kpodru obakiru enzi vu di dri idri tro.
Anyiba draa ebeki enzi obu rii ra. Enzi ndi driadru sa ama idele rii cidru obaru enzi vu di dri idri tro, obaki ru kuru ya? Obakiru Yesu ni ru raa nosi kuru? Oo, odu ai yote dru, ovi kaa ako. 
Ofu loso ri ojo amani kole amigeni asi cidru si odu enzi amadrii cidru si pi, vu alu yote, uhwe ai yote dru ra. `ofu loso ri ojo amani kole amigeni asi cidru si Yesu odu ama enzi ni cidru si pi, vu alu yote, uhwe ai yote dru ra.
‘Ofu loso Yesu Kristo ni, Rubanga a Ngwaapi dri i`do dini’ (Maruko 1:1). Ofu loso `bu dri rii ofu loso ranzojo ri`i. Ka ama zi, “A`du anya enzi ni kpodru pi. Ma anya Aridipi `i. Anya `i ma ra ya?” Weli `ba dri amgbu rulaka kpe ri`ia. Weli ubi kua ri ai, “oo, migeni nyi ra rii ni. Ledii nya jokaa amani ri ani. Ledii mani adu ma ehwi ani eri emi emi.” `Ba a`i aidri ete ka `di ani dii kaki engwi anda kendre Abaramu ani. 
A`dusi ka reri mani ta ego vua udi ri ani?” Koko kozia ma`di di ni, 
“Nyijo mani, a`du nya enzi ni cidru si pi ya nosi kuru?” Ki ma`di di ka`ia, 
“ini mani idu tete enzi ma tijo autro rii au, ki ma enzi o`du cidru si rii ku.” Koko kojoa anini, 
“Andre nyi pelere rere vu ani okojo kendre ana rinika nyi ni ri ani. Nyiya aci olure tadru ri `i a a`du si mani tazi jole nyi ni iyo.” 
Layu driaru ndutudru ri igenika ari ama ra. `Ba cidru vu ugwika jokaa dri draasa ai olu enzi tro ri `bati `ba vuka aci olure tadru ri`ia`ri `i. A`dusi upeki ta aia vico a lele rii au. 
Ofu loso layu esu`jo ri ori sadini Yoana Batisita dri si. Ki Yesu a ama enzi ni jeka pelere ana batisimu esule Yoana Batisita dri risi si, ama engwi ole jo ama`i ra `i.
Majugo Paulo ojo ta batisimu Yesu dri ri idri ofu cidru ana sile ri`i a okposi. Galatia 3:27 ga ojo, “Anyi`ba batisimu esuka ru Kristo dri si rii, anyemuru Kristo ti tro alu.” `Batisimu esuka Kristo ni a`a ehwi ni remuka alu Kristo ti tro batisimu driaru ri a`ika si. Yesu esu batisimu `di enzi ama dri rii kpodru obaru ruaru Yoana Batisita si, vua kpodru si ojeki ru enzi dri a tau pelere.
Ofu atijoa Petro dri 3:21 ga osiru, “ovizi dria dinisa anyi ari`di rii aa, ungwea batisimu (eyi dii ovi batisimu anyi ari`di andi ru dri jeka si ri`i ku), ki cara icarale Rubanga ni ra anda risi ri ite`de di ri`i, onzika Yesu Kristo dri si.” 
`Ba tete ta Yoana Batisita a jole ri a`ika, batisimu Yesu dri ri a`ika, vua ari driaru kuruce dri ri a`ika rii esuki kiza layu dri enga `di oru rii ra rii ni. 
Nyesu batisimu Yesu dri rii nya asiti ga nyini lari esujo.