(Lamkaltu 19:1-3) “Appolo kha Korinth khua i a um lio ah Paul cu kha peng chung ah khan khual a tlawng i Efesa khua kha phan. Khika ah zultu tlawmpal kha a va hmuh hna i annih cu a thawh hna i, “Nan zumh ah khan Thiang Thlarau nan rak hmu maw?” tiah a hal hna. Annnih nih, “Thiang Thlarau cu a um le um lo hmanh kan hngalh tung lo,” tiah an leh. “Asi kun ahcun, zeibantuk tipil innak dah nan in kun?” tiah Paul nih a hla hna. Annih nih, “Johan tipilnak,” tiah an leh.”
Zeiruang ah dah Baibal nih “Johan a rat ri in nihin tiang vancung pennak hi tonghmang loin uknak a ing i tonghmang lo khuasa mi hna nih lak an timh” tiah a ti?
Jesuh tipil innak le vailam cung a thisen nih kan sualnak vialte a hnawh dih cang ti thawngtha bia dawhnak zumhnak in minung nih vancung pennak an lak khawh caah a si.
Paul nih zeibantuk thawngtha bia dah a chim? Jesuh tipil innak le vailam cung a thisen kong a chim. Lamkaltu 19:1-2 ah, “Apollo kha Korinth khua a um lio ah Paul cu kha peng chung ah khan khual a tlawng i Efasa khua kha a phan. Khika ah zultu tlawmpal kha a va hmuh hna i, annih cu a thawh hna i, “Nan zumh ah khan Thiang Thlarau nan rak hmu maw?” tiah a hal hna.” Hi mi hna nih Jesuh tipil innak sullam hngal loin Jesuh an rak zumh. Thiang Thlarau umpinak kong thawngtha bia dawh kha an hngal lo. Hi ruang ah Paul nih, “Nan zumh ah khan Thiang Thlarau nan co maw?” tiah a hal hna i cheu khat Efesa khua zumtu caah cun khuaruahhar biahalnak a si. Midang cu si hna sehlaw, “Jesuh nan zum maw?” tiah an hal hna hnga. Asinain Paul nih cun an zumhnak an remh i Thiang Thlarau umpinak an co khawh nakhnga, bia a hal hna. Paul riantuannak cu Jesuh tipil innak le vailam cung a thisen kong chimphuan kha a si. Paul, Peter le Johan zong nih Jesuh nih tipil petu Johan sin tipil a innak kong kha tehte an khaan.
Lamkaltu hna nih tipil innak kong ah tehte an khaan mi zoh ta hna u sih. Pakhatnak ah Paul nih, “Tuah naisai hlah. Sualnak ahcun kan thi cang, zeitindah cu chung ah cun kan um peng khawh lai? Khrih Jesuh he kan pehtlaihnak chung i tipil kan in ah khan a thihnak he i pehtlaihnak chung ah kan i hnim ti kha nan philh dahra? (Rom 6:2-3) tiah le “Khrih chung ah tipil nan ing i Krih nunnak in nan i thuam” (Galati 3:27) tiah tehte a khaan.
Lamkaltu Peter zong nih Jesuh tipil innak kong ah 1 Peter 3:21-22 ah, “Cucu atu i nanmah an khamhtu hna tipil innak a rak sawhtu hi a si. Tipil innak cu pum hnawm kholh hi a si lo, chiatha thleidannak thiang nih Pathian sin i biakamnak a tuah mi tu hi a si. Tipil innak nih cun Jesuh Khrih thihnak in a thawhthannak thawng in an khamh hna i amah cu vancung ah a kai i Pathian orhlei kam ah a um i vancung mi vialte le vancung nawlngeihnak vialte le thawnnak vialte kha a uk dih hna” tiah a ti.
Lamkaltu Johan zong nih hi thawngtha biadawh kong ah 1 Johan 5:5-8 ah tehte a khaan ve. “Vawlei cu aho dah a tei kho? Jesuh cu Pathian Fapa a si tiah a zum mi lawng nih an tei khaw. A ra mi cu Jesuh Khrih hi a si, tipil a innak ti le a thihnak thi he a ra mi a si. Ti he lawng a ra lo, ti he thi he a ra. Cun cucu biatak a si ti kha Thlarau hrimhrim nih tehte a khaan, zeicahtiah biatak cu Thlarau kh a si. Tehte a khaangtu pathum an um: cu hna cu Thlarau le ti le thi kha an si i an pathum tein an bia aa khat” tiah a ti.
Thawngtha bia dawh tlamtlihnak ding ah tipil petu Johan rian hi a biapi tuk hringhran. A tanglei Baibal cang Malachi 3:1-3 le Matthai 11:10-11 nih tipil petu Johan kong an chim. Tipil petu Johan cu mi vialte aiawhtu le Biakam Hlun nih a tial mi a ra te ding mi profet Elijah kha a si. Biakam Hlun ahcun, sual thawihnak saram kha a cung ah sualnak a tuahtu nih a kut a chuan i a sualnak a chanh dih hnu ah thah i thisen luanter a si. Biakam Thar ahcun, Jesuh Khrih hi thawinak saram, tipil a innak vawlei sualnak vialte a kalpitu le vailam cung thisen in sual leiba vialte a chamtu a si. Jesuh nih minung vialte a kan khamh, zeicahtiah tipil petu Johan nih Jordan tiva ah vawlei sualnak vialte kalpi ding ah tipilnak a pek caah a si.
Pathian nih minung khamhnak ding ah thil lianngan pahnih a timhlamh i a tlamtlinter fawn. A pakhatnak cu a fapa Jesuh kha hi vawlei ah ngaknu thiang Mary pum in ratter le tipil a in hnu ah vawlei sualnak vialte kalpi ding ah vailam cung ah thah kh a si. A pahnihnak cu tipil petu Johan hna Elizabeth pum chung in chuahter kh a si. Minung sualnak vialte khamh ding ah Pathian nih hi thil pahnih a timhlamh. Thumkomh Pathian nih a timhlamh mi a si. Pathian nih Jesuh chuah hlan thlaruk ah tipil petu Johan a vun thlah i cu hnu ah minung khamhtu Jesuh Khrih kha a vun thlah ve i minung vialte sualnak chung in kan luat nakhnga a kan thihpiak.
Jesuh nih tipil petu Johan sin ah Matthai 11:9 ah tehte rian a tuan. “Zei set dah hmuh nan i ruahchih mi cu a si? Profet maw? Profet nakin biapi deuh a si mi pei nan hmuh cang hi!” Cun vawlei sualnak vialte Jesuh cung ah a chuangtu Johan nih a thaizing ah Jesuh kha a hmuh i, “Zohhmanh u! Pathian tuufa, vawlei sualnak a kalpitu khi” (Johan 1:29)tiah tehte a khaan.
Jesuh tipil a petu Johan kong hi Baibal nih voi tampi a chim caah amah kong hi tam deuh in theih kan i timh awk a si. Tipil petu Johan cu Jesuh hlan ah vawlei ah a ra. A rian cu Pathian nih tinh mi thawngtha bia dawh tlamtlinter kha a si. Baibal nih Johan sin ah Jesuh nih vawlei sualnak a lak i Pathian duhnak tlinnak caah Johan nih vawlei sualnak vialte cu a cung ah a chuan tiah a kan chimh.
Tipil petu Johan tiah kan auh, a ruang cu Jesuh tipilnak apek caah a si. Johan nih Jesuh tipil a peknak sullam taktak hi zeidah a si? “Tipil” ti sullam cu “tawl” tinak a si. Vawlei sualnak vialte cu Jesuh cung ah chuan dih a si caah tawl dih a si cang tinak a si. Jesuh tipil innak hi Biakam Hlun “kutcung chuan” he a sullam khat mi a si. Tipil in thlarau lei sullam cu “pekchanh” asiloah “tawl” asiloah “phum” tinak a si. Johan nih Jesuh tipil a peknak sullam cu vawlei sualnak vialte tawl dih in khamhnak riantuannak caah a si.
Jesuh tipil innak nih Biakam Hlun i sualnak vialte thawinak saram cung an chuan i an kut an chuan mi he a sullam ai khat mi a si. Phundang in cun, Israel mi hna kum khat chung an sualnak cu thawinak saram cung ah tlangbawi ngan nih a kut a chuan i Remdaihnak Ni ah thawinak a tuahpiak hna. Hi Biakam Hlun raithawinak hi Jesuh tipil innak le vailam cung a thisen he a sullam ai khat mi a si.
Pathian nih Remdaihnak Ni kha Israel mi vialte hna an sualnak in khamhnak ni ah a serpiak hna. A thla sarih a ni hra ni ah, tlangbawi ngan nih Israel mi hna kum khat chung an sualnak vialte cu thawinak saram cung ah kutcung chuan in a khin dih i an sualnak ca thawinak a tuahpiak hna. Cucu Pathian nih raithawinak phung a serpiak mi hna a si. Hi lam lawng hin sual thawinak saram cung ah sualnak khin khawh a si i kutcung chuannak hi Pathian nih a zungzal in a hman mi raithawinak phung a si.
“Aaron nih a kut pahnih in meheh nung lu ah cun a chuan lai i Israel mi that lonak vialte, an phungbuarnak vialte le an sualnak vialte cu a cung ahcun a phuan lai i meheh lu cung ahcun a chiah hna lai, mi pakhat timhcia in a um mi nih cun an that lonak vialte cu hmunking ah a phrh lai i, meheh cu ramlak ah cun a thlah lai” (Leviticus 16:21-22).
Biakam Hlun ahcun, sualnak tuahtu nih sual ngaihthiamnak ding ah thawinak saram cung ah khan a kut a chuan i a sual a chanh. Cun Remdaihnak Ni ahcun Israel mi vialte aiawhtu tlangbawi ngan Aaron nih Israel mi vialte kum khat chung an sualnak cu thawinak saram cung a chuanpiak hna. Cun thawinak saram nih an sualnak a phurh dih hnu ah thah a si.
Hihi tipil innak (Tipil in ti hi Greek holh ahcun “tawl, phum, pekchan” ti sullam a ngei) Biakam Thar ah Jesuh nih a ngeih mi a sullam ai khat mi a si. Biakam Hlun ah tlangbawi ngan nih Israel mi vialte kum khat chung an sualnak cu thawinak saram cung ah a chuanpiak hna bantuk in vawlei sualnak vialte kha tipil petu Johan nih Jesuh cung ah a chuan ve. Cu hnu ah Jesuh cu kan sualnak caah vailam cung ah a thi. Hihi thawngtha biatak dawh a si.
Tlangbawi ngan Aaron nih Israel mipi caah sual thawinak a tuahpiak hna bantuk in,
Aaron hrinsor a si mi tipil petu Johan nih minung vialte aiawh in Jesuh kha tipilnak a pek i vawlei sualnak kha a cung ah a chuan dih. Hi tluk in ai dawh mi timhlamhnak hi Pathian nih Baibal Salm 50:4-5 ah, “A mi kha bia a ceih hna i van le vawlei kha tehte ah a auh hna. Aa thawh i, “Zumhawktlak a si mi keimah sinah raithawinak in biakamnak a tuah mi ka mi hn akha ka sin ah pum hna u,” a ti. Amen, Halleluijah.
Tuanbia kan zoh tikah Khrihfabu hmasa chan lio zabu pahnih chung cu Christmas tuah a rak um lo. Khrihfa hmasa, Jesuh hnuzultu hna telh in, nih an rak tuah mi cu January 6 kha Jesuh nih Jodan tiva tipil a innak philh lonak caah, “Jesuh Tipil In Ni” tiah an rak hman tawn. An zumhnak ah zeiruang ah dah Jesuh tipil innak hi biapi tuk ah an chiah hnga? A lehnak hi Khrihfa Lamkaltu hna nunphung ah a biapi tuk tawhfung a si. Cun Jesuh tipil innak le zumtu tipil innak hi cawhpawlh lo ding ah kan duhpiak hna.
Tuchan ah zumtu tipil innak kan tuah mi le Johan nih Jesuh tipilnak a pek mi cu ai dang tuk hrinhran. Cucaah, Thiang Thlarau umpinak co kan duh ahcun Jesuh zultu hna nih an rak ngeih mi zumhnak kha kan ngeih ve a herh. Jesuh nih Johan sin in a co mi tipil innak zumhnak le vailam cung a thisen zumhnak thawng in Thiang Thlarau umpinak kan co ding a si.
Khrihfa hmasa hna nih tipil innak biapi tuk an chiah a si ahcun, cucu Jesuh tipil innak an zumhnak ruang ah a si i atu zong ah Johan nih Jesuh tipil apeknak hi kan khamhnak caah um lo awk a tha lo mi a si tiah kan zumh awk a si. Cun Jesuh cu Johan sin ah tipil a in i sualnak vialte a phurh caah vailam cung ah a thih a herh ti biatak kha fak piin kan tanpi ding a si. Jesuh cu tipil a ing, vailam cung a thi, thihnak in a thothan i kan khamhtu a hung si ti kan zumh tik lawng ah Thiang Thlarau umpinak kan co lai. Jesuh nih Johan sin in tipi a innak le vailam cung a thisen nih thawngtha bia dawh sullam thuk tuk a ngeih.
Thiang Thlarau conak ding ah a himbawm mi lam cu Jesuh tipil innak le thisen zumh kha a si. Jesuh tipil innak nih minung sualnak vialte kha voi khat ca zalak in a thianh dih. Khamhnak tipil innak lawng nih Thiang Thlarau a kan coter. Mi cheu khat nih Jesuh tipil innak thawnnak an hngalh lo caah, puai pakhat sawh bantuk ah an ruah.
Jesuh tipil innak nih vawlei sualnak a tawl dihnak le vailam cung a thisen sual leiba vialte a cham dihnak nih thawngtha bia dawh hi sullam ngei ah a sersiam. Hi thawngtha biatak a zum mi paoh cu Bawipa nih a dirh mi Khrihfabu ah member tling an si i Thiang Thlarau thluachuahnak an i lawmpi. Thiang Thlarau cu sual ngaihthiamnak a co mi vialte sin ah Pathian pek mi laksawng a si.
Tipil a innak in Jesuh cu, “Pathian tuufa, vawlei sualnak vialte a kalpitu” (Johan 1:29) a hung si. Johan 1:6-7 ah, “Pathian nih a lamkaltu Johan kh a run thlah i Johan nih cun mi kha ceunak kong cu a chimh hna. Mi vialte nih cu kong cu an theih i an zumh nakhnga annih chimh awk i a rat cu a si” tiah a ti. Jesuh cu kan sualnak vialte a kalpitu kan khamhtu a si ti zumhnak ding ah, Baibal ah ai tial mi Johan riantuannak le tehte khaannak hi kan fian a hau. Cu hnu lawng ah Jesuh cu ka khamhtu le Bawipa tiah kan zumh khawh lai. Thiang Thlarau conak ding ah, Johan nih tehte khaannak hi fak piin kan zumh a herh. Cucaah, thawngtha biatak tlamtlinnak ding ah, Johan nih Jesuh tipil a peknak le vailam cung a thisen hi kan zumh hrimhrim a herh.
Matthai 11:12 ah, “Johan nih a rat ri in nihin tiang vancung pennak hi tonghmang loin tuknak a ing i tonghmang lo khua a sa mi hna nih cun lak an timh” tiah a ti. Hi Baibal cang hi Baibal ah a har bik mi Baibal cang ah ruah a si. Azei si hmanah, “Johan rat ri in” ti biatlang hi ruah lo awk a tha lo. Johan riantuannak hi Jesuh nih kan khamhnak rian a tuannak he ai pehtlai ko ti a langhtertu a si.
Jesuh nih Vancung Pennak chung ah zumhnak ngan le miraltha in lut hna seh ti a kan duh. Nitinte kan sual, kan tlukiak lengmang nain kan derthawmnak zoh loin zumhnak ngan le raltha tein a Pennak chung ah lut hna seh ti a kan duh. A sullam cu Jesuh nih Johan sin tipil innak in vawlei sualnak vialte a tawl dih cang ti le vailam cung a thisen nih kan sual leiba a cham dih cang ti zumhnak he a Pennak chung ah kan lut kho tinak a si. Phundang in cun, Vancung khua chung ah ral tha tein Jesuh tipil innak le a thisen zumhnak in kan lut kho tinak a si.
Jesuh tipil innak nih kan sualnak vialte a lak dih i amah kan zumhnak nih Thiang Thlarau kan co lai ti kha fiannak a kan pek. Hi thawngtha hi kan chungkhar, kan innpa, kan hawikom le vawlei khuazakip ah kan chim ding a si. Jesuh nih tipil a innak in vawlei sualnak vialte a tawl dih cang ti kha thawngtha bia dawh hi kan zumh ding a si. Kan zumhnak thawng in khamh lawmhnak le Thiang Thlarau umpinak kan co lai.
Jesuh tipil innak kan sualnak vialte a tawl dih i a thisen cu biaceihnak a si. Zumlotu sin ah ti le Thlarau thawngtha bia kan chimh hna ding a si. Cuti tuahnak in, thawngtha bia kan zumh lai i Thiang Thlarau kan co lai. Hihi zum ve ti kan duh. Johan nih Jesuh tipil a peknak zumhnak le vailam cung a thisen zumhnak lawng in kan sualnak ngaihthiam khawh kan si i Thiang Thlarau kan co khawh.
Ti le Thlarau thawngtha zumhnak thawng in aho paoh Thiang Thlarau nih a umpi mi le Pathian fa kan unau an si kho dih ko. Paul bantuk in thawngtha bia dawh ah zumhnak kan ngeih a herh. Hi thawngtha bia dawh kan pek caah Bawipa cu ka lawmh i ka thangthat. Amen.