(Tich Joote 3:19)
“Mamo omiyo lokreuru uduong ir Nyasaye, mondo richou oruchi eka mondo Ruoth Nyasaye omiu kinde mag kue.”
Kit yie mane joote ne ni godo?
Ne gin kod yie kuom batiso mar Yesu
kod rembe e msalaba.
Kwa rango jopuonjre mag Yesu kristo, lach mar yie mane gingoodo kane gisepong kod Roho Maler ne opogore chuth kod kinde kod yie mane gin godo kane pok oponggi gi roho. Riuruok margi ne onge kod pogruok moro amora, to ban’g nwa’ngo Roho Maler, ngima margi ne obedo kod pogruok man’gongo nikech ler mar Yesu Kristo.
Boma kuma adakie nikod kode gi nembe mabeyo. Kwan’giyo ber mar kit piny, abedo mopo’ng kod mor mogundho kendo abedo gi wuoro maduo’ng maok nyal tama goyone Nyasaye erokamano kuom chwech maber. Ler piny manie aluora mara chalo kod dhahabu.
To nitie kuonde moko maber manenorego onge. Nitie kwonde moko lwasi ler mana kaka gilas ma kore rieny, to pi man e ebwo chieng chal kod thidhna, onge ler marieny kwondego, ka wa’ngiyo machal kod ma, agoyo ne Ruoth erokamano kuom injili mare maber duoko richona duto kendo nomiya thulo mar bedo gi Roho Maler kuoma.
E wi pi mar thidhna kit ler ok nyal neno, koro wan bende wnyalo bedo mabor kod ler mar Nyasaye kendo ka wachiwo yo marwa nikech richowa magwa. To ka Roho Maler odak e chunywa ibiro fweny kaka nyithid Jehova kendo obiro tayowa mondo wapuonj injili. Nikech wayie ler mare mabiro bedo marieny kaka ler.
Machal kod mano ban’g chier mar, Yesu, jopuonjrene nonwan’go Roho Maler kendo ne gibedo nyithide kod joote mag ler. Ler mar Roho Maler en gweth man’gongo ni ji duto kendo kuom mano ema omiyo ji man’geny gombo mondo oyud Roho Maler.
Yie Mar Jaote Paulo
Kit tie mane ma Paulo ne ni godo, Paulo, kuom neno mar yie mare, wacho nine jalo masomo kendo motiegi e bwo japuonj Gamaliel, achiel kuom jopuonj madongo mag chik e kindego, mongirore kuom chik mar wuondgi. To ne ohulo ni ka en kod chik ne ok nyal wene richone kendo ne en jaricho ma jasand Yesu ma ruodhwa, odiechieng moro achiel noromo kod Yesu kaen e kor yo madhi Damaski kendo nobedo jayalo mar injili. Ne en kod yie kuom Yesu Kristo kaka wuod Nyasaye manobiro e pinyni, mobatise kod Johana mondo luok richo duto mag piny kendo nochiwo rembe mondo okaw bura duto ne richogi. E yo machielo, Paulo ne ni kod yie e chunye kuom weyo richo.
Jopuonjre Yesu noyie ni batiso mar Yesu kod rembe e msalaba ne en ni, mondo owenegi richogi duto. Paulo ne ni kod yie machalre kod jopuonjre kendo emoniyo nware kuom richone duto.
Paulo nowacho e buk mar Jogalatia 3:27 “Un duto osebatisu kendo urwako kristo owuon ka nanga,” kendo nohulo yie mare kuom batiso mar Yesu kaka warruok mare, kendo Petro nowacho e buk mar 1 petro 3:21, “Pigno en ranyisi mar batiso, ma koro resou sani. Batiso ok en golo chilo kuom ringruok, to en singruok motim gi Nyasaye gi chuny maler, oresou nikech chier mar Yesu kristo,” Kendo nonyiso injili mar batiso mar Yesu e wesni. Jopunjre Yesu noyie ni batiso mane Yesu oyudo Johana noluoko richo duto mag piny. Richogi duto nowenegi, kuom mano ne ok gin ebwo kuon’g mar chik nikech negiyie kuom adierane.
Negi yie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba. En adiera ni yieni ne ochunoro kaka gino malo madwarore kuom joote. E buk mar Tich-Joote 1:21-22, wacho niya “Emomiyo ng’at machielo nyakabed janeno kodwa kuom chier mar Ruoth Yesu. To nyaka obed achiel kuom joma ne wuotho kodwa kinde duto mane Yesu nikodwa. Chakre ndalo mana Johana obatisoe ji, nyaka chieng mane ogolie Yesu kuomwa, kitero malo.” Bedo japuonjre Yesu nochakore kod bedo kod yie kuom batiso mane Yesu oyudo kuom Johana.
Adieri ma wadwaro mondo owenwa richowa en kod yie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba, “Un duto osebatisu kendo urwako kristo owuon ka nang” (Jogalatia 3:27). Omiyo Paulo noyie kom batiso kristo mar Yesu kod rembe e msalaba.
Warang anena buk mar Tito 3:5, “Neok owarowa nikech tim makare moro amora ma wan wawegi ne wasetimo, to nowarowa mana nikech ngwonone owuon. Nowarowa gi luok mane Roho Maler.”
Okelonwago nyuol manyien kod ngima manyien. “ndikoni.” ndikoni, luok mar ogendini “tiende ni richo duto mag piny noluoki kane Johana obatiso Yesu. Maket kod mano, ka idwaro ni mondo richoni noket kuom Yesu e yor batiso mane onwa’ngo kuom Johana. Gima omiyo Yesu nogur kendo nochwero rembe motho en ni nosekawo richowa duto e yor batiso mare mmano oyudo kuom Johana. Yie kuom wachni ema oromo mondo n’gato oyud Roho Maler. Paulo kuom Johana kod rembe e msalaba.
Warang buk mar Jo Hibrania 10:21-22, wacho niya “Kata koro wangi jodolo madun’g e od Nyasaye, wasuduru ir Nyasaye gi chuny maradier kendo ka wan gi yie moegno bende ka chunywa manyisowa ni wan joketho opuodhi kendo ka ringre wa oluoki gi pi maliw,” koro yudo luok kod pi maliw” ochung ne batiso mane Yesu oyudo kuom mane oluoko godo richo dutomag dhano.
Omiyo, e muma machon machon kod manyien, wanyalo yudo ni weche madongo mag injili maber gin batiso mare kod thone e msalaba. In bende, nyaka ibed kod yie machal kod Paulo.
Kawuono, jokriso mang’eny oyie kuome kayiem ka ok gi ngingeyo ni batiso mane Yesu oyudo kuom Johana, ne olouoko richo duto mag piny. Jo-Theolojia moko temo wecho ni ji ni yaka batisgi e pi eka giyud n’gwono kuom richogi. Paro machal kod maendi nyalo bedo ni olosi kaok gin’geyo adiera kendo injili maber mar pi kod roho, mana kaka ondiki e muma. Richowa ok nyal wenwa mana kuom timo nyasi mar batiso e pi. Yie kuom batiso mar Yesu kod rembe luoko richowa mana kuom jogo moyie kuom injili maber ema yudo n’gwono kuom richogi. Kendo kuyie e rembe, gisechulo kit bura mar richogi, Mana jogo man kod kit yie machal kama nyalo Roho Maler.
“Wasuduru ir Nyasaye gi chuny maradier, kendo ka wangi yie motegno, bende ka chunywa manyisowa ni wan joketho opuodhi, kendo ka ringrewa oluoki gi pi maliw” (Jo- Hibrania 10:22). Jandiko mar buk mar Hibrania nyisowa mondo wasud but Nyasaye kod chuny maradier kendo ka wnagi yie motegno. In bende nyaka isud machiegni kode kod chuny maradier mopong kod yie motegno.
Kawono Jokristo ni kod ngeno maradieri ma ginyalo nwa’ngogo Roho Maler. To Roho Maler dak mana kuom jogo ma richogi owenegi. Ji ma’ngeny ok on’geyo maendi miyo gidwaro mondo giyud Roho Maler kaok gibedo kod yie kuom injili maber mar batiso Yesu kod rembe. Jogo motie kuom Yesu to pok giyie kuom batiso mare kod rembe e masalaba ok nyal yudo Roho Maler. Gima omiyo ok ginyal en ni gionge kod chuny maler.
Paulo noyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba kuom mano ni giyudo Roho Maler. Maok tin ne mano, ne olando yieneno kendo osande kaka jalno ma jachun’g madieri. To nikech Roho Maler ne odake chunye, ne onyalo lando injili mar pi kod roho nyaka gikone e piny ka. “Anyalo chiwo gik moko duto tir, kuom teko ma kristo miya,” (Jofilipi 4:13). En erokamano kuom dak mar Roho Maler, ne otiyone Nyasaye kendo ne odak ebwo rit mar Roho Maler nyaka odok malo in Nyasaye. Mano jogo man kod yie machal kod Paulo ema nyalo yudo Roho Maler.
Warang anena yie mar Paulo. E buk Jokolosai 2:12, wacho niya, “nikech kane obatisu, to gik moko ariyo notimore; ne oyiku e liel gi kristo, kendo ne ochieru bende g kristo nikech ne uyie kuom teko mmar Nyasaye mane ochiero kristo oa kum joma otho,” Ne owene richone duto kuom nikech niyie kuom Yesu mane obatis kod Johana.
Ere kaka din mar Kristo osebedo kod lokrruok kochakore kinde machon?
Koro warang anena yie mane nyamiyo moro ofulo ban’g ka osebedo japuonjre ban’g yuudo Roho Maler kuom kristo.
“Ne obedo n’gat maduong mane ok nyal nyuol nyathi, koro mondo noyud gweth mare e yor lemo nawuotho e kanisni mang’eny. Kata kane an kenda e dala nalemo mondo ayud nyathi kuom thoulo madirom saa achiel kata ariyo kendo kido mar lemo nobedie ngimana.
E kinde mane a dak e ngima mar lemo kuom yorena awuon ne aromo kod dhako moro moti. Nonyisi kane idwaro kwayo Nyasaye mondo omiya nyathi, nyaka atem mondo ayud keto alam kuom ketona lwete. Na winjo kamoro ni dhakono en jatich Nyasaye omiyo nayiene mondo oket lwetene e wiya. E thuolono, nawinjo eringra gino mane pok awinjo ae nyuolna, Lewa nolokore mi achako wuoyo gi dhok makia ka awinjo teko mar liet moro kan’geya kit winjo ni ne omiyo aparo ni ayudo Roho Maler kendo naparo ni Nyasaye oseduoko lamo mara. Dhako mane oyieyo lwetene e wiya ne chalo n’gat man kod mich moa kuom roo maler kendo nnyalo koro wach kendo ochango jatuo. Ne pok ayudo puoj moro amora kuom wach Nyasaye to kuom tiyo kod teko mar Roho Maler, ne osekonyo Pastors’ man’geny kod jogo mosomo mondo oyud Roho Maler e yor keto lwedo.
Chakre kindeno kadhi nyime nachako dhiyo e romo mg chokruoggo, achiel mane iluongo ni “Wuoth mar chiwo chunje”. E kinde mar alamo mara ka an e chokruoge, natekni kod denda duto ka chunya wan’g kod hera maduong mar Nyasaye kachunga e liet kod hera mar Nyasaye kod joetena bende. Gima chalo kama notimore ne jok moko ka gipodho piny kendo gidhum go dhok mayore yore. Ne nitie jok mane opng kod jochiende kanyo kendo jotelo mag chokruogno noriembo jochiendego oko. Dwaro mar “ 3Renewal/Revival Movement.” chiero wuoth ne en mar konyo ji oyud Roho Maler e yor gik machalo kaka tetni, koro wach, riembo jochiende kod dhum gi dhok mayore yore. To ka iweyo magi duto, ne pod an kod richo kendo richo mane nie chunya ne oketa abedo gi luoro kod wich kuot.
3Lokrruok mar adiera en gima ber kendo gino maowinjore e kit ngimawa kaka jo-Kristo, kendo okelonwa dongo kuom Roho, mago duto nenore ratiro kuom nyak mag olemb Roho. To e kinde machieng ni mosekadho, ogand moko oseloso wuoth miluongo kendo ong’ere kod nying mar “renewal” eyo ma ok onyal nyago olemo maket kod mago ma Roho nyago manyiso dongruok eyor Roho ma Muma losoe. Gino ma giluongo kaka “renewal” makelo kidogo kata ranyisi maok nyal geng’, nenore kod ranyisi, kendo otenore kod puonj ma omedore kod mado maonge ei Muma. Magi e moko kuom chandruok mag puonj kod timbe ma oseting’ malo moloyo e kit wuodhe mag “renewal and revival movements:” Wouyo kata jipo mang’eny ma ok otenore kod andiko mag Muma, Ranyisi mag miriambo, kod pounj mag miriambo, Koro mag miriambo, ranyisi kod honni mag miriambo, etc. kata kamano, gino marach ahinya moloyo kuom wuodhe maket kot mago gin ni gisemiyo ji mang’eny obayo yo kata obedo kod gwenyruok e winjo margi kuom Roho Maler ka giweyo injili maber. |
Omiyo, samoro amora mane alem gi chuny motur mondo abed kod nyalo mar loyo richo, nahulo ni asetimo richo to ji ne pod okawa kaka malaika, Naparo ni an kod yie maber, to ne ok an kare. K dine ok afwenyo ketho ma an godo dine ok ayudo thuolo mar nwa’ngo roho maler.
Ba’ng mano, ne aromo kod jogo manelando injili mar pi kod roho kendo nayudo n’gwono kuom richona duto ban’g yie kuom weche Nyasaye. Koro an kod mor maradieri, An kod yie kuom injili mar pi kod roho kendo aseyudo Roho Maler. Agone Nyasaye erokamano. Daher ni jokristo manie piny mondo oyie kuom injili maber kendo dak mar Roho Maler. Adwoko ne Ruodhwa erokamano.”
Kae, wpuonjre ni mondo wyud Roho Maler wadwaro injili mar pi kod roho. Ka idwaro ni mondo richogi oweni nyaka ibed kod yie kuom batiso mane Yesu oyudo kuom Johana. Warnga buk mar Jo-efeso 4:5, “Ruoth achiel, Yie achiel,” kae owacho kam ni nitiene man Ruoth achiel kod batiso achiel ma wayie kuom batiso mane Yesu oyudo kuom Johana kod rembe manochuer e musalaba eka mondo wayud dak maler Roho Maler. Kaok watimo mano, kare Roho Maler ok nyal dak kuomwa.
Ne nitie jomoko mane ipuonjo pwodhruok kod weche maler nyalo konyogi mondo giyud Roho Maler, kata kamano bin iparo ni Roho Maler nyalo dak kuomwa ka wadonjo e riuruogego? Bende iseyudo Roho Maler nikech pwodhruok kod wuoth maler? Ka nyalore kare ne yalo bedo mariek mondo irit yie. To k Roho Maler nobiro kuomi nikech wachni, to Yesu dine ok obiro e piny mondo owarwa kuom richowa kendo dine ok odwaro batiso koa kuom Johana kata ni mondo ogure e msalaba.
Yudo dak mar Roho Maler en mich mawuok kuom yie e injili mar batiso mar Yesu kod rembe, manoketoni ng’wono kuom richoni. Dak mar Roho Maler en mich mimiyo jogo maricho gi oseluoki kendo osewenegi kokalo kuom injili maradier.
E ndalogi, ekinde jogo matudore eyor chier ni jogo moyie ni lemo man’geny mar weyo richo nyalo ginwa’ng Roho Maler. Gi wacho ni kata obedo ni ng’to ni kod richo e chunye, ka olamo alam mar fulo richo to gibiro nwa’ng Roho Maler.
Riwruok mar Pentekosti charismatic movement, ma oselandore e piny duto, nochakore e piny mar United States e higa mar 1,800. Riwruogni nobiro ban’g “Industrial revolution,” Ka timbe ji mabeyo kod chike mabeyo pod matayo ji ne osekethore. Wuodhno nochopo kamatek machunje ji man’geny ne ochandore ka gin kod kuyo maduo’ng. Chackre kindeno, Yie motenore kuom wach Nyasaye nodok chien kendo wuoth manyien nochakore. Niluongeni Pentecostal Charismatic movement ma dwaro mare ne en winjo wach roho (Nyasaye) neno tij Nyasaye kod wan’g kendo winjo twko mar wach Nyasaye kuom del kod paro.
To ketho mangongo kuom wuodhni en ni odaro jogo moyie kendo dhi mabor kuom wach Nyasaye ka odhi nyime. Kaka wach mar din ka otemo matek mondo gweth mag ringruok odhi nyime, kuom mano jolup mag ringruogni ni ochako kedo ne (Shamanism). Kata kawuono, jogo modonjo kuom riwruok mar petecostal charismatic movement ni gi yie ni ka ng’ato ni gi yie kuom Yesu to obiro bedo jamoko, tuoche ne biro chango, obiro dhi maber e gik moko duto motimo, obiro yudo Roho Maler kendo owuogi dhok mawendo, kendo obiro yudo teko mar cha’ngo jomoko. Riwruok mar Pentecostal Charismatic movement oselandore kuonde duto e piny. Riwruokgni osebedo rage’ng ne yie mar ji kuom inili kod nyalo magin godo momdo giyudi Roho Maler.
Din kristo massni nochore kuom yie mane Luther Kalvins ne ni godo e ndalo mag higni mia abich mosekalo. To e kind kitepe mag din mar kristo, somb muma kuom dak mar Roho Maler ok osegur motegno. Chandruok en ni chakre chakruok mar Yesu kaok gisefwenyo ber mar batisone kod thone e msalaba, mondo weche omed dhi marach, ji nochako guro chike maricho kuom din mar kristo kendo gichun’g motegno e winyo ringruok kende. Jo kristo duto nyaka yie kuom injili maber mawacho ni Yesu kende nogur mondo on’gadne bura nikech richone. Yie machalo kod mano biro miyo iyud Roho Maler.
Kawuono, gima omiyo din mar kristo oseketho a hinya en ni ji oseweyo adiera mar batiso mane Yesu kuom Johana kod rembe manochwer e msalaba, Yesu nyisowa mondo wan’ge adiera. Yie kuom batiso mane Yesu oudo kuom Johana kod rembe e msalaba tiende ni yie kuom injili mar pi kod roho, ka idwaro yudo Roho Maler to bed gi yieni kuom Johana nobatiso Yesu kendo rembe nobedo bura kod ng’wono ne richoe duto. To ibiro yudo Roho Maler.
Jokristo man’geny oyie man kuom rembe Yesu kaka injili mar resruok. To bende jogo kuomu moyie mana kuom rembe inyalo gony kuom richo? Bende inyalo gony? Kiparo ni mano nyalo bedo kamano, nyalo bedo in kod ng’eyo matin kuom tiend wach mar batiso Yesu. Kuom mano pod in kod richo e dhod chunyi, mana ka itudo batiso mar Yesu kod rembe kanyakla kaka yie mari eka inyalo wari kuom richoni duto kendo iyud Roho Maler. Muma wacho ni mae e injili maradieri konyowa e loyo piny. “Gin roho gi pi kod remo, kendo gik moko adekgo nyiso mana gimoro achiel” (1 Johana 5:8). Kuom mano nyaka wa’nge ni kuom dwaro mare mondo owarwa kuom richowa, Nyasaye ne oketo Johana mondo obatis Yesu eka ban’ge mondo ogur Yesu.
Gima omiyo jokristo ok osewenegi richogi kata obedo ni gi yie kuom Yesu en ni ok giseyie kuom injili maber mane ochop kare e yor batiso mane Yesu oyudo kuom johana kod rembe e msalaba, jogo moyie kuom gik moko ariyogo biro yudo n’gwono kuom richogi kendo Roho Maler biro dak e chunygi.
Ka ji ofwenyo ni richogi oseluoki, to chunygi bedo mokwe kendo machal kod pi mochungi. E kinde ma Roho Maler oadk echuny ng’ato, kwe machal gi aora mamol eie kendo ok mar chunye. Wabiro room kod Ruodhwa ka wayie kuom adierane kendo kwawuoth kod roho kendo walando injili mar Roho Maler. Ngima bedo kod kwe kendo chunywa bedo kod mor mogundho, ok wanyal dak mondo wawee injili maberno. Roho Maler kinde duto nie chunywa ka odhirowa mondo waland wachni kendo omiyo ji thuolo mar yie kuome mondo giyud Roho Maler.
Nikech wayie kuom injili maber mar batiso Yesu kod rembe e msalaba ne ogwedhwa kod Roho Maler. Koro nyaka ibed kod yie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba eka mondo iyud Roho Maler. En gima odak e alwora mar piny osechako yie ni Yesu nobatisi kod Johana mondo okaw richowa duto mag piny kendo ni ne otho e msalaba mondo on’gadne bura kuom richowa. Ka gitimo kamano, to mogik gibiro nwa’go Roho Maler.