• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Ta tajore driaru ri `i 8: Endri Ole ri `i

[8-10] Anyaci Endri ‘a si! (Galatia 5:16-26, 6:6-18 ojo)

2021.05.04 26
(Galatia 5:16-26, 6:6-18 ojo)
“Ma ta jole rii di ‘i: Anyiba Endri komba anya lidri ‘a ta ni ni, ‘ausi anyoko vico ru dri ‘a vu ni ku. Adusi ta ama ru ‘a lele idele rii mgbimgbi ani ta Endri ‘a lele ri tro ‘aa, vua ta Endri ‘a lele idele rii mgbimgbi ani ta ‘baa lele idele ri tro ‘aa; ‘Ai dii eritruwasi ojabazi, di ‘a ehwi ni nyi ta nya lele idele ri ide kpe. Ki jo Endri ka anyi ji ni ‘i ri, okpo cara drii anyi dri iyo. Ta ‘baa idele ru si rii ka rete’de elo, bate, mi ingwe, asa ide ka, rubnaga enzo ri ru ka, ule ide ka, engwika o’jabazi, o’ja dika, avi ideka, anya, u’jaka, ranzuka, avi, androka, ovi unzi rii vua tazi ti tro; kole majo anyini ziniaga andrani ri ani di, ‘ba ta di ani ri ideka rii ohwiki Opi Rubanga dri iga ku. Ki ta Endri ‘a idele ama asi ga rii di ‘i le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka. Cara zi ta ‘di ga’di mgbe rii iyo. ‘Ba Kristo Yesu dri rii obaki ‘aia lidri ru dri rii odra ra ana le ti tro vua vico ru dri ti tro cidru. Endri ohwe amani lidri ra, Endri Ole ri si kole dubasi ombaki lidri amadri ri ‘a ta ni. Kole ecukiru ku, vua olu ama ‘i lofo anya tro ku vua avi koko ‘ba ‘ba lofo ku.”
“Ma’di inile lejo kristo ‘ba dri si ra rii kole duba kohwe ikonyi laponyi anidrii ikonyi jo. Unza anyi anya ngasi ku, ma’di zi alusa ka Rubanga inya’di kpe; ma’di ka ondo, ta ana sale ri lwa ‘au. Jo ma’di ka vico ru dri ‘a vu ni oko ‘au. Ka laka dra lwa ‘au, ki jo ma’di ka ta Endri dri ‘a vu ni oko ‘au ka laka lidri olure tadru ri lwa ‘au. Disidru ande ta loso ri ide ka si ku, jo ande ku saa lwajoadru ri keca ra. Disidru, saa amadri ‘a olure driso ‘aa rii kole ideki ta loso rii ‘ba cidru ni ki tema ‘ba olu ‘bazi ‘ai alua ri tro ri ni. Anyindre ofu ma sile anyini ma dri si nukuta gboro rii si ri ni! ‘Ba lekaa ‘ai ite’ka vua recuka ovi ‘ba vu dri ri dri si rii, ‘ai ondo ‘ba anyi urika ru olijo ri ‘i, ‘ausi anyesu dru icandi kuruce Kristo dri si ku. ‘Ba olile ra ri ‘ba isa ombaki cara ta ku, oleki oli dru anyi ra ‘ausidru ‘ai kecu dru ru anya ta ru dri ‘ai ka si. Ki Rubanga ole mani recule tazi si ni ku ki tete ma recu kuruce Opi Yesu Kristo dri si, leti ana kuruce dri si ta vudri rii odra. Jo ma’di oli ana ru ra oli ana ru kuru sa lejo iyo, lejo okpo rii recoka ma’di udi ri ‘i ‘i. ‘Ba lejo di ‘a vu okoka lidri ‘aidri ‘ia rii vua ‘ba Rubanga dri ni, egbwe vua kiza tro kolu ‘aini tadru, vua kolu Isaraile ni Rubanga dri ri ‘a dri ga. Ikojoadru ma’di zi kohwe mani icandi di ku, a’dusi elwe ma ru ri ite’de ma opigo Opi Yesu Kristo dri ‘i. Ma adrunzi, egbwe Opi Yesu Kristo dri kolu anye tro cidru. Amen.”

Amani aci’jo Endri ‘a 
kole amide adu?
Kolea amini vua amoko ofu loso 
pelere di ‘a vu ni ‘au.

Majugo Paulo osi ta Endri Ole ri idri ofu ana sile gaangwadru Galatia ‘ba ni ri iga. Galatia 5:13-14 ga ojo, “Ma andrunzi anyile ungwe anyi olule dri mgbo ‘a; ki oba drimgbo di kodu anya dri ni ‘ausi anyoko dru vico ru dri ‘a ta ni anya ta ni mbajo ni ku ra rii le anyidri koba anyikonyi anyi anyii lofo. Adusi cara cidru emuru cara alu tro: ‘Nyile nya wa’dezi ni kendre nya nyi leka ri ani.’” 
Leti ali si, lejo jole rii draa ama lari esuka ra vua ama drimgbo esuka enzi cidru di ‘a ama ofu loso pelere ndro di ‘aika si, kole hwa oduki drimgbo dii andra loso dru anini bajoadru amani olu’jo vico ru dri si ni ku, ki kolea dubasi amide ebu ‘ba cidru ni ofu loso di ‘ia le si. Kendre ondiku Rubanga ‘a lari hweka amani enzi cidru ‘a ri ani, ani ta esidi ca ri ‘i amani ofu loso ri nze’jo ‘i. Paulo isa ojo “Ki jo anyi anyi oci anyi anyi umwi kendre nyuhwa ani anyindre okpo, ‘ausini idra dru anyi anya ngasi ku” (Galatia 5:15).
 

Anyaci Endri ‘a si anyini ga’jo Endri Ole ri si ‘i

Galatia 5:16 ga Paulo ojo, “Ma ta jole rii di ‘i: Anyiba Endri komba anya lidri ‘a ta ni ni, ‘ausi anyoko vico ru dri ‘a vu ni ku.” Ana ciri ciri 22-26 ga ojo, “Ki ta Endri ‘a idele ama asi ga rii di ‘i le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka. Cara zi ta ‘di ga’di mgbe rii iyo. ‘Ba Kristo Yesu dri rii obaki ‘aia lidri ru dri rii odra ra ana le ti tro vua vico ru dri ti tro cidru. Endri ohwe amani lidri ra, Endri Ole ri si kole dubasi ombaki lidri amadri ri ‘a ta ni. Kole ecukiru ku, vua olu ama ‘i lofo anya tro ku vua avi koko ‘ba ‘ba lofo ku.”
Di ‘a, ta Paulo ‘a jole amani rii jo amaci Endri ‘a si, ama ‘oa Endri ri q’wa ‘au ‘i. Endri Ole ri ole ama ci Endri ‘a si. Ki sa dri amolu ru si. 
Ama dii oti ama ru si disidru ama ‘oa Endri dri rii hwe kpe. Ki tee ama bi olule Endri si ni ni sa, ovi ama olu ‘jo ri ecoru ku. Ledii ra tete ‘ba ofu loso pelere ndro di ‘ai ka ra ri ‘bati ‘a laku Endri Ole ri dri ri esu’jo wa rii ni ri ‘i, vua ‘aidii ‘ba ‘oa Endri dri ri hwe ka wa ri ‘i. 
Ki jo Bugu Ole ri kojoa amani kolea amaci Endri ‘a si, ehwi ani kolea ama nze ofu loso pelere ndro dii ‘au ‘ausini kobaa ‘ba ziti ri isa kaki lebe ‘aia enzi dri ri esu ra ‘i. Ki jo ama olu ofu loso pelere disi, ama ‘oa Endri dri ri hwe ra. Ovi zi si, ani ovi lidri ma’di dri ri eco ‘jo rii ku. Ki jo amaci ofu loso ani pelere di ‘ia si, ama ‘oa Endri rii hwe ra, adi ‘ai di ungwe ‘a le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka. ‘Oa Endri dri ri koba ama ‘baziti ri isa ikonyi ‘aini lebe ‘aia enzi dri ri esu’jo vua tro sa ‘aini lidri olure tadru ri isa esu’jo. 
 

Ta ru ‘a lele ri ideka koba ama ta Endri ‘a lele ri ide kpe

Paulo ojo, “Ta Endri ‘a lele idele rii mgbimgbi ani ta ‘baa lele idele ri tro ‘aa; ‘Ai dii eritruwasi ojabazi, di ‘a ehwi ni nyi ta nya lele idele ri ide kpe” (Galatia 5:17). Ki amala, ama ‘ba layu esu ka ra rii, ama ta ru ‘a lele ri esuka ta Endri ‘a lele ri tro kare aluga si, ta eridii tesa ovikiru ‘aia lofo ga ku. Ledi ‘a ehwini ‘ai ledia alu ka ate ama asiti ni igajo tri ni zikajo rii ako kpe ‘i. Endri ka ama dri du dui, ama asiti ga ‘i, koba ama ofu loso ri nze vua ama ebu Opi dri ri ide ‘ba ziti amgbu ri ikonyi ‘jo. Koba amasa amengwi ebu Endri dri idere ga okpo tro. Koba ama lari hwe ‘ba ziti ri ni ‘aia enzi ‘ni ‘a si ama ‘aini ofu loso pelere Rubanga dri di ete’de ka ‘au si. 
Ki leti zi si, urata ama ru dri rii onde mori amadri Endri dri ri ‘a mi ni ra di oba hwa aludisa ama aci Endri ‘a lekaa ri ani kpe. Dii oja olu’di tadru ovi aya’jo ru si ri ‘bati ‘a lofo ga ovi olu’jo Endri si ri tro ri ‘i. Ki ‘jo vico ru dri ri konde ma’di zi mi ra, mgbe lokudru tati ‘a asere ga ka ta ana ru ‘a lele ri ide ‘au. Ru ka ta lele ri ba ka ta Endri ‘a lele ri nde retu si ra. Kaki ‘ai le ‘aii lofo ku, karide dini rii ‘ausini amide dru ta ama lele rii ‘au ku si. 
Ki jodini ta ruledi ovi ayajo Endri si ri iga rii adu? Vua ta ‘ai Rubanga ‘a lele rii adu ta? Rubanga ojo amani ofu loso pelere di ‘a vu okoka oviru aci ka Endri si tro vi. Ohwe asi acijo Endri si rii ‘ba laku Endri Ole ri dri ri esuka ra ri ‘bati ni, ‘ausi kolu ki dru lidri Endri dri ri si si. Ra Rubanga ‘a jojoadru ama ‘a oa Endri drii ama acika Endri ‘a si ri si ‘au rii, ani cara okpo rere ru hwe’di ama cidru ni lari hwe’jo ‘ba ziti ri ni ama ofu loso pelere ndro di nzeka ‘ausi ri ‘i. Aci ka Endri ‘a si ‘a ehwi ni oluka lidri anzo hwe’di Rubanga ni ri si ‘i. 
Ki amani aci ‘jo Endri ‘a si, ati kole ama ‘i laku Endri Ole ri dri kpa. Kole atijoadru rii amigeni ofu loso pelere ndro Rubanga ‘a ehwele amani dii kpa jo ale Endri Ole ri kesi ama dri ga vua koko kolu ama asiti ga ni ra ‘i. Ki jo amigeni ofu loso rii ama asi cidru si, jo amesu lebe ama enzi dri rii ra ku ri ama lari esu ama enzi ni ‘a si ra, ehwi ani ama aci Endri ‘a si kpe. 
Endri ka amani vico hwe ofu loso pelere ri nzejo, ebu idejo Opi ni vua eku ejijo Rubanga ni. Vico ani di kenga asi vico retu tro ruhwe’di ndutudru Rubanga dri ri iga ani dii vico ruhwe’di ofu loso pelere ndro di nzejo vu ndutu dri ri ‘i. Vua tro sa kenga asiti du di a asi cidru si tee kodu ta ofu loso ri nzejo ingopi sa anidri ani ka ofu loso pelere ndro di nze ri iga. ‘Ba ofu loso pelerendro di ‘aika ra ri ‘bati vua laku Endri Ole ri dri ri esuka ra rii vua lebe ‘aia enzi dri ri esuka ra vua draa dini kaki aci Endri ‘a si rii ohweki ‘ai ‘aia ngasi ndutudru ofu loso rii nzere ga. Dii ‘aia dride endri dri esule bu ‘a ri ‘i. 
‘Ba laku Endri Ole ri dri ri ‘a olure ‘aia asiti ga ‘aa ri ‘bati kaki evu kaki aci Endri ‘a si ra, tee ‘jo vico ru dri ri kolu ‘aia ruga ‘aa sa ‘i adusi Endri Ole ri kolu ‘aia ru ga. Paulo ojo, “Anyaci Endri ‘a si.” Ta ana jole di ‘a ri ‘a ehwini kolea onzeki ofu loso pelere ndro ofu loso eyidri vua Endri dri Yesu ‘a ehwele dini ‘i ‘ausini adiki ‘baziti ri isa ikonyi ‘aini lebe ‘aia enzi dri esu’jo ra. 
Saa ziti si ama acire Endri ‘a si rii, amesu ‘a amaci ru si. Ta ru ‘a lele ri ‘bati ka oja di ama lidri ni ‘a ta Endri ‘a lele ri tro okposi, ki ta kolea ‘ba koni ote vua kondre ki anda anda rii ‘ba laku Endri dri ri esuka ra rii kole duba koluki lidri ‘aini aci’jo Endri Ole ri ‘ia si ri si. Tete amolu ama lidri ni ‘a lidri ga’di tutu Rubanga dri ri si war ii ledi si. Ki jo ‘ba laku Endri Ole ri dri ri esuka ra ri ‘bati koga ‘oa Endri dri rii ‘aia lidri ni ‘a mgbe, tati ‘a asere ga kaki udra ‘oa ta ru lele ri dri si ra. ‘Oa ‘aidri rii kodra wa vua sa te kiza dri ‘i. Disidru ka tesa enzo nze ovi anda esu amani olu’jo Endri Ole ri si ri iru ‘au. 
Ameri ojoru “Anyaci Endri ‘a si,” ki sa ama ziri ri kuraa “Ma di ide ingoni, ma hwa Endri Ole ri esu ma asiti ga kpe rii adu nga?” Ama amgbu ziti kuraa ama Endri Ole Rubanga dri ri ‘a ama akuka ni ndre kemu ka ‘jo ama dri mgbe ru si. Ki ani ledii ta ehwi erile mbi ri ‘i. Endri Ole ri ka amani vico hwe olu’jo ofu loso pelere ndro ofu loso eyidri Endri tro ri si. 
Saa ziti si nosi ama ni ‘a cuwidru kolu ama asiti ga ni ‘aa ki sa ama itiri ‘a kpe adsusi ama oluka ni ru si. ‘Ba ziti ri ka sa uraa ka odu ko ama asiti ga. Ai dii ‘ba Endri Ole ri esuka ra ki driso acika okpo ru dri si ri ‘bati ‘i. 
‘Ba ‘ai di ‘bati ka tete asi egbwe hwe ‘aia ru ni vua ebu ‘aia idele ri si kaki te lase ‘aia ru dri ri ide ni, ki tatio ‘a asere ga kaki icandi retugo ri esu ‘au ‘aia ta ‘aia ru ‘a lele ri ide ka ‘au si. Ki amala tee ‘ba laku Endri Ole ri dri ri esuka ra ri ‘bati isa kaki le ‘a ‘ai kole ta ‘aia ru ‘a lele ri ideka si, adusiku kaki uraa na ‘i ta ati ati sa ‘aa rule’di ma’di ni idele ri ‘i. Ki majo anyini ‘ba ‘ai hweka ‘aia ngasi ebu ru dri ri idere ga rii gbadru kaki engwi opigo ta ru ‘a lele ri dri ‘i. 
Opi ojo amani kole amolu kendre Endri ‘a lekaa ri ani. Di ‘a ehwini ebi ide ka ofu loso pelere ndro di si. Vua sa tro do kitedea kole amahwe ama ama ngasi ndutudru ebu idejo ofu loso peleresndro eyidri vua Endri dri di ni. Ranzojo ofu loso pelerendro di si vua olujo kendre ondi lidri Endri ‘a lele ri si. Kolea oluki ondi ledi ani nikaa di ovi olu’jo Endri ‘a ri ole amolu ingo ni ya si ‘i. Nyaci Endri ‘a si ya?
 

Ma’di laku Endri Ole ri dri ri esu’di kuru rii gba kaci Endri ‘a si wa ya? 

‘Ba cidru tile Endri si di kuru ri ‘bati oniki di ta acika Endri ‘a si ni di ‘a ehwi ni adu ya ni ku. Ledisi dru, oba ‘ba amgbu kobia Endri Ole ri esule ‘aia lekaa si vua kaki ‘bi ‘a mori ‘aidri ri ebule ovi ‘aidri ‘aia ngasi ri tro Endri Ole di esu’jo ‘au. Kaki uraa ra du ka Endri Ole ri esu’jo oviru ga ka Endri Ole ri tro vi.
Ledi si dru, jo laki ziti otraru kare ilegi dri ri iga ni, ma’di lini hwe’di ri klieg ere koba mgbe laki rutreka ri ‘bati kidoa owole ru Opi dri ri si. ‘Aii lofo mgbe ziti ri kidoa ta jole ti mgbi mgbi ri si kendre nyiraa gba oga ki Endri Ole ri si ani, ki ma’di alu sa, noisi ama lofo ga sa, ta ‘aia jole ri eri’di ote ani iyo. Ki sa mgbe ‘aia lofo ga ‘ba ziti ri kozo vuru ‘aia ru kido rondika. Ozi ori unzi ri ka ‘ai ica ni sa kaki raa ‘ai esu Endri Ole rii ‘au. Ki mgbe ‘jo ‘ba kuza ‘aisa kaki idoa uzale kaki joa, “Opi, Opi!” Kaki ru Opi dri ungwe, mindra ki ‘a kora vua kaki ‘aia dri ni di. Ta ani di ani dii vu amgbu si adi ungwe ‘a “laku Endri Ole ri ‘a ehwele ni ri ‘i.” 
Ma’di lejo nze’di rii ana agbo re laki rutraka ri ‘a dri ga rii kidoa ta jole ti mgbimgbi ri si, di koba mgbe ‘ba kidoa uzale oposi “Opi! Opi!” Ole ki ta ovi di ani dii ndro koleki ni kaki joa ‘ai ondre orobi ‘a hwe ta anda ri ni ‘jot a ego ri tro ote rii amvu Edeni dri ri ‘ia ra vua ‘ai ondre andrati Yesu dri ri isa saa ‘aia olujo ole ole ako nasi ra. Eriki ta ani di ‘a ehwi ni mbi rii ‘aia itirikaa ana oluka leti Endri Ole ri esu’jo rii si, ‘aini ga ‘jo anisi vua ‘aini aci’jo ani ‘a si. Ta amgbu unzi ‘aia idele rii etupa ta mbi ‘aia igenile lejo Rubanga dri ri iga vua Endri Ole ri iga.
“Anyaci Endri ‘a si.” Dii ta Rubanga ‘a jole ‘ba tile Endri si di ri ‘bati ni ri ‘i. Ehwi ani ta eku hwe’di ani ni ri ide ka. Paulo onze ta driba ta ru ‘a lele idele ri idri ‘oa Endri Ole ri dri ri tro ra. Ojo, “Ta Endri ‘a idele rii le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka” (Galatia 5:22-23). 
Ojo “acika Endri ‘a si” ehwi ani ofu loso pelere ndro di nzeka ‘ba ziti ri ari’jo ‘aia enzi ni ‘a ‘i. Ki jo amide dii ni, mgbe loku gba ama ‘oa Endri dri ri ‘a wa. Adusi ‘oa Endri dri rii le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka, vua ama ‘oa ani ledi ani ledi ‘a wa ni kesu amolu ofu loso pelere ledi ‘a lekaa ri ani ni kpa. Ki jo ma’di ka ebu ide ofu loso pelere di ni vua sa tro konzea ‘au vua oko azi sa ana lidri ni laka, ma’di di kolu lidri Endri dri ga di Endri Ole ri si ndru ri si ra. 
Kendre ‘oa Endri dri ri ‘a oluka, “loso” di ani ehwi ani kole ide ki ta loso ri ‘i. Vua trosa ehwi ani olu ka tesa anda si. Mbaka Oluka okpo anda si ni ta amai dele ofu loso ri ‘ia konyi hwe’jo andra loso ejijo ‘ba ziti ri ni ri ‘i. Ta loso rere vua ndedi ‘a Rubanga ‘ a andra ga rii ofu loso konyi tro di nzeka ‘ba ziti ri ikonyi ‘jo ‘i. Vua “asi egbwe” ni dii ehwi ani kiza ni anyiko ‘jo ‘baziti ri ‘bati si. Ma’di kiza tro ‘baziti ri ni rii ka ebu ide ‘ba ziti ri ni ofu loso di ‘ia asiti okpo si vua tesa kolu egbwe ‘a. Ideki ebu Endri si ndrejoadru lejo Opi ‘a ebu dri ri eko ra, anyile ebu driaru ri ideka, anyile ‘ba ziti ri isa ndro vua ta cidru ga anyolu ‘ai si. Ki tee jo ma’di zi kohwe ‘aini mori idejoadru rii ni sa, ma’di laku Endri Ole ri dri ri esu’di ra rii ebu cidru ana idele ri iga kidea ‘ai si paka ebu na kofu eko. Ma’di di ani dii tesa anda vua ka ana-ru ‘a ta mba wa. Oa Endri dri rii ana ru ga ‘aa. Ma’di alu alu Endri Ole ri ‘a olure asiti ‘a ru ‘aa ri kole duba kaci Endri ‘a lekaa ri ani. Ki jo kide di ani ku ri, hwa ka oa Endri dri ri ‘a kpe.
Nyisa nyi ‘oa Endri dri ri ‘a ra jo gba nyaci Endri ‘a si ‘i. Ki jo nyaci ‘aaru si ku, tati ‘a asere ga nyesu ‘a nyaci kendre nya ru ‘a lekaa ri ani. Bugu Ole ri ojo Galatia 5:19-21 ga, “Ta ‘baa idele ru si rii ka rete’de elo, bate, mi ingwe, asa ide ka, rubnaga enzo ri ru ka, ule ide ka, engwika o’jabazi, o’ja dika, avi ideka, anya, u’jaka, ranzuka, avi, androka, ovi unzi rii vua tazi ti tro; kole majo anyini ziniaga andrani ri ani di, ‘ba ta di ani ri ideka rii ohwiki Opi Rubanga dri iga ku.”
 

Ta ‘baa idele ru si ri ka rite’de elo

Ta ‘baa idele ru si ri ka rite’de elo. Ta atijoadru ru ‘a lele rii “bate,” ehwi ani ripaka ijoma le tro ovi mgbi mgbi ki esi’di ku ri iga. Erijoadru rii “mi ingwe.” Inajoadru rii “asa ide ka.” Isujoadru rii “Avi,” ehwi ani ta ‘bazi dri uraka avi dru koludru nyini ‘i. Toujoadru rii “rubanga enzo ri ru ka,” ehwi ani ta rubanga ku ri orika Rubanga dru. Aziajoadru rii “ule ide ka.” Tuderijoadru riis “avi.” Adusi jo ma’di Endri Ole ri esu’di kuru rii kolu kendre ru ‘a lekaa ri ani, ka hwa tazi ide kpe ra rii ka ana ‘baziti ri leka asi ‘a ovi ana olu’jo enzi ‘a ri si di ite’de ‘au. Arojoadru rii “uja ka.” Ehwi ani u’jaka ama ozi ti tro kusa ama familia ti tro. Vua ziti rii “avi, anya vua ta amgbu ru ‘a lele ri ‘bati tro.” ‘Ai dii cidru ta ite’de di ‘a ma’di kaci ana ru ‘a lekaa ri ani ri ‘i. 
Mundrijoadru rii “ranzuka.” Jo ma’di kolu tete ana ru ‘ a lekaa ri ani, ebu ekelezia dri ri ideka kengwi anini okpo vua tati ‘a asere ga mgbe ka ekelezia ni ebe ana ra si. Mudrialimbi alujoadru rii “ovi unzi rii.” Ma’di alu alu aci’di ru si rii hwa ide ta kendre ana lekaa ri ani ku. Ki lidri driaru rii mgbi oviru anda Rubanga dri ri ‘ lele ri tro ku di koba ma’di di ani di ka ofu loso pelere di ebe ra. Ovi unzi jole di ‘a di ‘a ehwi ni engaka lini ce Bugu Ole ri dri ri ‘ia si pi ‘i. Ma’di alu’di sa ‘ai tro lejo Rubanga dri ri iga vua sa tro aci’di Endri si rii keya kenga lejo Rubanga dri ri iga si pi ni kpe. “‘Ba leka asi ‘a, ‘ba dika, androka, ovi unzi rii, vua taziti tro” kpodru si ta ama ru ‘a idele ri ‘i. ‘Ba oluka ru si rii tesa tati ‘a asere ga kaki ta ledi ani ledi ide ‘au. Ledii ta Opi ‘a jojoadru, “Anyaci Endri ‘a si ri ‘i.” Ama, ‘ba tile Endri si dir ii, kole tesa amaci Endri ‘a si. 
‘Ba tile Endri si di kuru ri ‘bati dri tazi ‘aini idele wa ani iyo ra rii tesa asa kolu ‘aia asiti ga ni. Ledii saa cidru si sa ta badia kenziki dru dri “bate ‘a, mi ingwe ‘a, as aide ka ‘a, vua rubanga enzo ri rure ga ri ‘i.” ‘Ba ‘aidru ofu loso ri nzeka oca driso ‘ai tire Endri si di kuru rii tesa kaki ta “ojo dri ide ‘au” ‘ausini ‘ba ‘aia vu oko ka ri ‘bati koko dru ‘aia vu ni ‘au vua koke ki dru ‘aini silingi nza si. Kaki kare oru rere rii hwe ebu oru rere ri tro ‘ba silingi hweka tesa ekelezia ‘a nza ri ‘bati ni.
‘Ba oluka ru si ri ‘bati ka ‘aia “ba leka ‘asi ‘a” ni ite’de tau. Kaki ekelezia anzu dini ekpadru si, kaki recu dini ‘aidri ri si vua kaki ‘baziti dini zi ‘a ri la kendre ‘ai ‘ba lini Rubanga dri ri ecoka mgbi ri ‘i ani kaki joa ‘ba dini ziti ri ‘ia rii. “Ta oca ‘aini ku, avi ‘ba, kaki uja ‘ba tro nya nya, anya, guluvo, lini ‘aidri mbi, kaki ‘ba ule asi ‘a” dii kpo ta ‘ba tile Endri si di kuru ri ‘bati ‘a asiti ga ri ‘i. Amasa ama ‘ai ‘ba ri ni sa ondiku kolu di ani jo tete ama olu ru ‘a lekaa ri ani ‘i.
 

Endri Koba Kristo ‘ba tile Endri si di ri ‘bati ka ‘oa Endri dri ri ‘a ‘au

‘Ba cidru tile Endri si di rii kolea koluki ebu idele ofu loso pelere ri nze’jo. Kendre Opi ‘a vu ni koka adute ‘a ateka amani ku ri ani, anyiba ideki ebu ofu loso pelere di dri ri ni ama vu ka ekelezia Rubanga dri ri ‘ia si. Kolea tesa ilegiki kare alu ga vua ohwe ki ama ama ngasi ndutudru mori ama dri ri si olule kendre ma’di aci’di ofu loso pelere Endri dri disi ri ani. ‘Ba oluka Endri si ri ‘bati kaki olu ‘aini ofu loso eyidri Endri tro rii nze’jo. Ovi zi si, ayaka ru ‘a lekaa ri ani ‘a ehwi ni ama oluka gba ama ngasi ‘i ki ayaka Endri si ‘a ehwi ni ebu ideka Endri ziti ‘baziti ri dri ni lari hwe’jo ‘i. Kristo ‘ba tile Endri si di ki oluka lidri ovi ani pelere ledi si rii amgbu. Kaki ‘aia lidri ni ase ‘baziti ri ni olu’jo loso. Amala dria dinisa ‘ba weli vu ndutu dri lejo ofu loso lokugo di dri ri erika kuru rii amgbu. Ovidru ‘ba amadri oluka Africa ‘a vua Asia ‘a ri ‘bati ‘i. Ale ‘ba cidru oluka Europe ‘a ri ‘bati ‘ba oluka America ‘a ri tro cidru ndrole ‘ba oluka runya lele ku ri iga ri ‘bati ‘i. Ama le amadri ri ite’de ‘aini ama ofu loso eyidri ri ite’de ka ‘aini ofu loso Endri dri ri tro si. 
Kole duba aciki Endri ‘a si. Cara zi alusa tadi ga’di mgbe ani iyo. “Ta Endri ‘a idele rii le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka” . Cara zi tadi gadi mgbe ani iyo” (Galatia 5:22-23). Cara zi ta di gadi mgbe ani kolu ‘aa ya? Iyo. Dii cara Endri kole ama cidru kigeni ri ‘i. Paulo ojo amani kole amaci Endri ‘a si. Kendre ondiku ama Opi ‘a ana lidri ni azika ama enzi ‘ba ri si ri ani, kole amasa onzeki ofu loso rii ‘ba ziti ni. ‘Ba ziti ri ikonyi ka ‘aia enzi ni ‘a si ni acika Endri si ‘i. Kole duba aciki Endri ‘a si. 
Paulo ojo Galatia 5:24-26 ga, “Ba Kristo Yesu dri rii o’baki ‘aia lidri ru dri ‘i odra ra ana le ti tro vua vico ru dri tro cidru. Ki jo ama olu Endri ‘a, kole aciki Endri ‘a si. Endri ohwe amani lidri ra Endri Ole ri si kole dubasi ombaki lidri amadri ‘a ta ni kole ecukiru ku, vua olu ama ‘i lofo anya tro ku vua avi koko ‘ba ‘ba lofo ku.” Kolea tesa amide ebu endri egweka di ri ‘bati ni ‘jo ale oluka Endri si ni ra ‘i. Kole ideki ebu Endri dri rii ‘au vua aciki ani ‘a si. Endri Ole Rubanga ‘a ehwele amani dii koba ama olu Yesu Kristo ti tro kare alu ga asiti amadri ri iga ‘i. Endri Ole rii Opi le dri ‘i. Rubanga ka ama ebu kendre mutukari ana le dri ri ani.
Paulo ojo, “Ba Kristo Yesu dri rii o’baki ‘aia lidri ru dri ‘i odra ra ana le ti tro vua vico ru dri tro cidru” (Galatia 5:24). Vua tro sa ojo ‘ba tile di Endri si rii odraki Yesu Kristo ti tro kare alu ga. ‘Ba gbadru tile Endri si di rii ati ati eze sa odraki Yesu ti tro kare alu ga. Ama eralea kpe, ki kumbe adra Yesu Kristo ti tro kare alu ga ana drare kuruce dri si ama enzi ni uhwe’jo ri ‘i. Ovi zi si, lejo ehwi ce jole Yesu Kristo eparu Kuruce dri ‘a ehwi ni nyi ‘i vua ma ‘i eparu kuruce dri anetro kare aluga. Dra driaru rii dra amadri ‘i vua onzika anidri ri omba ta ete’di ‘a dri luci ako amonzira ri ite’dejo. Nyi ‘i vua ma ‘i adi olu vua adi dra ama ‘ai Yesu Kristo ni ru ri si ‘ai si. 
Kole duba amadri ‘ai kolu ‘aa. ‘Ai amadri ri koba amaci Endri si. Rubanga ohwe amani okpo aci’jo Endri si rii ‘au. Disidru, ama cidru lebe esuka ama enzi ‘ni ‘a ra ri ‘bati kolea aciki Endri si. ‘Ba laku Endri Ole ri dri ri esuka ra ri ‘bati kolea kanzoki ru okpo si ‘aia ‘a enzi ‘a rebeka ra si ra rii kohweki ‘ai aia ngasi ndutudru ofu loso lari dri rii nzere ga ‘ba egweka di ri ‘bati ni. Ki tee jo ma’di kesu lebe ana enzi dri rii ra vua kotiru Endri si di ra sa, ka ranzu ekelezi Opi dri ri tro ra vua komaa sa ebu idele Opi ni kpe jo kolu vico ana ru dri si ‘i. Kolea ru anyetro cidru kolu ofu loso eyidri vua Endri dri ri si paka ama Opi Yesu Kristo ‘a engwijo ri inga.
 

Hwa ecuru ku ra rii anyolu lidri ga’di Endri Ole ri si ndru ri si

Paulo ojo, “Ecukiru ku, vua olu ama ‘i lofo anya tro ku vua avi koko ‘ba ‘ba lofo ku.” Recuka ni adu? Ani oluka ru ‘a lekaa ri ani ‘i. ‘Ba draa dinisa oluka ‘aia lekaa ri ani vudri di ‘a si rii amgbu. ‘Ba amgbu ka silingi utra, mgbe kate ‘aini rizajo ra, kaki mgbe loso vu di ‘a dri ga ri le ‘au disidru kaki olu lidri dria ri si. Ta anda alusa di ‘ia iyo, vua ‘jo saa eya eca ni kaki rivolo vua kaki egwe ra. Ledii ra ‘ba ayaka ru sir ii ‘ai ungwejo ‘ba recuka ri ‘bati ‘i ri ‘i. Ki amala tee ‘ba kolu limi nza tro sa, gba egbwe ndutudru rii lidri ate’di tri ri tro ‘aia asiti ga ‘aa ‘a? Ta gba ru ‘a idele ri keya kegwe ra. Ta vudri rii gbadru endri ‘bazi ti dri ri ni konyi ako konyia kolu tete ‘aa rii ma’di ni ana ngasi ana ru ni . Bugu Ole ri ojo, “Ma’di ta ce ide’di wa rii alu, ki draa’ba inyairu ‘ba ‘oe ubi, ki ma’di ta ide’di anda nakaa ako ri isa alu, ki ka ‘ba dri se ta ako ga” (Lejo Ehwi 11:24). ‘Ba tile Endri si di kuru ri ‘bati kaki lea ‘ai kesu silingi tere tere dru. Amala ta cidru vudri ri ‘a oluka ta cidru ‘aia lele ri ‘i si, kare angwa eberu ‘aia ‘a ga tileadru sa nga ndrejo ‘bazi ‘a dri ga kuru. Ledii ra ‘aia tete nga ndre jo ‘aia dri ga vua ‘aia ebu ide ‘jo ‘aini ‘aia ngasi ri ‘i. Ki ojoru Bugu Ole ri ‘ia ma’di ta anda ri ide’di wa rii tete alu, kit a ana idele ri koba anyengwi ta ako. ‘Ba amgbu kolu lecuma ru dri si, ki ta ana idele ri oviru vi oviru kendre dri oc ka nyaraga adrajo ri tro vua tati ‘a asere ga ana nyi dika kpo ri ani. Ta dii cidru si ta lemu ‘a ejile ri ‘i.
 

Ba lekaa vico Endri dri ‘a vu ni oko ka ‘au ri ‘i

Paulo ole ani kolu lidri Endri dri si. Vua oko ide ra. Vua ite’de amani sa olule ani ani lejo Rubanga dri si. Ojo Galatia 6:6-10 ga, “Ma’di inile lejo kristo ‘ba dri si ra rii kole duba kohwe ikonyi laponyi anidrii ikonyi jo. Unza anyi anya ngasi ku, ma’di zi alusa ka Rubanga inya’di kpe; ma’di ka ondo, ta ana sale ri lwa ‘au. Jo ma’di ka vico ru dri ‘a vu ni oko ‘au. Ka laka dra lwa ‘au, ki jo ma’di ka ta Endri dri ‘a vu ni oko ‘au ka laka lidri olure tadru ri lwa ‘au. Disidru ande ta loso ri ide ka si ku, jo ande ku saa lwajoadru ri keca ra. Disidru, saa amadri ‘a olure driso ‘aa rii kole ideki ta loso rii ‘ba cidru ni ki tema ‘ba olu ‘bazi ‘ai alua ri tro ri ni.’’ 
Paulo ohwe cara ‘ba cidru lejo Rubanga dri ri nika ote ri ni ojo kolea kami ki ta cidru loso ‘aidri ‘aa rii laponyia ‘aidri ri tro. Ta ana jole “ta loso ri ‘i” ni di ‘a ehwi ni ta anzo hwe’di Opi ni ani ni endri egweka di ri ni lari hwejo vua ani ni ‘bajoadru ‘aini vujo Endri si ‘aia ofu loso ri nzeka si ri ‘i. Disidru ‘ba tile Endri si dir ii kolea kemukiru ‘ba acika Endri si ri tro alu vua kole ‘aia uje koviru vi, kolekiru ndro vua koluki baba ebu idele lamgba alua ri ‘ia ri si. 
“Ta cidru loso anyidri rii kole anyanzu laponyia anyi dri ri ‘bati tro.” Ta loso ri ‘a ehwi ni lari hweka ‘baziti enzi ‘ba ri ni ‘aia enzi ni ‘a si ovi ‘ai eji jo ekelezia ‘a ri si. Paulo ojo amani kolea amide ta cidru uje alu si, ilegi alua ri si vua saa nza hwele lejo Rubanga dri ri lajo ri si. Kole ideki ebu Rubanga dri rii kare alu ga. Paulo ojo, “Unza anyi anya ngasi ku, ma’di zi ka hwa alusa Rubanga inya’di kpe; ma’di alu alu ka ta ana sale ri lwa ‘au.” Di ‘a, “inya’di ka” ni di ‘a ehwi ni “uluka kusa ta ujoka nyadru.” Disi “Unza anyi anya ngasi ku, ma’di zi ka hwa alusa Rubanga inyadi kpe” ehwi ani uluka kusa ujoka nyadru Rubanga ‘a ru ga. Ta ani ledi oba, kole ma’di alu alu kodu lejo Rubanga dri rii epe ni ku, vua sa tro kindri ovi ana lele ri si ni ku vua koga geni baka ‘aia dri ga ni kuPaulo ojo, “Ma’di ka ondi, ta ana sale ri lwa ‘au.” Di ‘a ehwi ni ma’di alu alu ta ru ‘a lele ri sa di ‘au rii ka laka dra lwa ‘au, ki ma’di ta Endri dri ri sa’di ‘au ri le ka laka lidri olure tadru ri lwa ‘au. 
Di ‘a ehwi ni ‘jo ama olu ofu loso eyi dri vua Endri dri ri si ama laka aduta lwa ‘au? Ama lidri olure tadru ri esu ra vua ama lari sa esu ama enzi ni ‘a si ra. Ama ‘oa Endri ri ‘a wa rii ama ‘ba ziti ri ‘a dri se ka ‘aisa ‘aini laku esuka ‘aia enzi ‘a dri ga si vua ‘aia lidri olure tadru ri esuka tutu Rubanga dri ri si si. 
Ki ‘ba oluka ‘aia ru iza si ri si ri le? Kaki laka mberu lwa ‘au tazi di iyo ra rii tati ‘a asere ga kaki dra lwa ‘au. Dra ‘aidri ri ivu ta eberu ‘aidri alusa ku. Oti ‘ba ekoki ta dri ‘a alusa kuru vua kaki ngwi oji ki ta dri alusa ku. 
Kesu kikonyi ‘ba ziti rii ‘ai ni lari esu ‘jo ‘aia enzi ‘a dri ga si ra, kaki ‘oa Endri dri ri lwa ra vua kaki lidri olure tadru ri esu ra. Ki jo kaci andraga vico ana ru dri tro, kaci andraga mberu lwaka laka tro ‘au. Vua ka laka alu lwa ‘au vua koko ka alu na hwe ‘ba ziti ri ni sa ra. Ki, Paulo le, ana ta nika ovi cidru olu’jo Endri si ri idri ote si, 
Ohwe amani ra ‘ausini amaci dru vico ru dri si ku. 
“Vua hwa lusa andeki ta loso ri ideka si ku, adusi jo ande ku saa lwajoadru ri keca ra.” Paulo ni tiluza Rubanga dri aya’di Endri ‘a si ri ‘i. ‘Jo ‘ba amgbu ondre ana ayaka Endri si ni Bugu Ole ri ‘ia ni, kaki uraa mgbe Endri Ole ri ohwe ani ni cara gbo ovidru, “Paulo ni, ya ‘jo lejo dri vua ani ni ma’di zi esu ‘jo” kusa “Kole anyebe ma’di di ‘a vu ni ra.” Ki ta dii ce ku. 
Aci Endri ‘a si ana ofu loso lari dri ri nzeka endri ‘baziti ri dri ari’jo si. Paulo oko ide ebu Opi ni ana remuka ‘baziti acika Endri si ri ‘bati tro alu si. Kristo ‘ba lofo, ‘ba ziti aya ka ovi Endri ‘a lele ri si ku rii amgbu ra rii kaki aci kendre vico ‘aia ru dri ‘a lele ri ani. ‘Aiki Paulo ni kuru ra rii udaki ani uda vuasa tro kaki ta onze ana ru ga unzi. Paulo ojo hwa alusa ani ole tazi ‘ba ta ujoka unzi kusa ojadika maju Yesu Kristo dri ri dri ku. 
Ki jo ile acika Endri ‘a si ni ra, kole duba nyolu ofu loso ri ‘a lekaa ri ani. ‘Ba ru olile ra ri ‘bati idoki sikia Paulo ni ru. Galatia 5:11 ga ojoru, “Ma ‘drunzi, jo male, ma driasa ta nze rulika ‘a loso ni dri, adi mani icandi hwe adusi? Jo dini ma kuruce Kristo dri nzeka eji icandi ku.” ‘Ba ru olile ra ri ‘bati ‘ai ‘ba okpo baka ovi ru olujo ri iga ri ‘i, kaki joa, “Tee ‘jo ma’di ani kotiru ‘ai si Yesu ni ‘a di sa, duba ru ani koliru ra. Adusi jo oli ana ru ‘a eni edri rii kuru, karuni ani Rubanga ‘a Ngwaapi ‘i ku.” ‘Ba di ka sikia eji ma’di di ani di iru adu si? Paulo igeni layu tutu tro lidri olure tadru ri hwe’di rii kenga ondiku ‘ai Yesu ‘a batisimu ni dri ri iga ana ari kuruce dri ri tro. Ondi dii ta ana nzele ri ‘i. ‘Ai badia ‘ba kengwi anda rii kenga anda nire ga vua nzerea ga. Paulo odu anda eyidri Endri tro dii olule ta gba okpo rere rii dru ra. Igeni ‘ba anda nika ote ri ‘bati kaki aci Endri ‘a si ra vua ru lika ‘a konyi isa koe ‘aini iyo. 
Dii ondiku ta ana nzele ri ‘i. Ki ‘ba ru lile ra ri ‘bati kuraa ‘aidri rulika ra ni ani ovi alu tende ma’di ni lari esu’jo wa ri ‘i. Adusiku, ofu loso zi mgbi kovu driso Rubanga ‘a ehwele rii ra na iyo disidru kolea inzaki tazi driaru ku vua oduki tazi sa laka ku. Paulo’a acire Endri ‘a si rii, ana Yudei ‘ba ‘bazi ogaki ani mgbe vuasa tro ejiki sikia ana ru ga retu. “Ba lekaa ai eteka vua recuka ovi ‘ba vudri ri dri si rii, ai ondi ‘ba anyi urika ru oli’jo ri ‘i, ‘ausi anyesu dru icandi kuruce Kristo dri si ku. ‘Ba olile ra ri ‘ba isa ombaki cara ta ku, oleki oli dru anyi ra ‘ausidru ai kecu dru ru anya ta ru dri ‘aika ra si. Male mangasi ma recu te kuruce ama Opi Yesu Kristo dri si,leti ana kuruce dri si ta cidru vudri ri odra mani ra. Ki Yesu Kristo ni ‘a jo ma’di oli ana ru ra nosi oli ana ru kuru sa lejo laka iyo, lejo okpo rii recoka ma’di u’di ri ‘i ‘i” (Galatia 6:12-15). Ki Paulo ojo ‘ba rulika ra ri ‘bati ni, “Ba lekaa ai eteka vua recuka ovi ‘ba vudri ri dri si rii, ai ondi ‘ba anyi urika ru oli’jo ri ‘i, ‘ausi anyesu dru icandi kuruce Kristo dri si ku.”
Paulo ojo ‘ba ayaka vico ‘aia ru dri si ri ‘bati ‘ba ego ri ‘bati ‘i. Kaki aci vico ‘aia ru dri si ta ‘aia idele ri si vua ‘ba ‘ai ani rii ekpadru. Ki sa mgbe Paulo oba ‘aia ti leci ‘aitro ri omba di. Paulo ojo, “Rubanga oga mani recuka mgbe ‘ausi mecuru dru tete kuruce Opi Yesu Kristo dri si si.” Yesu Kristo esu batisimu Yoana Batisita dri enzi cidru vudri ri du ‘jo vua oko odra kuruce dri lari hwe’jo Paulo ni laki amgbu Opi Rubanga ‘a eyale ungwele ri ‘bati tro cidru. Paulo ojo, “Leti Yesu Kristo ‘a kuruce dri si ta cidru vudri rii odra mani ra, vua masa adra ta vudri ri ni ra. Adusi Kristo Yesu ni ‘a ‘jo ma’di oli ana ru ra nosi oli ana ru kuru sa le’jo laka iyo, le’jo pko rere rii recoka ma’di u’di ri ‘i ‘i.” Paulo ni, ma’di dra’di vu di ni ra dii, olu lidri rii Yesu Kristo si. Lokudru gba adra Yesu Kristo ni ‘a ra. Ki saa ziti si ama anda di igwe dri ‘a ra. Kole draa ‘ai ki. Adusi ‘jo ‘ai amadri rii anda di ‘a dri ga iyo, 
vico vu di dri ri ka lumbe hwe amani ama familia ti tro kare alu ga ci, vua di ka amani goga hwe aci’jo Opi ni ‘a kpe. Iza ama ru dri rii a’wi ako di oba ama familia ti isa kaki ama ni goga hwe aci’jo Opi ni ‘a si ni kpe. Tete ma’di konyi hwe’di amani wa rii Opi ‘i. Ki draale adra vu di ni ra. Kuri gba ma’di dra’di ra ri ka laki ziti di ‘a ri ikonyi ta ziti rule’di vudri ri si ingoni? ‘Ba draka vudri di ‘a ri ‘bati ojiki hwa alusa tazi dri ‘a kuru. Ki Yesu le onzi ra. Onzika anidri ri ohwe amani oti udi badia amaci lidri endri dri ri si wa rii ni. Di ‘a ebu udi rii amani idele ‘aa, familia udi rii, vua urata udi ri ‘i. Ama ‘ba tile Endri si di ri ‘bati ‘i. Ama, kendre asikari ‘bu dri ri ani, ebu amadri rii lejo Rubanga dri ri nze ka. Paulo ojo ani ma’di konyi hwe’di ‘ba ziti ri ni lari esu’jo ebu ‘aia idele ru si ri si rii ku ki ana ovi Endri dri ri ebuka ‘aini ‘au si ri ‘i. Ojo ani odra ra ki ani emu ani otiru Endri si di vule vule ni Yesu Kristo ni ‘a. Anyiba ‘ba sa oluki ‘ba alua evuka ‘ai amadri ri si ta ledi ani ledi joka lidri amadri ri iga ‘au ri ‘bati ‘i. 
Paulo ojo Galatia 6:17-18 ga, “Ikojoadru ma’di zi kohwe mani icandi di ku, a’dusi elwe ma ru rii ite’de ma opigo Opi Yesu dri ‘i. Ma ‘adrunzi, egbwe ama Opi Yesu Kristo dri kolu anyetro cidru. Amen.” Paulo ni ru elwe Opi Yesu dri ‘aa. Oba asi loso ana ru dri iga anini aci’jo Endri si Opi ‘a andraga ‘i ni kuru. Vuasa osi kuru, kendre ondi ana ndrekaa ana mi si kuru ri ani. Ki ofu ciri ciri cidru Paulo ‘a usile ri ‘ia ma’di ana aci ‘bazi ri ‘a ru ka ru si tesa ra ana lejo Rubanga dri ri ‘a driba enzere ri ‘i ovidru Tito ‘i. Amala tee kolu ru si aw’i ako sa, asiti ani egbwe rere acirega Endri si ‘i disidru ojo, “Jo ama ru gba ri kodra ra sa,ki ru sa ama endri ‘a lidri koji rinza si o’du cidru si” (ofu erijoadru Korinto ‘ba ni rii 4:16). 
Paulo ohwe amani ra ojo kolea amolu ‘ba ovi acika Endri si ri ‘i. Vuatrosa ojo, “Acika Endri si ‘a ehwi ni ebu ideka ofu loso ri ni.” Kole ru nyetro ora dri ‘a ci rii di lejo ehwi jole ayaka Endri ‘a si di ‘a ehwi ni adu ya ‘i. Kolea ondruki lidri dra’di wa rii ‘au ku ra rii ideki ebu ofu loso ri ni. Anyiba aciki Endri ‘a si lidri amadri ri ‘a a ni ru. 
Ki draa ama ofu loso eyidri ri ‘aika ofu loso Endri dri ri tro ra si, Endri gba loku rii ama asiti ga ‘aa. Rubanga ka gbadru ama eri ra jo ama ilegi kendre ofu loso ri ‘a lekaa ri ani ‘i. ‘Oa Endri dri ri ‘a ka ‘a ehwi ni aci ka Endri ‘a si endri ziti ri ari jo ‘i. Nyi ‘oa Endri dri, ungwele le, anzo, asi egbwe, asi anyu, oluka egbwe, loso, ‘ai ta mbaka lidri loso rii vua ru- ta mbaka ledi ‘bati ‘a ra jo gba loku loku nyaci Endri ‘a si vua nyi ebu ide ofu loso ri ni ‘i. Amani ofu loso eyidri Endri tro ri nzejo, kole amicandi ru, ama mi ta wa, amolu kiza tro, vua amide ‘ba egweka di ri ‘bati ni loso. 
‘Oa Endri dri ri ki’doa ‘a le ‘ba ebu ideka endri egweka di ri ikonyi’jo ri ‘bati ‘a asiti ga ‘aia ofu loso ‘badia ‘ba di ka laku Endri Ole ri dri ri esu wa rii nzeka ‘aini ‘au si. Dii ta cidru rule’di ma’di ni ‘oa Endri dri ri ‘a ‘jo wa vua anini acijo Endri ‘a si wa ri ‘i.