• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Ta tajore driaru ri `i 3: Ofu loso Eyidrii Endri dri tro

[3-5] Le`jo ehwi ofu loso  gbadru rutijo Endri si  di ridri `a Ehwi ‘i (Yoana 3:1-6 ojo)

(Yoana 3:1-6 ojo)
“Esu ma’di zi alu, ru ani Nikodemu `i. Ani amba Yudei `ba dri `i, ani ewo Farazei dri iga. O`du zi si emu Yesu dri iniaga, ojo, ‘Laponyi ani ote, nyi laponyi Rubanga a ezele ni ri `i. Ma`di Rubanga a ezele ni ku rii, ka nyuma nyia idele di ide kpe, kole duba Rubanga kolu nyi tro.’ Yesu a`i: ‘Ma`joa nyini lokuloku, jo ma`di oti di ku ri, ka Opi Rubanga dri ndre kpe.’ Nikodemu ozi: Yesu ni, ‘Ma`di amba zo`di ra rii tia di leti ingoni si? Kongwi endre ni `a endre ni ani tijo ziniga di ni kpe.’ Yesu a`i: ‘Majoa nyini lokuloku, ma`di alu sa hwi`di Opi Rubanga dri `ia ni iyo, jo oti ani eyi si vua Endri si ku.’  A`dusi ta tile ru si rii ru, vua ta tile Endri si rii Endri.’” 
 

RUTIKA ENDRI SI DI NI BUGU OLE RIA TA JORE DRIARU NI DIA EHWI NI A`DU?

Rutika Endri si di oviru ama 
Ama itirika ru si kusa leco tro tro ra ya?
Ku. Rutika Endri si di ka ta jo leco Endri si ri idri. 
Ma’di enzidipi rii karuti Endri si di engwijo 
ma’di enzi ako ri ‘i dru rii ni.

Vudri dia, ‘ba lekaa rutika di Endri si aia Yesu ni a`ika si rii amgbu. Ki ale majo anyini atijoarii rutika Endri si di ni alusa e`bu amadri ‘i ku, ovi zi si, a`diki esua ta ama idele risi kpe. 
Kristo’ba amgbu oma ta ani dia ehwi ni erile kpe. Kaki itiria aidri ai otiru Endrisi di ra a`dusi aia ekelezia udi rii usika ekpadru si, vua aia ‘ba ziti ria aia lidri ni hweka mbge ndutudru ofu loso Rubanga dri ri ajire ga kare le`jo dia care driso kuru ri iga misonari dru si, oba ai lofo ‘ba ziti rii oga uku duka mgbe oko kaki mori okpo tro aidri aiangasi ri ebu ta aia itirile le`jo Rubanga dri ‘i ri idejo au. 
Ki te ledii a`dite ku, ‘bazi sa aa kaki silingi hwe aia ekelezia ni ambamba, jo nosi aia ekelezia `a uwe ka o`du cidru si si ya ani. Bebe ani, kaki ta aidrii limi aidri tro hwe`a ekelezia ni. Vua kaki uraa tacidru aia idele dii ka aia lidri ni dride hwe ra. Kaki uraa Rubanga ka mori aia ta idejo dii ndre koko koba ai ka ruti Endri si di. 
Le`jo `a ehwi gba ni ‘ba ai hweka gba ra lekaa rutika Endri si di rii ekpadru. Ai kare cidru ga aa. Kaki e`bu ide okposi, kaki uraa o`du zi keya keca ra Rubanga keya ka tutu co airu ra vua koba ai karuti Endri si di ra. A`di ai esu kare ta lajo ilegi dri ri iga, seminari a, kare lini okpo engwijo amba dru ri dri iga cidru. Ani gba andra- unzi rere a`dusi oniki ta anda rutijo di Endri si ri idri ku. 
Kaki ta ra kpodru ta aia idele ri idri, “Jo gba mide dii enzi ako, Mgbe ma ruti Endri si di ra.” Disidru kaki aia mori ni ebu ndutudru e`bu di iga, kaki raa risi ai ka ba zele aini rutijo Endri si di rii esu ra, vua kaki uraa, “masa, meya ma ruti Endri si di o`du zi si ra, Kendre Rev. Wesley dri ani!” Oce kolaki Yoana 3:8 ni di, onzeki driba ani ehwi ani ma’dizi ka alu sa tutu Rubanga dri rutijo Endri si di ria driba ni nze di enga ingo ya kusa koya di ingo ya ni kpe `i. 
Di oba tete kaki e`bu ide okposi kaki uraa to ovulenga Yesu koba ai ka ruti Endri si di ra. ‘Ba urakaa, “Jo mimba ma mareaga di ani, Yesu ka mani rutika Endri si a`i ovulenga ra rii amgbu. Kaki joa ama gbadru nainga ruti Endri si di amani nikaa ako. To aninga lovuru zi alu si manga oru mesu `a mgbe atiru Endri si di mako mani `a mgbe maya `bu `a ni ote.” Oh, nyindre konyi ako ta aia urale aia geni ni `a ridri dini!
Ama ruti Endri si di ovi ledi bati si kpe! Ama alu sa ruti Endri si di nza`i ebeka kusa tuba ebeka si kpe, Kusa nosi ayaka ekelezia a kila si sa kpe. Kendre Yesu `a jokaa ra ri ani, kole duba “amatiru di eyi si vua Endri si” Amani tojo Opi Rubanga dri iga ‘i. A`dusi eyi ti Endri tro ta Rubanga `a lele amani rutijo Endri si di ri ‘i.
Kesua nosi ma’di ka ruti di eyi si vua Endri si le ‘i, kuri mori cidru ana ebule engwijo anda Yesu `a andraga rii ta nya ri ‘i. Ma’di ka ruti alusa Endri si di azi ana bele risi kpe, drilahwa hweka, kusa nosi saa duka le`jo opi dri larega si sa kpe. Noisi kuraa Rubanga `a tete ‘ba tile Endri si di rii nika ote rii au si, ani ‘ba anangasi di konia di nosi ani otiru di gba di Endri si ra ya kusa kuru ya ni kpe. 
Anini urakaa di ani kolu asi egbe, ki rutika Endri si di ka alusa ruzu meza iti kpe. Ma’di `a konia mgbesa anangasi sa ote, vua ‘ba ziti ana laga ga ri bati isa kaki itiria mgbesa ra. 
Ta ani dii gbadru a`diki itiria ru si ku, ki gbadru a`diki itiria Endri si sa tro. ‘Ba gbadru rutika Endri si di ri `bati ai ‘ba rutika di le`jo Rubanga dri si ri ‘i, le`jo eyi dri si ri ‘i, ari dri si vua Endri dri si ri ‘i. Ki ‘ba tile Endri si di kuru ri `batile eriki alusa le`jo dia ehwi ni ku kendre Nikodemu ‘a ehwi ani erika ku ri ani. 
Disidru kole eriki le`jo ehwi anda dri ‘i, layu esule batisimu Yesu dri si vua ana ari si ri ‘i. ‘Baa le`jo Rubanga dri erire vua ni re rii, a`diki le`jo ehwi anda dri esu a`aru na `a ra. Disidru amani ama uje ni a`wika ta erijo anda anda ni ta okpo rere ruledi ri ‘i. 
“Eri kolwe kare cidru ga ana lekaa ri ani, nyi te ana olobo ni eri au, ki ini kare ana engare rii ana lwere rii tro ku. Ledii ovi ‘ba cidru tile Endri si ridri ‘i” (Yoana 3:8).
Jo ma’di tile Endri si di kuru ri ola le`jo rusidi dii ni, mgbe kuraa, “Ah! Yesu ojo ama nia di atiru Endri si di rii saa ingosi ya ni kpe! Ma’di nidia ote ani alusa iyo!” Disi mgbe ta ana urale ri ka anini asi egbe hwe au. Ki dii ce ku. Ama nia eri enga ingo ya kusa kolwe di ingo ya ni kpe, ki Rubanga oni kpodru sa ote. 
Ki ‘ba rutika Endri si di ribati ‘i lofo sa, ana erire ga ‘ba ziti oni ta dii ku. A`dusi ehwi ani ka reri kpe. Ki ma’di ani na ani naa asiti ga, ofu loso rii aa: dii layu tadru batisimu Yesu dri si vua ana ari si ri ‘i. 
Dii sadini rutijo Endri si di ri ‘i. Ma’di ofu loso ri eridi vua era dia, “Oh, jodiniri ma enzi ako rii, kojoa draa, mari ru ra vua atiru Endri si di ri `i.” Jo a`i vua omba le`jo ofu loso eyi dri Endri tro ri dria ta ni ana asiga ra, kengwi ma’di anda ri ‘i, vua ngwaapi Rubanga dri ‘i. 
Nosi a`di ma`dizi zi lazi si, “Nyi ma’di tile Endri si di ri ‘i ya?” Koko ka`i `a, “Driso kuru.” “Jodiniri, nyari ru ra ya?” “Oo, mitiri mari ru ra.” Ki koko ka ti si ka ani ondi, ani ani ku ya? Kidea rii a`dusiku kuraa jo ma’di oti Endri si di, ka reco ana ru iza tro risi sa ra. 
“Ba ai ledi ani ledi ka rutika Endri si di ni ndre kendre oviru lidri ziti reco’di ra ri tro ani. Disi gbadru eriki ofu loso rutijo di eyi si vua Endri si ria ehwi ni kuru. 
‘Ba oti Endri si dia ehwi ni eri ka ku rii amgbu. Disi ehwi ani erika engwi aini okpo. Tete ‘ba le`jo ni eteka rii ku, ki amba ekelezia dri e`bu diani di ideka rii tro. Asi ama ‘ba tile Endri si di ridri kowo ‘ba ai diani disi.
Jo ama ama itiri di ani, Nyitiri Yesu ni ama Rubanga `a asi kaza `bua nale ingopi? Anyiba kpodru otiki ru Endri si di ofu loso Yesu `a batisimu dri a`ika si ana ari kuruce dri ri tro.
Rutika Endri si di ti oviru ru arika ra tro vi. Ki ‘ba anda di ni ka ku rii amgbu. Rutika Endri si dia ehwi ni enzi ma`dizi `a asiti ga ria rujeka pelere ana ofu loso eyi dri Endri tro rii a`ika si ‘i. Ehwi ani engwika anda a`i si batisimu Yesu dri si vua ana azi kuruce dri risi.
Aca dri rutire Endri si di ku, ‘ba ni kpodru enzi ‘ba, ki draa tadi bati ‘a vuga, engwi enzi ako kendre ma`di udi ri ‘i ani. Engwi `barangwa Rubanga dri ‘i ana ofu loso lari dri ri a`ika si. 
Rutika Endri si di `a ehwi ni bongu Yesu `a batisimu dri suka au, draka kuruce dri Yesu tro, vua onzika lidri ga anetro. Ite`de ehwi ani ma`di `a engwika anda ana le`jo batisimu dri a`ika si vua ana kuruce Yesu dri rii a`ika si `i. 
Jo ma`di olu driso ana endrea ani tijo risi, karuni ma’di di olu driso enzidipi. Ki jo eri ofu loso rutijo di eyi si vua Endri si dii ni, mgbe ka ruti Endri si di koko kengwi anda.
Angwe esi le kendre leco ako, ki a ga esi kumbe otiru Endri si di, ana Endri ni `a `i. Dii oti Endri si ria ehwi ‘i. Ki ‘ba anda di nika ote rii tete ubi kuadru; ‘Ba weli ate`di elifu ri ‘ia nyesu alu sa ku. Nyi ra`i matro waa ma jokaa ‘ba loku loku anda anda ehwi anda rutijo Endri si di rii erika ra rii ubiku si ‘i? 
‘Ba ofu loso eyi dri a`ika Endri tro ra rii ai ‘ba rutika Endri si di ri `bati ‘i vua kaki ‘ba rutika Endri si di ri bati ogo Kristo ‘ba endreka ruvika vi di tro wa.
 
 
MA’DI ERI NI IMBADI RII YESU ‘I

A`di konia a`di ariru ra ni ote rii ni?
Tete ‘ba tile Endri si di ri `bati ‘i

“Eri kolwe kare cidru ga ana lekaa ri ani, nyi te ana olobo ni eri au, ki ini kare ana engare rii ana lwere ri tro ku. Ledii ovi ‘ba cidru tile Endri si ridri ‘i.” Yeus ka tajo ‘ba tile Endri si di kuru ri `bati idri. ‘Ba tile Endri si di ri `bati oniki ta oti Endri si ri idri ote, Ki Nikodemu le oni ta ku. Rubanga oni ‘ba rutika Endri si di rii a`di ti ‘i ya ni ote, ‘ba tile Endri si di ri `bati isa aiangasi oniki ote. 
Ki ‘ba tile Endri si di kuru ri `bati le oniki di ma’di karuti di Endri si ingoni ya isa ku kendre aia nikaa eri enga ingo vua kolwe ingo isa ku ri ani. 
Nyi dia ehwi ni eri wa ya? A`di imba ‘eri ni ni? Rubanga imba ni. A`di obi ‘eri ni ni? Rubanga ni `bu `a ri obi ni. A`di ka ovi vu di idri ria dri ndre vua ka ta ani mba, vua ka ‘eri ase eyi tro ni? A`di ovu uluvi lidri drii ta lidri cidru ru ni? Ovi zi si, a`di obi lidri vudri rii cidru ni vua oba aini okpo olujo lidri ni? Ma’dizi alusa iyo tete Yesu Kristo ide tadii ni. Vua Yesu ni anagasi Rubanga. 
Jo oniki le`jo ehwi ofu loso eyi drii, ari drii vua Endri dria ehwi ni ku, ama alu sa ruti Endri si di kpe vua tro sa ama ‘ba ziti le`jo Endri drii nika ku rii ini kpe, hwa ama inia kpe. Yesu ojo amani jo ma’di oti di eyi si vua Endri si ku ri, ka ruti Endri si di kpe. 
Igeniki ofu loso eyi dri Endri tro rii, ani ofu loso okpo tro badia ama ruti Endri si di wa ri ‘i. Endri Ole ri kohwi vua kolu ‘ba cidru ofu loso eyi dri Endri tro ri a`ika ri `batia asiti ga. 
Yesu esu batisimu enzi ‘ba cidru drii dujo pi, vua ora ari si kuruce dri enzi di bati uhwejo. Eji lari rutijo di Endri si rii asi ‘ba cidru dri `ia. Jo ama ‘i ofu loso ani dii ni, mgbe Endri Ole rii kohwi endri amadri ia. Dii lari rutijo di Endri si ri ‘i. Jo a`iki enzi cidru ‘a rujeka batisimu Yesu dri si vua ana ari si ni ni, a`diki engwi gbadru ‘ba rutika Endri si di ri `bati ‘i.
Idoka 1:2, ga osiru, “Vu ni ovi ako, vua ilili; vua vumudi ode eci trikotriko. Diivu Endri Rubanga dri rii kaci eyi nidri si.” Osiru dia oma Endri Rubanga dri rii kaci eyi nidri si. Endri Rubanga dri rii kaci vu nidri oru esi. 
Ehwi ani Endri dii ohwi alusa enzi ‘ba asi ku. A`dusi asi ma’di tile Endri si di kuru ridri ri oga anya si lali tro, asi driaru a’a oga vu mudi enzi tro risi. Disidru Endri Rubanga dri ri kolu asi `a ru kpe. 
Rubanga eze ingwe ana ofu loso dri ni vudri dia asi enzi ‘ba drii jire. Rubanga ojo, “kole ingwe kolu aa,” ingwe oko olu a’a. Disidru, oba Endri Rubanga dri rii kolu `ba asi. Disidru, asi ‘ba tile Endri si di ri `bati drii, ‘ba ofu loso eyi dri Endri drii tro a`ika ra rii, Endri Rubanga dri rii kolu aia asiti ga. Ledii “oti aidri Endri si ria ehwi ‘i.” Otikiru aia asi ni `a Endri si di rii aia le`jo lari dri eyi dri Endri tro rii igenika si vua aia a`ikaa si! 
Ma’di ka ruti Endri si di ni ingoni? Yesu onze driba ani Nikodemu ni, Farazeigo rini, ojo, “Jo ma’di oti di eyi si vua Endri si ku ri, kohwi Opi Rubanga dri iga kpe.” Nikodemu ojo, “Ama ruti di eyi si vua Endri si ingoni? Ama dri da ziniga ama endre nia aini ziniga ama tijo di wa ya?” Gbadru, ondre anidri ru si oni di ma’di ka ruti ‘di rii ingoni si ya ni ku. 
Ki Yesu le ojo anini, “Nyi laponyi cara dri ‘i, sa ini le`jo dia ehwi ni ku ya?” Yesu ojo anini jo ma’di oti di eyi si vua Endri si ku ri, kohwi Opi `bu dri iga kpe vua tro sa kondrea kpe. Yesu onze Nikodemu ni le`jo anda rutijo Endri si di rii au. 
Ani gba ta ce ri ‘i ‘ziti amgbu rii a`iki Yesu ni aini rutika Endri si di ako. Kristo `ba amgbu gbadru oluka Nikodemu ani rii otiki ru Endri si di kuru.
Nikodemu ni nainga ma’di amba le`jo Endri dri `a driba ni nzedi Isaraile ‘ba ni saa nasi ri ‘i, oviru amba ekelezia dri ndreka o`du disi rii tro vi. Ovi tujo ra risi, a`di ani obi amba vu aseka o`du disi ri tro. Ovi dini dri si ani ma’di laponyi ri ‘i, laponyi Yudei ‘ba dri ‘i, vua tro sa ani ma’di igenile ra ri ‘i. 
Isaraile ‘a o`du na ‘inga, kare lini esu‘jo ki obile o`du disi ri tro wa ani iyo, disidru ‘ba cidru kovu jo lemu dri iga kusa tebaranakula ‘a lini esure `i “ba rinika ra ridri.” Ai dii laponyia ‘ba ziti ridri ‘i. Kendre ondi o`du disi ri ani, laponyia gba enzo rii olu dri draasa teretere dru. Vua dria dini sa kaki aiangasi ‘ba ziti rii ini aini aiangasi rutika di ni ako. 
O`du disi amba dini dri ndreka rii teretere dru, di oko rurua ekelezia dri ri `bati ‘i, laponyia, ‘ba ofu nzeka ri ‘i, ‘ba tali ri ‘i vua gaga paderea dri ri `bati ‘i, ai dii ‘ba tile Endri si di kuru ri `bati ‘i. Kendre Nikodemu dri ani, oniki anda rutijo  Endri si di rii ku. ‘Ba ziti kuraa kole amangwi ama endre ti ‘ia vu erijoa risi di amani rutijo di ni wa ‘i. Oniki kole ai koti ru di ni ote, ki oniki ka ride di ingoni ya ni ku. 
Vua ta nika ku aidri disi, kendre ma’di mi ako ri’a lea eloka itirijoadru ana dri si ri ani, ta aia ti ubale rii kenga ondoto ta aia itirile aiangasi ri iga ta aia ni le ri tro. Kaki vu di ‘a ilonyi ni nze ekelezia ‘a au. Vua ta ai ledi ani ledi erika si, iza ‘ba a`i tro weli ubi rii aini rutijo Endri si di ku. 
Oti Endri si rini ta idele ta loso ama idele ri tro iyo. Ama oti Endri si ri esu ama a`i le`jo eyi dri, ari dri vua Endri dri Rubanga ‘a ama ari jo rii a`ika si. Ta ama eco’di engajo enzi ga si engwijo anda rii ofu loso Rubanga dri ‘i. 
Yesu ojo le`jo di ‘i, “Jo manze anyini le`jo vudri ri ‘i sa anya ‘i ma ku, ki jo draa manze anyini le`jo `bua ri ‘i ri anyi aia ingoni?” Vua gba loku, ‘ba a`i Yesu ni ku amala ana aini le`jo anda ri nzere ani iko le`jo layu ‘ba cidru ‘a enzi drii ana batisimu si ri ‘i sa ‘ba ole ani a`ika ku. A`iki a`du ta au? A`iki layu aidri rii engwi a`du rii batisimu Yesu dri risi vua ana dra kuruce dri risi ni kuru. Dii le`jo ana nzele ri ‘a ehwi ‘i ana jorea ‘ba a`i ani ku tee ani kojo aini “le`jo `bu dri ni au sa ‘i ri ‘i.” 
Ama je’jo ama enzi ni ‘a ndutudru pelere, Yesu esu batisimu Yoana Batisita dri oko odra kuruce dri, oko onzi dra ga si lidri leti aw’i jo enzi ‘ba ni rutijo Endri si di. 
Nainga Yesu onze ta driba Nikodemu ni le`jo Ofu Oku ‘a ri ebuka au si. “Ma’di zi alu sa yadi `bu ‘a ra ani iyo, te Ngwaapi ‘ba dri ni engadi `bu ‘a ri ‘i. Kendre Mose ‘a ini idele mula si ri ingaka dahwe si hwesihwesi a ri ani, Ngwaapi ‘ba dri isa keya ka ringa alua ri ani, ausini ma’di ani a`idi ra rii kodra dru ku ki kesu dru lidri olure tadru ri ‘i” (Yoana 3:13-15). Kendre Mose ‘a ini idele mula si ri ingaka dahwe si hwesihwesi ‘a ri ani, Ngwaapi ‘ba dri ri ‘i sa a`di inga ‘a oru alu ‘a ledi ani kebedru ‘ba ani a`ika ra rii kesu dru lidri olure tadru ri ‘i. 
Ta Yesu ‘a jole ri ‘a ehwi ni a`du ana jorea, “Kendre Mose ‘a ini idele mula si ri ingaka dahwe si hwesihwesi ‘a ri ani, Ngwaapi ‘ba dri isa keya ka ringa alua ri ani a ehwi ni a`du?” Edu le`jo ehwi dii Ofu Oku ‘a ta driba nzejo di ana batisimu ti ana ari tro ka lebe eji enzi ‘baa idele ri ebejo ingoni ya ‘i. 
A`dusi Yesu ni dra ‘jo kuruce dri, vua anini ringajo oru, ati kole kodu enzi vudri rii ndutudru ana batisimu esuka Yoana Batisita dri si kpa. A`dusi Yesu ni enzi ako, ka repa kuruce dri kpe. Anini repa’jo kuruce dri wa, kole duba kesu batisimu Yoana Batisita dri kpa di koba ka enzi ‘ba cidru ‘a idele rii du anangasi ani ru. 
Tete enzi amadri du ka ilegika driaru ana ari si si, ku ri ka alu sa enzi ‘ba ari enzi retugo di ‘ia kpe. Yesu ohwe amani lari rutijo di eyi si vua Endri si ri ‘i. 
Disidru ‘ba cidru Yesu ni a`ika aini Aridipi dru rii osu ki bongu ana batisimu dri ‘i, odra ki ane tro, vua otiki ru di ane tro.Vule vule ni, Nikodemu eya eri le`jo di ‘a ehwi ni ra. 
 

KENDRE INI IDELE MULA SI RI INGAKA DAHWE SI RI ANI

Yesu eparu kuruce dri a`du si?
A`dusi odu enzi vudri rii 
cidru ana batisimu si.

Ini ta odo ovi Mose ‘a ini idele mula si ri ingaka dahwe si hwesihwesi ‘a nidri ote ya? Odo dii osiru bugu Ulaka dri iga ana joti nza rii 21 ‘i. Ojo Endri ‘ba Isaraile dri ridri ‘a dri ociru ra engajo o`du aia aci e’dujo vu Ejito dri ‘ia ri si ‘i, oba kaki le`jo unzi ri jo Rubanga ti iru Mose tro au. 
Diani di oba, Rubanga eze ini gboro ri bati ‘ba lofo si, kohwi aidri kima ‘a si vua ka ai uga kpo kpo. Jo ini di oga ai ni, mgbe aia ru kori u’pi le vua di oba aii lofo ‘ba ubi odra ni. 
‘Ba oce kido dra le di, Mose ni, aia dri, ilegi Rubanga dri. Ojo “Opi, ayi nyari ama.” Rubanga oko ojo anini kole kide ini mula si koko kosu aju si. Ojo anini ma’di nga dredi laka ini ‘a ga ka’ a vu ga rii kolu lidri odra ku. Mose ide ondo kendre jokaa kide ri ani oko onze le`jo Rubanga dri rini ‘ba cidru ni. 
‘Ba cidru ana le`jo ni erika nga ndre ka ini dahwe si di iga ri `bati ‘a ru oja ra. Alua ri ani, anyiba `ba sa esuki li’ja jo’ sitani ‘a ama ga jo ana to le ama ru ga di iga ‘i. Isaraile ‘ba eri Mose a ti ni ra vua oko ondreki ini dahwe si rii ra, di oko oba aia ru oja ra. 
Ini dahwe si ri kitedea dri legwe enzi si ‘ba cidru dri rii ejiru tau Yesu ni ru ana batisimu si vua ana dra kuruce dri risi. 
O`du ta dii kpodru ana ru ga anangasi ausini ani kuhwedru lamgba enzi ‘ba cidru dri ridri ni vudri dia ‘i si. Di oba, iko lamgba cidru ama enzi drii ra. 
Yesu Kristo emu vudri dia ‘ba cidru arire, dii ‘ba esu kole kudraki “jo’ ini dri si ri ‘i,” vua lubi Sitani dri si ri ‘i. Enzi amadri uhwejo ndutudru, kole kesu batisimu vua kole kodra kuruce dri koca onzire kuku ausini kari dru ‘ba cidru ani a`ika rini. 
Kendre ondi andrani ‘ba Isaraile dri rii jo ondreki ta ini dahwe si ri ‘isi Ofu Oku ‘a aia oluka lidri ri ani, draa dini sa ‘ba cidru Yesu ni a`ika aia a`i baka igeni kaa uhwe aia enzi ni ndutudru ana batisimu si vua ana ari si ri ‘bati ka lari esu ra vua kaki ru ti Endri si di. 
Yesu uhwe enzi vudri rii ndutudru ana batisimu esule Yoana Batisita dri Jurudano ‘a risi, ana dra kuruce dri risi, vua onzika driaru dra ga risi. Draa dini, ‘ba cidru ani a`ika ra ri ka tutu lari dri ana kiza ndedia risi ri esu ra. 
“Ma’di zi alusa, ya di `bu ‘a ra ani iyo, te Ngwaapi ‘ba dri ni engadi `bu ‘a ri ‘i” (Yoana 3:13). Ta izu ‘jo ama enzi ni dri, Yesu esu batisimu oko ora ari si kuruce dri vua a`wi joti `bu drii ama cidru ni. “Ma leti, anda, vua ma lidri. Ma’di koya ma Ata dri alu sa kpe jo emu madri si ku ‘i,” Yesu ojo Yoana 14:6 ga. 
Yesu ‘a batisimu esuka vua ana repaka kuruce dri joti a`wi ‘jo ama ni si, ‘ba lari a`ika ru driaru si rii ariki ru ra. Draa dini sa Yesu uhwe ama enzi ni ra, disidru ma’di anda eyi dri a`idi, ari dri tro vua Endri Ole ridri tro rii kohwi Opi `bu dri iga ra. 
Yesu ari ama ofu loso eyi dri Endri tro risi. Oti Endri si rii etu pa a`i Yesu ‘a batisimu dri iga ana ari tro vua ana oluka ana Rubanga ni a`ika ta ce ri ‘i ‘i. 
“Kendre Mose ‘a ini idele mula si rii ingaka dahwe si hwesihwesi ‘a ri ani, Ngwaapi ‘ba dri ‘isa ka ringa leti alu ‘a ledi si” (Yoana 3:14). Le`jo ani di ‘a ehwi ni a`du? Kole Yesu ni keparu kuruce dri a`du si? Ide enzi ama dri ani ra ya? Ani sa ani a`wi ako amadri ani ya? Ani sa ani kpo ku ama dri ani ya? Hwa, ani ani ku. 
Jo dini ri, eparu kuruce dri a`du si? Dii ausini kari dru ama si vua kizu dru ta ama enzi nidri si. Esu batisimu vua epa ru kuruce dri ausini ani kari dru ama ama enzi ni ga ndutudru si. 
Dii anda lari, rutijo di eyi si vua Endri si ridri ‘i. Yesu ohwe lidri udi rii ‘ba cidru ani a`ika ana batisimu si vua ana dra kuruce dri risi ri ‘ba ti ni ra, dii ta driba runzedi aia enzi nidri ri ‘i.
 

EHWI EYI TI DRI ENDRI TRO RI ‘I

Eyi ti Endri tro di ‘a 
ehwi ni a`du?
Eyi ‘a ehwi ni batisimu Yesu dri ‘i 
Endri ‘a ehwi ni ana olu 
ka Rubanga ‘i.

Bugu Ole ri ojo amani jo ama ‘i batisimu Yesu dri ri bati ana ari kuruce dri ri tro ni, ka runi ati ru Endri si di. Amengwi ‘baciri Rubanga dri ‘i, ati ru Endri si di, di ide ‘ru le`jo Rubanga dri rusi`di ra risi, ofu loso eyi dri ‘i, ari dri `i vua Endri drii ani dii ta-driba runzedi ama enzi nidri ri ‘i. 
Bugu Ole ri ojo, “eyi ‘a”’ ehwi ni batisimu Yesu dri ‘i (1 Petro 3:21), vua “Endri ‘a” ehwi ni Yesu ni Rubanga ‘i. Vua ani dii ru tika Endri si di ‘a ehwi ‘i, itede di ‘a Yesu emu vudri di ‘a ru ‘ba dri si enzi cidru amadri uhwe re ana batisimu si vua ari si ri ‘i. 
Odu ama enzi ni cidru pi ana batisimu si vua ana dra ka kuruce dri si. Batisimu ana esule risi vua ari driaru radi kuruce dri risi, ari ‘ba cidru ani a`ika rii ra. 
Kole eraki batisimu Yesu dri ana ari tro retededi o`du na si na omba ama lari enzi dri ‘a ri ‘a kare ga. Tete ‘ba tile di ofu loso eyi dri si vua Endri dri si ri ka ta dii ndre wa vua kaki to Opi `bu dri iga wa rii ni. Yesu ari ama eyi ana batisimu dri si, Ana ari si vua Endri si. Nya ‘i dii ra ya? 
Yesu ni amba azi ole ridri `bu ‘a ri ‘i eya vudri dia rii ani kebe dru enzi vudri rii ra si. Esu batisimu ra, ari driaru ora kuruce dri vua oko onzi lidri ga di, di ideru ausini kengwi dru Aridipi dru ‘ba cidru ani a’ika ri `bati ni si. 
Yesu ojo Yoana 10:7 ga, “Ma joti bilo dri ‘i.” Yesu omba joti `bu dri iga. Jo dini ri a`di ka joti ni awi amani ni? Yesu Kristo kawi ‘a ni. 
Eco ana andrati ni ‘ba cidru ani a`ika anda ana lari dri nika ako ri ‘bati dri si pi. A`i alusa ‘ba ana batisimu ni a`i ka ku, ari ani dri a`ika ku kusa ana ari ni a`ika ku rini rutijo Endri si di ni ku. Ka ana andrati ni eco ‘ba cidru ana le`jo rusidi ra ri a`ika ku ri ‘bati dri si pi, ai dii ‘ba gakaa ana ole ole ni a`ika ku ri `bati ‘i, vua nikaa ani Rubanga ni ku ri ‘i. 
Ma’di anda di gadi emu vudri di ‘a ru ‘ba dri si, esu batisimu, oko odra kuruce dri le`jo enzi dri cidru ri iko ‘jo vudri ‘di ‘a ‘i ni ku rii, kusa a`idi ‘a odra kuruce dri lamgba esu ‘jo ama kare ga ni ku rii, kusa dra ga si lidri o`du ina vu ni ‘i rii, Opi isa keya ka ani ga mgbe ka ani be angwe vua ma’di di ani di keya kodra ra. Kendre ana rusika ra ri ani, “Enzi ‘a musara ni dra.”
Ki ‘ba tutu ana layu dri ana batisimu si vua ari si ri a`ika ra rii, ‘ba engwika ole aia asi ni ‘a rii, a`di ai ebe tole Opi `bu dri ‘ia au. Dii ofu loso ce rutijo Endri si di ri ‘i, ofu loso emudi amadri eyi si, ari si vua Endri si ri ‘i. Rutika di eyi si vua Endri si ni ofu loso `bu dri ‘i. Tete ‘ba batisimu ari tro Yesu dri ri a`i ka ra ri ka ruti Endri si di wa rii ni. ‘Ba ofu loso eyi dri a`ika ra rii, ari dri vua Endri dri a`ika ra rii kengwi enzi ako rii ni; ai gba ‘ba anda rutika Endri si di ri ‘i. 
Ki o`du disi, kendre ondi Nikodemu ‘a le`jo anda dri ri ni ka ku ri ani, laki amgbu ri a`iki Yesu ni ofu loso anda dri ri ni ka ako. Nyitiri ma’di ungwele Nikodemu ni dii ma’di laki ewo ingo iga ri ‘i! Ki eri ofu loso ce rii Yesu dri si, ki vulega, oce odi Yesu ni kuruce dri di, ani ma’di emudi ru driaru ri se di ri ‘i. Saa na si dru gba Nikodemu a`i ra.
O`du disi, ama amgbu ziti oni anda eyi Endri tro ridri Yesu ‘a batisimu nidri rii ku. Di oba, ‘ba le`jo anda ri a`ika kuru rii amgbu jo tee saa kesu ru aini ofu loso ce rii erijo ra sa ‘i. Ani gba ta esidi ku ri ‘i. 
Yesu oba gba rutika Endri si di engwi amani ta a`du rere ri ‘i. Jo dini ri a`du ta oba atiru Endri si di rii ni? Dii eyi, ari vua Endri. Yesu odu ama enzi ni saa ana batisimu esujo risi. Odra kuruce dri oko onzi ziniga lidri di. 
Oko ohwe ‘ba cidru ru anidri a`ika ra ri ‘bati ni tutu ruti ‘jo Endri si di ri ‘i. Yesu ni Aridipi a`idia ‘ba cidru geni baka ani ru rii koti ru Endri si di ri ‘i. Nyilegi okposi ausini saa cidru si anyolu Yesu tro, ani ma’di ta `bu ‘a rii ta eri ‘a rii tro cidru bi di ni vua ‘ai asedi ni ri ‘i. 
Yoana 3:16 ojo, “Ba cidru ani a`ika rii kudra dru ku ki kesu ki dru lidri olure tadru ri ‘i.” Amesu lidri olure tadru rii ama Yesu ni a`ika si. Amesu oti udi Endri si rii ama eyi ti Endri tro a`ika si. Ani anda ‘jo nosi ama ‘i ofu loso ana lari dri rii ra ‘i, batisimu driaru rii vua ari Yesu dri rii ra ‘i, vua ‘jo ama ‘i Yesu ni Aridipi vua Rubanga ni ra ‘i, ama lari esu ra. Ki ‘jo ama ‘i anda dii ku, a`di ama be aci olure tadru ri ‘ia ‘bo’bo dru. Ledii ra Yesu ‘a ‘jojoadru Nikodemu ni, “Anze nyini le`jo vu dri ‘i sa nya ‘i ma kuru, ki kesu oli manze nyini ta `bu ‘a ri ‘i ri nyi ma ‘i ra ya?”ri `i.
Jodiniri Rubanga ide amani a`du? Lari Yesu si ri oba ati ru Endri si di. Yesu ari ama vu di idri ra, ari ama sitani ni dri ‘a enzi vudri di ‘a ri idri ‘a sa tro. ‘Ba cidru vudri dia ri ari ‘jo lamgba enzi dri ‘a dri ga, Odu ama enzi ni cidru ana batisimu si, eparu kuruce dri vua oko onzi dra ga si lidri idi. 
Draa dii ama le ‘i di nosi amigeni lari dini ya kusa di amigeni ku ya ‘i. Lari ruti ‘jo Endri si di ri emu a`i lari dri batisimu Yesu dri risi vua ana ari si.
Ojoru tutu Rubanga ‘a bale ama dri ra rii eri. Alu rii tutu ndutudru ri ‘i, di oko ta cidru ‘aia ovi si, oko itu eri tro sa tro. Dii tutu ungwele ndutudru ri ‘i a`dusi ohweru ‘ba cidru ni oko ‘ba anda rii ‘ba enzi tro rii tro cidru. 
Jodini ri, tutu gba tema dii a`du? Tutu tema dii rutika di eyi si vua Endri si ‘i, dii ta enzi ‘ba cidru ari di dra aia enzi dri ‘ia si ri iga ri ‘i. 
 

TUTU TEMA RI ‘I

Tutu Rubanga dri tema
rii ingo ‘i?
Ana bakaa ama rutika ana batisimu si,
ana dra si, vua ana onzika si ‘i

Osiru Yoana 3:16 ga, “Rubanga ‘a ‘ba vudri rii le ka ndro si eze ana Ngwaapi ni alu tende rii, ausini ‘ba cidru ani a`ika ra rii kudra dru ku ki kesuki dru lidri olure tadru ri ‘i.” Di ka tutu Rubanga dri tema ri itede: Yesu emu vudri di ‘a ru ‘ba dri si vua oje enzi ‘ba cidru drii ana batisismu esuka si vua ana dra ka ama si si. Dii Rubanga ‘a tutu tema ri ‘i, ani dii anda, amesu lari ama enzi cidru ri ‘ia si ra ‘i. 
Dii anda Yesu ari ama ra ‘i vua eco ama ama enzi ni ga ndutudru engwi ‘jo anda ‘i. Nyi Rubanga ‘a tutu tema ri esu wa rii tete nya anda di a`ika si. Anyi cidru a`i ra ya? 
A`i nyidrii cidru kolu ta nyadru ri ‘i ‘jo iga Rubanga ‘a tutu tema di a`ika mgbe ‘i ide ta ku ‘jo tee nyolu ole vua a`i tro nya lidri ni ‘a kolu ingoni sa ‘i. 
Ma ta nze saa cidru si vua alusa migwe dria ta nzeka geni Yesu ‘a batisimu dri ‘idri ana kuruce nidri aini olujo tete ewo aludi amani rutijo Endri si di ri ‘i ni kuru. Bugu cidru Bugu Ole ri ‘ia rii kitedea ovi rutijo di Endri si Yesu nia dii “tutu Rubanga dri tema” ama ta jore driaru ri ‘i. Tazi alusa Rubanga ‘a tutu tema ria driba ni nzedi lari enzi ‘ba dri Yesu ‘a batisimu si vua ana dra si rii ndedi ra ani iyo. 
Batisimu Yesu dri ana dra tro rii Rubanga ‘a tutu tema ri ‘i. ‘Ba enzo ofu nzeka vu di idri rini ta jole di idri iyo. ‘Ba ofu onzeka enzodru di `bati ‘a bongu kendre malaika ingwe dri ri ani, kaki endre ovi Kristo ‘ba dri si vua ‘ba dri si. Oo, dii ce. Nyuma ‘aia idele rii, lija ‘ba avu ridri aia idele rii kpodru kolu ta iyo ri ‘i ‘jo aini ta idele Rubanga ‘a tutu tema di tro iyo ‘i.
Ani Rubanga ‘a tutu tema di ‘i ohwe ama enzi ‘ba dini ofu loso layu dri dii ni. Tutu driaru tema di si, Rubanga oba ati ru Endri si di. Eco ama udi ana batisimu si, ari si, dra si vua onzi ka si. Eco ama ana `baciri ti ‘i, oba amengwi enzi ako. 
Nya ‘i ani dii ra ya? -Oo.- Jodini ri nyesu gbadru tutu ni ra ya? -Oo.- Batisimu Yesu dri rii ana ari tro, dra driaru rii ana onzika tro rii tutu tema Rubanga ‘a ehwele ama ni eyi si vua Endri si ri ‘i. Dii ofu loso tutu tema ridri ‘i. Ecu Opi ni ana ama ari ka ana tutu tema disi si. 
Ani ta esidi ku hwa rere ri ‘i Kristo ‘ba amgbu a`i tro o`du disi di oni le`jo ehwi Rubanga ‘a tutu tema di idri ku, ofu loso eyi dri ari tro, rutijo di eyi si vua Endri si ri ‘i. 
Kaki bia mi ako dru leti esule lini aia inile Rubanga dri ri si vua ovi olu ‘jo aia dini ni ‘a risi. Ki aia lali gba ni ingoni! 
Lidri Kristo ‘ba dri ori olule ama si eze ate dria ire kinya elifu tou erijo saa leco ‘a ehwi ‘jo nasi ‘i, ki dri draa sa, ‘ba amgbu Korea ‘a rii vu ziti idri ri tro oniki ta anda rutijo di ‘di idri Rubanga ‘a tutu tema dii tro ku. 
Ki draa le mura vua mitiri koba kaki anda dii ni ra a`dusi ama bi ecadi draa vu ti ‘a okore ga ri iga.
Kole enzi ‘ba kotiru di vua kole ka ‘i ki anda eyi dri Endri tro rii au aini engwijo anda vua tojo Opi `bu dri iga ‘i. Kristo ‘ba amgbu draa dini sa kaki bia rutile Endri si di okpo si. 
Ki jo kaki bia mori si ehwi oti Endri si ridri ni ka ako, aia a`i kolu konyi ako. Kaki ‘joa kole ai kotiru Endri si di aini to’jo Opi `bu dri iga ‘i, ki alusa oniki di a`du ta oleru oti Endri dri ni ni ya ni ku. 
Kaki su ‘a urakaa draa ‘ai a`i a`i si di, aia aci di itirika kongwe aia asiti ga si, ai ka ruti Endri si di wa. Ki makaa rutika Endri si di ama ama itirika amangasi si ni kusa ta loso ri ideka ama dini ni ‘a si ni ka ama dri se a`i mbi ri iga. 
 

LE`JO RUBANGA DRI AMA DRI SE DI GBADRU OTI U`DI RI IGA RI ‘I

Mgbimgbi a`i ti ‘i lofo 
dini tro rii ingo ‘i?
A`i ni ta Yesu ‘a idele ama ari ‘jo ri a`ika ‘i, 
ki dini le asi baka ma’di ‘a urata 
nidri ana e`bu tro

Osiru ofu atijoa Yohana ‘a sile 5:4-8 niga ama ruti tete di rii ama a`i eyi nidri, ari nidri vua Endri nidri risi. Jo atiru driso Endri si di kuru, kole oraki uje `a ci rii a`diki ruti Endri si di wa rii le`jo Rubanga dri rusidi ra risi, dii le`jo anda dri ‘i. Kole oni ki ta ti rubadi ledii ote, ta joka ti mgbimgbi si kusa ta mgbimgbi nika ubi ka alusa ma’di ni oti Endri si ri hwe kpe.
Yesu ojo Yoana ana joti nza 3 ni ga ma’di alu sa hwidi Opi `bu dri iga ani iyo ‘jo oti ani eyi si vua Endri si ku ‘i.
Jo ma’di zi otiru Endri si di ku ru, kole ka ‘i Yesu ni vu eri. Ati, ma’di ledia ani ka ‘i Yesu ni leti dini dri si rii, ka ana enzi ni ni cara Rubanga dri si. Saa atijoadru ma’di ‘a Yesu ni a`i ‘jo risi, kidea cara Rubanga dri risi vua erakaa gba di ani enzidipi na ingoni ya si. 
A`i alusa Yesu ni ovi dini vudri amgbu o`du disi dia alu si ku. Oluka Kristo ‘ba ni dini ku. Ani tete ovi lidri olure tadru ri esu ‘jo a`i si ri ‘i. 
Ma’di Yesu ni a`idi dini dru rii zeletia keko-dri’dri ni eko ta dria alusa ku. A`di ebea enzi tro asitia bo`bodru, luza tro vua da`sa ta asi ‘a ako. Dii ta ce ri ‘i ku ya? Kole alusa anya zeleti keko dranga kendre Farazei ‘ba Bugu Ole ri ‘ia ri ani ku. 
Kolea ‘bacidru kengwi Kristo’ba ruti-ka-Endri si di ri ‘i. Ki jo ma’di zi igeni dini Kristo ‘ba dri rii kolu dini ‘i ri, zeletia keko dranga enzi tro asi ‘a bo`bo dru. Kole evuki vua oniki anda rutijo Endri si di dini. 
Ma’di lidri Kristo ‘ba dri a`idi oti Endri ‘a rii ako rii gbadru ka driluci esu nza vua asiti `a kolu gbadru mgbo. Jo ma’di a`i Yesu ni ra ki driso otiru Endri si di kuru ri, a`i driaru rii ce ku. Zeleti ani keko ma’di ava di ri ani, kobia mori cidru si engwile ole ‘ba cidru andra ki gba kiza retu ri keya ka ani ko ra. 
Jo gba nyigeni lidri Kristo ni ‘a rii dini ‘i ri, saa cidru si sa nyolu enzidipi, dranga, vua ditri nyolu nyowo nya enzi si. Jo gba ile layu esuka nya enzi nia, kole nya ‘i le`jo Rubanga dri anda rusidi ra rii au, dii ofu loso eyi dri, ari dri vua Endri dri ri ‘i. 
 

ZUMADI LAYU DRI ESUKA YESU ‘A BATISIMU SI

A`duta kobaa amani
rutijoEndri si di ni?
Batisimu Yesu dri ‘i, dra driaru kuruce 
dri ri ‘i, vua ana onzika ‘i

Bugu Ole ri ojo amani ma’di ka ruti di wa rii tete le`jo Rubanga dri si, a`dusi hwa ecoru ku. Draa, anyiba ondreki dri le`jo Majugo Petro ‘a sile ofu atijoa 3:21 ga rini. “Ovi zi dria dini sa ama aridi rii ‘aa, ungwea batisimu.”
Bugu Ole ri ‘ia, ojoru batisimu Yesu dri rii ovi ama lari dri ‘i. ‘Ba cidru Yesu ni a`ika ra rii kole koni ote, batisimu ama dri amangasi ri ‘i ku, ki batisimu Yesu dri ‘i. Batisimu Yesu dri ri ka enzi ‘ba ni lidri udi rii hwe au. Nya ‘i, nyiko nyi ruti Endri si di nyiko nyi tutu lari dri esu ra.
Ehwi ani erika ca lari ka resu wa rii a`i Yesu ‘a batisimu nidri risi si, ama rari ra, ama reco anda vua amako ama lidri olure tadru ri esu ra. Ovi zi si, ‘jo ama ‘i anda lari drii le`jo Rubanga dri rusidi ra risi ni, enzi amadrii saa cidru si sa ka ruje tau pelere. 
Rutika Endri si di ‘a ehwi ni rutika di vu erijoa risi ‘i. Ama amgbu kidoa igenikaa Yesu ni dini si, amako ama ruti Endri si di a`i si ‘jo amera anda dii ni ‘i. Ru Yesu nidia ehwi ni “Ma’di emudi ‘ba anidri aridi aia enzi ni ‘a ri ‘i” (Mateo 1:21).
Jo a`iki Yesu ni ni vua eriki ta gba ana idele ‘ba cidru ni ri ‘a ehwi ni ni, ama layu esu ama enzi ni ‘a si ra amako ama ruti Endri si di kendre ‘ba tile di udi ri ani. Ati rii amigeni Yesu ni kendre dini dru ani, vuaru, ace ameri vua ama ‘i ofu loso Yesu ‘a batisimu dri ana ari tro rii di, mgbe ati ru Endri si di.
Jodiniri anda badia ama ruti di rii ingo ‘i? Atijoa rii, batisimu Yesu dri ri ‘i, ari driaru radi kuruce dri ri tro, vua tati ni oko ‘jo rii onzika driaru dra ga si ri ‘i. Oti Endri si ri ‘a ehwi ni Yesu ni a`ika Rubanga ni ra ‘i, vua a`ikaa ani ama Aridipi ‘i ni ra ‘i. Anyiba ondreki dri di ‘ba Ofu Oku ‘a rii esuki oti Endri ‘a rii ingoni ya ‘i. 
 

OVI RA ‘I ‘JO ENZI TRO OFU OKU ‘A RI ‘I: DRI TIKA DRI ‘A VUA ARI AZI KA

Ofu loso ruti ‘jo Endri si di Ofu Oku ‘a rii ingo ‘i? Atijoa rii, anyiba olaki dri bugu Levitikasi dri ana joti nza 1 ni vua oko ondreki dri di ka ta ‘jo oti Endri si ri idri ingoni ya ‘i. 
Ojoru Levitikasi 1:1-5 ga, “Ta di ivu Opi oko ungwe Mose ni, oko ojo ta driaru kare lemu dri iga si, ojo, “Nyijo ta ‘baciri Isaraile dri dri, nyijo aini: ‘Jo anyi alu alu eji azi Opi ni ‘a andra ni, nyedu nya azi ni ti nyidri ri ‘i lofo― idri nyidri ‘i lofo kusa bilo nyidri ‘i lofo. Jo azi driaru rii azi igwele igwe ti dri ‘i, kole kazi ago luzu ako ri’ i; kole kazi ana le anangasi risi joti ‘jo lemu dri ri iga Opi nandra. Vua kole koba ana dri ni azi igwele dia dri ga, koko ka ra‘i ana ‘i dru layu hwele ana enzi si ni ra. Kole kodi monigo dii kpo Opi ‘a andraga; vua paderea andra, dii Aroni ‘a `boronzi na ndra, kolea kejiki ari azi di dri rii kuyiki alitari pa ga joti ‘jo lemu dri ri iga.’”
Rubanga ojo amani Levitikasi ga di ‘ba Isaraile dri rii kaki remu Rubanga tro ovi ‘aia azi azijo risi ingoni ya ‘i. Dii anda anyetro kole kpodru oni ote vua eri ehwi ani ri ‘i. Disidru anyiba kpodru angwaki dri le`jo dia ‘a ni di. 
Rubanga ungwe Mose ni oko izu ta au tro joti ‘jo lemu dri iga si. Di ideru enzi Isaraile ‘ba dri aku ‘jo. ‘Ba Isaraile dri oce kide enzi ta eri jo ku rii cara Rubanga dri ri ‘iru di, esuru kaki tete layu laka ri esu wa rii moni luzu ako ri azika Rubanga na ndra si. 
Vua nyuhwa azile dii kole kolu Rubanga ‘a lele ra ri ‘i vua kolea kolu ki luzu ako. Vua tro sa, kolea kaziru ovi Rubanga ‘a ti ubale ni risi. Ovi azi di’a razijo rii dini.
Jo ma’di ide enzi saa Ofu Oku nadri si ni, kole ‘a duba keji azi Rubanga nandra azile ana enzi ni rebejo. Atijoa rii, azi dii kole kolu luzu ako, ikojoadru rii kole ’a enzidipi di koti ana dri ni azi dia dri ga ausini ana enzi ni cidru karifu azi di ‘a dri ga. 
Jo azi dii odi kpo ni ra, ana ari ni kole uba alitari dri, asedi rii odriko sua wio vuru `i. Dii tati Rubanga ‘a ubale ‘jo ole lemu dri ri iga ana ‘ba ni tutu layu dri esujo ri ‘i. 
Cara`Rubanga dri rii tati ana ubale ri tro kpodru kate 613 ka ta driba nze ta kole ‘ba “kide,” kusa “ba kide ku ri ‘idri.” Rubanga ohwe cara anidri rii tati ana ubale ri tro ‘ba Isaraile dri rini. ‘Baa nirea cara Rubanga dri rii tati ana ubale ri tro ce ni ote ri ‘isa, omaki olule ausi ni kpe a`dusi ma’di alu alu otiru enzi drile mudri ‘a limbi eri ana esule Adamu dri ri tro. 
Disidru, aini mori ta anda ide ‘jo Rubanga andra wa rii iyo. Isaraile ‘ba ni mori engwijo anda wa rii iyo. Rarii, ai konyi ako kaki aci andraga enzi ideka tro, aia marea asi cidru si ‘ai kimba dru enzi ideka ci ri ‘i sa ‘i. Ani ta ti rubadi ‘ba cidru ni ra kole oti ‘ai vua kudra ki enzi ‘ba ri ‘i. 
Ki Rubanga ni, ana le retu risi, ohwe ‘ba anidri rini ovi azi azijo aini layu esu‘jo aia enzi ni ‘a rii ra. Uba azi ridedi jo lemu dri iga rii ‘ba Isaraile dri rini ‘ba ziti vudri ri tro ausini ai ni layu esu jo aia enzi si. Ovi azi azijo risi itede ana le anda ‘ba cidru ni rii ra. Itede vu dini leti lari dri rii ra. 
Rubanga oke ‘ba cidru ni ovi azi azijo dini oko otri jo Levi dri rii ovi azi dri di ‘a dri ndre le. Suru 12 Isaraile dri dia lofo ga, tete otri suru Levi dri rii au azi ‘ba Isaraile dri ria azile ria dri ni ndrele ‘i. 
Mose ti Aroni tro engaki ‘jo Levi dri ri ‘ia. Vua Bugu Ole ri onze ta driba pilipili cara azi azijo kare ole lemu dri ri iga ria dri ga ‘i, dii ofu loso layu dri dri tika dri ‘a si ri ‘i. 
Disidru, jo ondreki ovi azi azi ‘jo Levi ‘ba dri rii ni, ama sa a`di ruti amangasi Endri si di. Ledii ta laka le`jo azi azijo ‘jo ole lemu dri ri idri ‘a olujo okpo rere ri ‘i. Dii ofu Oku ria ewo okpo rere ri ‘i. Ikojoadru, jo evuki Ufu Udi ri ‘ia ni, ama tutu rutijo di eyi si vua Endri si ri esu au.
 

OVI ENZI ‘A REBEJO OFU OKU ‘A RI ‘I

Rubanga `a ovi ni ingo ti ‘i?
Anda vua Le

Rubanga ungwe Mose ni, jo Levi dri ‘ia rii, kare ole lemu dri ri iga oko otri adrupi ni Aroni ni padere dru. Aroni ni kole kifu enzi ‘ba cidru dri rii azi azile ria ru ga. 
Ana rusire Levitikasi 1:2 ga dii ta Rubanga ‘a jole Mose ni ri ‘i. “Nyijo ta ‘baciri Isaraile dri dri, nyijo aini: ‘Jo anyi alu alu eji azi Opi ni ‘a andra ni, nyedu nya azi ni ti nyidri ri ‘i lofo― idri nyidri ‘i lofo kusa bilo nyidri ‘i lofo’” Dia Rubanga anzu ovi azi azijo ri ‘aa ni ra. Jo anyi alu alu ole layu esule ana enzi si, kole kazi monigo kusa bilo ana nyuhwa ti ‘i lofo ri ‘i. 
Vua ziniga Rubanga ojo ‘aini, “Jo azi driaru rii azi igwele igwe ti dri ‘i, kole kazi ago luzu ako ri’ i; kole kazi ana le ana ngasi risi joti ‘jo lemu dri ri iga Opi nandra.” (Levitikasi 1:3).
Azi dii Rubanga koko ka i`a ma’di esu kole kodra ana enzi si dia lidri ‘a kare ga. Isaraile ‘ba ka enzi aidri ri ifu dri tika nyuhwa azile ria driga si. Nyuhwa azile dii kole ma’di kide ana le tema risi. Draa, anyiba ondreki dri di ana mgboro 4 ojo a`du ya ‘i. 
“Vua kole koba ana dri ni azi igwele dia dri ga, koko ka ra ‘i ana ‘i dru layu hwele ana enzi si ni ra.” Azi dii Rubanga ka gbadru aia ra. Jo enzidipi oti ana dri ni azi igwele igwe ria dri ga ni, enzi driaru ka ruba nyuhwa dia dri ga. Disidru kolea enzidipi koti ana dri ni azi enzi dri dia dri ga Rubanga nandra, koko ka aia ra ka layu hwe anini ana enzi si ra. 
Koko ka azi di di kpo ka ari ani uba alitari dri koko ka asedi ri usu vuru alitari ni pa. Ausini kuhwe dru ana enzi ni vua kengwi dru laka kulala, kolea ma’di kazi azi ovi cara Rubanga ‘a ti ubale ra risi. 
Osiru Levitikasi 1:5 ga, “Kole kodi monigo dii kpo Opi ‘a andraga; vua paderea andra, dii Aroni ‘a `boronzi nandra, kolea kejiki azi dii kuyiki ari ani alitari pa si joti ‘jo lemu dri ri iga.’”
‘Jo lemu dri ri ‘ia, ana joti ni ga, alitari azi igwele igwe ri dri ni ‘aa oju ana ewo su ri iga ‘aa. 
Jo oti ana dri ni azi igwele igwe ana enzi ‘a rebejo ri idri ni, kolea ma’di enzidipi rii kodi nyuhwa azile dii kpo, padere odriko wi’o ari ani uba oju di idri ‘i. Oju alitari dri ri omba lamgba enzi dri ri ‘a kare ga. Disidru, ari baka oju di ‘a dri ga ‘a ehwi ni nyhuhwa ‘a ari ‘a raka ma’di enzidipi ri a kare ga ana enzi ni uhwe ‘jo ‘i. Jo Rubanga ondre ari oju ‘a alitari dri dii ni, mgbe ka ma’di enzidipi dia enzi ni ebe ra. 
Kole ari azile enzi si rii kora a`du si? A`dusi “enzi ‘a musara ni dra” (Roma 6:23) a`dusi lidri rudri rii ari ni ‘a. Disidru osiru Eberei ga, “Enzi ka rudu ari ni osu ka ako ni kpe” (Eberei 9:22). Disidru, ari osu di azi enzi ebejo risi rii ka cara Rubanga dri ria loku ni ete’de, dii cara jodia enzi ‘a musara ni dra ri ‘i. 
Anda kpodru ce risi, ari azile dii kole kenga ma’di enzidipi ridri, ki ani dii ari radi ana kare ga ani ni layu esu ‘jo ri ‘i. Paderea koko ka ari di ba oju alitari dri ria dri ga itede ‘joadru enzi dii uhweru ra ‘i. 
Jo olaki bugu Lete dri 20:11-15 ni Ofu Udi ‘a rii ni, a`diki ndrea oju dii ka ta ‘jo Bugu Lali dri ria dri ga. Disidru enzi ba ka oju dia driga ‘a ehwi ni ari baka Bugu Lali dri ‘a dri ga. Dii sadini hwejo itedejoadru lali enzi si ri ‘a le`jo oko ra dri tika azi enzi ebejo ri idri si ‘i.
 

LE`JO ENZI DRI RI OSIRU KARE ERI GA

Enzi cidru ‘baa idele Rubanga ‘a andraga rii osiru kare eri ga. Alu rii aia asiti ga, Bugu Lali dri awile Rubanga ‘a andraga ri ‘ia.
Osiru Jeremia 17:1 ga, “Enzi Juda drii osiru kalamu aya risi; mula loso sudisu risi oko obaru aia asiti ga, vua oju nya alitari dri idri.” 
Levitikasi 17:11 ojo, “A`dusi lidri ru dri rii ari ni ‘a.” Ari ni lidri ru dri ‘i, vua enzi amadri ri ka rebe wa rii tete ari disi. Disidru, a`di ari di ba oju alitari dri ri iga. Kolu cara ‘a jokaa ri ani, le`jo ta cidru drii keko ari si vua enzi ka rudu pi ari ni osu ka ako ni kpe (Eberei 9:22).
“Kole kowi azi igwele igwe di ‘a eni ni koko koli fufu. ‘baciri Aroni ni amba azi ole ridri ri `bati kole kobaki aci alitari ‘a dri ga, koko kubaki ija ni alitari ‘a dri ga ovi anda aci dri risi. Diivu paderea dii, Aroni ‘a ‘baciri dii, kaki nusu ri ba, driaru, ana osa tro ovi ija aci nia alitari dri ridri si; ki kole kojeki aia andrati ti aia pa tro. Vua kole paderea kazi ta cidru alitari dri na ‘i kendre ta igwele igwe ri ‘i dru, azi aci si ri ‘i, vua ngudi Opi ni druwi ri ‘i” (Levitikasi 1:6-9).
Diivu paderea di ka azi igwele di re fufu kakiko kaki baa aci alitari dri ri idri. Ovi ani di kitedea ‘jo ‘ba ide enzi Rubanga ni andra ni, kolea kodra ki ovi ledi si ari aidri kora vua kole obe ai aci olure tadru ri ‘ia. Ki lali ni karesu azi enzi ebejo risi, ausini ‘ba ka lebe esu aia enzi ni ‘a si wa. 
Azi azi igwele igwe risi rii ovi anda lali dri cara Rubanga dri si ri ‘i. Rubanga uba cara anidri ‘a tini eritruwa sa ra, cara anda dri ‘i vua cara le dri ‘i, dii anda layu dri ‘bacidru ni ri ‘i.
Rubanga ‘a oluka anda si, kole kali le`jo aidri vua koze ai dra ‘a. Ki, tro sa ana ‘ba ani dri ri le ka ndro si, a`i ‘ba anidri ri ni aia enzi ni baka azi enzi ebejo ri idri ni ra. Ofu Udi ri ‘ia, amala Opi amadri ri ‘a ama le ka ndro si, Esu batisimu vua oko odra kuruce dri kengwidru azi ama enzi ‘a rebe ‘jo ri ‘i si. Batisimu Yesu dri rii ana dra kuruce dri ri tro odu enzi cidru vudri rii pi.
 

OVI ENZI ITU ‘A NI ‘A RIA REBEJO OFU OKU ‘A RI ‘I

Azi enzi ako azile Ofu Oku 
‘a ri ka ta ‘jo a`di nidri?
Yesu Kristo nidri

Anyiba olaki dri Levitikasi 4:27 ga. “Jo ma`di anidru `diani di kaci andraga ta unzi ri ideka cara Rubanga dri ni iru tro ta esu kole ideku ri `i. Ma`di dii mgbe enzidipi, jo kusa eya oni ta enzi ana idele ri idri ra, kole keji indri angwa ana azi `i dru, keji izi luzu ako ri `i, enzi ana idele risi au. Koko koti ana dri ni azi enzi ebe`jo ri idri, koko koli azi dii kare azi igwele igwe ri azire ri iga. `Diivu amba azi Ole ridri rii kole keya keji ari dii ana dri si kuyi alitari azi igwele igwe ridri idri, ari rebe`di rii koko kosua alitari a pa ga. Kole kiyi azi dia osa ni pi, kendre osa a riyika azi egbwe dri iga ri ani; kole amba azi ole ridri koko kigwe osa dii alitari dri kendre azi ngudi druwi riidru koti jo lemu dri dri iga Opi na ndra” (Levitikasi 4:27-31).
Suru Adamu drii, ‘ba Isaraile drii, vua ‘ba cidru vu di idri rii oti ai vu gadi enzi si ndru di idri. Disidru ‘baa asiti oga enzi si. Asiti ‘ba dri ‘ia enzi drile mgbimgbi rii dere ‘aa: urata unzi rii, bate, asa, nyaru, ‘ba di ka, ogu, ‘ba le ka asi ‘a, vua lali. 
Jo ma’di enzidipi ri ole lebe ana enzi itu ‘a nia ridri esuka, kole komu keji nyuhwa luzu ako rii ‘jo lemu dri ole ri iga. Vua koko kole koti ana dri ni nyuhwa dia dri ga anini ana enzi ni ifu jo ruaru ‘i, kole kodi azi dii ra koko kohwe ari ani padere dri anini razi ‘jo Rubanga nandra. Padere koko ka azi ziti na nzi ni ausini ma’di enzidipi ri kesu dru lebe ana enzi ni ‘a si `i. 
Cara Rubanga dri rii tati ana ubale rii tro ako, ‘ba konia di ai ide enzi ra ya kusa kuru ya ni kpe. Jo ondre ama amangasi cara vua tati Rubanga ‘a ubale risi, a`di ama enzi ni era ra. Lali ama enzi dri aliru ama ovi si ku, ki karali cara Rubanga dri si vua tati ana ubale risi.
‘Ba alua Isaraile dri di ‘bati isa ide enzi ra, dii aia lekaa ra si ku, ki ra rii aia rutika enzi drile mgbimgbi ubi tro asi ‘a si. Enzi ma’di ‘a idele ana a`wi ako si rii a`di ungwe cara dri atu ka. Enzi oko cara dri atuka ni kpodru sa enzi ‘baa idele ri tro tro.
‘Ba ni kpodru ‘ba ndi ri ‘i ku. Kendre ‘ba Isaraile dri ri `bati isaa oluka ndi ku ri ani, ‘ai enzi ‘ba vua kaki enzi ide okposi. Cara dri atuka ti enzi ‘baa idele ri tro karanzu ovi disi. ‘Jo urata unzi rii ama asi ni ‘a ‘aa, a`di ai ungwe enzi, vua ‘jo ako amitede ai angwe a`di ai ungwe dri okpo cara dri atuka tro. Enzi vudri dia ri oko drile ani eritruwa. 
Ofu Oku ri ‘ia, enzi ka ruba azi enzi ebejo ri idri dri ti ka driaru si. Diivu si, enzidipi di kengwi enzi ako vua kole kodra ana enzi si ku. Ovi azi azijo dii lindri lindri lali dri ‘i vua Rubanga ‘a le dri ‘i. 
Amala Rubanga ‘a ama bika vu di idri si, ana idonga sa ama inyaku. Ari baka oju alitari dri ri idri vua rebedi ri suka vuru alitari ‘a pa ni ga ‘a ehwi ni karuni draa Isaraile ‘ba izuru ‘aia enzi si ra vua kitedea draa enzi aia asitiga rii iniru pi ‘bo’bo dru ‘i. 
“Kole paderea kigwe osa dii alitari dri ta ngudi limi vua druwi ri ‘idru Opi nandra.” Osa Bugu Ole ri ‘ia ri ka ta ‘jo Endri Ole ri idri. Disidru, amani layu esu‘jo ama enzi ni ‘a, kolea ideki ondi ovi Rubanga ‘a ti ani ubajo risi. Vua tro sa kolea oduki ama asi ni ‘a layu ama enzi dri dii ovi Rubanga ‘a jole ole risi.
Rubanga ojo ‘ba Isaraile dri rini azi enzi ebe ‘jo ri kolu biloangwa, indri, kusa ti kajoa angwa. Azi enzi ebejo Ofu Oku ‘a rii kpodru upele ra ri ‘i. Kajoa angwa dii nyuhwa ole ri ‘i. Ra ‘jojoadru kole nyuhwa azile enzi ebejo ri kolu enzi ako rii a`dusi ka ta ‘jo Yesu Kristo ni kole ‘aa Endri Ole risi engwi ‘jo azi ebejo ‘ba cidru ni ‘ri ‘i ri idri.
‘Ba Ofu Oku ri ‘ia rii ka aia enzi ni ba dri tika azi luzu ako ri idri si. Paderea ka azi dii ndre ili aini ta izu ‘jo enzi ‘baa idele ri idri. Dii ovi ‘ba Isaraile dri ria lebe esujo aia enzi si ri ‘i.
 

TA RIDEDI O`DU ENZI EBEJO RISI RI ‘I

Kole ‘ba Isaraile dri ri’bati kazi ki 
azi o`du enzi ebejo risi a`dusi?
A`dusi kaki aci andraga enzi ideka tro paka kaki 
fu udra. Azi azile o`du cidru si ri kesi 
‘ba ecole aia enzi ni ga ole Rubanga 
nandra ni kpe.

Ki ana ruleka ‘jo ideki enzi ni saa cidru si kohwe ki azi enzi aia idele risi si, azi aini layu esujo ri esuka oko engwi gbadru okpo. Disidru, bebe ani, kaki engwi enzi ‘ba gba ri ‘i. Ta azika lebe esujo aia enzi o`du cidru si risi engwi kendre ta okpo rere ri ‘i ani disidru evu uraki kole ai kebe ta ani dii ra. 
Jo tee omaki mori si na ingo ni sa, a`diki azi azi kate ama enzi si ra ni kpe. Disidru rizuka anda atedi tri ama enzi si rii cara lari dri ri a`ika ama asi cidru si kendre Rubanga ‘a ti ani ubaka ama ni ri ani ‘i. 
A`wi ako amadri risi, jo tee amimba ama olu‘jo cara Rubanga dri risi ni ingoni sa, ta tete evule nile ote rii caka ku ti a`wi ako ‘ba dri rii tro ingoti ya ‘i. Disidru Rubanga eya ohwe Isaraile ‘ba ni ovi layu esu ‘jo kinya ‘a vu alu ate`di tri rii ‘i (Levitika 16:17-22).
Osiru Levitika ga, “Imba tuderijoa, o`du mudrijoa imba cidru a risi, kole duba anyi`je anya asi ni, ide e`bu o`du disi ku, `ba anyidri jotiga rii amu anyi lofo rii tro kpodru. Amala o`du na si amba azi ole ridri ka azi anya enzi ni ebe`jo rii azi ra, anyi je`jo pelere, ausini anyoludru Opi na ndra enzi anyidri cidru riisi pelere. `Dii o`du sabatu dri anyi cidru ni lovu esu`jo ri `i, o`du disi anyi`je anya asi ni pelere. `Dii cara tadru ri `i” (Levitikasi 16:29-31).
Disidru, ‘ba Isaraile dri rii kaki lovu esu aia uje ni ‘a kinya ‘a jo amba azi ole ridri ri ide e`bu azi layu dri ridrii aini o`du mudri joadru imba tuderijoa risi rii ni ‘i dii ovi enzi ‘baa idele kinya ‘a ria rebe ‘jo ri ‘i. enzi aidri ri ka ruje pelere, vua uje aidri ri kolu egbe si o`du na si ‘i. 
O`du mudrijoa imba tuderijoa ridri si, amba azi ole ridri Aroni ni, kendre ma’di mbadi Isaraile ‘ba cidru ni kare ga ri ani, kole kondre azi cidru layu dri ri ‘a dri ni. Saa disi, paderea ziti ri ohwi kare ole lemu dri di iga ku. Atijoa rii, kole Aroni kide azi layu dri rii anini anangasi vua ana ‘jo ni kpa vuaru odri ko wio Isaraile ‘ba ziti ni ri ide a`dusi ani anangasi ‘jo anidri ri tro ‘aisa ideki enzi ra.
Ka azi dia dri ni ndre ‘ba ziti ni ovi ani di ani. “Kole koji indri eri kite`de ai Opi na`ndra joti jo lemu `dri iga. Aroni ni koko kole kobe agi Opi na`ndra indri eri `disi. Alu rii koba Opi ni zi rii indri ebele kulala enzi du le ri `i dru. Aroni ni koko kole keji indri zi a`lu Opi dria dere driaru `di ni, koko kazi azi enzi ebe`jo ri `i dru. Ki indri zi`jo a`lu `a dere driaru rii kole kolu indri kulala enzi dudi ri idru, kole ete Rubanga nandra li`dri dru, layu ba`jo driaru, a`diko a`di ebea koya kulala indri enzi `du`di ri idru hwesihwesi a” (Levitikasi 16:7-10). 
Jo ide e`bu ani layu dri ledii anini anangasi ana ‘jo tro ra, Aroni ka “agi be indri eri disi.” Agi dedi alu rii Opi ni vua alu rii indri kulala ebele kaa ri ‘i dru dii ungwea, “Azazel.” 
Atijoa rii, indri eri dia alu ni a`di azi ‘a Opi ni. Dia, amba azi ole ridri ka ana dri ni ti indri dia dri ga laki amgbu dia kare ga ausini enzi cidru aia idele kinya nia rii ka ruba indri dia dri ga. 
A`di ari ani du a`diko a`di uyi ‘a kare ole rere ri iga vu tuderi. Isaraile ‘ba esu lebe aia enzi ni ‘a rii kinya amvuka pi ri ‘ia si ra. ‘Ba Isaraile dri rini draka aia enzi si ‘a kare ga, amba azi ole ridri Aroni ka enzi dii ba azi enzi ebejo ria dri ga koko koba ka lamgba laka ri esu ndutudru ni. Diivu koko ka indri zijo lidri ri azi Rubanga ni andra. Ledii azi ‘ba cidru ni ri ‘i.
 

‘BA NI

‘Ba cidru andra si, Aroni ka ana dri ni ti indri erijoa ri idri koko ka ta ‘jo Rubanga dri. “Opi, ‘ba Isaraile dri ri odi ‘ba ra, ideki bate ra, ogu ki ta ra, ole ki ‘ba asi ‘a ra, asi aidri ode ‘bazi ‘a ta niru ra … vua owo ki Rubanga enzo ri andra ra. Ombaki o`du Sabatu dri ‘a ta ni ole ni kuru, ungweki nya ru ni nyadru, vua onyoki tati nya ubale ra rii nya cara tro cidru ra.” Diivu mgbe ka ana dri ni du pi. Di koba, enzi ‘ba cidru ‘a idele kinya ‘a rii ka ruba azi enzi ebe ‘jo di idri.
Anyiba olaki Levitikasi 16:21 ni. “Aroni koko ka ana dri ni ti eritruwa si indri lidri ria dri ga, koko ka enzi cidru ‘baciri Isaraile dri ‘a idele rii jo driaru, ta unzi cidru ‘aia idele ri tro, di oko aia enzi isa tro, koko ka ‘ai ba indri di idri, koko ka indri di ze hwesihwesi ‘a dri ma’di anda ridri si.” Indri ebele kulala di ka ricandi hwesihwesi ‘a koko kodra na ‘a enzi ‘ba Isaraile dri ‘a idele rii tro dri ‘a. Indri ebele ka ‘a ungwele, “Azazel” Eberei ‘ba ti si, dia ehwi ni “ze ka angwe.” Ehwi ani azi enzi ebejo ri ozeru angwe Rubanga ni andra si, Isaraile ‘ba cidru ni ‘i.
Draa, enzi cidru ‘ba Isaraile dria idele rii obaru indri ebele kulala ri idri dri Aroni dri risi. Ovi disi Isaraile ‘ba esu lebe aia enzi si rii ra. Jo ondreki amba azi ole ridri ‘a dri ti ka azi dri ni ni vua ‘jo ondreki ana yaka hwesihwesi ‘a ni ni, ‘ba cidru Isaraile dri layu di a`ika ra ri konia cuwidru mgbe aia enzi ebe ru ra ‘i. 
Cara cidru ridedi Ofu Oku ‘a rii lindri lindri ‘ofu loso rutijo Endri si di ridri Ofu Udi ‘a ri ‘i. 
Ofu Oku ‘a, dri tika dri ‘a ti ari azi dri ri tro rii ofu loso lari dri enzi dri ‘a ri ‘i. Eberu gbadru Ofu Udi ri ‘ia sa alua ledi ani. 
 

OFU LOSO LAYU ESUJO OFU UDI ‘A RI ‘I
 
Ofu Udi ri ‘ia, enzi ‘ba cidru dri ri ka rebe ingoni? 
Osiru Mateo 1:21-25 ga, “Keya ka `barago ti ra, vua kole nyeya nyida ru ani Yesu ‘i, a`dusiku keya ka ‘ba cidru ari aia enzi ni ‘a ni. Dria ta dii ideru le`jo andrani Opi ‘a jole profeta ti si ri kide dru ru si, ojo; ‘majo anyini loku loku, zaa ago nidi ku ri keya ka `bara ko ‘aa ra, koti ‘a ago, kakiko kaki ru ani ungwe Emmanuel ‘i,’ ehwi ani, ‘Rubanga ni ametro.’ Ki Yosefu, opi mi di ‘i ri, ide ta cidru malaika Opi dria jole rii ra oji ana izi ni anidri baru, vua esu olu ki ovi izi ti dri ago tro risi kuru sa oti `barago ra. Oko oda ru ani Yesu ‘i.”
Ama Opi Yesu emu vudri di ‘a ru Emmanuel nidi si au si kari dru ‘ba cidru aia enzi ni ‘a si ‘i. Disidru oda ru ani Yesu ‘i. Yesu emu enzi ‘ba cidru dri du le. Emu ru ‘ba dri si ausi kengwi dru Aridipi ‘ba cidru dri ‘i si. Iko le`jo ama lari drii ra oko ebe ama enzi cidru ‘a kulala ‘bo’bo dru. 
 

OFU LOSO RUTI ‘JO ENDRI SI DI RI ‘I
 
Jodini ri Yesu ayu ama ama enzi ni ‘a si ingoni? Ide dii ana batisimu si. Anyiba ondreki dri Mateo 3:13 ni. 
“Yesu enga Galilea ga emu a`bu Jurudano ni ga batisimu kore Yoana dri. Yoana ole ta dii gaka mgbe, ojo, ‘batisimu ledi nyidri rii ma ‘i, ki iko nyidri nyemu madri ya?’ Ki Yesu a`i ani ojo anini, ‘Nyebe ta dii kolu ‘bo’bo dru dini, ama ta di ide ka dini ni ama anda Rubanga ‘a lele ri ide au.’ Diiri Yoana oko a`i ra. Oko batisimu ni dii ri, Yesu efu eyi ‘a si oca saa zere kuru; mgbe, ondre `bu awiru mgbo, oko ondre Endri Rubanga dri endredi amamu ani ri esi ori ana dri ga. Uduku engare `bu ‘a ri, ojo, ‘Nyi ma Ngwaapi ni ma lele ndro ri ‘i, ma le ni kpo nyi ru’” (Mateo 3:13-17). 
Ofu Udi ri ‘ia, Yesu ‘a kinya oce ani koca 30 di, emu Yoana Batisita dri a`bu jurudano ‘a. Oko esu batisimu driaru oko odu enzi ‘ba cidru drii pi. Di ideka si, iko anda anda Rubanga dri rii ra. 
 

YESU ESU BATISIMU JURUDANO ‘A A`DU SI?

A`duta itederu ofu loso ri ‘ia ni?
Anda Rubanga dri ‘i

Draa anyiba ondreki dri di amba azi ole ridri `bu ‘a ri esu amba azi ole ridri vudri rii ingoni ya ‘i. Dia, a`diki anda Rubanga dri ritede’di batisimu layu eji’di enzi ‘ba cidru vudri dia rini risi ri ndre pelere. 
Yoana Batisita ni, batisimu hwe`di Yesu ni rii, retu si onde ‘ba cidru uku ‘a tile ni rii ra. Yesu ohwe sadini Mateo 11:11 ga, “Boronzi kpodru uku ‘a utile ri ‘ia ma’di zi alu sa Yoana Batisita ni ndedi ra ani iyo.” Kendre ondi enzi ‘a rebe ka ‘ba cidru dri jo Aroni oti ana dri ni azi enzi ebejo ri idri o`du enzi ebejo risi ni ri ani, Ofu Udi ri ‘ia sa, enzi vu ndutudri ri obaru Yesu nidri saa Yoana Batisita ‘a batisimu hwejo anini ri si. 
Ofu loso ruti jo Endri si di rii ofu loso layu ndutudru enzi ‘a ridri ‘i. Disidru ofu loso layu dri retede di Yesu ‘a batisimu si rii ofu loso Rubanga ‘a ti ubale ana anda ni retede ‘jo ri ‘i, di oko ari ‘ba cidru vudri rii ra. Yesu esu batisimu leti ovi anda ri si layu eji ‘jo enzi vu di idri rini. 
Jodini ri “le`jo anda anda cidru dri ikojo” ni dia ehwi ni a`du? Ehwi ani Rubanga oje enzi cidru vudri rii leti anda risi. Yesu esu batisimu enzi ‘ba cidru dri vudri ri jejo pelere. “A`dusi ‘aaru anda anda Rubanga dri ri ka retede a`i si a`i si” (Roma 1:17). 
Anda anda Rubanga dri ri itederu ana tati ubale ana ana Ngwaapi ni ezeka vudri dia risi ausini ka enzi ‘ba cidru je batisimu ana esule Yoana Batisita dri risi vua ana dra kuruce dri risi. 
Ofu Udi ri ‘ia, anda anda Rubanga dri ri etederu batisimu Yesu dri risi ana ari tro. Amengwi anda rii a`dusi Yesu ‘a ama enzi cidru ri duka Jurudano ga si ate dria ire kinya elifu ni ra. Jo ama ‘i lari Rubanga dri rii ama asiti ga ni, anda-anda Rubanga dri rii gbadru kolu anda. 
“Ki Yesu a`i ani ojo anini,‘Nyebe ta dii kolu ‘bo’bo dru dini, ama ta di ideka dini ni ama anda Rubanga ‘a lele ri ide ‘au.’ Disidru Yoana oko a`i ra. Batisimu esuka ‘a vu ga, Yesu efu eyi ‘a si oca saa ze re kuku; mgbe oko, ondre `bu awiru mgbo, vua oko ondre Endri Rubanga dri endredi amamu ani ri esi ori ana dri ga. Uduku engare `bu ‘a ri, ojo, ‘Nyi ma Ngwaapi ni ma lele ndro rii, ma le ni kpo nyi ru’” (Mateo 3:15-17). 
Le`jo rusidi di kitede a Rubanga ni anangasi ohwe sadini anda anda ana Ngwaapi ‘a batisimu dri idri anini olujo anda-anda ama lari dri ‘i. Odri kojoa amani, “Yesu ni, batisimu esudi Yoana Batisita dri rii, loku loku ma Ngwaapi ‘i.” Rubanga ohwe sadini jokaa ana Ngwaapi esu batisimu layu eji ‘jo ‘ba cidru ni si. Ide dii rii, ausini e`bu ole ana Ngwaapi ni, Yesu ‘a, idele ri kolu dru nyadru ku si. 
Yesu ni Ngwaapi Rubanga dri ‘i vua tro sa Aridipi enzi ‘ba cidru vudri ridri ‘i. “Ma le ni kpo nyi ru,” Rubanga ojo ‘i. Ani ta ce ri ‘i Yesu eri le ana Ata drii ra vua oko odu enzi ‘ba cidru vudri ridrii ana batisimu si pi. 
Le`jo batisimu ni dia ehwi ni “ru ‘je ka, bakaa ta zi ru, kusa se ka.” Amala Yesu ‘a batisimu esure rii enzi cidru ria rubaka ruaru si, ta anyetro dria idele wa rii kole a`iki ofu loso ri ni lari esu ‘jo enzi cidru vudri di ‘ia au. 
Le`jo amgbu profetaa ‘a nzele Ofu Oku ‘a lari dri ri emu ideru batisimu Yesu dri risi Ofu Udi ‘a ra. Disidru le`jo cidru jole profeta tisi Ofu Oku ‘a ri evu esuki a`i ani rijo Ofu Udi ri ‘i a. Kendre ondi ‘ba Isaraile dri ria lebe esuka aia enzi ni ‘a kinya alu ‘a vu alu Ofu Oku ‘a ri ani, enzi ‘ba cidru dri rii obaru Yesu niru Ofu Udi ri ‘ia le`jo laka ri eko ra ‘bo’bo dru. 
Levitikasi 16:29 oviru Mateo 3:15 tro. Yesu esu batisimu kodu dru enzi cidru vudri rii pi si. Anzo kolu ana batisimu si, ‘ba cidru ana lebe enzi dri ‘bo’bo dru di a`ika ra rii esu ki lari ra; enzi aidri rii cidru iniru aia asi ni ‘a si pi. 
‘Jo nyigeni kusa nya ‘i nya asiti ga anda Yesu ‘a batisimu dri dii ana dra kuruce dri ri tro ku, hwa nyesu lebe nya enzi drii ku ‘jo tee nya lidri olujo ri kolu pelere ani ingoni sa ‘i. Tete batisimu Yesu dri risi anda Rubanga ‘a le`jo dri itederu ‘i vua ama enzi odiru pi ni ‘i. Lari loku ri esuru layu ama enzi dri si, ovi zi si, batisimu Yesu dri risi. 
Draa, ama a`du ta ide? Nyi lari di a`i nya asiti ga wa ya? Kusa nya ‘aia kpe ya? Dii le`jo ‘ba dri ‘i ku, ki Rubanga dri anangasi ri ‘i. Yesu odra kuruce dri rii ana nya enzi ni du ka kpodru si pi ana batisimu si si. Nya ‘i dra Yesu dri kuruce dri rii ana batisimu esuka oba ni ni kuru ‘ya? 
Osiru Roma 8:3-4 ga, “Ta cara ‘a idele lidri ama dri ‘a oluka mori ako si kpe rii, Rubanga ide ra ana Ngwaapi ni gba ri ezeka ‘ba enzi tro ri ani, vua ta azile enzi du ‘jo risi; ali le`jo enzi ‘baa asi ga rii ra, ausini ta cara ‘a lele ri kideru dru ama ru ‘a lekaa ri ani ku ki oluka Endri ‘a lekaa ri ani si.” 
Amala ‘baa cara Rubanga dri ria ta mbaka tacidru ana ti ubale ri tro oluka ru ‘a lekaa ri ani si, Yesu odu enzi cidru ru dri rii ana ‘ai baka ani ru si. Dii anda Yesu ‘a batisimu dri ‘i. Batisimu Yesu dri ri uba tati ana dra kuruce dri ri ‘a dri ga ni. Dii ciri ofu loso tema Rubanga dri ridri ‘i. 
Jo joisi idri nyi tete Yesu ‘a dra kuruce dri ri igeni au, nyeda dri vule nyiko nya ‘i nya asiti ga ofu loso lari dri Yesu ‘a batisimu si dii au. Disidru, vua tete disi adite dru, nyengwi `barangwa Rubanga dri ‘idru wa. 
 

OFU LOSO LOKU RI ‘I

Ofu loso loku rii ingo ‘i?
Ofu loso eyidri Endri tro ri ‘i

Ofu loso loku rii ofu loso enzi cidru ‘a rebejo ra ri ‘i. Dii ofu loso Yesu ‘a batisimu dri ‘i, Ana dra dri ti ana onzika tro Rubanga ‘a etedele amani ri ‘i. Yesu Kristo oje enzi cidru ‘aa rii vu alu vua ate tri ana batisimu esuka Jurudano ‘a si vua disidru ohwe lari ‘ba cidru ani igenika anda di a`ika si ri ‘bati ni ra. Ama a`i oba, enzi amadri cidru andraga ri isa ojeru kpodru pelere. 
Draa, ‘ba cidru batisimu Yesu dri ri a`ika ana ari kuruce dri ri tro rii esuki lari aia enzi vudri dia ri ‘ia ‘bo’bo dru ra. Nya ‘i ra ya? Jo nya a`i ni “Oo, midea ‘i,” nyiko nyengwi mgbe anda. 
Draa, anyiba angwaki dri ta ridedi Yesu ‘a batisimu ‘a vuga ria ‘a ni di. Osiru Yoana 1:29, ga, “Dii! Biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri dudi ri ‘i!”
Yoana Batisita ojo Yesu ni Biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri dudi ri ‘i. Yoana Batisita oba enzi cidru vudri rii Yesu niru saa ana batisimu hwere anini Jurudano ‘a risi. Ki amala Yoana Batisita ni anangasi ohwe Yesu ni batisimu ni si, ohwe sadini ojo, “Dii! Biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri dudi ri ‘i!” Yesu esu batisimu oko odu enzi cidru vudri rii ausi, vua anidii ofu loso rutijo Endri si di ri ‘i. 
 
                                                                          574951ee-0254-424f-94d2-0b97eb9a1790
 
“Dii! Biloangwa Rubanga dri enzi vudri ri dudi ri ‘i!” (Yoana 1:29). Yesu odu enzi cidru vudri rii ana batisimu si.
Enzi cidru nya idele erijo o`du nyi tijo risi rii paka o`du mudri nya oti nivu risi rii tro kpodru oko enzi vu di drii tro. Nya ‘i enzi cidru dii obaru Yesu niru ni ra ya? -Oo, ma ‘i ra.- Ki enzi cidru nya idele nya kinyaa olure 11 ti 20 tro ri le? Nya ‘i enzi ai ledii cidru obaru anisa Yesu nidri tro ni ra ya? -Oo, ma ‘i ra.- 
Jodini ri enzi cidru nya emule nya idele adraga rii ai enzi vu di dri ‘i ya? -Oo, aisa obakiru tro.- Jodini ri, aisa obaki ru Yesu niru tro ya? -Oo, obakiru tro.- Jodiniri gba nya ‘i nya enzi ni cidru obaru Yesu niru ni ra ya? -Oo, ma ‘i ra.- Jodiniri nya ‘i enzi cidru vudri rii obaru Yesu niru ana batisimu si isa ra ya? -Oo, ma ‘i ra.-
Jodini ri ile nyesu lari enzi vu di idri ria dri ga ra ni ra ya? 
Jo nya ‘i ra, kole nya ‘i ofu loso Yesu ‘a batisimu drii ana ari kuruce dri ri tro. Jo nya ‘i dii ra, karuni nyesu lari ra. Nya ‘i dii ra ya? Dii lari rutijo Endri si di ri ‘i. Batisimu Yesu dri rii ana ari tro ofu loso tema oti udi ridri ‘i. Ani tutu Rubanga dri enzi ‘ba vudri rini cidru ri ‘i.
Lari rutijo Endri si di Yesu ‘a batisimu si vua ana ari kuruce dri risi rii, nga ndreka ana le loku ri iga a`i si ama ni ruti jo Endri si di. Ovi oti Endri si ridrii batisimu Yesu drii ana ari tro. Da rii kole nya ‘i le`jo anda dri rusidi Bugu Ole ri ‘ia rii au.
 

DINI A`I TRO 

Sadini ama esule 
‘ba rutika Endri si di ri ‘bati 
‘a asiti ga rii ingoni ri ‘i? 
Yesu Kristo odu ama enzi ni cidru 
ana batisimu si vua ari si ‘i

Dini ni Yesu ni a`ika ma’di ‘a igenikaa ri ani ‘i, le`jo Rubanga dri anda ri gaka ‘i. Ki lari enzi dri ‘a rii oviru ta ma’di ‘a urale ri tro ku. A`i ni le`jo cidru rusidi Ofu Oku ‘a ri bati Ofu Udi ‘a ri tro a`ika ondi kendre ana rusika ri ani, urata ma’di dri ri gaka si. Dukaa kendre ana rusika Bugu Ole ri ‘ia ri ani ‘i vua lari eyi si vua ari si ri a`ika ‘i: Batisimu Yesu dri ri bati ana dra kuruce dri ri tro si. Ma’di ka lari esu ana ciri ofu loso ce di dri du ka ana asiti ga au si.
Batisimu Yesu dri rii ako alusa tazi enzi ni rubare driaru wa ani iyo, vua ari ni raka ako alusa lebe enzi drii iyo. Enzi ama drii cidru obaru Yesu ni dri oca dri ‘ai jire kuruce dri kuku vua ari ‘a ‘isa oca rare ausi kuku. Jo ama ‘i batisimu Yesu dri rii ana ari kuruce dri rii tro ni, rutijo di ofu loso risi, ama engwi enzi cidru vudia dri ga ri ‘a dri ga kulala. 
Geni ce rii a`ikaa Yesu Kristo oje gbadru ama enzi ni pelere ana batisimu si ‘i; a`ikaa odu lamgba cidru ama dri rii kuruce dri si ‘i. Kole a`iki lari Rubanga dri anda rii au. Rubanga ole ‘ba cidru ndro disidru ari ama batisimu Yesu dri ri si ana ari kuruce dri ri tro. Jo ama ‘i ofu loso rii ni, ama lari esu ama enzi ni ‘a cidru ra, amako ama engwi kulala lamgba cidru ‘a ‘i vua amako ama engwi anda Rubanga ‘a andraga sa ‘i. 
“Opi, Ma ‘i ra. Lari ni ‘a mide e`bu anda anda ku ki draale ma ‘i ofu loso Yesu ‘a batisimu drii ra, vua ma ‘i ana dra ti isa ana onzika tro ra.” Kole gba anyiba anzoki Opi ni ana amani tutu ofu loso rutijo Endri si di dii hweka si. Ausini a`diki ofu loso loku ruti ‘jo di Endri si di igeni a`i si.
Anda rutijo Endri si di rii di ‘i; “A`i kenga le`jo nzele ri erika niga, vua erile rii le`jo Rubanga dri ‘i” (Roma 10:17). “Vua anyi ta anda ri ni ote, vua ta anda ri koba anyengwi ‘ba kulala ri ‘i” (Yoana 8:32). Kole a`iki anda dii ondi au vua kole igeniki eyi dini, ari dini, vua kole a`iki Endri sadini hwe`di driaru di isa (1 Yoana 5:5-8). 
“Le`jo anda ri koba anyi engwi kulala.” Dii Yesu ‘a le`jo eyi dri ri ‘i ari dri ri tro. Jodiniri nyengwi kulala ra ya? Ama dini ‘ba ya ‘jo nosi ama ‘ba a`i tro ri ‘i? Yesu ole tete ‘ba a`i tro ofu loso rutijo di eyi si vua Endri si ri igenika ra ri `bati ‘i. 
Jo nya ‘i ofu loso Yesu ‘a batisimu drii ana ari drii tro ni, nyengwi nya asi ni ‘a enzi ako. Ki jo nya ‘i Yesu ni kendre dini ani, Karuni a`i nyidri rii kpodru ku a`dusi nya ‘i lari Yesu dri rii kuru. Dini ‘ba kobia layu esule aia enzi ni ‘a ilegi o`du cidru si enzi ru jo ri ilegika si. 
Ledisidru, kaki lari esu aia enzi ni ‘a mgbe pelere ra ni kpe. Jo tee koruki enzi aia lidri ‘a ru sa, ka alusa lebe eji aini aia enzi ni ‘a kendre batisimu Yesu dri ria idekaa ana dra kuruce dri ri tro ri ani kpe. Anyiba otikiru Endri si di ama ofu loso Yesu dri ri a`ika si, dii ofu loso enzi cidru vudri ri jedi pelere ri ‘i, di oko enzi andraga ri isa tro.
Majoa anyini zianiga di enzi ru le o`du cidru si rii alusa ka ruvi ofu loso ruti ‘jo Endri si di ri tro kpe. Kole draa dini Kristo ‘ba cidru ka ‘i lebe enzi dri ofu loso ruti ‘jo Endri si di risi rini au. 
Ama ogu eco ama enzi si mgbele ni kpe. Enzi rule enzo dru di ka alusa ma’di zi dri se Rubanga dri kpe, rarii tete ka ma’di di ‘a Endri ni ivu ‘au. Enzi rule leti ego si rii ewo-alu ra ‘ijo enzi ‘dri ‘a alusa aso di le Rubanga dri tro ku ri ‘i. Dii alu sa ta Rubanga ‘a lele amadri ri ‘i ku. 
Jodini enzi rule leti anda si rii ingo ‘i? Dii ngwika Rubanga dri ‘i. Engwika le`jo lari dri Yesu dri ri iga vua le`jo rusidi ra ri a`ika kendre ondi ana rusika ri ani. Ofu loso ama ari di rii ofu loso Yesu ‘a batisimu dri ‘i, ana dra kuruce dri ridri ‘i vua ana onzika dri ‘i. Jo ama ‘i gba ofu loso dii au, ama mgbe lari esu ra vua ama lidri olure tadru ri isa esu ra. 
Dii ciri ofu loso ruti ‘jo di Endri si ridri ‘i; dii batisimu Yesu dri ri a`ika ana ari tro vua ofu loso Opi Rubanga dri badi ‘a ama ruti Endri si di ri tro ‘i.
Yesu ‘a jorea amani kole amati ru di eyi si vua Endri si rii, ta ana lele ani kojo rii kole amati ru di ama a`i ofu loso ana batisimu dri idri risi ana ari kuruce dri ri tro ‘i. Diivu ama to vua ama olu Opi Rubanga dri ri iga wa. Kole a`iki le`jo driaru rini. Ta eri sadini hweka lebe ama enzi dri idri rii, vua batisimu Yesu dri rii ana ari kuruce dri ri tro ria dri ga rii, le`jo badia ama ruti Endri si di ri ‘i. 
Draa, nya ‘i ofu loso ruti ‘jo Endri si di dii, lebe enzi drii tro ra ya? A`i batisimu Yesu dri ri idri ana ari kuruce dri ri tro ri ka ama cidru ari ama enzi vudri dia ria dri ga wa rii ni. Ama ruti Endri si di rii a`i disi. Ki Bugu Ole ri ‘a jokaa amani Yesu oje enzi enzi ‘ba cidru vudri ridrii pelere si, ama ‘i ki ako atiru Endri si di ku a`dusi?
‘Ba ta eri sadini hweka ama oti Endri si di idri, ovi dru batisimu Yesu dri rii ana dra kuruce dri ri tro, ‘ba cidru a`ikaa ra rii ‘ai ‘ba gbadru ruti ka Endri si di ri ‘i. A`dusi ma’di Ngwaapi ni a`idi ra ridri sadini dii ‘aa (1 Yohana 5:3-10). ‘Jo nya ‘i Yesu ni ni, kole ebe ofu loso eyi dri, ari dri vua Endri dri dii ku. 
Kendre ondi amba mundara dri Namani ‘a lija esuka ana dobo si a`bu Jurudano ‘a ana rusuka eyi ‘a vu tuderi si ri ani (bugu erijoa Opi dri ‘i ana Joti nza rii 5 ‘i), kole a`iki Yesu oje enzi cidru Jurudano ‘a si vu alu vua ate tri disidru ohwe amani lari oludi tadru rii ra. 
Amala Yesu ‘a ama le`ka ndro si, ama lebe esu enzi cidru vu di ‘a dri ga ri iga ra vua ama lidri olure tadru ri isa esu ama ofu loso ta jodi lebe ama enzi dri ri idri risi ra. Anyiba kpodru a`iki ofu loso rutijo di Endri si dii au ausini a`diki lari Rubanga dri ri esu wa.