• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Ũndũ wa 5 : Uumbũri Wa Mehia Ũrĩa Wagĩrĩire

[5-1] Ũrĩa Twagĩrĩirũo nĩ Kuumbũra Mehia na Njĩra ya Ma na Nginyanĩru (1 Johana 1:9)

2021.05.04 160
(1 Johana 1:9)
“Twakiumbũra mehia maitũ, we nĩ mwĩhokeku, o na nĩ mũthingu, agatuohera mehia maitũ, na agatũtheria tũgathirũo nĩ maũndũ marĩa mothe matarĩ ma ũthingu.”
 

ŨHORO-ŨRĨA-MWEGA WA THAKAME TU NĨ NUTHU YA ŨHORO-ŨRĨA-MWEGA
 
Hihi no tũtonye ũthamaki-inĩ wa 
matu-inĩ na ũhoro-ũrĩa-mwega 
o wa thakame ika tu?
Aca. No mũhaka twĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-
mwega mũkinyanĩru 
(ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho).
 
1 Johana 1:9 ĩhũthĩkaga o kũrĩ aria athingu tu. Mũndũ mwĩhia, ũcio ũtarĩ mũkũũre angĩgeria gũtheria mehia make ma o mũthenya na ciugo cia gĩcunjĩ gĩkĩ na kuumbũra mahĩtia make, mehia make matingĩtherio. Nĩ ũrona ũrĩa ndĩrouga haha? Gĩcunjĩ gĩkĩ kĩa mandĩko gĩtiraruta wĩra harĩ ehia aria matarĩ aciare rĩngĩ.
Kũrĩ na andũ aingĩ mũno thĩ ĩno matarĩ aciare rĩngĩ, no moyaga gĩcunjĩ gĩkĩ kĩa 1 Johana mũrango 1 na makahoya na makerira mehia mao marĩ na kĩrĩgĩro gĩa kuoherũo. 
No rĩrĩ, mũndũ ũtarĩ mũciare rĩngĩ no akũũrũo biũ nĩ mahoya make ma kumbũũra? Ũyũ nĩ ũndũ wa bata twagĩrĩirũo nĩ kũũrũmbũia na gũtheria mbere ya gũthiĩ na mbere.
Ũtanathoma 1 Johana-rĩ, nĩ wagĩrĩirũo nĩ gũtua cira wa mũtũmwo Johana kana arĩ mũthingu, kana arĩ mwĩhia. Reke ngũrie kĩũria gĩkĩ. Hihi mũtũmwo Johana arĩ mũndũ mũthingu waciarĩtwo rĩngĩ na ũndũ wa gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, kana arĩ mũndũ mwĩhia?
Angĩkorwo ũkuga mũtũmwo Johana arĩ mũndũ mwĩhia-rĩ, kũringana na kĩrĩkanĩro-rĩ, wĩtĩkio waku nĩmũhĩtanu. Angĩkorwo mũtũmwo Johana arĩ mũndũ mũthingu, na mũciare rĩngĩ kuuma hĩndĩ ĩrĩa etĩkirie Jesu-rĩ, nĩgũkĩonekana wega atĩ wĩtĩkio wake warĩ na ngũrani na waku. No mũhaka ũkorwo ũrĩ na wĩtĩkio ta wa mũtũmwo Johana. 
Reke ngũrie kĩũria kĩngĩ. Mũtũmwo Johana andĩkagĩra marua andũ athingu kana andĩkagĩra ehia? Mũtũmwo Johana andĩkagĩra andũ athingu marua. 
Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, andũ ehia matarĩ aciare rĩngĩ-rĩ, mangĩĩhũthĩra ciugo cia 1 Johana 1:8-9 harĩ o ene-rĩ, angĩkorwo arĩ mahĩtia. Angĩkorwo no ũtuĩke mũthingu-rĩ, umbũra mehia maku mbere ya Ngai na wĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Na Mwathani nĩ egũgũtheria mehia maku mothe na ũhoro-ũrĩa-mwega o ũcio watheririe mehia mothe ma kĩrĩndĩ.
 Wĩtĩkio wa mũtũmwo Johana watariĩ ũũ. Thĩinĩ wa 1 Johana mũrango wa 5 augĩte aarĩ na wĩtĩkio wa, “maĩ, thakame, na Roho.” Hihi nĩwĩtĩkĩtie Jesu Kristo ũcio wokire na maĩ, na thakame, na Roho? Wĩtĩkĩtie Jesu wokire o na Mũtharaba tu, kana na ũbatithio wake, na thakame yake, na Roho? 
Hihi no ũtonye ũthamaki-inĩ wa Matu-inĩ na wĩtĩkio wa ũhoro-ũrĩa-mwega wa thakame ĩrĩ iki? Angĩkorwo wĩtĩkio waku nĩ wa ũhoro-ũrĩa-mwega wa thakame ya Mũtharaba-inĩ ĩrĩ iki tu-rĩ, we ũũĩ o nuthu ya ũhoro-ũrĩa-mwega. Angĩkorwo wĩtĩkĩtie o thakame ya Mũtharaba-inĩ ĩrĩ iki tu-rĩ, hatarĩ nan ganja nĩkĩo wĩkoraga ũkĩhoya mahoya ma kũrekerwo o mũthenya. No kũhoteke atĩ wĩtĩkĩtie atĩ mehia maku no matherio na njĩra hũthu ya mahoya ma kwĩrira.
Hihi mehia maku no matherio wetĩkia o thakame ya Mũtharaba-inĩ ĩrĩ iki, kwĩrira na kũhoya mahoya ma kuoherũo mehia ma o mũthenya? Angĩkorwo ũrĩ ũmwe wa andũ aya-rĩ, gũkĩrĩ ũguo-rĩ, mehia maku magũikara o ngoro-inĩ yaku nĩ tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩtheria mehia make na wĩtĩkio wa thakame ya Mũtharaba-inĩ ĩrĩ iki, o na kana kũhoya mahoya ma kuoherũo mehia ma o mũthenya. Angĩkorwo ũrĩ ũmwe wa andũ aya, ũguo nĩ kuuga ndũmenyete ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, na wĩtĩkio waku ti mũkinyanĩru. 
Mũtũmwo Johana arĩ mũciare rĩngĩ nĩ tondũ nĩetĩkĩtie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. No wee wĩtĩkĩtie o thakame ya Mũtharaba-inĩ ĩrĩ iki. Hĩndĩ ĩrĩa ũtarĩ na ũmenyo wa ũhoro-ũrĩa-mwega-rĩ, ũngĩhota atĩa gũtongoria andũ aria angĩ ũhonokio-inĩ atĩa? Wee ndũrĩ mũciare rĩngĩ, no ũrageria gũtheria mehia maku na mahoya ma kwĩrira. Ĩno njĩra gũtirĩ kũndũ ĩngĩgũtwara.
O na mũndũ angĩhoya akĩriraga atĩa, mehia make gũtirĩ hĩndĩ mangĩtherio kuuma ngoro-inĩ yake. Angĩkorwo rĩmwe nĩũiguaga ta mehia maku matherio-rĩ, rĩu no ithugunda na hinya waku wa wĩigwi. Ũngĩhoya nan a wĩrire-rĩ, no ũigwe ũcanjamũkĩte mũthenya ũmwe ka thikũ cigana ũna. No na njĩra ĩno-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ ũngĩohorwo kuuma mehia-inĩ maku.
Ehia mahoya makĩriraga marĩ na mwĩhoko atĩ nĩ makũhonokio kuuma mehia-inĩ mao. Na nĩkĩo matũũraga marĩ o ehia o na thutha wa gwĩtĩkia Jesu kwa ihinda inene. Matirĩ na ũmenyo wa ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Ũngĩtĩkia Jesu no ndũrĩ mũciare rĩngĩ, wahota gũkorwo ũrĩ ũmwe wa andũ ta acio. Angĩkorwo ũrageria kũhorohia nĩũndũ wa mehia maku na mahoya ma kwĩrira o mũthenya-rĩ, ũcio nĩ ũira wa atĩ wee ndũrĩ mũciare rĩngĩ. No mũhaka ũtue itua kana nĩ ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho ũgwĩtĩkia ta Mũtũmwo Johana, kana ũgũkorwo na wĩtĩkio waku mwene wa meciria maku na wĩiguii waku. Ũmwe wa maya nĩ ũhoro wa ma, naguo ũcio ũngĩ ti wa ma.
Ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma kũringana na Kĩrĩkanĩro nĩ atĩ Jesu nĩ abatithirio na agĩthengia mehia mothe ma kĩrĩndĩ o ihinda rĩmwe na akĩamũkĩra ihera rwa ehia othe Mũtharaba-inĩ. Mũndũ angĩtĩkia ũbatithio wa Jesu na gĩkuũ gĩake Mũtharaba-inĩ, nĩakũhonokio o rĩmwe kuuma mehia-inĩ make mothe. No na mwena ũngĩ-rĩ, mũndũ angĩgeria gũtheria mehia make na mahoya ma kwĩrira-rĩ, ndarĩ hingo angĩohorwo kuuma mehia-inĩ make. Hihi ũgwĩciria no ũririkane mehia mothe maku ma o mũthenya? Hihi Ngai nĩarũmbũyanagia na mehia marĩa ũtanahoera mũhera? Hihi mahoya ma kwĩrira nĩ kĩhonia gĩa thĩna wa mehia ma o mũthenya? Macokio ma ciũria icio ciothe nĩ aca.
 

MŨHERA WA MA NA WA BATA WA UMBŨRI 
 
Kuumbũra na ciĩĩko njega 
ciĩna mĩhaka ĩrĩkũ?
O na akorwo no mũhaka tuumbũre mehia maitũ 
mĩtũrĩre-inĩ itũ yothe-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ tũngĩhonokio 
na kuumbũra mehia maitũ na
gwĩka ciĩĩko njega.
 
Kwĩrira thĩinĩ wa Kĩrĩkanĩro nĩ kũgarũrũka kuuma wĩtĩkio mũhĩtanu na kũhũgũkĩra wĩtĩkio wa ma, na harĩ mũndũ mũthingu, nĩ gwĩtĩkĩra mahĩtia make na gũcoka ũtheri-inĩ wa ũhoro-ũrĩa-mwega.
Angĩkorwo ũrĩ mwĩhia rĩu, wagĩrĩirũo nĩ kuumbũra ta ũũ: “Ngai Mwende, nĩ njĩhĩtie na njagĩrĩirũo nĩ gũikio iherero-inĩ rĩa mwaki. No nĩ ngwenda kũhonokio kuuma mehia-inĩ makwa. Wenda honokia kuuma mehia-inĩ makwa mothe. Ndirĩ mũciare rĩngĩ, na njũĩ ndorete o iherero-inĩ rĩa mwaki.” Ũyũ nĩguo umbũri ũrĩa mũkinyanĩru.
Nake mũndũ ũrĩa mũciare rĩngĩ agĩrĩirũo nĩ kuumbũra atĩa? “Ngai Wakwa, nĩndehia naũndũ wa kũrũmĩrĩra mwĩrĩ wakwa. Nĩnjĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩabatithirio nĩ Johana Mũbatithania na akĩhonokia kuuma mehia-inĩ makwa mothe, o nginyagia rĩhia rĩrĩ ndahĩtia o rĩu, na nĩ niĩ njagĩrĩirũo nĩ gũkua nĩũndũ wa mehia makwa. Nĩ ndĩracokeria Mwathani ngatho nĩ tondũ nĩahonoketie na maĩ na thakame.” Umbũri wa arĩ aciare rĩngĩ na arĩa matarĩ aciare rĩngĩ nĩ wa mwanya.
Ithuĩ ithuothe twagĩrĩirũo nĩ gũkorwo na wĩtĩkio ũmwe na mũtũmwo Johana. Ũngĩgeria kũhitha mehia maku na umbũri wa andũ aria athingu-rĩ, gũtirĩ hĩndĩ ũkahonokio gĩkuũ, na nĩkĩo mũcara wa mehia. 
Ehia othe aria mataciarĩtwo rĩngĩ magĩrĩirũo nĩgũtiga kwĩhitha na mahoya ma umbũri, na mambĩrĩrie gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma wa maĩ, na thakame na Roho. Magĩrĩirũo nĩ gũthoma wĩtĩkio wa mũtũmwo Johana na nĩũndũ ũcio mahonokio.
Ehia matikoragwo makĩmenya ũrĩa itua rĩa mehia mao rĩgakorwo rĩrĩ rĩa itua ndaa. Rĩhia rĩrĩa rĩũru mũno mbere ya Ngai nĩ kũaga gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa gũciarũo rĩngĩ na maĩ na Roho. 
Aria othe metĩkĩtie Jesu no maticiarĩtwo rĩngĩ magĩrĩirũo nĩ kumbũra mbere ya Ngai, “Mwathani ndĩ mwĩhia wagĩrĩire nĩ gũikio iherero-inĩ rĩa mwaki,” na kwĩgirĩrĩria kuuga, “Mwathani, wenda theria mehia makwa.” Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mwĩhia amũkĩra ngoro-inĩ yake ũhoro-ũrĩa-mwega wa atĩ Jesu nĩamũhonoketie na ũbatithio wake rũũĩ-inĩ rwa Jorodani na thakame yake Mũtharaba-inĩ, mũndũ ũcio no ohorwo kuuma mehia-inĩ mothe make. Ũyũ nĩguo umbũri ũrĩa mũndũ mwĩhia agĩrĩirũo nĩ kuumbũra naguo ahonokio kuuma mehia-inĩ make mothe mbere ya Ngai.
Mũndũ mwĩhia arĩ o na umbũri wa atĩ ti mũciare rĩngĩ na etĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho. Na nĩakũhonokio o rĩmwe. Na ũhoro-ũrĩa-mwega wa maĩ na Roho, ũhonokio wa ehia othe nĩũhingĩtio. “Naguo ũhoro wa kũhonokio ndũngĩoneka harĩ ũngĩ o na ũrĩkũ: nĩ ũndũ atĩrĩ, gũtirĩ rĩĩtwa rĩngĩ rĩanaheanwo gũkũ thĩ kũrĩ andũ rĩngĩagĩrĩra rĩa gũtũhonokia” (Atũmwo 4:12). Ngai ahonoketie ehia othe na gũtũma Mũrũwe Jesu, abatithio nĩ Johana Mũbatithania na akue Mũtharaba-inĩ. 
Mwathani atheririe mehia mothe marĩa andũ mekaga na mĩĩrĩ yao, na ngoro ciao, kuuma gũciarũo kwao o nginya gũkua. No mũhaka twĩtĩkie ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma nĩguo tũhonokio. Ĩo noyo tu njĩra ĩrĩa tũngĩohorũo nayo kuuma mehia-inĩ mothe maitũ na tũtherio kũna. Tũtuĩkaga athingu o rĩrĩa twetĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma wa maĩ na Roho. 
Jesu nĩabatithirio, agĩthengia mehia mothe ma kĩrĩndĩ, na akĩmarĩhĩra mũtharaba-inĩ na muoyo wake, na mũthenya wa gatatũ akĩriũka na rĩu aikarĩte guoko-inĩ kwa ũrĩo kwa Ngai. Ũyũ nĩguo ũma ũrĩa mũnene.
Twagĩrĩirũo nĩ kuumbũra ũũ. “Mwathani ndingĩhota kũaga kwĩhia o mũthenya o nginya ngakua. Ndaciarirũo ndĩ mwĩhia kuuma nda ya maitũ, na nĩũndũ wa mehia marĩa mothe ndaneka-rĩ, njagĩrĩirũo nĩ gũikio icua-inĩ rĩa mwaki wa iherero. Na nĩũndũ ũcio-rĩ, nĩngwenda gwĩtĩkia Jesu, ũcio wokire na maĩ, na thakame, na Roho na agĩtuĩka Mũhonokia wakwa.”
O ta ũrĩa kwandĩkĩtwo thĩinĩ wa Mathayo mũrango wa 3, Jesu athengirie mehia mothe ma kĩrĩndĩ, o hamwe na mehia marĩa twĩhagia o nginya mũthenya ũrĩa tũgakua, hĩndĩ ĩrĩa abatithirio rũĩ-inĩ rwa Jorodani. “Na nĩmũkamya ũhoro-ũrĩa-wa-ma, naguo ũhoro-ũrĩa-wa-ma ũmũkũũre ũkombo-inĩ” (Johana 8:32).
Korwo Jesu atũhonokirie kuuma o mehia ma kĩmerera na agĩtwĩra twĩteithie na thĩna wa mehia maitũ ithuĩ ene-rĩ, tũngĩtũraga na o na mĩnyamaro. No Jesu atuohorire kuuma mehia-inĩ maitũ na ũbatithio wake na thakame. Nĩkĩ twagĩrĩirũo nĩ kũmakio nĩkio? Hĩndĩ ĩrĩa twetĩkia ũbatithio wa Jesu na thakame yake Mũtharaba-inĩ, na tũgacokeria Mwathani ngatho-rĩ, Roho Mũtheru aikaraga ngoro-inĩ ciitũ.
Nĩwĩtĩkĩtie Jesu? Nĩwĩtĩkĩtie atĩ Roho Mũtheru e thĩinĩ waku? Mehia maku mothe maigĩrĩirũo harĩ Jesu hĩndĩ ĩrĩa oire mehia ma kĩrĩndĩ na ũbatithio wake. Na thutha ũcio agĩtuĩrũo nĩũndũ wa mehia maitũ Mũtharaba-inĩ, na agĩtuohora kuuma itua rĩa iherero rĩa tene na tene. Ũyũ nĩguo ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma. 
 

UMBŨRI WA ANDŨ ARĨA ATHINGU
 
Umbũri wa ma wa aria 
athingu nĩ ũrĩkũ?
Nĩ kumbũra atĩ nĩmehagia o mũthenya no 
mena wĩtĩkĩo wa atĩ Jesu nĩatheririe mehia mao 
ma o mũthenya mĩaka 2000 mĩhĩtũku.
 
1 Johana 1:9 yugĩte, “Twakiumbũra mehia maitũ, we nĩ mwĩhokeku, o na nĩ mũthingu, agatuohera mehia maitũ, na agatũtheria tũgathirũo nĩ maũndũ nĩ maũndũ marĩa mothe matarĩ ma ũthingu.” Ũũ nĩ kuuga atĩ mũndũ ĩrĩa watua itua rĩa gwĩtĩkia ũhoro-ũrĩa-mwega wa ma wa maĩ na Roho no mũhaka oumbũre mehia make, na kuuga, “Mwathani, ndingĩhota ũndũ o tiga kwĩhia mũtũrĩre-inĩ wakwa, no nĩ njũĩ atĩ ndingĩhonokio kuuma mehia-inĩ makwa na mahoya ma mũhera. Nĩ njĩtĩkĩtie atĩ mũcara wa wĩhia nĩ gĩkuo na gũtirĩ kũndũ kĩngĩĩ o tiga ũbatithio wa Jesu na Kwambwo gwake kũngĩtheria mehia makwa. Ngumbũra atĩ nĩ njĩhĩtie ũmũthĩ, no nĩ njĩtĩkĩtie atĩ Jesu nĩatheririe mehia marĩa ndeka ũmũthĩ rũĩ-inĩ rwa Jorodani mĩaka 2000 mĩhĩtũku.” Mũndũ ta ũcio angĩhoya ũguo-rĩ, thĩĩna wa mehia thamiri-inĩ nĩũkũninwo o rĩmwe.
Arĩa maciarĩtwo rĩngĩ-rĩ, no kuumbũra magĩrĩirũo nĩ kuumbũra mehia mao tu. No ũira marutaga atĩ Jesu nĩatheririe mehia mothe marĩa mekaga. Nĩ tondũ Jesu nĩabatithirio na agĩkua nĩũndũ wa ehia makĩria ma mĩaka 2000 mĩhĩtũku, o na akorwo marĩ na ũmocu ũtariĩ atĩa, mehia mothe mao nĩ matheririo kũna.
Mandĩko marĩa ndathoma ũmũthĩ nĩ mega mũno harĩ mũndũ mũthingu. No mũndũ mwĩhia angĩhũthĩra rĩandĩko rĩrĩ ũruu, angĩrigĩrĩria o iherero-inĩ rĩa mwaki. No o na kũrĩ ũguo-rĩ, nĩrĩo rĩandĩko rĩrĩa rĩhĩthĩkĩte ũruu mũno thĩinĩ wa Kĩrĩkanĩro. Na gwa kahinda karaya nĩ matũmĩte kũgĩe na kũriganwo kũnene thĩinĩ wa Akristiano. 
Kũrĩ uge wĩragwoatĩrĩ, dagĩtarĩ ũrĩ na mathomo matarĩ makinyaniru wega no orage arũaru ake. Hĩndĩ ĩrĩa dagĩtarĩ ũcio ũrĩ na mathomo matarĩ makinyaniru wega angĩgeria ũndũ ũrĩa atangĩhota-rĩ, no orage mũrwaru.
Nĩ watho wa mũtũrĩre, atĩ mũndũ no mũhaka athome wega, na acoke agĩe na ũgĩ wa kwĩmenyeria wĩki wa maũndũ nĩguo atuĩke wa kũruta mawĩra make wega. Ũguo no taguo gũtariĩ mwena wa wĩtĩkio. Aria marutaga kiugo kĩa Ngai no mũhaka maheane ũhoro wa ma ta ũrĩa wandĩkĩtwo na ũbaatĩrĩri mweag hamwe ũtheri, na aria magũthoma kuuma kũrĩo nĩ magĩrĩirũo nĩ kũgĩa na wĩtĩkio wa kĩrĩa marutwo.
Mũhunjia angĩrutana morutani ndini mahĩtanu, o na kana etĩkia mathome Kĩrĩkanĩro na mahĩtia-rĩ, thutha ũcio no gũtuĩrũo cira na iherero rĩa mwaki kũrĩ o erĩ. No aria aciare rĩngĩ mangĩrutana Kĩrĩkanĩro na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire. O na ndawa njega no yũrage mũrũaru angĩathĩrũo kũnyua ũrĩa gũtagĩrĩire, na ũguo noguo gũtariĩ harĩ ũrutani na gũthoma kiugo kĩa Ngai. No ta ũrĩa mwaki ũtangĩtigĩka mũtũrĩre-inĩ witũ. No o ta ũrĩa mwaki ũngĩrehe ũgwati ũngĩtigwo moko-inĩ ma ciana, kiugo kĩa Ngai no kĩrehe ũgwati mũnene kĩrĩ moko-inĩ marĩa matagĩrĩire.
No mũhaka tũtigithũkanie ngũrani ya umbũri wa andũ athingu na wa ehia. 1 Johana 1:9 nĩ ya arĩa athingu. Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ mũthingu akumbũra mehia make mbere ya Mwathani na wĩtĩkio-rĩ, nĩohoragwo kuuma kũrĩ mo nĩ tondũ Jesu nĩatheririe mehia mothe mĩaka 2000 mĩhĩtũku.
Nĩ mahĩtia andũ ehia gwĩtĩkia atĩ mehia mao nĩmatheragio hĩndĩ ĩrĩa mahoya marekerũo. Hĩndĩ ĩrĩa mũndũ atarĩ mũciare rĩngĩ-rĩ, hihi mehia make no matherio na kumbũra tu?
Ngai nĩwa kĩhoto. Atũmire Mũrũ wake wa mũmwe gũkũ thĩ ĩno na agĩtũma akue mehia mothe ma kĩrĩndĩ na ũbatithio wake na ahonokie aria othe magwĩtĩkia maĩ ma ũbatithio wake na thakame yake Mũtharaba-inĩ. Nĩũndũ ũcio-rĩ, hĩndĩ ĩrĩa mũndũ ũrĩa mũthingu oumbũra mehia make, Ngai amwĩraga atĩ Jesu nĩarĩkirie gũthengia mehia mothe mĩaka 2000 mĩhĩtũku. Mũndũ ũcio agĩkorwo arĩ na ũira atĩ ndarĩ na mehia ngoro-inĩ yake, o na angĩkorwo mwĩrĩ wake ũthiagaa o na mbere na kwĩhia.