• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search
English

Sermons

Ũndũ wa 6 : Andũ Arĩa Marĩ na Ũrutani Mũhĩtanu

[6-1] Akristiano a Ũigĩrĩra na Ũrutani Mũhĩtanu Ũkristiano-inĩ (Isaia 28:13-14)

2021.05.04 103
(Isaia 28:13-14)
“Tondũ ũcio kĩrĩra kĩa Jehova kĩrĩa akamahe-rĩ, kaĩ gĩgatuĩka o rĩathani rĩthingataine na rĩathani, ĩĩ-nĩ, no rĩathani rĩthingataine na rĩathani! O na ũtaarani ũthingataine na ũtaarani, ĩĩ-nĩ, ũtaarani ũthingataine na ũtaarani! Ningĩ nĩ kohoro kanini na haha, na hau hangĩ no kohoro kanini! Ũguo noguo gũgatuĩka, nĩ getha andũ acio methiagĩre, makagũe na ngara moinĩkange, na magwatio na mũtego manyitwo. Tondũ ũcio ta iguai ndũmĩrĩri ya Jehova. Inyuĩ andũ aya atendi, o inyuĩ mwathaga andũ aya marĩ gũkũ Jerusalemu.”
 

ŨRUTANI MŨΗĨTANU NĨ ŨRĨKŨ KĨRĨKANĨRO-INĨ 

Kĩrĩkanĩro gĩtarĩirie
“ũrĩa wĩ na ũrutani mũhĩtanu”
atĩa?
Kĩrĩkanĩro gĩtaragĩria “ũrĩa wĩ na ũrutani mũhĩtanu 
arĩ mũndũ wĩna mehia ngoro-inĩ yake 
o na etĩkĩtie Jesu.

Nĩ kũrĩ andĩki aingĩ a mohoro a mathaara, na mũno maƅũrũri-inĩ marĩa marakũra matukũ-inĩ maya. Metuaga andĩkii a mohoro, magatunya andũ mƅeca na kũmeekĩra guoya atĩ nĩ makũanĩka maũndũ marĩa meekĩte. Rĩĩtwa ‘ũigĩrĩra’ rĩronania kĩndũ kĩhana ta rĩkĩo kĩa ma, no ti kĩo. Na ciugo ingĩ-rĩ, rĩronania kĩndũ kĩrĩa ũma wa kĩo nĩ mũgarũ mũno na ũrĩa kĩroneka naigũrũ.
Ciugo ‘ũigĩrĩra’ na ‘ũrutani mũhĩtanu’ nĩ ciugo itũmagĩrwo mũno makanitha-inĩ ma Ũkristiano.
Kũrĩ na ũtaũri wa ũtheri mũnini mũno wa gũtaũra‘ũrutani mũhĩtanu’ nĩkĩ, na ‘ũigĩrĩra’ nĩkĩ, o na kũrĩ o na andũ anini marutanaga maũndũ maya marikĩirie ta ũrĩa Kĩrĩkanĩro gĩtariĩ.
Gũkĩhana ũguo-rĩ, ngakĩigua atĩ ndĩna wĩra gũtheria ũrĩa Kĩrĩkanĩro gĩtaũrĩte ‘ũrutani mũhĩtanu’ na heane ũtheri ũhoro-inĩ ũcio. Nĩ nguonania cionereria cia ũrutani mũhĩtanu mĩtũũrĩre-inĩ ya o mũthenya na nĩguo tũhote gwĩciria ũhoro ũcio hamwe. Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Ngai no mũhaka ecirie ũhoro wa ũrutani mũhĩtanu o na akorwo nĩ riita rĩmwe mĩtũrĩre-inĩ yao.
Tito 3:10-11 ĩrataũra mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu ta mũndũ mũgariũkanu o ũcio wĩhĩtie, agetuĩra cira. Mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu nĩ ũrĩa wĩtuagĩra cira atĩ wee nĩ mwĩhia. Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ arĩa metĩkĩtie Jesu no meena mehia ngoro-inĩ cio-rĩ, acio nĩo andũ arĩa meena ũrutani mũhĩtanu mƅere ya Ngai.
Jesu athengirie mehia mothe na ũƅatithio Wake. No arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ kũrega maregaga ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma, o ũrĩa ũrehaga andũ arĩa ũhonokio, na nĩ ũndũ magetuĩra cira marĩ itari-inĩ rĩa ehia.
Hihi we-rĩ, ũrĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu? No mũhaka twĩcirie ũhoro ũyũ angĩkorwo nĩ tũkũenda gũtũũra mũtũũrĩre mĩrũngĩrĩru na ya kwĩhokeka kũna.
No ũkorwo atĩ ndũretuĩra cira ta mũndũ mwĩhia o na wĩtĩkĩtie Jesu, angĩgĩkorwo ndũrĩ waigua ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho? Angĩkorwo ũtuaga atĩ wĩ mwĩhia-rĩ, ũguo nĩ gwĩĩka ũũru kũrĩ Jesu na kũagĩra gĩtĩo ũhonokio Wake mũkinyanĩru na ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. 
Mũndũ kũĩĩta mwĩhia mƅere ya Ngai nĩ gwĩtĩkĩra atĩ wee ti mwana wa Ngai. Arĩa maumƅũraga mƅere ya Jesu, “Mwathani ndĩ mwĩhia,” no mũhaka mecirie rĩa kerĩ ũhoro wa wĩtĩkio wao. 
Ũngĩtĩkia Jesu atĩa na uuge ũrĩ mwĩhia, hĩndĩ ĩrĩa Jesu athengire mehia mothe ma kĩrĩndĩ na agĩkũhonokia koimana kuumana na itua rĩa tene na tene rĩa iherero mwaki? Ũngĩkaana kĩheo Gĩake kĩa ũhonokio atĩa, na gũtua atĩ wee wĩ mwĩhia hĩndĩ ĩrĩa Jesu athengirie mehia maku mothe na ũƅatithio Wake na agĩtuĩrũo ruo nĩũndũ wa mo Mũtharaƅa-inĩ?
Andũ ta acio nĩo meena ũrutani mũhĩtanu, nĩ tondũ merutagĩra gũtuĩka ehia mũgarũ na kiugo kĩa Ngai. No mũhaka ũmenye ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho nĩguo ũgitĩĩre kumana mahĩtia ma ũrutani mũhĩtanu mƅere ya Ngai.
Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Jesu no ti mũciare rĩngĩ nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu tondũ arĩ o na mehia ngoro-inĩ yake. 
Na nĩ tondũ Ngai nĩathengire mehia mothe, o hamwe maitũ-rĩ, tũngĩaga kũigũa kĩrathimo gĩkĩ kĩa ũhonokio-rĩ, ithuĩ tũrĩ andũ meena ũrutani mũhĩtanu. Na nĩ tondũ Ngai nĩ mũthingu-rĩ, ithuĩ tũrĩ andũ meena ũrutani mũhĩtanu angĩkorwo twĩĩna mehia ngoro-inĩ ciitũ. Angĩkorwo nĩ tũkũenda gũtuĩka athingu-rĩ, no mũhaka twĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega wa ũƅatithio wa Jesu na thakame Yake Mũtharaƅa-inĩ.
 

KĨΗUMO KĨA ŨRUTANI MŨΗĨTANU KĨRĨKANĨRO-INĨ

Nĩkĩ kĩendekaga mũndũ nĩguo 
atuĩke mũthĩnjĩri Ngai?
No mũhaka aciarũo rĩngĩ.
 
Reke tuone thĩinĩ wa 1 Athamaki 12:25-26. “Hĩndĩ ĩo Jeroƅoamu agĩgĩaka itũũra rĩĩtagwo Shekemu ƅũrũri ũrĩa wĩ irĩma nyingĩ wa Efiraimu, agĩgĩtũũra kuo; ningĩ agĩcoka kuuma kuo agĩthiĩ agĩaka Penueli. Nake Jeroƅoamu agĩkĩĩra ngoro atĩrĩ, ‘Hihi no kuona ũthamaki ũyũ ũgĩgacokerera nyũmƅa ya Daudi.’” Jeroƅoamu arĩ mũnyinyi wa Suleimani. Hĩndĩ ĩrĩa Suleimani athũkire mĩaka-inĩ yake ya mũico-inĩ, Jeroƅoamu nĩ aremeire mũthamaki, na thutha-inĩ agĩtuĩka mũthamaki wa marũrĩ ikũmi ma Isiraeli hĩndĩ ya Rehoƅoamu, mũrũ wa Suleimani.
Ũndũ wa mƅere ũrĩa wathumƅũraga Jeroƅoamu kuma atuĩka mũthamaki wa Isiraeli-rĩ, nĩ andũ gũcoka Juda kũrĩa kwarĩ na hekarũ.
Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, agĩkĩgĩa na ithugunda rĩa kũgiria ũndũ ũcio ndũkahanĩke. Nake agĩgĩthondekithia mĩhianano ĩĩrĩ ya njaũ cia thahaƅu kũu Βeth-eli na Dani, agĩcoka akĩĩra andũ a Isiraeli macinamagĩrĩre. 1 Athamaki 12:28 yugĩte, “Tondũ ũcio mũthamaki agĩgĩthiĩ ndundu nĩguo amenye ũrĩa egwĩka, nake agĩgĩthondekithia mĩhianano ĩĩrĩ ya njau cia thahaƅu.” Ĩmwe kũu Dani na ĩrĩa ĩngĩ Βeth-eli na agĩcoka akĩĩra andũ ake macinamĩrĩre, o na akorwo rĩarĩ rĩhia rĩũru mũno. Na akĩamũra athĩnjĩri ũrĩa gũtatuĩtwo matongoragie igongona.
“Na rĩrĩ, o na maũndũ macio maathira-rĩ, Jeroƅoamu ndaigana kũgarũrũka atigane na mĩthiĩre yake mĩũrũ; no nĩ kwamũra aacokire kwamũra andũ o ro ũguo matuĩke athĩnjĩri-Ngai a matĩri-inĩ macio ma kũndũ gũtũũgĩru, o mũndũ ũrĩa wothe wendete kwamũrũo wĩra ũcio, akĩmwamũra aũrutage, nĩguo atĩ kũgĩe athĩnjĩri-Ngai a matĩri macio ma kũndũ gũtũũgĩru” (1 Athamaki 13:33).
O na rĩu, andũ arĩa maarĩ na ũrutani mũhĩtanu mamũraga mũndũ o ũrĩa werutĩra kũruta wĩra wa Ngai wa ũthĩnjĩri. Mũndũ o wothe arĩkia gĩthomo kĩa ũhoro ũrĩa ũkoniĩĩ ndini na Ngai-rĩ, no atuĩke mũtungatĩri, mũhunjia wa injili, mũmĩceni, na mũtongoria o na akorwo atarĩ mũciare rĩngĩ na maĩ na Roho. 
Mũndũ ũtaarĩ mũciare rĩngĩ angĩtuĩka mũtungatĩri atĩa? Mũndũ ta ũcio angĩamũrwo ta mũthĩnjĩri-Ngai-rĩ, kanitha ĩrĩa ĩmwamũrĩte ĩngĩtuĩka kĩganda gĩa gũthondeka andũ marĩ na ũrutani mũhĩtanu.
Rekeii twĩĩcirie rĩngĩ kĩhumo kĩa ũrutani mũhĩtanu. Wamƅere Jeroƅoamu nĩacenjanirie njaũ cia thahaƅu na Ngai nĩguo atũrie mahinya make ma ũteti. Wa kerĩ akĩamũra mũndũ o wothe werutĩra gũtuĩka mũthĩnjĩri-Ngai. Ũguo nĩ kuuga atĩ, akĩamũra andũ o ũguo ta athĩnjĩri-Ngai. Ũndũ ũyũ nĩũthiĩte o na mƅere nginyagia rĩu.
Rũgano rwa ũrutani mũhĩtanu rwathire o na mƅere o ũũ wega o na thutha wa Jeroƅoamu. Arĩa matarĩ aciare rĩngĩ matiagĩrĩirũo nĩ gũĩtĩkĩrio matuĩke athĩnjĩri-Ngai o na-rĩ. 
Mũndũ o wothe warĩkia mathomo ma ũhoro ũrĩa ũkoniĩĩ ndini na Ngai no atuĩke mũhunjia wa injili o na kana mũtungatĩri? Nĩ wega mũndũ ta ũcio gũtungatĩra Ngai o na atetĩkĩrĩkĩte nĩ Ngai? Aca. No arĩa makũrĩkanĩte nĩ Ngai magĩrĩirio nĩ gwĩtĩkĩrio matuĩke atungati ake. Arĩa makũrĩkanĩte nĩ Ngai nĩ arĩa maciarĩtwo rĩngĩ na maĩ na Roho.
Nĩ kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa 1 Athamaki 12:25-26 na 1 Athamaki 13 atĩ mehia ma Jeroƅoamu nĩ marahũrire marakara ma Jehova. Nĩ twagĩrĩirũo nĩ kũmenya rũgano rũrũ, na angĩkorwo mũndũ ndarũĩ wega, acoke Kĩrĩkanĩro-inĩ na arũethe.
Wĩcirie rĩngĩ kana hihi nĩũrakũrania njaũ cia thahaƅu na Ngai ũtugata-inĩ waku. Hihi, kwahoteka nĩwĩkĩragĩra irathimo cia gũkũ nĩguo arũmĩrĩri aku matigacokerere ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho? 
Nĩwĩraga arũmĩrĩri aku atĩ nĩ makũhonio mĩrimũ metĩkia Jesu? Nĩ ũmeraga atĩ nĩ makũrathimwo na ũtonga? Hihi, nĩwamũraga arĩa matarĩ aciare rĩngĩ matuĩke atungatĩri kana aruti wĩra a kanitha yaku na ũgakiugaga atĩ kanitha yaku nĩ ya mwanya ĩrĩ o iki noyo njega? Angĩkorwo nĩguo, ũcio nĩ wĩhia wa Jeroƅoamu mƅere ya Ngai, na kũu nĩ gũcogootha marakara Make. 
 

ANDŨ ARĨA MAARĨ NA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MAΗOYAGA NGAI YA NJAŨ CIA TΗAΗAΒU
 
O na ũmũthĩ ũyũ kũrĩ na andũ aingĩ maarĩ na ũrutani mũhĩtanu na marahoya njaũ cia thahaƅu. Moigaga atĩ Ngai nĩ arathimire Suleimani rĩrĩa arutĩire Ngai magongona ma njino ngiri ĩmwe. 1 Athamaki 3:3-5 yugĩte, “Nake Suleimani agĩtũũra endete Jehova, agathiaga arũmĩrĩire irĩra cia watho wa kũrũmĩrĩrũo iria cia ithe Daudi; no nĩaarutagĩra igongona agacinĩra ũƅumƅa matĩri-inĩ macio ma kũndũ gũtũũgĩru. Nake mũthamaki agĩgĩthiĩ Giƅeoni akarutĩre igongona kuo; nĩ ũndũ kũu nĩkuo kwarĩ itĩri rĩrĩa rĩekĩrĩirũo mũno; Suleimani agĩkĩruta nyamũ ngiri ĩmwe cia mahaki ma njino kĩgongona-inĩ kĩu. Nakuo kũu Giƅeoni Jehova akiumĩrĩra Suleimani na njĩra ya kĩroto ũtukũ; nake Ngai akĩmwĩra atĩrĩ, Ta hoya kĩrĩa ngũkũhe.”
Matunyaga arũmĩrĩri ao mƅeca na wara, makamera atĩ, “Suleimani agĩkĩruta nyamũ ngiri ĩmwe cia mahaki ma njino.” Arũmĩrĩri acio nao akĩĩgu magagĩtunywo mƅeca ciao. Nao arĩa mainamagĩrĩra njaũ cia thahaƅu taarĩ Ngai-rĩ, makaiywo mƅeca ciao, na mƅeca icio ikahũthĩkaga ta maruta ma gwaka mĩako ya makanitha manene mũno. Ti atĩ kanitha ciao nĩ nini, no mendaga kũrutithia arũmĩrĩri ao mƅeca na hinya. 
Mekĩragĩra arũmĩrĩri ao njaũ cia thahaƅu nĩguo macinamĩrĩre, arĩ njĩra ya arĩa mena ũrutani mũhĩtanu ya kũmatunya mƅeca. Ithuĩ arĩa twĩtĩkĩtie Ngai-rĩ, tũtiagĩrĩirũo kuonwo ta tũrĩ irimũ. Tũngĩrutĩra mƅeca ciitũ kũrĩ njaũ cia thahaƅu-rĩ, iturutagĩrwo Ngai, no cithiaga mĩhuko ya athĩnjĩri a mathara arĩ maihũrĩtwo nĩ ũkoroku o ta Jeroƅoamu. Ndũagĩrĩirũo nĩ kũgũa mĩtego-inĩ ya arĩa mena ũrutani mũhĩtanu ta ũcio.
Na nĩkĩ gĩatũmire Ngai akenio nĩ nyamũ ngiri ĩmwe cia mahaki ma njino iria Suleimani arutire? Nĩ tondũ we Suleimani nĩ amenyete mehia make na agetĩkĩra atĩ arĩ akue nĩ ũndũ wamo, na nĩ ũndũ ũcuo agĩkĩruta magongona maringanĩte na wĩtĩkio. Agĩkĩruta nyamũ ngiri ĩmwe cia mahaki ma njino na ngatho, nĩ ũndũ wa ũhonokio wa Ngai. Suleimani nĩ arutaga nyamũ ngiri ĩmwe cia mahaki ma njino o mũthenya agĩciria ũhoro wa ũkũũri wa maĩ na Roho.
Rĩu, nĩ wagĩrĩirũo nĩ kũririkana ũge wa ũrutani mũhĩtanu nĩguo ndũkanatuĩke wa kũhenio nĩ athĩnjĩri a mathara. 
 

ARĨA MAΗUNJAGIA MATARĨ ACIARE RĨNGĨ NĨO MARĨ NA ŨRUTANI MŨΗĨTANU
 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, 
moigaga atĩa ũhoro-inĩ wa gũciarũo rĩngĩ?
Maugaga maciarĩtwo rĩngĩ na cioneki, iroto,
na maũndũ maingĩ ma mwanya 
maonagwo ma kĩroho
 
Nĩ kũrĩ andũ marutaga arĩa angĩ gũciarũo rĩngĩ, na o ene tiaaciare rĩngĩ na wĩtĩkio. Oothe nĩ andũ mena ũrutani mũhĩtanu. Meraga andũ arĩ angĩ maciarũo rĩngĩ, hĩndĩ ĩrĩa o matahotete gũciarũo rĩngĩ nĩ tondũ matiũũĩ ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. No tũtheekire tu. 
Athĩnjĩri a mathara mahunjagia injiri ya maheni, magagĩcenjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Meraga andũ metherie mahia o mũthenya. 
Maugaga, “Thiĩĩ ũkahoere irĩma-inĩ, geria kwĩhinga, wĩheane wĩra-inĩ wa Ngai, na ũhoe rũci-inĩ tene, tuĩka mwathĩki, na ũrute mƅeca nyingĩ cia gwaka makanitha, no ũmenye atĩ nĩ wagĩrĩirũo nĩ wĩhang’e wee mwene nĩ ũndũ wa mehia maku.”
Hĩndĩ ĩmwe-rĩ, nĩ ndaiguire mũndũ akĩruta ũira wa gũciarũo rĩngĩ. Akiuga atĩ kĩroto-inĩ nĩarũgamĩte raini-inĩ, na nĩrĩo ihinda rĩake rĩakinyire, nake Jesu agĩĩta rĩĩtwa rĩake. Akiuga atĩ ũcio nĩguo ũira wa gũciarũo rĩngĩ. No hihi ũguo aratwĩra nĩguo? Jesu-rĩ, ndaugĩĩte ũguo.
Johana 3:5, augĩte, “Mũndũ aaga gũciarũo nĩ maĩ o na Roho, ndangĩhota gũtonya ũthamaki-inĩ wa Ngai.” Ngai augĩte atĩ, no arĩa maciarĩtwo rĩngĩ nĩ maĩ na Roho mangĩtuĩka athĩnjĩri Ngai a ma. Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie atĩ nĩ mũciare rĩngĩ na iroto, ihuruto, ikeno cia kĩroho, o na kana mahoya ma kwĩrira, ũcio nĩwe wĩna ũrutani mũhĩtanu.
Matukũ maya-rĩ, andũ aingĩ matiĩtĩkĩtie kiugo kĩrĩa kĩandĩke kĩa Ngai, na menyitagĩrĩraga morutani ma ndini handũ ha gũciarũo rĩngĩ nĩ maĩ na Roho. Arĩa maregaga kũhunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, o nĩ Akristiano a mathara, na marĩ na ũrutani mũhĩtanu. 
 

ŨKRISTIANO WA TΗIKŨ ICI NA AGAARŨRI
 
Nĩ-rĩ, ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma 
wamƅĩrĩirũo gũtukanio na gũcenjanio 
na ndini iria ingĩ?
Kuuma hĩndĩ ĩrĩa mũtongoria wa Roma 
Constatine atangathire gĩthagathagio kĩa 
Milani mwaka-inĩ wa 313A.D.
 
Ndini cia Ũkristiano-rĩ, ciathondekirũo-rĩ? Nĩ hĩndĩ ĩrĩkũ ndini mĩthemƅa mwanya mwanya ta Presƅyterian, Methodist, Βaptist, Lutheran, Ηoliness, na Full Gospel ciamƅĩrĩirie? Ũgarũrũku wokire mĩaka ta 500 mĩhĩtũku. 
Akristiano a tene nĩ arĩa maarũmagĩrĩra Jesu hĩndĩ ĩrĩa arĩ gũkũ thĩ. “Akristiano” nĩ “arĩa marũmagĩrĩra Kristo.”
Akristiano mƅere maarĩ atũmwo na arutwo ao. Atũmwo hamwe na Maithe ma kanitha manĩrĩire ũhoro-ũrĩa-mwega o nginya mwaka wa 313 A.D. No, rĩrĩ, thutha wa ihinda rĩa kũanĩrĩrũo kwa watho wa hinya nĩ mũnene Constatine-rĩ, hĩndĩ ĩo Akristiano na andũ a ndũrĩrĩ nĩ mamƅĩrĩirie gũtukana. Na maumĩrira maarĩ ihinda rĩa nduma, rĩa makĩria ma mĩaka 1000.
Thutha-inĩ, hau kĩamƅĩrĩria-inĩ kĩa mwaka-inĩ wa ngiri ĩmwe Magana matandatũ-rĩ, Martin Ruther akĩanĩrĩra Ũgarũrũku, akiugaga, “Mũndũ ũrĩa mũthingu agũtũũra muoyo nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia.” 
Thutha ũcio hanini, gatagatĩ-inĩ ka 1500 ̴ 1600, Agaarũri John Calvin na John Knox magĩtongoria kwehera kuuma Ũgatoreki-inĩ. Ũũ noguo ũgaarũrũku wahotire gwĩĩka tu. 
Ũgaarũrũku warĩ njĩra ya kwamƅĩrĩria makanitha meerũ, mwanya kuuma kanitha wa gatoriki. Agaarũri acio matiageririe o na hanini gũkana ũgatoriki guo mwene. 
Mworoto wao ndũarĩ wa kũrongoria wĩtĩkio wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho, no warĩ wa kwĩyohora kuuma ũhinyanĩrĩria na ungumania wa kanitha wa Roma wa ũgatoriki. Kanitha wa gatoreki wa Roma ũgĩĩta wĩyeeheria ũyũ, ũregani wa mohoro ma kanitha wa gatoreki. Na rĩĩtwa rĩngĩ nĩ kuuga aregani.
Hĩndĩ ĩo, Kanitha wa gatoreki wa Roma weeraga andũ magũre indo cia wĩkenia, makiuga atĩ nĩ magũtũma andũ oa arĩa makuire tene matu-inĩ, magũra indo icio cia mƅeca nyingĩ. Luther ndamenyete atĩ Ũgatoreki warĩ na mahĩtia kuuma o kĩhumo. Wee aageragia o kũgiria ũhoro wa kwendia indo icio cia wĩkenia, iria cia rehaga mƅeca cia gwaka Kanitha nene wa Mũtheru Petero.
Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ tũrona matigari maingĩ ma Kanitha wa gatoreki thĩinĩ wa Kanitha ya ũregani: ũƅatithio wa ciana nini, mahoya ma kwĩrira mahana o ta umƅũri wa Kanitha wa gatoreki, mwĩkĩre wa magongona matheru, wĩtĩkĩrĩku wa o arĩa mathomeire na makahĩtũka kuuma theminarĩ cia ũratani wa ũndini ta atungatĩri, makanitha manene na kĩrorerwa. Maya mothe nĩ matigari ma Kanitha wa gatoreki wa Roma. 
Ũgĩtara kuuma Ũgaarũrũku kĩamƅĩrĩria kĩa mwaka wa 1500, rũgano rwa Ũregani wa kuuma Kanitha wa gatoreki wa Roma. Mwaka ũyũ nĩ kĩririkano kĩa mĩĩka 481 kuuma Ũgaarũrũku. No wage kũmenya atĩ nĩ mĩĩka 481 tu, kuuma Martin Luther aregane na kanitha wake wa kĩhumo. Nĩ ũndũ ũcio, Ũregani ndũngĩoera ũtheri wa kũringana na ũnyinyi waguo. Ũgaarũrũku wa Ũkristiano no ũrathiĩ na mƅere, na wagĩrĩirũo nĩ gũthiĩ o na mƅere.
No rĩrĩ, nĩ kũrĩ ũndũ ũmwe mũndũ agĩrĩirũo nĩ kũmenya. Tũtiagĩrĩirũo nĩ kũriganĩrũo atĩ, no arĩa aciare rĩngĩ na maĩ na Roho mangĩtonya ũthamaki-inĩ wa Matu-inĩ. Rekeii tũhunjie ũguo!! Nĩ ũhuunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa Jesu, ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho? Angĩkorũo ndũrahunjia, wee ndũrĩ ndugata ya Ngai. Nĩ “ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho” Ngai arenda twĩtĩkie. Nĩguo ũhoro ũrĩa Jesu arutire Nikodemu Johana 3. 
Kĩrĩkanĩro kĩaragia o ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho, kana nĩ harĩ ũndũ ũngĩ hihi wandĩkĩtwo, ta kũrutĩra mũingĩ wĩra na mũtũũrĩre wa ũthingu? O na maũndũ macio mangĩ nĩ mega o na mo. No rĩrĩ, no wĩke maũndũ macio mangĩ thutha wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. Wendi wa Ngai nĩ twĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega.
 

MOORUTANI MA ARĨA MAARĨ NA ŨRUTANI MŨΗĨTANU 
 
Nũũ wĩna ũrutani 
mũhĩtanu?
Nĩ mũndũ ũrĩa wĩna mehia 
o na etĩkĩtie Jesu
 
Ũkristiano wa ũigĩrĩra na wĩtĩkio wa ũrutani mũhĩtanu wamƅĩrĩirie gũtherema thĩ hĩndĩ ĩrĩkũ?
Aisraeli mahoyaga Ngai ĩmwe o nginya rĩrĩa magayũkanire magĩtuĩka mothamaki merĩ hĩndĩ ya Jeroƅoamu, o ta ũrĩa kwandĩkĩtwo 1 Athamaki 12-13. Kuuma o hĩndĩ ĩo, mƅere ya Kristo gũka gũkũ thĩ ĩno, nĩrĩo ũrutani mũhĩtanu wamƅĩrĩirie gũtherema. Nĩ kũrĩ na arutani aingĩ o na ũmũthĩ ũyũ.
Kĩrĩkanĩro nĩ kĩarĩtie ũhoro wa Ũkristiano wa ũigĩrĩra na ũrutani waguo Isaia 28 na Tito 3:10-11. Kĩrĩkanĩro gĩtũĩrĩte atĩ arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu nĩ arĩa metĩkĩtie Jesu, no maarĩ o na mehia ngoro-inĩ ciao. Mũndũ o wothe ũhana ũguo nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu. 
Na marutanaga ta ũrĩa kwandĩkĩtwo Isaia 28:9-10, “Nao makiugaga atĩrĩ, Ηĩ! Nũ ũngĩkĩrutwo nĩwe ũmenyi wa maũndũ? Ningĩ-rĩ, nũ ũngĩkĩmenyithio ndũmĩrĩri? Anga nĩ arĩa merĩgĩte gũtua iria, makarutwo nyondo-inĩ? Ha ũhoro wa ũrutani wake-rĩ, kaĩ nĩ rĩathani rĩthingataine na rĩathani, ĩĩ-ni, no ũtaarani ũthingataine na rĩathani! Nĩ ũtaarani ũthingataine na ũtaarani, ĩĩ-ni, no ũtaarani ũthingataine na ũtaarani! Ningĩ nĩ kohoro kanini na haha, na hau hangĩ no kohoro kangĩ kanini!” 
Acio mena ũrutani mũhĩtanu marutanaga rĩathani rĩthingataine na rĩathani, ũtaarani ũthingataine na ũtaarani. Ũũ nĩ kuuga atĩa? Nĩ kuuga, “Wĩmenyerere, wĩmenyerere, wĩmenyerere arĩa mougaga atĩ nĩaciare rĩngĩ na wĩtĩkio wao thĩinĩ wa Jesu.” Mameeraga o wĩmenyerere, o na kũhana atĩa. Makwĩraga ndũgathikĩrĩrie, ndũgathiĩ, ndũkae gũtonya ũrutaninĩ mũhĩtanu. 
No rĩrĩ, angĩgĩkorwo maarĩ na ũma atĩ wĩtĩkio wa nĩguo wa ma-rĩ, nĩkĩ maagaga kũingata arĩa maoigaga atĩ wĩtĩkio wao wĩna ũtiganu na kiugo kĩa Ngai. Ũyũ nĩ ũndũ wa kĩeha mũno. Moigaga o nĩ Akristiano arĩa mena wĩtĩkio mũrũmu, no mationagaa ciugo cia kũhoota arĩa matuuga atĩ nĩo mena ũrutani mũhĩtanu. Mũkristiano wa ma no aatorie mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu o wothe na kiugo kĩa Ngai. 
Ũmũthĩ ũyũ, Akristiano arĩa monekaga mena wĩtĩkio mũrũmu matuaga atĩ andũ arĩa aciare rĩngĩ nĩo meena ũrutani mũhĩtanu, atĩ tondũ wĩtĩkio wao nĩ wa mwanya. Tũngĩgĩkorwo twĩna ũrutani mũhĩtanu atĩa, hĩndĩ ĩrĩa ithuĩ twĩtĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho?
Angĩkorwo arĩa meragwo atĩ mena ũrutani mũhĩtanu marahunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho-rĩ, acio nĩo Akristiano arĩa mena wĩtĩkio mũrũmu. O ta ũguo-rĩ, nao Akristiano arĩa monekaga mena wĩtĩkio mũrũmu na matihunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, acio nĩo mena ũrutani mũhĩtanu.
Ũtiganu wa “wĩtĩkio mũrũmu” na “ũrutani mũhĩtanu” nĩ kana nĩ marahunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho na kana nĩ metĩkĩtie Jesu na mena mehia ngoro-inĩ ciao kana matirĩ. Mangĩgĩkorwo mena ũrutani mũhĩtanu atĩa angĩgĩkorwo nĩmetĩkĩtie kiugo kĩa Ngai na nĩmaciarĩtwo rĩngĩ na maĩ na Roho? 
Hihi, nĩ ũrutani mũhĩtanu gwĩtĩkia ũƅatithio wa Jesu na thakame Yake Mũtharaba-inĩ na ũgatheerio mehia ƅiũ? Nĩ wĩtĩkio mũrũmu kũaga gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho? 
Kwĩna andũ aingĩ a makanitha mwanya, mwanya moumĩte njaa ya Kĩrĩkanĩro na no marouga atĩ nĩ Akristiano arĩa mena “wĩtĩkio mũrũmu.” Moumaga njaa ya ũhoro wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho ta ũrĩa Kĩrĩkanĩro kiugĩte, nĩ tondũ mahunjagia o thakame Mũtharaƅa-inĩ tu, magagĩkana ũƅatithio wa Jesu (maĩ). 
Ngũrani ya Kanitha wa gatoreki wa Roma na Kanitha wa ũregani ũmũthĩ ũyũ nĩkĩ? O ta ũrĩa agaarũri mareganire Kanitha wa gatoreki wa Roma na magĩaka Kanitha wa ũregani, noguo o na ithuĩ twagĩrĩirũo nĩ kũregana na Akristiano itumumu, na ahunjia a ũigĩrĩra. Hĩndĩ ĩo noyo tũngĩhota kũhingũka maitho na tũhote kuona ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma, tũgĩe na wĩtĩkio wa ma, na tũtuĩke a kũhonokio kũna na ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho.
 
Twagĩrĩirũo nĩ gwĩĩka 
atĩa tũtikagĩe na ũrutani 
mũhĩtanu?
No mũhaka tũciarũo rĩngĩ na maĩ,
o na Roho.
 
Kĩrĩkanĩro gĩtwĩrĩĩte atĩ no arĩa tu metĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa ũƅatithio wa Jesu na thakame Yake Mũtharaƅa-inĩ, marũmagĩrĩra wĩtĩkio ũrĩa wa ma. Ũndũ ũyũ nĩguo Jesu erire Nikodemo thĩinĩ wa Johana 3:1-12. 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, meraga arũmĩrĩri ao merutanĩrie wĩtĩkio-inĩ wao. Mameraga mahoe rũcinĩ tene, na marute wĩra na kĩo. Ũguo nĩ ũndũ ũmwe na kwĩra mũndũ mũtumumu ateng’ere. 
O na ũngĩhoya na hinya atĩa, no wĩra wa tũhũ angĩkorwo ũtarĩ mũciare rĩngĩ na maĩ na Roho. Hĩndĩ ĩrĩa tũkuuga atĩ arĩa aciare rĩngĩ na maĩ na Roho nĩ athingu-rĩ, arĩa mena ũrutani mũhĩtanu makaararagia na mandĩko ma Aroma 3:10 “Gũtirĩ mũndũ mũthingu o na ũmwe:” na rĩandĩko rĩrĩ, magagĩta arĩa etĩkia andũ mena ũrutani mũhĩtanu.
Ũma nĩ atĩrĩrĩ, o nĩo mena ũrutani mũhĩtanu. Ũtaũri wa ma wa rĩandĩko rĩa mũhari ũyũ ti ũhũthũ ta ũrĩa rĩraiguĩka. Acio mena ũrutani mũhĩtanu matithomete Kĩrĩkanĩro gĩothe. Mũtũmwo Paulo augire atĩ gũtirĩ mũndũ mũthingu o na ũmwe gũkũ thĩ. Wee no kũgũeta ũrĩa rĩandĩko rĩrĩ rĩandĩkĩtwo Kĩrĩkanĩro-inĩ Kĩrĩa Gĩa Tene ũrĩa kwandĩkĩtwo atĩ gũtirĩ mũndũ mũthingu o na ũmwe mƅere ya Jesu oke gũkũ thĩ na akũũre andũ kuuma mehia-inĩ na ũhonokio wa Ngai. No rĩrĩ arĩa mahonoketio nĩ Jesu-rĩ, nĩ matuĩkĩte athingu kũna.
Tũngĩthoma gĩcunjĩ gĩothe-rĩ, no tũtũngane na ũhoro ma. Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu marutagĩra arũmĩrĩri ao mũkana wa kwĩmenyerera wĩtĩkio wa mwanya na wao. Tiga o makanitha marĩa monagaa ta mena wĩtĩkio mũkinyanĩru, magiragia arũmĩrĩri ao matikanyitanĩre mahoya o handũ o hothe. Nĩ ũndũ ũcio arũmĩrĩri ao matingĩthiĩ makanitha-inĩ marĩa mahunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho.
Matuĩkire itaigua ha ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma na nĩ ũndũ ũcio matingĩciarũo rĩngĩ. Maya nĩ morutani ma atongoria a maheni arĩa maratongoria ariũ na arĩ a iherero rĩa mwaki. Ngai nĩ akamatuĩra cira nĩ ũndũ wa ũndũ ũcio. Andũ acio mena ũrutani mũhĩtanu nĩ kũhutata mahutatĩire Ngai.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩa? Nĩ arĩa makũũrĩtwo na gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, kana nĩ arĩa mougaga nĩ metĩkĩtie Jesu no makagaa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho? 
Tito 3:11 yugĩte atĩ arĩa metĩkĩtie Jesu no “nĩ gwĩtuĩra etuĩrĩire cira atĩ nĩ mwĩhia” acio nĩo mena ũrutani mũhĩtanu.
Marutaga arũmĩrĩri ao matigathiĩ mĩcemanio-inĩ ĩrahunjio ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, makouga atĩ nĩ ũgwati mũnene. Kũngĩgĩtuĩka atĩa atĩ “ũrĩa wĩna wĩtĩkio mũrũmu” etigĩre wĩtĩkio wa mũgarũ? Metigagĩra nĩ tondũ o matirĩ na ũhoro wa ma. “Ningĩ nĩ kohoro kanini na haha, na hau hangĩ no kohoro kangĩ kanini!” Ũrutani wa arĩa mena ũrutani mũhĩtanu ũtariĩ ũguo.
Athĩnjĩri arĩa mena ũrutani mũhĩtanu maheyanaga kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ, kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ, makagweta kohoro ka athomi, kuuma maandĩko ma maƅuku magatukania na meciria mao na o ũndũ o wothe ũngĩiguo wĩ mwega.
Metĩkĩtie atĩ arũmĩrĩri ao ti ogĩ, na nĩ ũndũ ũcio mageragia kũmathomithia na maorutani ma thĩ. Kanitha wa ma ũhunjagia kiugo kĩa Ngai na ũkaruta etĩkia na kiugo kĩa Ngai. Andũ matiũkaga kanitha nĩguo marutwo maũndũ ma thĩ, no mokaga nĩguo maigue ũhoro wa matu-inĩ ũrĩa matangĩigua gũkũ thĩ. Mokaga kũigua kiugo kĩa Jesu.
Andũ matonyaga kanitha marĩ ehia, no mendaga kuuma kuo marĩ etĩkia athingu, mataarĩ na mehia. Athĩnjĩri arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mamarutagaa kĩ? Mameraga matigathiĩ mĩcemanio-inĩ ya mahunjio ma warahũku, ĩrĩa ndungata cia Ngai ihunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma. Magiragia arũmĩrĩri ao matigaciarũo na maĩ na Roho.
Nĩ ũrimũ mũnene ma. No mahote kũhenia arũmĩrĩri ao, no matingĩhenia Ngai o na-rĩ.

Mũthĩnjĩri wa mathara 
hihi no ahotithie arũmĩrĩri 
maciarũo rĩngĩ?
Aca. No arĩa aciare rĩngĩ tu, 
mangĩhotithia 
andũ angĩ gũciarũo rĩngĩ.
 
Wee wĩna ũrutani mũhĩtanu, angĩgĩkorwo ũrĩ ndungata ya ma ya Ngai-rĩ, kaĩ ũtakĩiguaga Roho agĩkũiguithia thoni? No mũhaka ũgarũrũke. Na ũtige kũgiria arũmĩrĩri aku gũthiĩ mĩcemanio-inĩ ya mahunjio ma warahũku, ĩrĩa ndungata cia Ngai ihunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu marutaga arũmĩrĩri ao o na morutani ma ũndini tu, ũguo rĩrĩa macemania na ndũmĩrĩri ingĩ, nĩ mahotagwo. Nĩ ũndũ wa kĩeha mũno. Athĩnjĩri a mathara mahunjagia wega mũno hatarĩ na kiugo kĩa Ngai. Mahunjagia, makahoya kĩrĩra, na makaruta wĩra kũringana na wonii wao mũhĩtanu. Arĩa marutaga wĩra na makahunjia matarĩ na kiugo kĩa Ngai nĩo mena ũrutani mũhĩtanu na nĩ a mũcara (Johana 10:13).
Atungati a mathara marĩ ũrutani mũhĩtanu nĩ tondũ ũnathĩiniĩ wao nĩ wa mwanya na naigũrũũ. Andũ amwe matuaga makanitha marĩa mataingĩranaga na ndini iria ciĩhandĩta atĩ mena ũrutani mũhĩtanu. No rĩrĩ, mamwe ma makanitha maya matingĩenda gũtuĩka atĩ me hamwe na ndini icio gĩtũmi nĩ tondũ makanitha maingĩ ũmũthĩ ũyũ me haraya na ũhoro wa ma ũrĩa ũrĩ Kĩrĩkanĩro-inĩ.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu meraga arũmĩrĩri ao makũũrwo o na gũtuĩka o matirĩ maniina thĩĩna wao wa mehia. Maragĩthiĩ o na mƅere na mehia ma Jeroƅoamu. Angĩkorwo kwĩna mũndũ wĩna mehia ngoro-inĩ yake, no nĩ arageria kũruta wĩra wa Ngai-rĩ, no mũhaka amenye atĩ, mehia make na ũthingu wa Ngai itingĩiguana. No mũhaka amenya atĩ ena ũrutani mũhĩtanu.
Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ angĩhunjia kana akorwo arĩ mawĩra kanĩtha-inĩ na no mwĩhia, agĩrĩirũo nĩ kũmenya atĩ wee ena ũrutani mũhĩtanu. Wee ena ũrutani mũhĩtanu nĩ tondũ ndamenyete ũhoro-ũrĩa-mwega wa Kristo wa ũhonokio, ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. Mũndũ angĩthomithio Kĩrĩkanĩro nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu-rĩ, nake agathomithania o ũguo-rĩ, wee atuĩkaga mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu.
Tũmenyaga mũtĩ na maciaro maguo. Arĩa matuĩkĩte athingu na ũndũ wa gwĩtĩkia ũƅatithio wa Jesu na thakame Yake-rĩ, no maciarire athingu, nao arĩ matũire marĩ o ehia-rĩ, matuĩrĩrũo kũgĩa o ehia. “No taguo mũtĩ ũrĩa mwega ũciara maciaro mega; naguo mũtĩ ũrĩa mũthũku ũciaraga maciaro moru” (Mathayo 7:17). 
 

ATΗĨNJĨRI ARĨA MAARĨ NA ŨRUTANI MŨΗĨTANU-RĨ MAΗUNJAGIA KĨĨ MAΗUNJIO-INĨ MAO?
 
Athĩnjĩri arĩa mena ũrutani 
mũhĩtanu-rĩ, mahunjagia kĩĩ, 
mahunjio-inĩ mao?
Ũrutani wa ndini cia thĩ na meciria
ma mũndũ
 
Athĩnjĩri matarĩ a ũhoro wa ma mehũgaga ũndũ ũyũ na ũrĩa. Memenyagĩrĩra ũguo nĩ ũndũ wa kĩ? Memenyagĩrĩra nĩguo maheni mao matikamenyeke, tondũ matirĩ na wĩtĩkio mũkinyanĩru wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. 
Andũ arĩa mena ũrutani mũhĩtanu maheyanaga kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ, kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ. Mahenagia andũ na makamaruta ũrutani ũtarĩ na ũmenyo wa ũtaũri wa ma wa ũhoro-ũrĩa-mwega.
“Tondũ ũcio kĩrĩra kĩa Jehova kĩrĩa akamahe-rĩ, kaĩ gĩgagĩtuĩka o rĩathani rĩthingataine na rĩathani, ĩĩ-nĩ no rĩathani rĩthingataine na rĩathani! O na ũtaarani ũthingataine na ũtaarani, ĩĩ-nĩ no ũtaarani ũthingataine na ũtaarani! Ningĩ kohoro kanini haha, na hau hangĩ no kohoro kanini!” (Isaia 28:13).
Nĩ ũtaarani ũthingataine na ũtaarani, magakiuga atĩ, “Kiugo gĩkĩ kiugĩte ũũ na Ngiriki na ũũ na ũũ na Kĩhiƅirania. Na nĩ kũrĩ morutani maya na maya.” Meraga andũ memenyerere ũhonokio mũtheru ũrĩa oronania ũrĩa ũtariĩ karĩnga na rangi mũirũ na mwerũ. Mougaga, “Martin Luther augire ũũ, nake John Calvin akiuga ũũ nake John Knox akiuga ũũ na ũũ, na tũgwĩciria marĩ na gĩtũmi gĩa kwarĩa mĩario ũo o mũndũ.”
Matimenyaga kĩrĩa mararĩrĩria, o na kana kĩrĩa metĩkĩtie. Mũndũ wĩna wĩtĩkio wa ma no awonanie na rangi mũirũ na mweru wega mũno. Etĩkia a ũhoro wa ma no makũrane mũndũ mũciare rĩngĩ na mũndũ ũrĩa ũtarĩ mũciare rĩngĩ. Ithuĩ tũhunjagia wega mũno ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo na maĩ na Roho.
No arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu maũndũ mao nĩ kĩrigicano gĩtheri. Wĩtĩkio wao nĩ ta rũhuhu. O ta ũrĩa rũhuhu rwendaga gũikara miunguinĩ mũthenya, na njaa o ũtũkũ-rĩ, arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu mendete ũrutani ũyũ na ũcio ũngĩ, magetĩkia ũndũ ũyũ, o na ũndũ ũcio ũngĩ. Gũtarĩ hĩndĩ maramenya ma nĩ ĩrĩkũ. Hĩndĩ ĩrĩa mũthĩnjĩri ũrĩa wĩna ũrutani mũhĩtanu athiĩ iherero rĩa mwaki-rĩ, arũmĩrĩri ake marũmanagĩra nake o nginya mũico ũcio wa ruo. Andũ aingĩ mathiaga iherero rĩa mwaki nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia anaƅii a maheni. 
Mũhunjia wanyu nĩ mũciare rĩngĩ na maĩ na Roho? Hihi nĩahunjagia kiugo kĩa ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ ta ũrĩa kwandĩkĩtwo Kĩrĩkanĩro-inĩ? Angĩkorwo nĩ ahunjagia-rĩ wĩna mũnyaka mũno, akorwo ndahunjagia wĩna kĩrumi. Agĩkorwo ndũrĩ mũciare rĩngĩ-rĩ, no mũhaka ũigue ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, ũthome maƅuku marĩa maratarĩria ũhoro ũyũ, na ũciarũo rĩngĩ.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ mathũire ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. Mahujagia atĩ, “Jesu Kristo nĩatherie mehia maitũ, na ũguo tu nĩguo ekire. No atheragia mehia maitũ o na ũmũthĩ ũyũ na egũthiĩ o na mƅere gwĩka ũguo nginya matukũ-inĩ ma thutha.” Ũndũ ũyũ ũngĩkorwo ũrĩ wa ma atĩa? Maugaga nĩ aathingu no magagĩthiĩ o na mƅere na wĩhia. Nĩ aathingu mahinda mamwe na marĩa mangĩ nĩ ehia.
Wao-rĩ, nĩ ũrutani wa ndini wa maheni. Ti wa ma. Mũndũ mũthingu ndagĩka ĩno na thutha-inĩ nĩ mũndũ ũrĩ ũrutani mũhĩtanu, ũcio nĩ mũnaƅii wa maheni. Mũndũ ũgwĩtuĩra cira wee mwene, o ũcio wa gwĩthahia wee mwene no ũndũ ũmwe.
 

KĨRUMI KĨA NGAI KĨRĨ KŨRĨ ARĨA MARŨMAGĨRA ANDŨ ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU
 
Nĩkĩ andũ arĩa mena 
ũrutani mũhĩtanu mekagĩrĩra 
mũno?
Nĩ ciĩko
 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, matirũmanagĩrĩria ũndũ ũmwe. Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, matingĩhota gũtongoria arũmĩrĩri ao ha ũhoro wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho hĩndĩ ĩrĩa arũmĩrĩri ao mamoria ũrĩa mũndũ angĩciarũo rĩngĩ. Meheyaga arũmĩrĩri ao rĩĩciria rĩa gũthekania, atĩ andũ no maciarũo rĩngĩ na kũhũra ƅica, na atĩ matingĩmenya mũndũ agĩciarũo rĩngĩ. Nĩ ũndũ wa gũthekania mũno.
Jesu akiuga thĩinĩ wa Johana 3, “Mũndũ aaga gũciarũo na maĩ o na Roho, ndangĩhota gũtonya ũthamaki-inĩ wa Ngai.” Matukũ-inĩ maya-rĩ, andũ arĩa maciarĩtwo rĩngĩ magatuĩka athingũ nĩo metagwo andũ mena ũrutani mũhĩtanu a ũcamƅa. 
Athĩnjĩri arĩa mena ũrutani mũhĩtanu matingiuga atĩ nĩ athingu tondũ nĩ ahoreri. Meraga arũmĩrĩri ao, “mũtigathiĩ mĩcemanio-inĩ ya mwarahũko, ĩrĩa mũhunjia aƅangĩta kũhunjia ũhoro wa irathimo cia gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. Agĩkorwo ũrĩ mũciare rĩngĩ, nĩ ũkahana mũndũ ũrĩ na ũrutani mũhĩtanu. Na nĩ ũkũingatwo kanitha ũyũ. Angĩkorwo nĩ ũkwenda gũikara na ithuĩ, ikara ũrĩ mwĩhia, Ngai nĩ agatũma ũtuĩke mũthingu mahinda makinya.” Ũguo nĩguo moigaga. Na haha ũtaũri-rĩ, nĩ wĩcagũrĩre kana nĩ ũkwenda gũciarũo rĩngĩ kana aca.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu meeraga arũmĩrĩri ao, “no mũhaka ũikare na ithuĩ, no gũciarũo rĩngĩ nĩ wĩra waku. Ũguo-rĩ, geria ũrĩ o wiki. Ikaraa o ũrĩa ũtariĩ rĩu, na ũgathiĩĩ mƅere ya Ngai kahinda gakinya, na nĩ ũkamenya ma. Ndiũũĩ ũrĩa gũgakorwo thutha ũcio. No ũyũ-rĩ nĩ kanitha wĩna ũrutani mũrũmu, ũguo-rĩ, ikaraa na ithuĩ.” Ũgwĩciria ũyũ nĩ ũhoro wa ma?
Athĩnjĩri aya mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, maheyanaga kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ, kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ magathondeka ũtaũri wao. Na ũgatuĩka atĩ nĩguo tu, ũma wao. Matiũũĩ ũhoro wa kiugo kĩa Ngai kĩrĩa gũtũĩrĩte ũhoro wa maĩ na Roho. 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mataũraga Kĩrĩkanĩro kũringana na mecira mao. No mũhaka tũtaũre Kĩrĩkanĩro ta ũrĩa gũtariĩ, no o mataũraga Kĩrĩkanĩro na njĩra ciao. Na nĩkĩo kwĩna arutani aingĩ a maũndũ makonainie na ndini, na gũgakorwo na ndini nyingĩ cia Ũkristiano.
Na nĩ tondũ ndini nyingĩ ciĩna ũrutani mũhĩtanu o na arutani aingĩ a maũndũ makonainie na ndini-rĩ, kwĩna maƅuku maingĩ mũno marĩ na ũrutani mũhĩtanu. Athĩnjĩri a mathara morotagaa kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ, kohoro kanini kuuma iƅuku rĩrĩ hĩndĩ ĩrĩa marahunjia. No athĩnjĩri a ũhoro wa ma mahunjagia o na Kĩrĩkanĩro tu.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu marutithagia arũmĩrĩri ao mƅeca na njĩra nyingĩ cia wara. Marĩaga wega na magaikara wega gũkũ thĩ ĩno, magacoka magathiĩ iherero rĩa mwaki nĩ tondũ nĩ maremirũo nĩ gũciarũo rĩngĩ. Ũcio nĩguo mũico ũrĩa Ngai amaharĩrĩie.
Ngai nĩ amakiragĩrĩria kĩamƅĩrĩria-inĩ. No arĩa maregaga koimana gũĩtĩkĩra irathimo cia gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho, akamaikia iherero rĩa mwaki.
Ngai nĩ aagatuĩra andũ cira, arĩa othe mena ũrutani mũhĩtanu. Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu metĩkagia Ngai na wendo mũnene mũno na makaniina icunjĩ na icunjĩ cia ũtaũri wa Kĩrĩkanĩro, o na mawĩra ma ũrutani wa ndini kĩamĩrĩria-inĩ. No, o hanini hanini makamƅĩrĩria kũhunjia tũũhoro twa andũ, nĩguo arũmĩrĩri ao matigaciarũa rĩngĩ.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mekagĩrĩraga mũno ciĩko cia mawĩra mao ma gũkũ thĩ. Mũtungatĩri o wothe ũtahunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu mƅere ya Ngai.
Mahinyagĩrĩria arũmĩrĩri ao o nginya mũico. Makamaringĩrĩria na hinya gũthiĩ thikũ 40 cia ũtukũ mũgima wa mahoya, thikũ 100 cia mahoya ma rũciinĩ tene, mahoya ma irĩma-inĩ, na kwĩhinga kaingĩ na kaingĩ ta mũtugo, kũruta mƅeca cia mĩako ya makanitha, mahaki ma njino ngiri, maruta ma mĩcemanio ya kwarahũka… na magacora ngiraƅu ya kuonania maruta ma o mwĩtĩkia wothe. Na kũrora tu maciaro ma wĩra wao, nĩ ũndũ ũcio-rĩ, nĩ tũkuona o wega atĩ mena ũrutani mũhĩtanu.
Kĩrumi gĩgakĩnyitaga o nginyagia arũmĩrĩri ao. Atungatĩri arĩa othe mahunjagia matarĩ aciare rĩngĩ mena kĩrumi kĩrĩ Ngai, o hamwe na arũmĩrĩri ao. 
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MAGERAGIA GŨTΗOMA MECIRIA MA ARŨMĨRĨRI AO
 
Nĩkĩ gĩtũmaga arĩa mena 
ũrutani mũhĩtanu mathome meciria 
ma arũmĩrĩri?
Nĩ tondũ o tiaciare rĩngĩ, no rĩrĩ 
matungataga na ũhinga, na mataarĩ na 
Roho ngoro-inĩ ciao.
 
Athĩnjĩri arĩa mena ũrutani mũhĩtanu maitaga maithori o mũthenya. No mũhaka matigĩrĩre atĩ nĩ makenia andikoni, athuri a kanitha na mũndũ o wothe. Ũguo nĩguo meekaga nĩguo mathiĩ na mƅere o mũthenya.
Metuuga ta hinga o mũthenya. “Mũ ̴ theru na wĩ tha  ̴ a…” Maihũrĩtwo nĩ mehia, no maaragia ũhoro wa indo cia ũthingu, na nĩ ũndũ magagĩkorwo maarĩ hinga mũno o mũthenya gwatuka.
Mũhunjia hĩndĩ ougire atĩrĩ, “Nĩ kĩrumi gũtungata ũtarĩ na Roho thĩinĩ waku.” Ũũ nĩ kuuga atĩ nĩ ũrutanii mũhĩtanu kũruta wĩra wa Ngai mũndũ atarĩ mũkũũre; nĩ mũtũrĩre wa kĩrumi. Ũngĩkorwo ũrĩ ũmwe wa arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, no mũhaka ũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho.
 Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Jesu na ti mũciare rĩngĩ nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu. Kuongerera ũguo, mũndũ o wothe no mũhaka agagarũrũkĩre ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. No arĩa athingu tu, arĩa maciarĩtwo rĩngĩ na maĩ na Roho mangĩhunjĩria andũ arĩa angĩ ũhoro-ũrĩa-mwega.
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MANAGĨRĨRA O ŨΗORO WA TΗAYŨ
 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu 
manyotoraga arũmĩrĩri ao atĩa?
Manaagĩrĩra ũhoro wa thayũ, makĩĩraga 
arũmĩrĩri ao atĩ no matonye ũthamaki-inĩ 
wa Matu-inĩ o na marĩ ehia.
 
Isaia 28:14-15 yugĩte, “Tondũ ũcio ta iguai ndũmĩrĩri ya Jehova, inyuĩ andũ atendi, o inyuĩ mwathaga andũ aya marĩ gũkũ Jerusalemu. Kuona atĩ ũũ: Twĩ karĩĩko na ngoma cia andũ arĩa manakua, na tũkaiguana na andũ arĩa matũire Kwa-Ngoma, na hĩndĩ ĩrĩa gũgaitĩka kũherithanio ta arĩ kĩguũ gĩgũtherera-rĩ, tũtigakorererũo nĩkuo, tondũ nĩtwĩgitĩire na maheni, na tũkehumƅa na mathara nĩguo tũikare ta twĩhithĩte;”
Nĩa, andũ atendi haha? Nĩ andũ arĩa mahunjagia kiugo kĩa Ngai, magĩtukanagia na mawĩtĩkio mao mahĩtanu. O ũrĩa meciria ma mũhunjia mahana, o ũrĩa ũrutani wa ndini ugĩte, no mũhaka arute ũtaũri wa ma wa Kĩrĩkanĩro. No arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, mahunjagia Kĩrĩkanĩro ũrĩa monaga kwagĩrĩire. Acio nĩo andũ arĩa atendi.
“Twĩ karĩĩko na ngoma cia andũ arĩa manakua, na tũkaiguana na andũ arĩa matũire Kwa-Ngoma, na hĩndĩ ĩrĩa gũgaitĩka kũherithanio ta arĩ kĩguũ gĩgũtherera-rĩ, tũtigakorererũo.” 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, mougaga atĩ ihũra nĩrĩkamagarara. Meraga andũ matikamake, kũninwo na iherero rĩa mwaki rĩtirĩho nĩ ũndũ wao. Ũguo no mũhaka ũikare haraya na andũ ta acio mena ũrutani mũhĩtanu, angĩkorwo nĩ ũkwenda gũtũũra muoyo.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mougaga atĩ to mũhaka maciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. Ũyũ nĩ ũhoro wa ma? Aca, ti wa ma. Rekeii twĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho, na tonye ũthamaki-inĩ wa Matuu-inĩ hamwe. 
Ahunjia arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, nĩ kũhenia mahenagia andũ, magakĩmera atĩ tondũ nĩmetĩkĩtie Jesu, no wega gũikara marĩ o ehia, na atĩ matigathiĩ iherero rĩa mwaki.
Hiihi Jesu no akũmenyerere o na akorwo wĩ mwĩhia? Mũndũ mwĩhia no athiĩ Matuu-inĩ? No wĩgirĩrĩrie gũthiĩ iherero-inĩ rĩa mwaki ũrĩ mũndũ mwĩhia? Hiihi, nĩ kwandĩkĩtwo Kĩrĩkanĩro-inĩ, atĩ to mũhaka ũthiĩ iherero-inĩ rĩa mwaki hĩndĩ ĩrĩa wetĩkia Jesu, o na akorwo ũrĩ o na mehia ngoro-inĩ yaku?
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mougaga atĩ mena karĩĩko na gĩkuũ, atĩ gĩkuũ gĩtigũkaa kũrĩ o. Mougaga atĩ mũndũ wĩtĩkĩtie no age gũtuĩrũo ĩherero rĩa mwaki o na akorwo arĩ na mehia ngoro-inĩ yake. Hiihi nĩ ũgwĩciria atĩ ũguo nĩguo gũkahaana?
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mekĩraga andũ hinya na ũmĩrĩru atĩ gĩkuũ na ĩherero rĩa mwaki matikonana nacio. Ahunjia arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mamũraga arĩa matarĩ aciare rĩngĩ ta andikoni, athuri a kanitha o na atungatĩri. No mũhaka mamenye atĩ magathiĩ ĩherero rĩa mwaki tondũ wa kũaga gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Ũrĩa magĩrĩirũo nĩ gwĩĩka nĩ kũhe arũmĩrĩri ao wĩtĩkio wa ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho.
Hihi etĩkia-rĩ, o na akorwo marĩ o ehia, no mahote gũtonya ũthamaki-inĩ wa Matuu-inĩ? Mũndũ mwĩhia no atonye ũthamaki-inĩ wa Matuu-inĩ? Kĩrĩkanĩro nĩ kiugĩte atĩ ehia no matonye ũthamaki-inĩ wa Matuu-inĩ? Aca. No gũkorwo na mũndũ mũthingu na arĩ na mehia? Aca. Maya nĩ moorutani ma arĩa mena ũrutani mũhĩtanu na ũrutani wa ndini wa mathaara.
Kĩrĩkanĩro nĩ kiugĩte, “Mũcara wa wĩhia nĩ gĩkuũ” (Aroma 6:23). Rĩrĩ nĩ rĩathani rĩa Ngai. Aikagia ehia othe iherero-inĩ rĩa mwaki o rĩmwe. No rĩrĩ, mũgarũ na mũtino ũyũ mũrũrũ, arĩa othe maciarĩtwo rĩngĩ na maĩ na Roho, acio-rĩ nĩ kwamũkĩrũo mamũkagĩrũo ũthamaki-inĩ wa Matuu-inĩ.
“Na hĩndĩ ĩrĩa gũgaitĩka kũherithanio ta arĩ kĩguũ gĩgũtherera-rĩ, tũtigakorererũo nĩkuo, tondũ nĩtwĩgitĩire na maheni, na tũkehumƅa na mathara nĩguo tũikare ta twĩhithĩte.” Ahunjia arĩa mena ũrutani mũhĩtanu maaragia ciugo o ta icio, na makoragwo na wĩtĩkio mũrũmu wa atĩ matigathiĩ iherero-inĩ rĩa mwaki o na akorwo mena mehia ngoro-inĩ ciao. Nĩ tondũ wa gũkorwo mehithĩĩte maheni ma ũrutani-inĩ wa ndini ũtarĩ wa ma-rĩ, Ngai gũtiirĩ ũndũ angĩĩka nĩguo amateithie. Metĩkĩtie o ũrutani wa ndini tu. Na nĩ tondũ wa gwĩtĩkia ũrutani-inĩ wao wa ũndini, handũ ha kiugo kĩa Ngai-rĩ, o nĩ andũ mena ũrutani mũhĩtanu na nĩ ehia merekeire o iherero-inĩ rĩa mwaki. Nĩ ũndũ wa kĩeha atĩa, atĩ nĩ andũ aingĩ mahana ũguo. 
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU ΒATA WAO NO MΒECA TU 
 
Muoroto wa athĩnjĩri arĩa marĩ 
ũrutani mũhĩtanu nĩ ũrĩkũ?
Nĩ gũtunya arũmĩrĩri ao mƅeca nyingĩ
o ta ũrĩa kũngĩhoteka.
 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu, o hamwe na athĩnjĩri a mathaara makoragwo na ƅata o wa mƅeca tu. Nĩ acumĩkĩri. “Nĩ mƅeca cigana atĩa mũndũ ũcio angĩruta angĩũka wa kanitha yakwa?” Meciragia ũhoro wa gĩcunjĩ gĩa ikũmi kĩrĩa mũndũ akũruta. Gũkũ nĩ kũinamĩrĩra njaũ cia thahaƅu. “Na kwenda gwaku tu, reke nduĩke wa kũgacĩra, reke thondeke mƅeca nyingĩ, Mwathani.” Athĩnjĩri a ũigĩrĩra mathomithagia andũ mahoyage ũguo.
Mougaga, “Ũngĩtĩkia Jesu, nĩũkũgĩa na mƅeca nyingĩ, nĩ ũkũgĩa na mwana akorwo ũratũire ũrĩ thata, na mƅiacara yaku nĩĩkũgacĩra.” 
Andũ aingĩ mũno nĩmahenetio nĩ athĩnjĩri a ũigĩrĩra, magatunyuo mƅeca ciao na magathiĩ ĩherero-inĩ rĩa mwaki nĩ mathĩĩna mao. Nĩ ũndũ wa kũhotomia kĩhoto atĩa! Korwo mũndũ ũtũire rungu rwa ũrutani mũhĩtanu no ahingũke maitho, no amake mũno amenya mƅeca iria ciothe anarutĩra acio mamũhenagia. Angĩĩmena mũno nĩ ũndũ wa ũrimũ wake wakũrũmĩra na kũmarutĩra wĩra na kĩo. 
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ mawakiri marĩ kĩo na maũndũ marĩa matuĩte nĩ magĩrĩru ũndini-inĩ. Arũmĩrĩri ao nĩ merutagĩra mũno mahoya-inĩ ma rũciinĩ tene, mahoya ma irĩma-inĩ, harĩ maruta, gĩcunjĩ gĩa ikũmi, matega ma o kiumia. Kwĩna itũmi nyingĩ mũno cia kũngania mƅeca kuma kũrĩ arũmĩrĩri ao.
Arũmĩrĩri ao marutaga wĩra na kĩo mũno, no marĩ o na mehia ngoro-inĩ ciao, gĩtũmi nĩ tondũ gũtirĩ mũndũ o na ũmwe wanamaruta ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Amwe mamooragia ũhoro ũcio, no gũtirĩ hĩndĩ mangĩheana ũhoro waganĩrĩire kũna. Mũndũ o wothe ũtarĩ mũciare rĩngĩ na maĩ na Roho nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu. 
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU ΗAMWE NA ARŨMĨRĨRI AO NĨ AKŨIGUĨRŨO TΗA
 
Nĩ andũ arĩkũ magĩrĩire nĩ kũiguĩrũo 
tha mũno gũkũ thĩ? ĩno?
Nĩ andũ arĩa mahunjagia matarĩ aciare 
rĩngĩ na maĩ na Roho.
 
“Oh, inyuĩ mwĩna ũrutani mũhĩtanu, mũrĩ akũiguĩrũo tha!” Ũndũ mũnene wa kũonania atĩ wĩtĩkio nĩ wa mathara nĩ kũinamĩrĩra njaũ cia thahaƅu cia Jeroƅoamu. Ũndũ ũrĩa andũ arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mekiire thutha wa gwaka hekarũ nĩ kũmĩihũria njau cia thahaƅu (1 Athamaki 12:25-33). 
Thikũ ici makaga makanitha manene na magatunya arũmĩrĩri ao mƅeca. Meraga arũmĩrĩri ao moe mƅeca cia ngomƅo maƅengi-inĩ, nĩguo marute mƅeca cia gũaka kanitha thaka. Mathakaga na mecira ma kĩũngano magacoka makaneana ciondo cia mũhothi. Mƅeca, mƅete, thaa cia moko cia thahaƅu cikaihũria ciondo. Ũũ nĩguo arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mekaga. Na nĩ ũndũ makanitha-inĩ ma arĩa mena ũrutani mũhĩtani.
Naigũrũ-rĩ, monekaga marĩ na wendi wa maũndũ ma kĩroho, no ũma nĩ atĩ, ƅata wao no mƅeca tu. Ngũgũtaara ũikare haraya na makanitha marĩa marongoragĩria o ũhoro wa mƅeca tu. Ndagũthaitha ndũgathiĩ makanitha marĩa no andũ arĩa itonga tu matugagwo na gĩkeno. Nĩ ũruu kũanĩrĩra maruta ma o kĩũngano, nĩ tondũ mekagaa ũguo mena mwĩhoko wa kũgucĩrĩria mƅeca nyingĩ.
Arĩa mena ũrutani meraga arũmĩrĩri ao ciugo cia magerio.
“Nĩ ũkũrathimwo wetĩkia Jesu.”
“Wĩrutĩre harĩ wĩra wa Ngai. O ũrĩa ũkũruta wĩra mũno, noguo ũkũrathimwo.”
“Watungata ta mũthuri wa kanitha, nĩ ũkũrathimwo na indo nyingĩ.”
Na nĩ ũndũ ũcio arũmĩrĩri ao magagĩcinda nĩguo matuĩke athuri a kanitha. Angĩgĩkorwo gũtirĩ kĩndũ mũndũ akuona-rĩ, nũ ũngĩenda gũtuĩka mũthuri wa kanitha? Na o na athuri a kanitha nĩ magĩrĩirũo nĩ kũũruta mƅeca o nao. 
Mathuuragwo kũringana na ũrĩa metĩkĩtie na wĩtĩkio mũrikĩru moorutaninĩ ma ndini ciao, ũrĩa marĩ igweta itũra-inĩ na ũrĩa maruutaga mƅeca nyingĩ kanitha-inĩ? Nĩ ũhoro wa ma.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu meciragia o ũhoro wa mƅeca. Wendi wao nĩ gwaka makanitha manene. Matimakaga kana hihi arũmĩrĩri ao nĩ magũthiĩ iherero rĩa mwaki, angĩkorwo nĩ mararuta mƅeca nyingĩ.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩo marutaga wĩra nĩ ũndũ wa irio. Mategagaa andũ ao na kũmahaicia ngathĩ ciakũmagucirĩria. Mahaicia arũmĩrĩri ao ngathĩ na mũthutũko (Ezekieli 13:17-19). Ũndũ wĩkagwo nĩguo mamohe kanitha-inĩ na moongerere ũtonga wayo. Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu matihunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Mageragia gwĩtongia o ene. 
O na mũndũ ũthiĩte kanitha o mĩeri mĩnini no atũĩke mũndikoni. Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, angĩkorwo arĩ na ũrutani wa ndini yao na akorwo arĩ na mƅeca, nĩ ahaicio ngathĩ ya gũtuĩka mũthuri wa kanitha. Ũyũ nĩ ũndũ wa thoni wa mehia ma ũndũire ma Jeroƅoamu, ũrĩa wakũranirie Ngai na njaũ ya thahaƅu. Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, mahoyaga njaũ cia thahaƅu. 
Matiteithagia andũ ao nĩguo maciarũo rĩngĩ. No mƅeca moyaga kuma kũrĩ o, na kũmaikia magerio-inĩ na irĩkanĩro cia irathimo cia gũkũ thĩ ĩno. Matimakaga kana arũmĩrĩrio ao nĩ magaatuĩrũo gũthiĩ iherero rĩa mwaki, ƅata wao nĩ kanitha ũkorwo na mũthingi mũrũmu wa kĩmƅeca.
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MATIKORAGWO NA ŨMAA WA MAΗUNJIO MAO
 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu matindaga magĩcokera, “kwahota gũtuĩka ũguo” kana “no gũkorwo” nĩ tondũ matikoragwo na ũmaa wa ũrĩa maraugaa. Matiĩtĩkĩtie kiugo kĩa Ngai na matiĩtĩkĩtie na ũmaa wa mahunjio marĩa mahunjagia. Mougaga, “No kwĩrwo atĩ….” Gũtirĩ hindĩ o na ĩrĩkũ maragia ũndũ ũtarĩ na nganja, na wa kĩhooto. Nĩ kaƅa o na mangĩaga kũruta arũmĩrĩri ao gũkĩĩra kũmaruta ũhoro wa maheni. 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu matingĩhoota gũtongoria andũ nĩguo matuĩke agũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. O-rĩ, no kũroria maroragia andũ aingĩ iherero rĩa mwaki tu.
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU NĨO MAKORAGWO MARĨ ANAΒII A MAΗENI
 
Nĩkĩ kĩrũgamĩrĩirwo nĩ ũhoro 
wa kũnyũrũria Roho?
Nĩ mũndũ gwĩtĩkia Jesu no arĩ o na 
mehia nĩ tondũ ndetĩkĩtie 
ũƅatithio wa Jesu.
 
Mathayo mũrango wa 7 ĩratwĩra ũhoro wa andũ metĩkĩtie Jesu no mũico magaikio iherero rĩa mwaki. Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ makonania ũrĩa mataiganĩire mƅere ya Ngai mũthenya ũcio wa mũico. O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo Kĩrĩkanĩro-inĩ, “Mũthenya ũcio andũ aingĩ nĩmakanjũria, Mwathani ũyũ, Mwathani ũyũ, githĩ tũtiigana kũratha mohoro na rĩĩtwa rĩaku, o na tũkĩingata ndaimono na rĩĩtwa rĩaku? Na hĩndĩ ĩo nĩngamoimĩrĩria ndĩmere atĩrĩ, Gũtirĩ hĩndĩ ndamũũĩ; umai kũrĩ niĩ, inyuĩ mwĩkaga waganu.” (Mathayo 7:22-23). 
Matiĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩatheririe mehia mothe ma mũndũ; matiĩtĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. 
O-rĩ, no gwĩĩka meekagaa waganu. Ũũ nĩ kuuga atĩa? Nĩ kuuga atĩ, meeraga andũ metĩkie Jesu marĩ o na mehia ngoro-inĩ ciao. No ũrigwo nĩkĩ kĩũru na ũndũ ũyũ, no nĩ rĩhia inene mũno harĩ Ngai.
Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mwĩhia arahunjĩria andũ arĩa angĩ ƅata wa gwĩtĩkia Jesu, ndarĩ hingo angĩamatongoria gũciarũo rĩngĩ, nĩ tondũ wee mwene ndaciarĩtwo rĩngĩ na maĩ na Roho. Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, mathondekaga o andũ ehia metĩkĩtie Jesu. Nĩ rĩhia kũrĩ Roho gwĩka waganu.
 Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu-rĩ, matiĩtĩkĩtie kiugo kĩa Ngai, na matihunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega ta ũrĩa wandĩkĩtwo. No kuoya moyaga mƅeca kuuma kũrĩ arũmĩrĩri ao. Nĩ ehia o na akorwo nĩ metĩkĩtie Jesu. Mageragia gũtongoria andũ arĩa angĩ, o ene matarĩ aciare rĩngĩ. Na ũũ nĩ gwĩĩka waganu.
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU NĨ MŨΗIANO WA ŨTΗINGU NO NĨ MŨMOCU
 
Tũngĩkũũrana atĩa arĩa aciare rĩngĩ 
na arĩa matarĩ aciare?
Tũngĩmenya na kũrora kana mũndũ nĩ 
aarĩ na mehia kana ndarĩ
 
Menya ndũkaheneke nĩ anaƅii a maheni, arĩ mougaga atĩ nĩ ehia. Ndũkamarutĩre mƅeca. Mƅeca iria ũthũkũmĩte na kĩo-rĩ, ndũkarutĩre ehia acio. 
Ũngĩkĩrutĩra mƅeca ciaku ahunjia ta acio nĩũndũ wa kĩ na matĩngĩgũteithia ũhoro-inĩ wa mehia maku? Angĩkorwo nĩũkũenda kũheana mƅeca ciaku kanitha-inĩ, eterera nginyagia ũtherio mehia maku na ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho.
O ta ũrĩa gũkoragwo na indo cia kũgerekanio, o na mũtũrĩre-inĩ nĩ kũrĩ igerekanio. Nĩ kũrĩ kwa mũhano ndini cia kũgerekania, itangĩtheria mehia moothe ngoro-inĩ ya mũndũ. Ũngĩmenya ndini cia kũgerekania atĩa? Kĩndũ gĩa kũgerekanio kĩonekaga kĩrĩ kĩa ũmaa naigũrũ, no ũmaa nĩ atĩ nĩ mũgarũ mũno na kĩndũ kĩrĩa kĩo.
No mũhaka wĩyamũrĩre wee mwene. Nĩa ahunjia a maa? Nĩa mena ũrutani mũhĩtanu? Nĩ wĩtĩkio ũrĩkũ mũrũmu? Wĩtĩkio wa gwĩtĩkia Jesu na hinya wake wa ũkũũri. Acio matiirĩ mehia ngoro-inĩ ciao. No arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mena mehia ngoro-inĩ ciao. 
Andũ othe mahaana ta arĩa mena ũrutani mũhĩtanu? No kũhoteke ũguo. No rĩrĩ, rekeii tũcoke Kĩrĩkanĩro-inĩ. Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Jesu na ti mũciare rĩngĩ arĩa na ũrutani mũhĩtanu. Nĩ ũhoro wa ma atĩ arĩa aciare rĩngĩ marĩ na wĩtĩkio mũrũmu. Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ arĩa matarĩ aciare rĩngĩ mena ũrutani mũhĩtanu. Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ arĩa metĩkĩtie Jesu, no marĩ o na mehia ngoro-inĩ ciao.
Arĩa mena ũrutani mũhĩtanu nĩ mũhiano wa arĩa athingu. No makorwo moĩ atĩ njĩra ya gũtherio nĩ gwĩtĩkia Jesu, no mũtino nĩ atĩ maarĩ o na mehia ngoro-inĩ ciao. Metĩkĩtie atĩ o nĩ ehia. Mougaga atĩ o no magathiĩ Matuu-inĩ, na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, rekeii twaage kũhenio nĩ mĩhiano. 
 

ITUA RĨA NGAI RĨETEREIRE ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU
 
Ũhoro-ũrĩa-mwega na mũtheru-rĩ 
wagarũrirwo nĩkĩ?
Nĩ tondũ athĩnjĩri na arĩa marĩ na ũrutani 
mũhĩtanu nĩ matukanirie mawĩtĩkio mahĩtanu 
na ũhoro-ũrĩa-mwega na mũtheru.
 
“Tondũ ũcio, Mwathani witũ, o we Jehova Mũnene wa Ita, Ηoti ya Isiraeli, egũkiuga atĩrĩ, Ηĩ! Nĩ kwĩaũra ngeaũra mũrigo harĩ thũ ciakwa, o na ndĩĩrĩhĩrie harĩ amuku akwa; na nĩngakũhũgũrĩra gũoko gwakwa, ngũtherie ũthirũo nĩ nganga ciaku ciotho, na kĩrĩa gĩothe wĩ nakĩo gĩtarĩ gĩtheru nĩngagĩtheria. Na rĩrĩ, atua-cira aku ngatũma macoke gũtuĩka o ta ũrĩa maatariĩ rĩa mƅere, o na arĩa makũheaga kĩrĩra matuĩke o ta ũrĩa maatariĩ kĩamƅĩrĩria-inĩ; nawe ũgacoka gwĩtagwo itũũra rĩa ũthingu, o na itũũra rĩĩhokeku. Na rĩrĩ, Zayuni rĩkahatũrũo na cira wa kĩhooto, o nao andũ arĩo, arĩa magakorũo macokete kuo, mahatũrũo na ũthingu. No rĩrĩ, aagarari- watho, na ehia, makaninanĩrio hamwe, o nao andũ arĩa matirikĩte Jehova nĩ kũhukio makahunio. Nĩ gũkorũo nĩmũgaconoka nĩ ũndũ wa mĩgandi ĩrĩa mweriragĩria, o na mũkorũo nĩ njono nĩ ũndũ wa mĩgũnda ĩrĩa mwĩthurĩire. Nĩ ũndũ mũgatuĩka o ta mũgandi ũrĩa ũhohete mathangũ, o na ta mũgũnda ũrĩa ũtarĩ muunithĩrie maĩ. O nake mũndũ ũrĩa wĩna hinya agatuĩka o ta mƅutha ya ũguta, na wĩra wake ũtuĩke o ta thandĩ; nĩakarĩrĩmƅũkanĩrio hamwe nagũo na kwage wa kũmagiria mahĩa” (Isaia 1:24-31). 
Ngai aratũũĩra atĩrĩ, angĩkorũo tũgwĩtĩkia andũ-rĩ, nĩ tũgaconoka nĩ ũndũ wa andũ. Agatũĩra nĩ tũgaconoka nĩ ũndũ wa kanitha ũrĩa twĩcagũrĩire, na thoni ici ikahana ta mũtĩ ũrĩa mathangũ maguo mahohete nĩ ũndũ wa mũgũnda kũaga kũnithĩrio maĩ.
Jehova aratũĩra atĩ, athĩnjĩri a maheni na arũmĩrĩri ao arĩa mehokete ĩrĩra cia andũ hũndũ ha kiugo kĩa Ngai-rĩ, nĩ magatuĩka mƅũtha ya ũguta na wĩra wao ũtuĩke ta thandĩ. Acio othe makahĩa mwakĩ-inĩ wa iherero hamwe. Athĩnjĩri a maheni na arĩa mena ũrutani mũhĩtanu arĩa matarĩ akũũre, o hamwe na ehia na thũ cia arĩa athingu nĩ magatuĩrũo cira na rũrĩrĩmƅĩ rwa Ngai.
Makanitha marĩa maakĩtwo kuumana na ithomo cia ũndini tu-rĩ, no cioneke cĩrĩ njega naigũũrũ, no thĩinĩ gũtirĩ kĩndũ. Kanitha o wothe ũtakĩĩtwo wĩtĩkio-inĩ wa kiugo kĩa Ngai na ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho no ta mũgũnda wagĩte kũnithĩrio maĩ. 
No akorũo nĩ mĩtĩ, no akorũo nĩ mũtĩ ũrĩa ũtaraciara matunda, ũcio nĩ mũtĩ mũũmũ. Rĩrĩa gĩthima kĩaniara maĩ, kĩu ti gĩthima rĩngĩ. 
“O nake mũndũ ũrĩa wĩna hinya agatuĩka o ta mƅutha ya ũguta, na wĩra wake ũtuĩke o ta thandĩ; nĩakarĩrĩmƅũkanĩrio hamwe nagũo na kwage wa kũmagiria mahĩa.” Arĩa matarĩ na Roho no moonwo ta mena hinya mƅere ya andũ, no maitho-inĩ ma Ngai nĩ ta mƅutha ya ũguta yetereirio mwaki wa iherero. 
Mwathani ekũria atĩrĩ, “Mũrangĩri ũyũ, ũtukũ ũkinyĩte ha?” (Isaia 21:11) Mũndũ ũrĩa mũthingu wĩnyitĩire muoyo wa tene na tene-rĩ, agĩrĩirũo nĩ kũhunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho, rĩrĩa nduma ĩtumanĩte.
Ngai nĩ ũtheri, na Shaitani nĩ nduma. Ngai atongoragia andũ njĩra-inĩ ya ũthingu, nake Shaitani agatongoria andũ hekarũ-inĩ cia maheni, o icio ndigicanu, na irĩ na mathomo ma ũndini ma maheni. 
Hĩndĩ ya mũnaƅii Isaia-rĩ, mawĩtĩkio ma andũ maarĩ marigicanu, o ta ũrĩa mahana ũũmũthĩ ũyũ. Maatukanirie kiugo kĩa Ngai na maorutani ma ndini na kohoro kanini ka andũ a gũkũ thĩ. Magĩkĩhĩĩngĩca andũ a Isiraeli na ũhoro mũhĩngĩcanu wa ũmũndũ, ũũ atĩ, Ngai agĩkinyĩrĩrũo nĩ gũtua itua rĩa kũmanina othe.
“Ngũtherie ũthirũo nĩ nganga ciaku ciotho, na kĩrĩa gĩothe wĩ nakĩo gĩtarĩ gĩtheru nĩngagĩtheria. Na rĩrĩ, atua-cira aku ngatũma macoke gũtuĩka o ta ũrĩa maatariĩ rĩa mƅere, o na arĩa makũheaga kĩrĩra matuĩke o ta ũrĩa maatariĩ kĩamƅĩrĩria-inĩ.” Igongona rĩrĩa rĩtagetĩkĩrĩka nĩ Ngai o narĩ nĩ ta nganga, mũtukanio wa ma ya Ngai na irĩra cia andũ.
Ngai ndaarĩ hĩndĩ angĩĩtĩkĩra magongona matukanu. No moneke marĩ matheru maitho-inĩ ma andũ, no mangĩkorũo marĩ matukanie na mawĩtĩkio ma andũ mahĩtanu, ti matheru, na Ngai ndaarĩ hingo angĩĩmetĩkĩra.
Ngai nĩ ehagĩĩra andũ a Isiraeli, na makĩria arĩa maarĩ na ũrutani mũhĩtanu, ahunjia a maheni, o hamwe na ehia.
Tũngĩĩthoma Thama na Ndari, nĩ tũkuona atĩ Ngai ndamakũũmaga hau kĩamƅĩrĩria-inĩ. Ngai ateithirie andũ a Isiraeli, na akĩmahe irathimo ciake. No thutha wa Joshua gũkua, kuuma hĩndĩ ya atua-cira, andũ a Isiraeli nĩ mahithũkĩirũo.
No rĩrĩ, nĩ matuire itua rĩa gwĩtongoria. Hĩndĩ ĩo Ngai nĩ atũmire mũnaƅii Jeremia, na akĩĩra Aisiraeli meneane kũrĩ Βaƅuloni.
Nake Jeremia agĩkĩĩra andũ meneane kũrĩ Βaƅuloni. Ũndũ ũyũ warĩ na ũtaũri wa kĩroho, na nĩ kuonania ũma atĩ, arĩa athingu meraga arĩa mena ũrutani mũhĩtanu metĩkĩre ũhoro-ũrĩa-mwega wa na maĩ na Roho. 
 

NGAI ARŨITΗAGIA ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU
 
Ngai arũithagia arĩa mena 
ũrutani mũhĩtanu nĩkĩ?
Nĩ tondũ mainamagĩrĩrĩra 
mĩhianano handũ ha Jehova.
 
Nĩkĩ gĩtũmagaa ndungata cia Ngai ciĩhĩre andũ a Isireali? Nĩ tondũ nĩ macenjiirie mũrutĩre wa magongona, na makĩamũra andũ o ũguo matuĩke athĩnjĩri, na makĩgarũra mweri na mũthenya wa magongona.
Nĩ magarũrire Mũthenya wa Ũhorohio kuuma mũthenya wa ikũmi mweri wa mũgwanja, magĩkĩra mũthenya wa ikũmi na ithano mweri wa ĩnana na makĩamũra athĩnjĩri mataarĩ a rũrĩrĩ rwa Alawi. Na nĩ sũndũ ũcio-rĩ, makĩhinga njĩra ya gũciarũo rĩngĩ.
Ngai ehagĩĩra ahunjia a maheni. Arĩa matungatagĩra njaũ cia thahaƅu handũ ha Ngai, matuĩkire athĩnjĩri mena ũrutani mũhĩtanu. 
Ũhoro wa ma nĩ atĩ, Ngai ndamakũũmaga nĩ ũndũ wa kũinamĩrĩra mĩhianano tu. Ũgũĩciiria wee na niĩ rĩmwe tũtinamagĩrĩraga mĩhianano o na ithuĩ? Tũhĩĩtagia kaingĩ ma, no mehia maitũ mationagwo marĩ mehia ma gĩkuũ, no nĩ ũndũ wa wega wa Ngai tu. No gũkũrania Ngai na njaũ cia thahaƅu gũtingĩoherũo. Na noguo o na gũcenjia mũrutĩre wa magongona, na makĩamũra andũ o ũguo matuĩke athĩnjĩri.
Rĩrĩ nĩ rĩhia rĩakũguoyohia atĩa! Maya nĩ mehia ma gĩkuũ kĩnene. Mũndũ angĩkĩoherũo atĩa akũũranĩtia Ngai na njaũ cia thahaƅu! Nĩ kwandĩkĩtwo Kĩrĩkanĩro-inĩ atĩ nĩ mehia ma Jeroƅoamu maitũrũrire marakara ma Ngai. 
O ta ũrĩa Ngai o nanirie marakara make Kĩrĩkanĩro-inĩ Kĩrĩa Gĩa Tene, o na rũo nĩ aninaga ehia arĩa marĩ magarũ Nake. Ngai nĩ erire Aisiraeli atĩ, arĩa makũrega kũgarũrũka, matige kũinamĩra njaũ cia thahaƅu nĩ makagwatwo nĩ kĩrumi.
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MARUTAGA MAGONGONA MATAKŨRŨMĨRĨRA WATΗO
 
Nĩ atĩa twagĩrĩirũo nĩ gwĩka 
mƅere ya gũtungata Ngai?
Twagĩrĩirũo nĩ gũtherio 
mehia mothe maitũ.
 
Athamaki na athĩnjĩri arĩa maarĩ na ũrutani mũhĩtanu a Isreali nĩ mareganĩte na Ngai, nĩ maamũraga arĩa mataarũmƅũyagia na mũrutĩre wa magongona ũthĩnjĩri-inĩ. Jeroƅoamu arĩ mũthamaki warĩ na meciria mogomu, amũrire mũndũ ũtarĩ wa nyũmƅa ya Alawi atuĩke mũthĩnjĩri athĩnjĩri-Ngai. 
No andũ arĩa moumĩte nyũmƅa ya Alawi tu mangĩatuĩkire athĩnjĩri-Ngai na marute wĩra thĩinĩ hema ya gũtũnganwo. Na kwenjera mũno ũhoro ũyũ -rĩ, athĩnjĩri-Ngai no mũhaka mangĩakorirũo marĩ a nyũmƅa ya Ηarũni. Rĩrĩ rĩarĩ rĩathani rĩa Ngai rĩa tene na tene. No Jeroƅoamu amũrire athĩnjĩri mataarĩ a nyũmƅa ya Ηarũni, na agĩtũma marutĩre njaũ cia thahaƅu magongona. Nĩ twagĩrĩirũo nĩ kũmenya ũrĩa ũndũ ũyũ waitũrũrire marakara ma Ngai.
O na ũmũthĩ ũyũ-rĩ, arĩa matarĩ aciare rĩngĩ-rĩ, no matuĩke ahunjia, athuri a kanitha, o na madikoni kanitha-inĩ. Ũndũ ũyũ nĩ mũgarũ na rĩathani rĩa Ngai na nĩ ũgucagĩrĩria marakara make. Ngai nĩ akenagio nĩ magongona ma waganu? Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu no mũhaka manange njaũ cia thahaƅu na macokerere Ngai, na maciarũo rĩngĩ.
Isaia 1:10-17 yugĩte, “Ta iguai ndũmĩrĩri ya Jehova, inyuĩ mwathaga Sodomu, na mũtege matũ mũigue kĩrĩra kĩa Ngai witũ, inyuĩ andũ a Gomora. Magongona macio mũndutagĩra maingĩ-rĩ, nĩ ma kĩ? Ũguo nĩguo Jehova ekũũria. Nĩnjiganĩtwo nĩ mahaki ma njino ma ndũrũme, o na ngaiganwo nĩ maguta ma nyamũ cia gĩcegũ; ndikenagĩra thakame ya ndegwa, kana tũtũrũme, o na kana ya thenge. Nũ ũmwathĩrĩirie gwĩkaga ũguo rĩrĩa mũũkĩte kwĩonania mƅere yakwa, mũkĩrangaga nja cia nyũmƅa-inĩ yakwa? Tigagai gũcoka kũrehe mahaki ma tũhũ; ũƅumƅa no kĩndũ kĩa magigi harĩ niĩ, na mĩcemanio yanyu ya karũgamo-inĩ ka mweri, na ya mĩthenya ya thaƅatũ, o na ciathĩ iria njathane,ndingĩhotana nayo; no cia waganu itũngano cianyu icio nyamũre. Ngoro yakwa nĩthũire mĩcemanio yanyu ya karũgamo-inĩ ka mweri, o na ciathĩ iria njathane. Maũndũ macio nĩma’thĩnagia; ndingĩmakirĩrĩria, nĩ ũndũ nĩma’nogagia. Hĩndĩ ĩrĩa mũrĩamƅararagia moko manyu na igũrũ, nĩndĩrĩmũhithaga maitho makwa ndige kũmuona; ĩĩ, ti-itherũ, hĩndĩ ĩrĩa mũrĩhoyaga mahoya maingĩ ndirĩmũiguaga; amu moko manyu maiyũrĩtwo nĩ thakame. Wĩthamƅei mwĩtherie, mũgĩthengie ũũru wa ciĩko cianyu, ndige kũwona; tiganai na ũũru, mwĩrute gwĩkaga wega; thangatagai cira wa kĩhooto, na mũherithagie arĩa mahinyanagĩrĩria; tuagai cira wa ciana cia ngoriai na kĩhooto, na mũthaithanagĩre mũtumia wa ndigwa.” 
Tũngĩthoma gĩcunjĩ kĩu wega, nĩ tũkuona atĩ atongoria a ũndini a Aisiraeli marĩ na kĩo mũno. No o na marĩ na kĩo o ũguo-rĩ, nĩmaninirũo nĩ tondũ wa kũruta magongona marĩa matagĩrĩire kũrutwo, na kũaga gwathĩkĩra uuge wa Ngai.
Nĩ tũkuona atĩ matiarũmagĩrĩra uuge wa Ngai hĩndĩ ĩrĩa makũruta magongona, o na kana kũrũmĩrĩra kiugo kĩa Ngai. Atongoria aya nĩ merutagĩra mũno ũũ atĩ nĩ marutagĩra Ngai magongona maingĩ mũno. Kĩrĩkanĩro kiugĩte atĩ thakame ya’thereraga ta rũĩ hema-inĩ ya gũtũnganwo. 
No rĩrĩ, Ngai acũthĩria ũrĩa mekaga-rĩ, ekuuga atĩ nĩ ta mehia ma Gomora. Nĩonaga nĩmaramũrutĩra magongona, no ũma nĩ kwĩhia mehagia. Agakĩmera atĩrĩ, nĩ wega matikarehe mahaki macio o na hanini. Ndendaga kũmamũkĩra.
Makĩrutĩra njaũ cia thahaƅu magongona, Ngai ndangĩamoheire mehia mao. Ndendaga kũmoona rĩngĩ. Amerire magĩrĩirũo nĩ kũruta magongona kũringana na njĩra ĩrĩa Wee Jehova athanĩte. Na akorwo ti ũguo, nĩ wega maage kũruta magongona macio.
Magongona macio mao matiarutagĩrwo Ngai na njĩra ĩrĩa yaagĩrĩire, na nĩ ũndũ ũcio, athĩnjĩri nĩmehĩirie Ngai. Nĩ wagĩrĩrirũo nĩ ũmenye wega atĩ gũtungatĩra Ngai ũtatheretio mehia nĩ rĩhia inene mũno mƅere ya Ngai. 
 

ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MAΗANA TA ARUTANI A CUKURU
 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu 
marutanaga kĩ?
Marutanaga mĩtugo mĩega, no ti 
ũhoro wa gũciarũo rĩngĩ
 
Arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu moonekaga marĩ athinguu naigũrũ. Hĩndĩ ĩrĩa marathiĩĩ hau mƅere ya makanitha-rĩ, monekaga marĩ andũ a kũgegania mũno, ũũ atĩ andũ aingĩ nĩ mahenekaga nĩ ũndũ wa ũguo mamonaga. Maiguĩkaga ta mararia ũhoro wa ma. Marĩkagĩrĩria mahunjio mao na kũũria andũ matuĩke andũ ega. Macio nĩ mahunjio mahana atĩa? Ngũũrani ĩrĩha ya mahunjio mao na mathoomo ma mwalimũ thukuru.
Kanitha wa Ngai nĩ handũ harĩa andũ arĩa aciare rĩngĩ macemanagia hamwe nĩguo magooce Ngai. Kanitha ta ũyũ noguo tu kanitha wa ma. Kanitha wa Ngai wa ma ndũhunjagĩria andũ ũhoro wa gwĩĩka ũũrũ kana wega mƅere ya Ngai. Mũhunjia wa kanitha wa ma ahunjagia ũhoro-ũrĩa-mwega wa na maĩ na Roho. Gũtiramakania ũrĩa ũmocu waku ũhaana, Ngai nĩatheretie mehia maku mothe.
Ahunjia arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, “meraga arũmĩrĩri ao, ĩka ũũ, na ũũ,” makamaigĩrĩra mĩrigo mũritũ, ĩrĩ ĩtitikagwo na hinya no-o ene-rĩ, o na kĩara matingĩmĩhutia nakĩo.
Mũhunjia ũrĩ na ũrutani mũhĩtanu-rĩ, aagũragĩra mwana wake kinũƅi kĩa gooro, na akamũtwaara rũraya agaathomere kuo. Mũhunjia angĩhota gwĩĩka ũguo atĩa? Nĩ kũũ arutagaa mƅeca? Angĩkorũo arĩ na mƅeca ta icio-rĩ, kaĩ atangĩcihũthĩra na kũhunjia ũhoro-ũrĩa-mwega? Mũhunjia nĩagĩrĩirũo nĩ gũtwarithia ngari ya gooro? No mũhaka atwarithie ngari ya mwĩtuumƅerio nĩguo aheo gĩtĩo? Mũhunjia ũrĩa ũtwarithagia ngari ya gooro nĩ mũici. Hĩndĩ ĩrĩa arũmĩrĩri ake matangĩhota kũĩgũrĩra gakari kanyitanu, no gũtuĩke atĩ nĩ wega wee akorũo na ngari kĩrorerwa? No tũmenye mũhunjia ũrĩ na ũrutani mũhĩtanu na kũrora ciĩko ciake tu. 
Ahunjia arĩa marĩ na ũrutani mũhĩtanu meetagia mƅeca nyingĩ mũno. Kanitha imwe irĩhaga mũhunjia makĩria ma dola 10,000 harĩ mweri. Na ici no iria ikũrĩkanĩte. Nĩ maheagwo mƅeca cia gĩthomo, cia maƅuku, cia ũrori wa ciana, cia icera, o kũgweta tu, maũndũ mwamwe manini mamo. 
Na o na amwe nĩ marĩraga atĩ matirĩhagwo mƅeca ciakũigana. Marĩhagwo dola 10,000 na magetia mƅeca ingĩ nyingĩ. Dola 10,000 nĩ mũcara mũnini? Mũhunjia agĩrĩirũo nĩ kũiganĩra na mƅeca iria arona o agĩthiaga o na mƅere na kũhunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho.
Mũhunjia wa ũhoro wa ma aheagwo thayu na ũmĩrĩru nĩ Ngai. No mũhunjia ũrĩa ũrĩ na ũrutani mũhĩtanu, o ũcio ũtarĩ na thayu-rĩ, etagia irĩhi rĩa mƅeca. Ũhoro wa ma nĩ atĩ ahunjia ta acio-rĩ, mahoyaga njaũ cia thahaƅu. 
Kanitha wa Ngai rĩmwe wĩtagwo Sayuni. Gũtirĩ kanitha mũthaka ta Sayuni. Kanitha wa Ngai nĩ handũ harĩa ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho ũhunjagio. 
Isaia 1:21 yugĩte, “Hĩ!Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩĩhokeku nĩrĩtuĩkĩte ta maraya-ĩ! Na nĩrĩo rĩaiyũrĩte ũtuanĩri cira na kĩhoto! Ũthingu nĩguo watũire thĩinĩ warĩo, no rĩu nĩ oragani me kuo!” Isaia aratarĩria kanitha wa Ngai, akouga atĩrĩ, “Na nĩrĩo rĩaiyũrĩte ũtuanĩri cira na kĩhoto!” 
Ngai nĩ wa kĩhooto na ahũirwo nĩ wega. Na nĩũndũ wa wonje witũ, na nĩ tondũ tũrĩ njiarwa cia Adamu-rĩ, na twaciarĩtwo o twĩhagie-rĩ, Jesu nĩokire gũkũ thĩ nĩguo atherie mehia maitũ na maĩ na Roho. Ũũ nĩguo wega wa Ngai ũtariĩ. 
Kĩrĩkanĩro-inĩ Kĩrĩa Kĩa Mƅere-rĩ, hĩndĩ ĩrĩa andũ moonaga ũrĩa matagĩrĩrĩire-rĩ, mathiaga mƅere ya Ngai, makaruta magongona. “Njĩhirie ũũ na ũũ. Nĩ hĩtirie.” Na njĩra ĩo, magagĩtuĩka akuoherũo mehia mao ma o mũthenya, na nĩ moohagĩrũo mehia mao ma o mwaka, o ihinda rĩmwe, Mũthenya wa Ũhorohio.
O ta ũguo, Kĩrĩkanĩro-inĩ Kĩrĩa Kĩerũ, Jesu Kristo nĩokire gũkũ thĩ ĩno na nĩaƅatithirio, na akĩamƅwo nĩguo atherie mehia mothe ma kĩrĩndĩ o ihinda rĩmwe rĩa kũigana. 
No hĩndĩ ya mahoya ma mwaka mwerũ, andũ aingĩ nĩ marĩraga na makeerira, “Ngai, ndekera mehia marĩa mothe ndĩrahĩtĩtie mwaka ũcio ũrathirire. Na kwenda gwaku, ndathima mwaka ũyũ mwerũ.” Andũ aya nĩ andũ marĩ na ũrutani mũhĩtanu. 
Na rĩu-rĩ, ũma wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho nĩguo ũrĩkũ? Jesu okire gũkũ thĩ ĩno makĩria ma mĩaka 2000 mĩhĩtũku, agĩgĩtherie mehia mothe ma kĩrĩndĩ o ihinda rĩmwe rĩa kũigana, nĩ ũndũ ũcio-rĩ, agĩtũhonokia kuuma mehia-inĩ tene o na tene. Atũhonokirie kuuma mehia-inĩ ma kĩrĩndĩ na maĩ na thakame. Na rĩrĩ, tũngĩhoya mahoya ma kũhera o mũthenya-rĩ, Wee angĩtwĩra atĩ? 
“Hĩ!Kaĩ itũũra rĩrĩa rĩĩhokeku nĩrĩtuĩkĩte ta maraya-ĩ! Na nĩrĩo rĩaiyũrĩte ũtuanĩri cira na kĩhoto! Ũthingu nĩguo watũire thĩinĩ warĩo, no rĩu nĩ oragani me kuo!” mũndũ o wothe wĩtuagĩra cira atĩ nĩ mwĩhia-rĩ, arĩ na ũrutani mũhĩtanu. 
 

ATΗĨNJĨRI ARĨA MENA ŨRUTANI MŨΗĨTANU MATINGĨΗOTA KŨΗUNJIA ŨΗORO-ŨRĨA-MWEGA WA MAĨ NA ROΗO
 
Hihi Ngai nĩ aiguaga mahoya 
ma andũ ehia?
Aca. Ndaiguga nĩ tondũ mehia 
mao nĩ mamwamũranĩtie
makatigithania na Ngai.
 
Ngai witũ-rĩ, etagaa arĩa mamwĩtĩkĩtie na nĩ mamũhoyaga amohere, oragani. Tondũ nĩ mahoyaga moherwo-rĩ, na magacoka magetuĩra cira atĩ o nĩ ehia-rĩ, metagarĩra Jesu acoke na akue rĩa kerĩ nĩ ũndũ wa mehia mao? Ũƅatithio wa Jesu na thakame yake nĩguo ũma wa ũhonokio.
Thĩinĩ wa 1 Petero 3:21, yugĩte atĩ ũƅatithio wa Jesu nĩyo ngerekano ya ũhonokio witũ. Jesu Kristo akuire o rĩmwe nĩguo ahonokie kĩrĩndĩ kuuma mehia-inĩ. Atheririe mehia mothe ma kĩrĩndĩ o ihinda rĩmwe rĩa kũigana na akĩriũka thutha wa thikũ ithatũ. Na rĩu aikaire gũoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai.
Jesu Kristo aƅatithirio o ihinda rĩmwe na agĩkua o ihinda rĩmwe Mũtharaƅa-inĩ, nĩguo atũhonokie kuuma mehia-inĩ, tene o na tene. Aƅatithirio nĩ Johana Mũƅatithania hĩndĩ ĩrĩa akinyirie mĩaka 30. Akuire o ihinda rĩmwe nĩguo atũhonokie kuuma mehia-inĩ ma kĩrĩndĩ. Ũũ ti kuuga atĩ cira nĩ wagĩtuanĩirũo wa mahinda mothe?
Angĩkorwo arĩa mena ũrutani mũhĩtanu mougaga atĩ o no ehia-rĩ, maraamwĩra oke gũkũ thĩ rĩa kerĩ na amƅwo rĩngĩ. Ũma nĩ atĩ, angĩgĩtũũraga o okagaa o hĩndĩ ĩrĩa mahoya moherwo.
Arĩa metĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho ngoro-inĩ ciao-rĩ nĩ mahonoketio kuuma mehia-inĩ tene na tene, na magatuĩka athingu, na nĩmagathiĩ Matu-inĩ kũamũkĩra irathimo cia Ngai na muoyo wa tene na tene. Mũndũ o wothe angĩcemania na mũndũ mũthingu no ahonokio na maĩ na Roho, na atuĩke ũmwe wa andũ arathime a Ngai. Mũndũ o wothe ũhoyaga ũhonokio wa ũthigu mƅere ya Ngai nĩ akarathimwo. 
Reke tũthome Isaia 1:18-20. “Rĩu-rĩ, gĩũkei tũcire; ũguo nĩguo Jehova ekuuga. O na harĩa mehia manyu matunĩhĩte ta gakarakũ-rĩ, nĩmagathera o ta ira; o na maatuĩka matunĩhĩte o ta thakame, nĩmagathera o ta guoya wa ng’ondu. Mũngĩnjigua na mũnjathĩkagĩre, nĩmũrĩrĩaga indo ciothe iria njega cia thĩ; no mũngĩrega mũcoke mũnemere-rĩ, mũkaninwo na rũhiũ rũa njora; nĩ ũndũ nĩ kanua ka Jehova kioga ũguo.” 
Ngai aratũĩra atĩ twathĩkĩĩra ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho-rĩ, nĩtũrĩrĩaga indo ciothe iria njega cia thĩ, no mũngĩrega mũcoke mũnemere-rĩ, mũkaninwo na rũhiũ rũa njora.
Ngai witũ akiuga, “Rĩu-rĩ, gĩũkei tũcire. Rekei twarie. Nĩ ũnyihĩirũo? Nĩ wagĩĩte ũthingu? Nĩ wĩyendete mũno? Nĩ ũremetwo nĩ kũhingia mathani? Ndũngĩĩka ũrĩa watho ũgĩĩte? Nĩũũĩ, no ndũngĩhota kũũhingagia? Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, gĩũke kũrĩ niĩ. O na harĩa mehia manyu matunĩhĩte ta gakarakũ-rĩ, nĩmagathera o ta ira; o na maatuĩka matunĩhĩte o ta thakame nĩmagathera o ta guoya wa ng’ondu.” Ũũ nĩ kuuga atĩ Ngai nĩahonoketie ehia na akamtua athingu.
Hĩndĩ ĩrĩa Ngai omƅire Adamu na Ηawa-rĩ, gũtiarĩ na mehia. No thutha wa ihinda inini, Shaitani agĩũka. Nake agĩkĩmageria nĩguo mage gũathĩkĩra kiugo kĩa Ngai, na agĩtũma andũ othe matuĩke ehia, nĩ tondũ nĩatũmire mehie. Shaitani agĩtũma mũndũ agwe mehia-inĩ. Kĩamƅĩrĩria Adamu na Ηawa matiarĩ ehia mƅere ya Ngai. Matũũraga na Ngai mũgũnda-inĩ wa Edeni. No rĩrĩ, nĩ matuĩkire ehia. Na rĩu Ngai nĩ aratũĩta. Rĩu-rĩ, gĩũkei tũcire. Rekei twarie! 
“Nĩ mehia maigana atĩa waneka gũkũ thĩ ĩno? Na nĩ mehia maigana atĩa ũkwĩhia nginya ũgakua?”
“Oii, Ngai. Nĩ ũndũ mũritũ kũaga kwĩhia. Tũtingĩhota gũtuĩka andũ atheru o na tũngĩĩrutanĩria atĩa?”
“Haya, na rĩu-rĩ, nĩ mehia maigana atĩa waneka nginyagia rĩu?” 
“Mwathani, ndingĩhota kũririkana moothe, no nĩ harĩ mamwe manini matangiuma meciria-inĩ makwa. No ũririkane hĩndĩ ĩrĩa? Nĩ ũramenya ũrĩa ndĩrenda kuuga….na nĩ kũrĩ hĩndĩ ĩrĩa ĩngĩ, nĩ ũramenya…”
Nake Ngai agakiuga, “Thiĩĩ o na mƅere na ũnjĩĩre. Ũgwĩciria atĩ no macio tu? Nĩ ũkũmenya maigana atĩa tiga o macio? No rĩrĩ, mehia marĩa mothe ũngĩririkana-rĩ, na mehia mothe marĩa ũtangĩririkana-rĩ, o na marĩa mothe ũgeka thutha-inĩ, nĩ ndamatheririe mothe, tene o na tene. No ti o maku tu, no nĩ nginya ma ciana ciaku, ciana cia ciana ciaku, gũthiĩ rũciaro-inĩ rwaku ruothe, mehia ma rĩo. Niĩ nĩ niĩ Ngai ũrĩa mũthingu. Nĩ ndatheririe mehia maku o ihinda rĩmwe rĩa kũigana.”
Ngai ũrĩa watheririe mehia mothe ma kĩrĩndĩ, kuuma o mehia ma Adamu nginya mehia ma mũndũ wa mũico gũkũ thĩ, nĩwe Alifa o na Omega, kĩamƅĩrĩria o na kĩrĩkĩro.
“Nĩ niĩ Mũhonokia na Ngai mwene hinya wothe.” 
“Nĩ ninĩ Jehova, Ngai ũihũirũo nĩ tha.”
“Nĩndĩiguagĩra mũndũ tha o ũrĩa ndenda kũiguĩrũo tha, na gũcaĩra ndĩĩcayagĩra o ũrĩa ndenda gũcaĩra.”
Tũngĩmũhoya atũiguĩre tha na tũkorwo tũrĩ na ũma Nake, Ngai no atũiguĩre tha. Ithe witũ endaga gũtũrathima ithuothe. Endaga tũtuĩke athingu ithuĩ ithuothe. Nĩũndũ wa kũenda Gwake na tha Ciake, endaga ithuothe tũtuĩke ciana ciake, thingu.
 
Ngai endaga twĩĩke atĩ thutha
wa gũciarũo rĩngĩ?
Endaga tũhunjie ũhoro-ũrĩa-
mwega thĩ yothe.
 
Endaga tũthere o ta ira. Jesu atherie mehia ma kĩrĩndĩ o ihinda rĩmwe rĩa kũigana na ũƅatithio Wake na thakame Yake. Angĩkorũo kanitha ndũngĩhota kũhonia thĩna wa mehia na mũtũrĩre wa etĩkia othe-rĩ, ũcio ndũngĩtwo kanitha wa ma wa Ngai.
Andũ mathiaga kũrĩ mũthĩnjĩri makamũĩra atĩrĩrĩ, “ndĩĩna mehia. Ngwĩĩka atĩa? Nĩ nderira na nĩ ndĩĩrirĩte maita maingĩ mũno, no mehia makwa matigana gũthira. Ndingĩhota gũthiĩ namƅere. Ndigwĩciria no hote gũthiĩ na mbere mũtũrĩre ũyũ wakwa wa ũndini.” Angĩkorwo mũthĩnjĩri ndangĩhota kũhe mũndũ ũcio macokio ma gũteithia mathĩĩna make-rĩ, mũthĩnjĩri ũcio ena ũrutani mũhĩtanu. Hihi ahota kuuga, “Nĩhaku. Thiĩĩ irĩma-inĩ ũkahoere kuo. Geria wĩhinge thikũ-40.”
Athĩnjĩri acio mena ũrutani mũhĩtanu na atongoria a ndini maihũrĩtwo nĩ thahu, ũũ atĩ matiũũĩ o na ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Matiũĩĩ kana mĩoyo yao ĩgathiĩ iherero rĩa mwaki kana Matu-inĩ. 
Atongoria acio matiagĩrĩire mƅere ya Ngai. Acio nĩ Akristiano a ũigĩrĩra na mena ũrutani mũhĩtanu. Monekaga naigũrũ ta metĩkĩtie Jesu, no ngoro ciao ciihũrĩĩte o mehia. Matitheretio mehia mao. Matingĩhunjia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho ũrĩa ũtheragia mehia moothe. Rekei tũage kũhenio nĩo. 
Tito 3:10-11 yugĩte ũhoro wa arĩa mena ũrutani mũhĩtanu, “Na ha ũhoro wa mũndũ wĩtĩkĩtie ũrutani mũhĩtanu-rĩ, warĩkia kũmũkaania hĩndĩ ya mƅere na ya kerĩ, regana nake: ũkĩmenyaga atĩ mũndũ ũrĩa ũtariĩ ũguo nĩ mũgariũkanu na akahĩtia, nake nĩ gwĩtuĩra etuĩrĩire cira atĩ nĩ mwĩhia.” Na nĩ tondũ wa gwĩtĩkia Jesu matarĩ aciare rĩngĩ, nĩ gwĩtuĩra metuagĩra cira atĩ nĩ ehia. Nĩ kũagĩra magagĩra kĩene na makarangĩrĩria ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, makiugaga atĩ o nĩ ehia, arĩa o no mathiire iherero-inĩ rĩa mwaki.
Acio nĩo mena ũrutani mũhĩtanu thĩinĩ wa Ũkristiano. Mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Jesu na arĩ na mehia nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu. Andũ mena ũrutani mũhĩtanu nĩ mũgarũ na Ngai. Ngai nĩ mũtheru. No o ti atheru. Arĩa metĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho nĩ matheretio mehia mao mothe. Na nĩ ũndũ ũcio-rĩ, mũndũ o wothe wĩtĩkĩtie Jesu no arĩ na mehia nĩ mũndũ wĩna ũrutani mũhĩtanu. No mũhaka tũikare haraya na arĩa marauga nĩ metĩkĩtie Ngai, no o na kũrĩ ũguo, o no ehia.
Rekei tũhunjie ũhoro-ũrĩa-mwega kũrĩ arĩa matarĩ maũigua na arĩa marenda gwĩtĩkia no matingĩhota tondũ matiũĩ. Rekei tũmateithie nĩguo maciarũo rĩngĩ. Rekei tũhũndũre arĩa maragiria ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho ũthiĩ na mƅere.
No mũhaka tũhunjie ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho thĩ yothe. Ameni! 
LIST Download FREE eBook & AudioBook