All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
Explore multilingual sermons in global languages
Two new revised editions in English have been released
Check out our website translated into 27 languages

English

Sermons

Sermons

Subject 4 : Resolving Daily Sins

[4-1] Injili Mopong’ kod Weyo Richo (Johana 13:1-17)

(Johana 13:1-17)
“Ka sawo mar Pasaka podi, Yesu nong’eyo ni ndalone osechopo maoa go e piny ka, odhi ir wuoro, kendo kose hero joge owuon manie piny, noherogi nyaka giko. Kane gichiemo, Satan nonwang’o oseketo paro echuny Judas Ja iskariot wuod Simon, ni mondo odhoge; Yesu to nonge’yo ni wuoro osemiye gik moko duto e lwete kendo ni noa ka nyasaye, kendo odhi ka Nyasaye. Noa malo moweyo chiemo; noketo lepe tenge; nokawo naga motweyo e nungone. Eka noolo pi e tawo, kendo ochako luokogo tiende jopuonjrene, kendo yweyo gi gi nanga mutweyo e nungone. To kane obiro ir Simon Petro, Simon nowachone niya, “Ruoth, in emiluoko tienda koso?” Yesu nodwoke niya, “Gima atimoni ikia koro, to ning’e bange.” Petro nowachone niya, “Ok nilwok tienda nyaka chieng’.” Yesu nodwoke niya, “Ka ok alwoki, ok in achiel koda.” Simon Petro nowachone niya, “Ruoth, ok tienda kende, to luetena gi wiya bende.” Yesu nowachone niya, “Nga’to moseluokre ok dwar lwok kendo, mak mana tiende, to oler chuth; kendo un uler, to ok un duto.” Nikech nong’eyo ng’at madhi ndhoge; e momiyo nowacho ni, “un duto ok uler.” Ka noselwoko tiendegi, nokawo lepe, nobet piny kendo, nowachonigi niya, “Ung’eyo gima atimonu koso? Un uluonga ni ‘japunj’, kendo ni, Ruoth; mano uwacho kare, nikech e an. To ka an Ruoth kendo japuonj, to aluoko tiendu, un bende onego ulwok tiende oweteu. Nikech asemiyou ranyisi mondo un bende utim kaka asetimonu. Adier, adier awachonu, misumba ok duong’ moloyo ruodhe, kaka jaote ok duong’ moloyo ng’a moore. Kung’eyo magi, un jomo gwedhi kutimogi.’”

Ang’o momiyo Yesu nolwoko tiend Petro e odiechieng’ motelone sawo mar Pasaka? Mana ka pok olwoko tiendene to nowachone ni, “Gima atimoni ikia koro, to ning’e bang’e.” Petro e mane ber moloyo kuom jopuonjre Yesu. Noyie ni Yesu ne en Wuod Nyasaye kendo notimo neno ni Yesu en Kristo. Omiyo nyaka bedi ni nitiere gimomiyo Yesu nolwoko tiendegi. Kane Petro nohulo yiene ni Yesu en Kristo, mano nonyiso ni noyie ni Yesu en Jawar manobiro ware kuom richone duto.

Ang’o momiyo Yesu
Nolwoko tiende jopuonjre
kane pok ogure?

Nikech ne odwaro ni mondo ging’e
adiera mar warruokne.

Ang’o momiyo ne olwoko tiend Petro? Yesu ne ong’eyo nui machiegni, Petro biro kwede nyadidek kendo obiro dhi nyime kotimo richo kuom ndalo mabiro.
Kadine Yesu osedhi e Polo, Petro dine odong’ kod richo moro e chunye, dine ok onwang’o thuolo mar bedo kanyakla gi Yesu. To Yesu nong’eyo yom yom mag jopuonjrene. Emomiyo, nodwaro puonjogi mondo richogi duto oluoki. Mano emomiyo nolwoko tiend jopuonjrene. Kane Yeesu pok otho kendo oweyonegi, nodwaro no mondo gichung’ motegno e lando Injili mar batiso to kendo lwoko richo duto mag ngimagi.
Johana 13 wuoyo kuom warruok mar adier mane Yesu osekelo ni jopuonjrene. Kano lwoko tiendegi, Yesu nokonegi rieko mar Injili mar batisone mane inyalo lwoko richo mar dhano.
“Kik jachien wound e kinde mabiro. Asegolo richou duto kod batiso mara e aora Jordan kendo abiro dhi kodgi e bura mar Msalaba. Bang’e abiro chier kendo chopo chik mar warruok mar nyuol manyien ne un duto. Mondo apuonju ni aselwoko nyaka richou mabiro, mondo apuonju injili mar adier mar weyo richo, alwoko tiendi kapok ogura. Ma e adiera mopondo e Injili mar nyuol manyien. Un duto nyaka uyie magi.”
Onego wang’ gi momiyo Yesu nolwoko tiende jopuonjrene kendo gimomiyo nowacho, “gima atimo in ikiya koro to ning’e bange.” Kuom mano, nyaka wayie kuom Injili mar nyuol manyien mondo wan wawegi bende onyuolwa manyien.

Nowacho e Johana 13:12

Richo mag both gin mage?

Gin richo mawatimo pile pile
nikech nyawo marwa.

Kane pok otho Yesu, nobedo gi jopuonjrene e sap pasaka kendo nolombogi kod Injili mar weyo richo kuom lwoko tiendgi gi lwetegi.
“Yesu, to nong’eyo ni Wuoro ne osemiye gik moko duto e lwete, kendo ni noa ka Nyasaye kendo odhi ka Nyasaye. Noa malo noweyo chiemo; noketo lepe tenge; nokawo nanga motueyo e nungone. E ka no olo pi e tawo, kendo nochako olwoko tiende jopuonjrene, kendo giyueyo gi nangamotweyo e nungone. To kanobiro ir Simon Petro, Simon nowachone ni “Ruoth, in e mailwoko tienda koso?” Yesu nidwoke niya, “gi atimo in ikia koro, to ninge bange” (Johana 13:3-7).
Nopenjo jopuonjrene Injili mar batiso kedno puodho richogi kuom Pi mar batiso.
Esa, mane obede jaadieri Yesu, Petro ne ok nyal ngeyo gimomiyo Yesu Ruoth nolwoko, tiende. Bang’ kane Petro oserwinjo tiend gima en Yesu otimone, yiene kuom Yesu nolokore. Yesu nedwaro puonje kuom weyo richo, kuom Injili mar batison e pi.
Noluor ni Petro ne ok nyal biro ire nikech richone mag ndalo mabiro. E yo machielo, richo mag ringeruok mabiro. Yesu nolwoko tiendegi mondo jachien kik kaw yie mar jopuonjrene. Bang’e Petro noduogo ng’eyo gima nomiyo.
Yesu noloso yie mondo ng’at ang’ata moyie kuom e batiso mar pi gi remo inyalo wene richone chutho.
E Johana 13, weche mane owacho kane olwoko tiende jopuonjrene ne ondiki. Gin weche man gi nengo ma ng’ama onyuol nyuol manyien ema nyalo winjo.
Gima omioyo Yesu nolwoko tiende jopuonjrene bang’ sawo mar pasaka ne en ni mondo okony ji mondo ging’e ni osewenegi richogi duto mosedak e ngimagi. Yesu nowacho, “gimomiyo alwoko tiendeu ok ung’eyo sani to ubiro ng’eyo bange.” Kuom Petro wechegi motingo adiera mar warruok mosiko e nyinge.
Wan duto nyaka wange kendo wayie gi batiso mar Yesu, mane oselwoko ketho kod richo magwa. Batiso mar Yesu e aora Jordan ne en Injili mar kalo richo kokalo kuom keto lwedo. Nyaka wan duto wayie gi weche mag Yesu. Nokawo richo mag pinyni duto kokalo kuom batisone kendo nochulo gop richogo chutho ka noyale kendo ogure. Yesu noyudo batiso mondo olwok richo duto mag dhano.

Batiso Mag Remo Mar Yesu Nomiyo Owenwa Richo Duto Mag Ngimawa

Gin rachiki mage ma jachien
tiyogo kuom jogo makare?

Jachien temo mondo owuond jogo
makare mondo otimgi
bedo joricho kendo.

Yesu nong’eyo ni bang’ ka osegure, osechier kendo odhi e polo, jachien ma en wuon yie maok mar adier biro lor mondo otem wuondo jopuonjrene. Wanyalo neno kuom nend Petro, “In e Kristo, wuod Nyasaye mangima” ni noyie kuom Yesu. To podi Yesu ne dwaro parone Petro nyadichiel kendo mondo okan Injili mar chulo richo e chunye. Injili no ne en batiso mar Yesu, mane okawogo richowa duto e Piny. Ne odwaro puonjo Petro, jopuonjrene ka achiel kod wan mane wabiro biro bang’e. “gima alimo in ikiya koro, to ning’e bang’e.”
Saa asaya mane jopuonjre Yesu otimo richo, Jachien ne kwerogi kawacho, “Ng’iuru! Kapod utimo richo, ere kaka unyalo wacho ni uonge richo? pok owaru. Un mana kaka joricho.” Mondo ne ogeng’ landruok mar wachno. Yesu ne konegi ni yie kuom batiso noselwoko richogi duto mokalo kendo mabiro.
“Un duto ung’eyo ni nobatisa! Gimomiyo nobatisa e aora Jordan en ni mondo aluok richo duto mag ngimawa kendo richono mar adier mar kit dhano. Bende unyalo winjo tiend gima omiyo nobatisa, kendo gimomiyo ne nyaka gura kendo atho e Msalaba?” Yesu ne olwoko tiende jopuonjrene mondo mano ne obiro dhi kod buchgi e Msalaba.
Koro in kod an osewenwa richowa nikech yie marwa e Injili mar Yesu, batiso mare kod rembe mane momiyo wayudo chudo ne richowa duto. Yesu ne obatisi kendo ne ogure ne wan. Oselwoko richowa duto gi batisone kendo gi rembe. Ng’at ang’ata mong’eyo kendo oyie kuom Injili mar puodho richo kendo oyie kuom adiera osewar e richone duto.
Bang’ ma ang’o monego ng’at monyuol nyuol manyien otim bang’ ka oseware? Nyaka giyie kuom richogi pile kendo gi yie kuom batiso gi remb Yesu Kristo, Injili mar puodho richogi duto. Injili mar chudo mar richo e gima wan joma onyuol manyien onego okan e pachwa matut.
Nikech itimo richo kendo, bende mano hulo ni in jaricho kendo? Ok en kamano gang’. Kwa ng’eyo ni Yesu nokawo richowa duto, ere kaka wanyalo chako bedo joricho kendo?
Batiso mar Yesu e Msalaba kod rembe mane ochuer e musalaba ne en Injili mar puodho richo. Ng’at ang’ata moyie kod Injili mar chulo richo nyalo yudo nyuol manyien maonge kiawa kaka ng’ama kare.

Nga’tno Maler Ok Nyal Bedo Jaricho Kendo

Ang’o maler ok nyal
bedo jaricho kendo?

Nikech Yesu osepuodho
richogi duto.

Kagiyie gi Injili mar pwodho richo, mar pi kod Roho to pod ineno ka in jaricho nikech kaloni mapile pile in nyaka idhi adhiya e aora Jordan, kamane obatise Yesu mondo ogol richoni duto. Ka ibedo jaricho kendo isefwenyo chudo mar richo, Yesu nyaka ne yud batiso ngang’. Nyaka ubed mana kod yie mar richowa kod Injili mar batiso mar Yesu. Nyaka upar ni Yesu nokawo richowa nyadichiel kokalo kuom batiso mare. Nyaka ubedgi yie motegno kuom Yesu kaka jawarwa.
Yie kuom Yesu kaka jawarni tiende ni yie kod batiso mare manokawo richoni duto. Kayie adier kod batiso mare, musalape thone kod chierne, ok inyal bedo jaricho kendo. Kata obedo ni isetimo richo machalo nade. Oseweni richoni duto nikech yie mari.
Yesu nolwoko kata richo mabiro bende, kata richo matimo nikech nyawo magwa. Nikech Yesu noyango tiend batisone, ne olwoko tiend jopuonjrene kod pi mondo obed kaka ranyisi mar chudo mar richo, tiende ni batiso mare. Yesu ne obatiso nogure, nochuer kendo nodhi e polo mondo ochop singruok mar Nyasaye mar pwuodhruok mogundho kuom richowa mag Pinyni mondo owar kido mar dhano. Nikech jopuonjrene nenyalo puonjo Injili mar puodho mar richo, batiso mar Yesu Msalape kod chier mare nyaka chieng’ mogik mar ngimagi.

Yom Yom Mar Ringruok Mar Petro.

Ang’ o momiyo Petro
nokwedo Yesu?

Nikech ne onyap.

Muma nyisowa ni kane jatich ‘Caiaphas’, obiro ne Petro mopenje kabende ne en achiel kuom jopuonjre mag Yesu, ne odwoke nyadiriyo kowacho niya, “Ok ang’eyo ng’atni ngang’.” Bang’e ne okwong’ore mar adek.
Wasom ane Mathayo 26:69-75 “Petro nobet piny oko e laro; to nyako moro nobiro ire kawacho niya, “In bende ne in kod Yesu ja Galilino” to nokwer e nyimgi duto kowaho ni, “akiya gima iwacho.” Ekaka ne owuok nyaka edho rangach, to nyako machielo nonene mowacho ne joma nikanyo niya, jail bende ne nikod Yesu janazareth. To nokwer kendo kokuong’ore niya, “Ok ang’eyo ng’atno.” Bang’ kinde matin jomane ochung’ kanyo nosudo bute mowacho ne Petro niya, “Adier in be in achiel kuomgi nikech dhok miwacho emofuenyi” eka nochako kuong’ore kendo aramo niya, akia ng’atno. To gi kanyo ono thuon ngweno nokok. Kendo Petro noparo wachno ma Yesu nowachone niya, kapok thuon gweno okok nikweda didek. Eka nowuok oko maoyuak malit,” (Mathayo 26:69-75).
Petro noyie kuom Yesu kendo noluwe giyie. Ne otie ni Yesu Ruoth ne en jawarne kendo Janabi mane onego obi. To kane Yesu oter od ng’ado bura mar Pilato to kendo nobedo matek ne en mondo ohul ayanga winjruok mantie kindgi kod Yesu, ne okwede kendo okwonge e nyimgi
Petro ne ok ong’eyo ni ne obiro kwedo Yesu to kata kamano Yesu to ne ong’eyo. Yesu nong’eyo nyawo mar Petro duto. Omiyo Yesu ne olwoko tiend Petro kendo ne omwono Injili mar warruok e pache. Kaka ondiki e buk mar Johana 13 “ubiro timo richo e kinde mabiro to aselwoko kata richou mabiro.”
Kata obedo ni Petro nokwedo Yesu ka ngimane nikuma rach, ne en nyawo mar ringruok mare e ma nomiyo otimo kamano. Koro mondo nogol jopuonjrene e richo kata mabiro, Yesu ne olwoko tiendegi.
“Abiro ketho kata richou mabiro, ibiro gura nikech ne akawo richou duto kane obatisa kendo abiro chulo gi duto mondo abed jawaru mar adier. An Nyasachu kendo jawaru. Abiro chulo richou duto kendo abiro bedo jakwadhu kokalo kuom batiso kod remba. An jakwath mar warruok maru.”
Mondo nopidh adierani motegno e chunygi, Yesu nolwoko tiendegi kapok sawo mar pasaka ochopo. Ma e adieri mar Injili.
Nikech ringruok magwa nyap, kata waseyudo nyuol manyien, wabiro timo richo kendo. Adiera ko nego watim richo, to ka wayudore e chandruok kaka Petro, wayudo kwatimo mane ok wachano ni wadhi timo. Wayie kuom ringruok omiyo ichikowa e ketho gi richowa. Ringruok biro timo richo tek ateka ni pod wadak e pinyni, to Yesu nochulo richogo dutogi batiso kod rembe e musalaba.
Ok watamore ni Yesu en jawarwa, to kawadak, ringruokwa dhi nyime gi timo richo ma Nyasaye odagi. Ma en kamano nikech wan mag ringruok.
Yesu ne ongeyo ni wabiro timo richo ka wadak e ringruok, omiyo nie obedo jawarwa kane ochulo richowa kod batiso gi rembe. Osetieko richo mar joma oyie kod warruok gi chierne.
Mano e momiyo buge agwen mag Injili chakore gi batiso mar Yesu manotim gi Johana ja batiso. Gima omiyo ne odak kaka manyien, Injili mar warruok.

Watimo richo marom nade?

Watimo richo e ngimawa duto
nyakachieng’ ma wathoe.

Kane Petro okwedo Yesu ma ok dichiel, kata diriyo to didek kapok thuon gweno okok, wachni ne ochando chunye marom nade? Wiye ne okuot marom nade? Ne osekuongore ne yesu ni ok ne kwede ngang’. Ne otimo richo nikech nyawo mar ringruok, to malich machalo nade mane owinjo kane ok onyal tamo yomyom mare kendo okwedo Yesu ma ok dichiel to nyaka didek? Wiye nokwot maromo nade kane Yesu ong’iye gi oruma nyadichiel kendo.
To Yesu ne ongeyo gigi duto kendo mang’eny. Omiyo nowacho, “Ang’eyo ni ubiro timop richo kendo to asekawo richogo duto kod batiso mara, mak mana karichou ochwanyou kendo ulokona ng’eu, ma ok mana kaduogo ira obedonu matek. Nyaka abed mana kawaru ka obatisa kendo ongadna bura nikech richo magu.”
Asebedo Nyasachu jakwadhu. Yieuru e Injili mar chudo mar richou abiri siko ka aherou kakata obedo ni utimo richo mag ringruok. Aselwoko richou duto. Injili mar chudo mar richo tiyo maber nyaka chieng’. Hera na bende en hera manyaka chieng’.
Yesu ne onyiso Petro gi jopuonjre mamoko, “ka ok alwoko tiendeu, to ok un e achiel koda.” Gima omiyo ne owacho Injili ni mar Johana 13 ne en niya, ne ober ne ji mondo onyuolgi manyien kod pi gi roho. Be uyie kuom ma?
E wes 9, “Simon Petro ne owacho niya, “Ruoth ok tienda kende to lwetena gi wiya bende Yesu nowachone niya, ‘Ng’ato moselwokore ok dwar lwoki kendo, mak mana tiende to oler chutho, kendo un uler to ok un duto.’”
Osiepena mahero biro timo richo mag “ringruok” e kinde mabiro koso ok ubitimo richo? Adiera ubiro timo. To Yesu nowacho ni oselwoko richo kata mabiro, richo duto mag ringruok gi batiso kod rembe kendo ne okono jopuonjre adiera mar puodhoruok kane pko ogure.
Nikech wadak e ringruok kod yom yom magwa, ok wanyal gengo richo. Yesu ne olwoko richo duto mag pinyni kod batisone. Ok oselwoko wiwa kende kod dendwa, to kata tiendewa bedne, tiende ni richowa duto kata mapok watimo. Ma e Injili mar nyuol manyien mar batiso mar Yesu.
Bang’ kane Yesu osebatisi, Johana Jabatiso noyang’o, “Neuru!, nyarombo mar Nyasaye magolo richo mag piny” (Johana 1:29). Owinjo wayie ni richo duto mag pinyni noselwoki kokalo kuom Yesu chieng’ mane obatise.
Kinde ma wadak e piny marachni, ok wanyal geng’o timo richo mano wach mayanga. Ka nyawo marwa mar ringruok nyaka wapar ni Yesu ne olwoko richowa duto kod richo duto mag pinyni ka ne ochulogi kod rembe. Nyaka wagone erokamano gi chunywa matut. Wayang’uru gi yie ni Yesu en Jawarwa kendo Nyasachwa. Olam Nyasaye.
Ng’ato ang’ata e pinyni ok nyal geng’o timo richo kod ringruok. Ji dhi nyime gi timo richo kod ringruok kendo tho nikech richo mag ngimagi.

Paro Maricho Mantie E Chuny Dhano

Ang’o moketho dhano?

Richo mopogore opogore
to gi paro maricho.

Yesu nowacho buk mar n Mathayo 15:19-20. “Nikech chuny e paro maricho wuokie kod nek, terruok, wuoyo, kwo, mariasia, ayany. Gigi ema ketho dhano, to chiemo kata kang’ato ok ologo ok keth dhano.” Nikech richo mopogore opogore manitie chuny dhano ema kethe, ok oler.

Ng’ato nyaka fweny kit ngima ne maricho

Ang’o mantie e chuny
Ng’ato ang’ata?

Richo apar kod ariyo.
(Mariko 7:21-23)

Wanyalo wachoni “Richo apar gariyogo nitie e chuny dhano” “An tie kodgi duto e chunya. Antie gi richo apar gariyo mopogore opogore e iya mondiki e Muma.” Ka pok onyuolwa nyuol manyien kod pi gi Roho, nyaka wayie ni richo nochakore e chunywa. Nyaka wang’e ni wan joricho chuth e nyim Nyasaye, to kata kamano ok watim mano. Jomoko temo tamore richo ka giwacho, “pok aparo parogo e chunya ne abayo mana matin.”
To ang’o mane Yesu owacho kuom dhano? Ne owacho ni, ‘gimoro amora mawuok e chuny dhano ema kethe.’ Nonyiso wa ni giparo maricho e igi. Iparo ang’o? Iber koso irach? Bende ing’eyo ni ji duto gin kod paro maricho.
E higni matin mokalo kar keno moro maduong mantie ‘Seoul’ ne oruombore piny apoya nono. Anyuola go mane owito jogegi ni nie lit miwuoro, to kata kamano ji mang’eny nodhi e mor mar neno masirano.
Jomoko noparo, ‘ji adi mane otho?’ 200? Ooyo, mano tinie miwuoro. 300? Nyalo bedo? Dine obedo malich moloyo ka jomane iparo ni otho dine ochopo gana achiel...’ Chunygi nyalo bedo marach kamano. Nyaka wayie gi mano. Mano kaka en gimalich ne joma notho maonge kod luor! Mano kaka ne en lal maduong’ ne anyuolagi! Moko ne onge nyalo e yor pesa.
Moko kuom jonenogo neonge kod oruma. “Dine obedo mamitie moloyo ka dine jomoko mang’eny otho! To mano wach miwuoro? Dine obedo nade ka gima chielono notimore e pap mar adhula mopong’ gi ji? Ji gana dine oikore e bwo kite. Be adieri? Ee adieri. Dine obedo mamit moloyo ma!” Nyalo edo ni jomoko ne oseparo ma. Gima chalo kamano inyalo winji e masira mar nyamburko. Jo neno marikni winjo marach moloyo ka en masira matin.
Wan duto wang’eyo kaka seche moko waricho.
Ee ok wanyal mana wacho paro maricho matek. Wanyalo ndakore kawanyiso uruma ka waneno masira, to echunywa maiye wadwaro ni obedie marach moloyo. Wadwaro neno masiche malich ka gana gi gana mag ji otho, tek ateka ni ok oketho dwarowa. Mano e kaka chuny dhano tiyo. Ji mang’eny kuomwa chalo kama kapok nyuolgi nyuol manyien.

Nek E Chuny Ng’ato Ang’ata

Ang’o momiyo watimo richo?

Nikech wangi paro maricho
e chunywa.

Nyasaye ne okonowa ni nitie e nek e chuny ng’ata ka ng’ato. To ji mang’eny nyalo tamore ayanga e nyim Nyasaye ka giwacho, “Ere gima omiyo inyalo wacho kamano! Aong’e gi paro moro amora mar nek e chunya! Ere gi momiyo inyalo kwana ng’atno majanek!” ok gi biyie ni gin gi nek e chunygi. Giparo ni jonek gin jo mopogore kodgi.
“Janek manosenego ji mang’eny e lendo kuom ndalo mokadho, to jonekgo kendo nowang’o ji eutegi e jogo man kod nek e chunygi! Gin e jogo mopogore. Ok anyal bedo machal kodgi! Timbe gi richo! Gin jonek!” Igi nowang’ gi jonjore kendo negi kok, “jogo monyuol e koth richo ibiro wit oko mar pinyni! Ibiro ng’adne gi buch tho.”
To apayo nono, paro mar nek ni e chuny joma igi owang’ go, kendo nyaka chuny jonek gi jomaundu. Nyasaye nyisowani ei chuny ji duto, nitie nek. Nyaka wayie gi weche Nyasaye maneno kata gik ma opandore e pachwa omiyo, nyaka wayie, “An jaricho manigi nek e chunya.”
Ee, Nyasaye ne okonowa nitie ni paro maricho, Nyasaye. Kaka tieng’e mag ji medo bedo jomaricho, gik moko mawa gengorego bedo gigo mag nek. Ma e dwoko mar nek e chunywa.
Inyalo neko e sa matin ichwang’ kata luoro. Ok awachni ng’ato ang’ata kuomu biro neko, to waparo nek e chunywa.
Onyuolwa gi paro maricho e chunywa. Jomoko kuomwa neko to okni nonyuolgi jonek, to nikech wan waduto wanyalo bedo jonek. Nyasaye konowani wan gi paro maricho kod nek e chunywa. Mano en adiera. Onge ng’ato ma wachni oweyo oko.
Emomiyo yo maber monego walu, en yie wach Nyasaye kendo luwe. Watimo richo e pinyka nikech wang’i paro maricho e chunywa.

Terruok E Chunywa

Nyasaye nowacho ni nitie paro mar tarruok e chuny ng’ato kang’ato. Bende iyie? Bende iyie ni igi paro mar terruok e chuny? Nitiere paro mar terruok e chuny ng’ato kang’ato.
Mane e momiyo chode kod yore mag terruok landore e gwengewa. En achiel kuom yo mar adieri mar loso manynge e kinde ka kinde e ngima mar dhano. Dala moko nyalo dok chien, to dalani onge gi chandruok ahinya nikech paro mar terruok ni e chuny ng’ato ang’ta.

Olemo Mar Joricho En Richo

Dhano ipimo kod ang’o?

Yath manyago mana olemb
richo.

Yesu wachoni gima wuok e chuny dhano e ma kethe. Bende uyie? Wanyalo mana yie gi wach Yesu kendo wa wachniya “Ee wang’i richo madongo, watimo timbe jachien. Adier, in kare, Ruoth.” Nyaka wayie gi richowa. Nyaka wayang’ adieri marwa e nyim Nyasaye. Piny ma ogwedhi gi okang’e ang’wen mabeyo.
Kaka gimedo songo nyime, yiende mopogore opogore medo nyago olembe, kaka richo apar gi ariyo manie chunywa omakowa kendo miyo watimo richo. Kawuono nyalo ni nek e ma omoko e chunywa to kiny onyalo bedo terruok.
Koro chieng’ machielo, paro ma richo, chode, kuo, neno ma miriambo to kod mamoko. Watimo richo e higa mangima, e dwe mangima, odichieng’ mangima kod saa mangima. Odichieng’ ok nyal kalo kaok watimo richo moro amora. Wasiko wakwongore ni ok wabi timo richo, to ok wanyal geng’o ma nikech ne onyuolwa kama.
Be iseneno ka yiend olemo tamore nyago olemo nikech ok odwar? “ok adwar nyago olemo!” kata ka oseloko pache ni ok onyal nyuolo olemo, Ang’o momiyo ok onyal nyuolo olemo? Maua biro pichni ediere chiri, biro dongo kendo chiek ndalo chieng’, kendo olemo bero ikore mondo opone kendo ochame e kinde molwar piny.
En gima piny e makelo, kendo ngima mar jaricho nyaka bed mana kamano bende. Onge mana gima joricho nyalo timo mak mana nyago olemo mag richo.

‘Batiso Gi Msalap Yesu Ne En Mar Kelo Winjruok Gi Nyasaye Kuom Richowa’

Chudo mar Yesu
ohulo ang’o?

En chudo mar gopewa gi batiso
mar Yesu (keto lwedo) kendo
girembe e Msalaba.

Wasom anena e Muma mondo wayud kaka jaricho, ng’at matimo timbe jochiende nyalo puodho richogi e mbele Nyasaye magi daggi mor. Ma e Injili mar puodho richo.
Tim Jolawi 4, wacho niya, “To ka ng’ato ang’ata oketho kuom kia, kotimo gimoro kuom weche ma Jehova osekwero ni kik otim, to bura oloyo; ka kethone moseketho ong’erene eka nokel kuom misangone diel madhako maonga mbala kuom richone maosetimo. Mi note lwete e wi misango maer richo minoneg misango mar richo e kar wango misango. Ni jadolo nokaw remo gi lith lwete minokete e tunge mag altar mar wango misango; kendo noolrembe duto e tie altar. Kendo nodang boche ne duto kaka I dango bor kuom misango mar miseng kwe; mijadolo nowange e altar obed tik mangue ngar ni Jehovah; kendo jadolo notimne winjruok minowene” (Tim-Jolawi 4:27-31).
E ndalo mag Muma Machon, ere kaka ji ne golo richogi? Ne giketo lwetegi e wi misango mar weyo richo mokuongo, kendo weyo richogi duto kuome.
Ondiki e Tim-Jolawi. “wachne nyithind Israel kiwachonegi ni ka ng’ato kuomu okelo chiwo ne Jehova, onego okel chiwo mag gik mopithi, dhok gi rombe. Ka chiwone en misango miwango mar chiayo, onego okel madichuwo maonge mbala; no chiwe e dho ema mar chorruok, nyim Jehova mondo oyiee. Kendo enoket lwete e wi misango miwang’o;’ kendo noyiee mondo obedi winjruok kuome” (Tim-Jolawi 1:2-4).
Kang’at mandalono ofwenyo richo manie chunye, nyaka oik misango mar golo richo mibiro tigo e puodhe kuom richo. Ne nyaka oket ‘lwete’ e wi misango ma golo richo koweyo richo duto mosetimo kuome. Ei kamaler, nitie altar mar wang’o misango. Nochalo sanduk, oduong’ moloyo mesa mar yalo, kendo ne en gi tunge ag’wen e kondene. Jo-Israel neweyo richogi ka gi keto lwetgi e wi misango mar weyo richo kendo kagi wang’o ringe e wi kendo mar misango.
Nyasaye nowachone Ji e Tim- Jolawi “ne chiwe e dho hema mar chokruok nyim Jehova mondo oyie.” Richo duto ne dhi kuom misangono kuom keto lwetegi e wiye, kendo jaricho ne ng’ado ng’ut misango mi oket rembe e tunge mag kendo mar misango.
Bang’ mano, nyimbich nilwoko kendo ringe ne ingado matindo tindo kendo iwango malokre buro e wi kendo mar wango misango. Koro tik mamit mar ringono nichiwo ne Nyasaye mar puodhruok gi. Ma e kaka niweyonegi richogi mapile kapile.
Nyasaye noyie misango machielo mar puodhruokgi kuom richogi mar higa ka higa. En opogore kod misango mar puodhruok e richo mar odiechieng’ kodiechieng’. Ka oluworegi ma Jadolo Maduong’ kende ema keto lwetene e wi misango mar richo e lo Jo- Israel duto kendo okiro remo yo podho chieng’ e kom mar nguono nyadibitiyo. Kendo, oketo lwetene e wi nyarombo mangima nitimo enyim Jo-Israel e ndalo mar apar mar dwe mar abiriyo higa ka higa (Tim-Jolawi 16:5-27).

En ng’a mobedo
Kar nyisi kaka misango mar
richo e Muma Machon?

Yesu Kristo.

Koro wayud ane kaka chiwo mar misango no lokore e Muma Manyien kendo kaka ngima mochwere mar Nyasaye osechung’ motegno e higni duto.
Ang’omomiyo Yesu ne nyaka tho e Msalaba? Ang’o mane otimo marach e pinyka mane miyo Nyasaye nyaka ne chiwo wuode mondo otho e Msalaba? Ang’a monochune ni nyaka otho e Msalaba? Kajoricho duto manie piny, tiende ni wan duto, osetimo richo, Yesu nobiro e piny mondo owarawa.
Ne obatise gi Johana Jabatiso e aora Jordan kendo nokawo kum duto mar richowa e Msalaba mondo owe ne dhano duto. Kaka Yesu obatisi kendo kaka ne ochuero rembe e Msalaba ne chalre gi misango mar chulo richo e Muma Machon, mar ketop lwedo e wi misango mar richo kendo chwero rembe.
Kama e kaka ne itimo e Muma Machon. Jaricho ne keto lwete e wi misango mar golo richo kendo noulo richone, kowacho, “Ruoth, asetimo richo. Aseneko kendo aseterora.” Eka, richone niweyo ewi misango mar golo richo.
Mana kaka jaricho ng’ado ng’ut chiayo mar misango kendo ochiwe e wang’ Nyasaye, Yesu bende nochiwo e yorno mondo ogol richowa duto. Yesu nobatisi kendo rembe ne ochwer e Msalaba mondo owarwa kendo chul gopo richowa duto kuom misangone owuon.
Kuom adier Yesu ne othonwa. Kwa paro wachni, ang’o mane tiend chiwo misango mar chiayo maong’e mbala kaka misango mar richo duto? Bende chiayo ong’eyo gima richo en? Chieyo ok nyal ng’eyo richo. Nyaka gibed maonge mbala.
Mana kaka chiayo ne onge kod ketho moro amora, koro e kaka Yesu ne ong’e kod richo. En Nyasaye maler, wuod Nyasaye, kendo nepok otimo richo. Omiyo nokawo richowa duto kuom batiso mare e aora Jordan ka ne en jahiga 30.
Yesu ne otho e Msalaba nikech richo mano kawo kuomwa. Mano en tije mar kelo warruok mano lwoko richowa duto mag dhano.

Chakrruok Mar Injili Mar Weyo Richo

Ang’o momiyo Yesu
nobatisikod Johana Jabatiso e
aora Joredan?

Mondo ochop tim makare duto.

Ondiki e buk mar Mathayo 3, “Eka Yesu nobiro koa Galili mochopo Jordan ir Johana, mondo oyud batiso kuome. To Johana notemo sinde, kawcho niya, ‘An en ma adwaro mondo obatisa, to in kendo emibiro ira koso?’ Yesu nodwoke niya, ‘yiena koroni; nikech e kaka owinjore mondo wachop tim makare duto’” (Mathayo 3:13-15).
Nyaka wang’e kendo wayie gimomiyo Yesu nobatisi kane jahiga 30. Ne obatise mondo ogol richo duto mag ji kendo ochop tim makare duto mar Nyasaye. Mondo owar ji duto kuom richogi, Yesu Kristo, jal mane onge ketho noyudo batiso kuom Johana Jabatiso.
Omiyo, nokawo richo duto mag piny kendo ochiwore owuon mondo ochul gop richo ne dhano duto. Mondo ne owarwa kuom richo, nyaka wange adiera duto kendo wayie kuome. En tichwa mon do wayie warruokne kendo owarwa.
Batiso mar Yesu tiende ang’o? ochalre kod keto lwedo mane timore e Muma Machon. E Muma Machon, richo ji duto niketo e wi misango magolo richo kod keto lwedo mar jadolo maduong’. Machal kamano, e Muma Manyien, Yesu nokawo richowa duto mag oiny ka ochiwore kaka misango magolo richo kendo obatise gi Johana Jabatiso.
Johana Jabatiso ne en ng’at maduong’ moloyo dhano duto, en jachung’ mar dhano mowir kod Nyasaye. Kaka jachung’ mar dhano, Jadolo Maduong’ mar dhano, noketo lwete e wi Yesu kendo oweyo richo duto mag piny kuome. ‘Batiso’ tiende ni, ‘keto gimoro, iko, kendo lwoko.’
Bende ing’eyo gimomiyo Yesu nobiro e pinyni kendo nobatise gi Johana Jabatiso? Bende iyie kuom Yesu, kingeyo tiend batiso mare, richo magwa, timo timb e jochiende mang’eny, timo richo kod ringrewa wawuon ndalo duto mag ngimawa. Johana jabatiso ne otiso Yesu mar chopo Injili mar adier mar weyo richo ne wan duto.
E Mathayo 3:13-17, ochakore gi ‘Eka,’ kendo onyiso ni e sa mane Yesu obatisi e seche manowo richo mag piny kuome.
‘Eka,’ Yesu nokawo richo duto mag dhano, notho e musalaba bang’ higni adek, kendo nochiere e ndalo mar adek. mondo noluok richo duto mag piny, ne obatise dichiel kende kendo moromo chuth, notho e Msalaba dichiel kende kendo nochiere. Kuom jogo madwaro mondo owargi kuom richogi e wang’ Nyasaye, ne okawo richo duto mag piny kendo nowarogi dichiel kende kendo moromo chuth.
Ang’o momiyo Yesu ne obatisi? Ang’o momiyo ne orwako osimbo mar kudho ewiye kendo ng’adne bura e nyim kaka jaricho? Ang’o momiyo nogure e Msalaba kendo ochwero rembe nyaka otho? Magi duto nitimore ne nikech nokawo richo duto mag piny kuome, richo magi kod maga kuome owuon e batisone. Nikech richowa, ne nyaka otho e Msalaba.
Nyaka wayie kuom wach warruok ni Nyasaye osewarowa kendo wa dwokne erokamano. Ka onge batiso mar Yesu, Msalaba mare, kod chier mare to dikoro waonge kod warruok.
Kane Yesu obatisi kod Johana mondo okaw richo duto mag piny, nokawo oko richowa duto, omiyo, nowarowa mane wayie kuom injli mar warruok mare. Nitiere ji maparo ni, “Yesu nokawo mana richo makakwaro kende, bende nokawo?” To ok gin kare.
Ondiki e Muma Maler ni Yesu nokawo oko richo duto mag piny dichiel kende ne ji duto kendo moromo chuth kane obatise. Richowa duto, moriwo nyaka richo machon, duto oseluok oko. Yesu wacho e Mathayo 3:15, “Nikech e kaka owinjore mondo wachop tim duto makare.” Mondo wachop tim makare duto tiende ni richowa duto, onge madong’, duto osegol oko kuomwa.
Bende Yesu oseluoko richo ndalo duto mag ngimawa? Ee, oselwoko. Wayud adiera mar awchni e Tim- Jolawi mokuongo. Onyisowa kuom jadolo maduong’ kod misango mar odiechieng’ mar weyo richo.

Misango Mar Weyo Richo Mag Higa Ne Jo-Israel Duto

Bende ne inyal puodhi jo
Israel duto dichiel kende kod misango
michiwo e pinyni?

Ok nyalre

“Kendo Harun nochiwo ruath mar misango richo makuome owuon to nolos winjruok kuome owuon, kod kuom joode. Kendo nokaw nyuogi ariyogo noketgi nyim Jehova e dho ema mar chokruok. Kendo Harun nogo ombulu kuom nyuogi ariyogo; to ombulu achiel kuom Jehova, kod ombulu machielo kuom nyuok miriembo e thim. Kendo Harun nochiwonyuok mane ombulu olwar kuome ni Jehova, kendo no nege mondo odok misango richo. To nyuok mane ombulu olwar kuome kuom riemb, nokete e nyim Jehava kongima, mondo olos winjruok kuome, kendo oriembe e thim” (Tim-Jolawi 16:6-10). Ka Harun nokawo nyuogi ariyogo e dhco ema mar chokruok mondo otim winjruok mar weyo richo mar higa ne Jo-Israel.
“Kendo Harun nogo ombulu kuom nyuogi ariyogo; to ombulu achiel kuom Jehova, kod ombulu machielo kuom nyuok miriembo e thim.”
Misango mar chiayo ne dwarore ne chik mar tim winjruok mar richo mapile pile mondo okawo richo oket kuome kiketo lwedo e wiye. To richo mag higa mag Jo-Israel, Jadolo maduong’, eloo Jo-Israel duto, ne keto richo mag higa e wi misango mar golo richo e odiechieng’ mar apar mar dwe mar abiriyo e higa ka higa.
E Tim-Jolawi 16:29-31, ondiki niya, “kendo ma nobed chik manyaka chieng’ kuomu: e dwe mar abiriyo, endalo mar apar mar dwe, onego uchadru gi chunyu, kendo kik uti tich moromo, ng’amonyuol kuomu, kata wendo modak e dieru: nikech e ndalogi, winjruok nolos kuomu mondo opuodhu; nubedi jomopuodhi kuom richou duto e nyim Jehova. En e Sabato mar yueyo mowalno, onego uchandru e chunyu; en e chik manyaka chieng’” (Tim-Jolawi 16:29-31).
E Muma Machon, Jo-Israel nekelo misango mar weyo richo mar odiechieng’ kendo negi keto richogi kuome kagi hulo, “Ruoth, asetimo richo machal kamaye. Yie mondo iwena.” Eka, nong’ad ng’ut chiayo mar golo richo, nochiwo rewmo ne jadolo kendo nodhi dala, ka en kod yie ni koro oseko wene richone duto. Kamano, chiayi mar golo richone e tho kar jaricho, kaen kod richogo e wiye. Chiaye mar misango e ma ne inego kar jaricho. E Muma Machon, misango mar joloricho ne nyalo bedo diel, rombo, ruath, roya, mano achiel kuom chiaye maler ma Nyasaye nosewalo.
Nyasaye kuom ng’uonone mochuere, ne oyie mondo ochiwo chiayo otho kar jaricho.
E yo machal kamano e Muma Machon, jaricho ne nyalo tim winjruok kuom richogi kokalo kuom misango mar timo winjruok. Richo mapile pile mag jaricho niketo misango mag richo e yor keto lwedo, kendo remo nimiyo jadolo mondo okir richo mag jaricho.
Kata kamano, ne ok yot mondo opuopdh richo mapile pile. Omiyo Nyasaye ne oyie ne Jadolo mondo opuodh richo mag higa mangima, endalo mar apar higa ka higa e dwe mar abiriyo ne Jo-Israel duto.
Ere tich Jadolo maduong’ e odiechieng’ mar timo winjruok? Mokuongo Harun Jadolo maduong’ ne keto lwetene e wi misango mar weyo richo, kofulo richo duto mag ji, “Ruoth, Jo-Israel osetimo richo mopogore opogore kaka nek, chode, terruok, kwo, miriambo kod weche maricho….”
Eka, nongad ngut misango, minokawo rembe kendo nokiro remo nya dibiriyo e kom mar ng’uono ei kama ler. (Ei Muma namba 7 ikwano ka namba maler.)
Ne en tije mondo oket richo duto mag Jo-Israel mag higa e wi misango mar golo richo, kendo misango mar weyo richo niwango chuth.
Nikech Nyasaye ni kare, mondo owar joricho duto kuom aricho gi, ne oyie mondo misango magolo richo otho kar jaricho. Nikech Nyasaye ng’uon gadiera, ne oyie ne ji mondo ochiw chiaye makargi Jadolo Maduong’ nekiro remo e yor podho chieng’ e bath kom mar ng’uono, mano e kaka niweyonegi richogi duto mag ndaalo mosekadho e odiechieng’ mar weyo richo, e ndalo mar apar mar dwe mar abiriyo.

Nga’no maen nyarombo mar misango
koluwore kod Muma Machon?

Yesu mane onge kod ketho

Yesu maonge kod ketho. Jadolo Maduong’ nyaka ne chiwo nyuogi ariyo e odiechieng’ mar timo winjruok mar Jo-Israel. Achiel kuomgi niluongo ni nyuok miriembo e thim, moulo ‘keto oko.’ E yo machal kamano, moket oko e Muma manyien en Yesu kristo. “Nikech Nyasaye ohero piny ahinya, e momiyo nochiwo wuode ma miderma mondo ng’a moyie kuome kik lal to obed gi ngima manyakachieng” (Johana 3:16).
Nyasaye ne omoyowa wuode achiel kende kaka nyarombo mar misango. Kaka nyarombo mar misango mar ji duto, ne obatise gi Johana Jabatiso kendo nobedo jawar, mesia mar piny. Yesu tiende ni ‘Jawar’ to Kristo tiendeni ‘Ruoth mowir,’ omiyo Yesu Kristo tiende wuod Nyasaye mano biro warowa duto.
Mana kaka richo mag higa ka higa mipuopdho e diechieng’ mar timo winjruok e Muma Machon, Yesu Kristo higni gana ariyo mosekalo, nobiro e piny mondo obatise kendo ogure motho e Msalaba mondo ochop Injili mar timo winjruok kuom richowa duto.
E thuoloni, we mondo wasom andiko e Tim Jo-Lawi “Kendo Harun noyie lwetene ariyo e wi nyuok mangima, koulo timbe mobam duto mag Jo-Israel, kod ketho gi duto, kata richogi duto; kendo nokletgi e ewi nyuok, kendo noriembe odhi e thim gi lwet ng’at noikore: to nyuogno noting’ richogi duto odho e piny ma ji ok odakie: kendo nowe nyuogno e thim” (Tim-Jolawi 16:21-22).
Ondiki ni richo mag Jo-Israel duto niketo e wi nyuok mana kaka ondiki e Tm-Jolawi 1. ‘kethogi duto’ wuoyo kuom richo duto mane gisetimo e chunygi kendo kod ringruok margi. Kod ‘kathogi duto’ ni keto e wi misango mar golo richo kod keto lwedo mar Jadolo Maduong’.

Kuom Chik Mar Nyasaye, Nyaka Wabed Kod Ng’eyo Mar Adier Ne Richowa Duto

Ang’o momiyo Nyasaye
nomiyowa chik?

Mondo wabed kod ng’eyo
kuom richo

Chik Nyasaye oting’o migepe 613. adier kawaparo kuome, watimo gima odwaro ok ma ok odwar.
Omiyo wan joricho. Ondiki e Muma ni Nyasaye nomiyowa chike gi mondo wafueny go richowa (Jo-Rumi 3:20). Ma tiende ni nomiyowa chikegi mondo opuonjwa ni wan joricho. Ne ok omiyowa gi nikech wanyalo dak kodgi, to mondo wafueny richowa.
Ne ok omiyowagi mondo waritgi. Ok inyal keto guok mondo odagi mana kaka dhano. E kaka ok wanyal dak gi chik Nyasaye, to wanyalo fuenyo richowa e yor chike.
Nyesaye nomiyo wagi nikech wang’eny gi richo to adier ok wanyal fwenyo. “Un jonek, jochode, jotimbe maricho” Nyasaye nyisowa e yoni kendo kuom chik. Onyisowa nimondo kik waneki to kata kamano waneko ei chunywa kendo gi dendwa bende.
Kata kamano, nikech ondiki e chik ni kik waneki, wangeyo ni wan jonek, kowa wacho, “Ah, natimo marach. An jaricho nikech atimo gimoro mane ok owinjo atim. Asetimo richo.”
Mondo nowar Jo-Israel kuom richogi, Nyasaye ne iyie ne Harun mondo otim misango ma puodhruok e Muma Machon, kendo ne en Harun ema ne puodhogi e higa achiel.
E Muma Machon, misango ariyo mar golo richo ne nyaka chiwo e wang’ Nyasaye e odiechieng’ mar weyo richo. Achiel nichiwo ne Nyasaye kamachielo to nisembo e thim bang’ ka oseket lwedo kuome, kodhi kod richo duto mag higa mag ji. Nikech nyuogno ne iriembo e thim kod lwet ng’amo winjore, jadolo maduong’ ne keto lwetene e wi nyuok mangima kendo ohulo richo duto mag Jo-Israel. “Ruoth, ji oseneko, giterrore, kwelo, lamo nyiseche manono…. Wasetimo richo e wang’i.”
Piny Jo-palestina en thim malach maonge gimoro. Nyuok mani sembo niweyo e thim malach maonge kod gimoro kendo bang’e motho. Kano sembe, Jo-Israel nobedo kangiye nyaka olal e wang’gi, kendo ne gi bedo gi yie ni richogi duto osedhi kod nyuogno. Ji ne b edo kod kwe e chunygi, kendo nyuogno ne tho e thim nikech richo duto mag Jo-Israel mag higa.
E yo machal kamano, Nyasaye nochulo richowa duto kuom nyarombo Nyasaye, Yesu kristo. Richowa duto nolwok ok chuth e batiso mar Yesu kod rembe e Msalaba.
Yesu en Nyasaye kendo jawarwa. En e wuod Nyasaye manobiro mondo owar dhano duto kuom richo. En e jachwech mano losowa e kite kendo nobiro e pinyni mondo owarwa kuom richo.
Ok mana richowa mapile pile mwatimo kod ringrewa e miketo kuom Yesu, to nyaka richowa mag ndalo mabiro kendo richo mag pachwa kod ringruok magwa. Omiyo ne nyaka batise kod Johana Jabatiso mondo ochop tim makare duto mar Nyasaye, lwoko richo moromo chuth mar piny duto.
Higni adek kapok ogur Yesu, kano chako Injiline e lelal nokawo richowa duto mag Piny e yor yudo batiso kuom Johana Jabatiso e aora Jordan. Warruok mare ne ji duto nobedo e yor weyo richo nikech richowa duto noket kuome e batiso.
E aora Jordan, kamane tut mare ne nyalo gik e nungo, Johana jabatiso ne oketo lwete e wi Yesu kendo ne onyume e pi. Batisoni ne chalgi keto lwedo e Muma Machon kendo ne ranyisi machalre mar weyo richo duto.
Mondo onyumi e pi nyiso tho, kendo wuok oko e pi nyiso chier kaka batiso mar Johana Jabatiso, Yesu nyaka ne chopi kendo nyis ayanga adek kuom tijeni: golo richo duto oko, gur mare, kod chierne.
Inyalo warwa mana kawa luwo wach Yesu mano warowa kuom richwa. Nyasaye noneno ni owarwa kokalo kuom Yesu kendo singruok mane oseloso e Muma Machon nyaka ne chop kare. E yorno, Yesu nochomo musalaba kod richowa duto e wiye.

Tich mane modong’nwa chakre
Yesu kawo richowa duto?

Duto mowinjore watim en bedo kod
yie kuom wach Nyasaye.

E Johana 1:29, ondiki “kinyne Johana noneno Yesu kabiro ire mi nowacho, ‘Neeuru! Nyarombo mar Nyasaye magolo richo mag piny!’” Johana Jabatiso notimo neno, “Neeuru! Nyarombo mar Nyasaye magolo richo mag piny!’” Richo duto mag dhano noket kuom Yesu kano batise e aora Jordan. Yiie wachni! E ka ibiro guwedhi ka ipuodhi kuom richoni duto.
Nyaka wabed kod yie e wach Nyasaye. Nyaka waket tenge paro marwa kod wich tekowa mondo waluw wach Nyasaye mondiki. Nyaka wayie ni Yesu otingo richo duto mag piny.
Mondo wa wachni Yesu nokawo richowa duto mag piny, kendo wa wachni nochopo tim makare duto mag Nyasaye koweyonwa richowa en gima adier kendo gima machalre. ‘Keto lwedo’ kendo ‘batiso’ nyiso gima chalre.
Kata obedo ni wawacho ni ‘duto,’ ‘gimoro amora,’ kata ‘duto,’ tiendgi chalre. Tiend wach, ‘keto lwedo’ e Muma Machon onge kod pogruok e Muma Manyien, mak mana oti kode kaka ‘batiso’.
Obedo e gi adier mayot ni Yesu notisi kendo ong’adne bura e musalaba mondo oluok oko richowa duto. Inyal warua kawayie kuom injili ma diera.
Ka Muma wacho ni Yesu nokawo ‘richo duto mag piny’ (Johana 1:29), tiend wach richo mar piny en ang’o? tiende en ni richo duto mane onyuolwa godo, kaka, paro maricho, kou, terruok, gombo, timbe juok, mbaka maricho, sunga, kod fuwo modak e paro magwa. Kendo oriwo ketho wa duto kod both mawatimo e ringruok kendo e chunywa.
“Nikech msach richo en tho, to mich mar Nyasaye en ngima mochwere kuom Yesu Kristo” (Jo-Rumi 6:23). “Weyo richo onge kama remo ok ochwere” (Jo-Hibrania 9:22). Mana kaka iwacho e ndikoni, richo duto nyaka chul gopgi. Yesu Kristo, mondo mi nowar ji duto kuom richo, nochiwo ngimane owuon kendo ochulonwa gop richo dichiel kende ne ji duto.
Omiyo, mondo ibed thuolo kuom richowa duto, duto mowinjore watim en yie kuom injili mar adier mar batiso Yesu kod rembe, kod riwo wa gi Nyasaye.

Puodhruok ne Richo makiny

Bende onego wachiw misango
mar weyo richo kendo?

Onge kendo

Richo ma, odichieng’ maluwe, to gi richo mwatimo nyaka chop odiechieng ma wathoe duto bende oriw e, ‘richo mag piny,’ manakaka richo makawuono, nyoro, to gi odiechieng’ manyocha bende duto oriw e ‘richo mag piny.’ To richo duto mag dhano kochakorer e odiechieng mane onyuolgi nyaka chop githo bende ditto oriw e ‘richo mag piny,’ kendo richo hie hie mag piny noket kuom Yesu eyor batiso mare. Richo duto mawabiro timo nyaka chop odiechieng marwa mar tho duto osegol oko kuomwa.
Dwarore mana ni mondo wabed kod yie kuom injili mar adier, wach maondiki mar Nyasaye, kendo wamak adier to ibiro warwa. Nyaka wawe paro magwa wawegi mondo owarwa kuom richowa duto. Inyalo bende penjori, “Ere kaka ne onyalo golo richo mapok watimo?” Eka, daher mar penji bende ni, “kare Yesu bende oduogi e pinyni samoro amora mwatimo richo mondo ochwernwa rembe seche duto?”
Ei injili mar nyuol manyien, nitiere chik mar luoko richo magwa. “weyo richo onge, ka remo ok chwer” (Jo-Hibrania 9:22). Ka ng’ato ne nyalo dwaro mondo owene richone e ndalo mag Muma Machon, ne nyaka oket lwetene ewi misango magolo richo nka oweyogo richone ewi misangono, kendo misango mar golo richo ne nyaka tho ne richo jalno.
Mana e yo machalo kod mano, wuod Nyasaye nene obiro e piny mondo owar dhano duto. Ne obatise mondo okaw oko richowa duto, nochwero rembe e msalaba mondo ochul gopwa duto mag richo, kendo notho e Msalaba, kowacho ni, “Orumo duto.” Ne ochiere e ndalo mar adek koa kuom joma otho kendo koro obet e bad Nyasaye korachwich. Omiyo, ne obedo Jawar marwa manyaka chieng’.
Mondo owarwa chuth kendo owenwa richowa, nyaka wadar e paro magwa kendo wawe chike mag dindewa manyisowa mondo wawarre kendwa wawegi kuom richowa mapile pile e yor lamo mag hulo richowa odiechieng’ kodiechieng’. Mondo richo mag dhano oruch oko, misango mowinjore nyaka chiw, dichiel kendo moromo ji duto. Nyasaye gie polo noketo richo duto mag piny kuom wuode eyor batisone kendo noyie mondo ogure nikech wan. Kuom chier mare koa kuom jomotho, warruok marwa ne ochopo kare.
“To nochwowe nikech richowa, nogoye malit nikech timbewa mamono; nochwade mondo wan wayud kuwe; kendo kuom moriemo mage nochangowa. Kendo Nyasaye oseketo richowa duto kuome.” E Isaiah 53, owachi ni kethowa duto kod richo mag pin, mag kit dhano duto noket kuom Yesu Kristo.
Kendo e Muma Manyien, e buk mar Jo-Efeso 1:4, ondiki ni, “kaka ne oyierowa kata kachakruok piny podi.” Mae nyisowa ni nen oyierowa kuome kata ka piny pok ochwe. Ka pokne ochwe piny, Nyasaye ne osenone mondo otimwa bedo joge, jogo makare kendo maonge kod ketho, e Kristo. Gimoro amora mane wanyalo paro mokwongo, nyaka koro wabed kod yie kendo waluor wach Nyasaye, wach mar pi, remo, kod Roho.
Nyasaye nonyisowa ni Nyarombo mare, Yesu Kristo, nokawo richo duto mag piny kendo nochulo gowi duto mag dhano. E Jo- Hibrania 10, ondiki ni, “To chik en mana tipo mar gik mabeyo mabiro, to ok gigo gogo owuon. Misengni ma jodolo timo pile, higa ka higa; mano ema nyiso nichik ok nyal ngang’ miyo jolemo bedo makare” (Jo-Hibrania 10:1).
Kae, wacho ni misango go, mane gichiwo ndalo duto higa ka higa, ne ok nyal keti gi makare. Chik en mana tipo mar gigo mapod biro, to ok gigo gogo hie. Yesu Kristo, Messiah mar Nyasaye mane dhi biro, noketowa makare dichiel kende kendo moromo chuth (mana kaka richo jo-Israel mag higa ne iluoko dichiel ne ji duto) kuom batiso mare kod gurone mondo olukwa kuom richo wa duto.
Omiyo koro, Yesu nowacho e Jo-Hibrania 10, “eka nowacho niya, ‘Era e! asebiro mondo atim dwachi.’ Nyasaye ketho mano machon, mondo oket manyien; dwarone e ma nomiyo wayudo pwodhruok ka nochiw ringer Yesu Kristo nyadichiel kende. Jodlo duto chungo mondo giti tich lemo odiechieng’ kendo gichiwo misengnigo ndalo mang’eny, to mago ok nyal golo richo ngang’. To Kristo notimo misango achiel mosiko nyaka chieng’ nikech richo; kendo osebet piny e bad Nyasaye korachwich. Chakre kindeno orito nyaka wasike otim raten tiende. Nikech kuom chiwo achiel osemiyo jo mopwodhiobet jo makare nyaka chieng’. Roho Maler bende dokonwa janeno; mokwongo owacho ni, ‘Ruoth owacho ni ‘Ma eri e Muma ma anatim kodgi bang’ ndalogo; anaket chikena e chunygi, kendo anandik chikena e parogi.’ Eka omedo wacho niya, ‘ok anapar richogi kod kethogi kendo.’ To ka ma richo osewee, kanyo ok onego bedie misango migologo richo’” (Jo-Hibrania 10:9-18).
Wayie ni Yesu nowarowa kuom richo duto mag piny e yor batiso mare kod rembe e Msalaba.

Warruok mar yudo nyuol manyien mar pikod Roho ma oseket e chunywa kendo paro marwa

Wan jomakare nikech ok
Watim richo kendo koso?

Wan jomakare nikech Yesu nokawo richo
waduto kendo wayie kuome.

Bende iyie kuom warruok mare maler? —Amen— Bende iyie kod luoro mar wach Nyasaye ni Yesu Kristo owuon nobatisi kendo nochwero rembe e Msalaba mondo owarwa? Nyaka wabed kod yie kuom wach Nyasaye Yudo nyuol manyien. Inyalo warwa ka wayie ni Yesu Kristo, kokalo kuom injili mar weyo richo, noluoko oko richowa duto, kaachiel kod richo duto mag piny.
Ok wanyal bedo maonge kod richo mana kuom rito chike mag Nyasaye, to wanyalo bedo makare kuom yie e tich mare. Yesu Kristo nokawo richo duto e yor batiso mare e aora Jordan, kendo no ng’adne bura kendo ne okume ne richowa dutoe msalaba. Kuom bedo kod yie e injili kod chunywa duto te, inyal warwa kuom richowa duto te kendo wabed jomakare. Bende iyie kod wachno?
Batiso mar Yesu, gur mare e Msalaba kod chier mare duto gin mag goloricho duto mag dhano kendo chik mar warruok motenore kod hera malach mosiko mar Nyasaye. Nyasaye oherowa mana kaka wachalo, kendo olung’o, omiyo nokwongo oketowa kare. Ne oketo makare kuom keto richowa duto ewi Yesu e yor batiso.
Mondo ne oluok richowa duto, ne ooro wuode Yesu Kristo, e pinyni nikech wan. Ne oyiene Yesu mondo okaw richowa duto mag piny e yor batiso mare kendo bang’ e nong’adne wuode bura mar richowa duto. Ne oketo wa nyithinde makare kuom warruok mar pi kod remo, hera mar Nyasaye miluongo ni ‘agape’.
Ondiki e Jo-Hibrania 10:16, “Abiro keto chikena e chunygi, kendo abiro ndikogi e paro margi.”
E chunywa kod pachwa, bende wan joricho e wang’ Nyasaye kos wan jomakare? Ka wan kod yie e wach Nyasaye, to wabedo makare. Yesu Kristo nokawo oko richo magwa duto kendo no ng’adne buchgi. Yesu Krist en Jawar marwa. Inyalo paro, “Nikech watimo richo pile pile, ere kaka wanyalo bedo makare? Wan joricho gadiera.” To kawayie kuom wach Nyasaye, mana kaka Yesu Kristo nowinjo wuon mare, to wabedo makare.
Kuom adiera, mana kaka wase wacho motelo, ne wan kod richo ei chunywa kane pok onyuolwa manyien. Kendo ne wakawo injili mar weyo richo ei chunywa, mi nowarwa kuom richowa duto. Kanepok wang’eyo injili, ne wan joricho. To ne wabedo makare kane wachako yie kuom warruok mar Yesu, kendo newabedo nyithind makare mag Nyasaye. Mae yie mar bedo makare mane Jaote Paulo owuoyo kuome. En yie kuom injli mar weyo richo mane oketowa ‘bedo makare’.
Ok kata mana Jaote Paulo, kata Ibrahim, kata kwerewa motelo kuom yie, onge manobedo makare kuom tijegi, to mana kuom bedo gi yie e wach Nyasaye, wach mare mar gweth kuom weyo richo.
E Jo- Hibrania 10:18, “To ka ma richo osewee, kanyo ok onego bedie misango migologo richo.” Mana kaka ondiki, Nyasaye warowa mondo koro kik watho nikech richowa. Bende iyie kod wachno? —Amen.—
E Jo-Filipi 2, “beduru gi paroni e chunyu mane nie Kristo Yesu bende. Ne en kit Nyasaye, to ne ok okwano bedo marom kod Nyasaye kagimitueruokie, to notinore obedo nono, kokawo kit misumba, kendo kobet e kido machal gi dhano. Kendo ka nonenore kaka dhano, nobet mamuol, kodoko ng’ama winjo wachnyaka tho; ee, tho mar Msalaba. Emomiyo Nyasaye noting’e malo ahinya, kendo nomiye nying moloyo nying duto, ni mondo e nying Yesu gik moko duto ogochonggi piny, gik manie polo kod gik manie bwo piny, kendo lep ka lep mondo ohul ni Yesu en Ruoth, mondo Nyasaye wuoro omi duong’” (Jo-Philipo 2:5-11).
Yesu Kristo, mane rieny kaka duong’ mar Nyasaye kendo ne en kod kit Nyasaye chuth (Jo-Hibrania 1:3), ne ok odwro kom maduong’ ne en owuon. moloyo, ne okawo kit misumba, kendo okawo ringruok mar dhano. Ne obolore nyaka kar tho mare mondo mi owarwa.
Omiyo koro, wapako Yesu, “En Nyasachwa, Jawar kendo Ruoth.” Gimomiyo wamiyo Nyasaye duong’ kendo wapako Yesu en ni Yesu ne owinjo dwaro mar wuon mare nyaka giko. Kadine ok owinje, dikoro ok wami wuod Nyasaye duong’. To nikech wuod Nyasaye ne owinjo dwaro mar wuon mare nyaka chop otho, chwech duto kod ji duto modak e piny miye duong’, kendo biro timo kamano nyaka chieng’.
Yesu Kristo nobedo Nyarombo Nyasaye magolo richo mag piny, kendo ondiki ni ne okawo gi oko eyo batisone. Koro, higni madirom 2000 osekalo nyaka ne okaw richo wa mag piny. In kachiel kod an wasedak e pinyni chakre nyuol marwa kendo richowa duto bende ni ei richo mag piny.

Bende wabiro bedo joricho
kawtimo richo kiny?

Ooyo, nikech Yesu nokaworichowa duto
mag ndalomosekadho, masani,
kod ma ndalo mabiro.

Kaok opogo richo machon kod richo mapile pile kod kethowa, donge wasetimo richo chare nyuol marwa? —adier, wasetimo.—
Yesu nong’eyo niwabiro timo richo kochakore nyuol marwa nyaka chop tho marwa, omiyo ne okawo richowa go duto kapok gitimore. Bende inyalo neno wachno koro? Ka ne wanyalo dak nyaka warom higni 70, richo nyalo bedo mang’eny mapong’o loche mokalo mia achiel madongo. To Yesu nokawo richowa duto oko dichiel kende kod batisone. Kendo noting’ogi modhi kodgi nyaka e Msalaba.
Ka Yesu dine kaw mana richo machon kende, to dine watho duto kendo wadhi e mach. Kata dine otamre ni ok onyal golo oko richowa duto, de ok oneno kagima Yesu nokawo richowa dutote oko.
Kar romb richo marom nade mawanyalo timo e pinyni? Richo duto mwatimo noriw ei richo mag piny.
Ka Yesu nonyiso Johana Jabatiso mondo obatise, mano egima ne odwaro. Yesu owuon notimo neon ni osekawo richo duto mag piny. Nyasaye no ooro jatichne motelone Yesu mondo obatis Yesu. Batiso mare kuom Johana, ma jachung’ mar dhano duto, ka okulore enyim Johana mondo obatise, Yesu nokawo richo duto mag dhano duto.
Richowa duto kochakore higni 20 nyaka 30, kendo a higni 30 nyaka 40, kadhi nyime; kata richo mag nyithindwa bende ne oriwo eiye richo duto mag piny, mane Yesu okawo duto e yor batiso mare.
Ng’ano manyalo wacho ni pod nitiere richo modong’ e wang’ pinyni? Yesu Kristo nokawo richowa duto mag piny, kendo wan duto wanyalo yudo warruok kwayie e chunywa, maonge kata too matin ei chunywa, kuom gima Yesu notimo mondo mi owenwa richowa duto: Batiso mare kod chwero rembe maler.
Ji mang’eny odak ngima mar machiekni kod paro margi giwegi, kagiwuoyo kuom ngimagi kagima ngimagi en gima duong’ie moloyo. To nitiere ji mang’eny mosedak ngima matek. Jimang’eny bende osedak e ngima mar wuorruok. Kata an bende kapokne owara to ne adak e ngima machal kamano. Ere kaka ok inyal winjo kata rwako injili mar weyo richo, mar batiso Yesu kod rembe?

Warruok Mar Joricho Osechopo Kare

Ang’o momiyo Yesu
noluoko tiend Petro?

Nodwaro mondo Petro obed kod yie motegno
kuom adier ni Ne oseluoko richone
nyaka mag ndalo mabiro
eyor batiso mare.

Wasom Johana 19. “Eka ne gikawo Yesu, gitero ok; kendo nowuok koting’o msalape owuon, nodhi kama iluongo ni kar hango wich, to gi dho jo-Hibrania iluonge ni Golgotha. Kanyo emane gigure, kod ji ariyo moko, ng’ato diere kono gikoni, to Yesu emane ni diere. To Pilato bende nondiko wach, noketo ewi msalaba. Nondiki kama: ‘YESU JA NAZARETH, RUODH JO YAHUDI.’ To joyahudi mang’eny nosomo wachno, nikech kamanogurie Yesu ne chiegni kod dala, kendo nondiki gi dho jo-Hibrania, gi dho Latin, gi dho Yumani” (Johana 19:17-20).
Osiepena mageno, Yesu nokawo richo duto mag piny kendo buch Pilato nong’adone mondo ogure e msalaba. Koro wapar wachni kanyakla.
Kochakore wes 28, “Bang’ mago, Yesu nong’eyo ni weche duto oserumo, nowacho ni, ‘Riyo omaka;’ mondo wach ochopi kaka nondiki. Ne nitie dak kanyo mopong’ kod kong awayo. Ne giketo sponj mopong’ gi kong awayo e dhokede, mi giketo e dhoge. To ka Yesu nosenyodho kong awayo, nowacho niya, ‘orumo duto.’ Nolung’o wiye eka chunye nochot” (Johana 19:28-30).
Yesu nowacho, “orumo duto!” kendo notho e msalaba. Bang’ ndalo adek nochiere oa kuom joma otho kendo odhi e polo.
Batiso mane Johana Jabatiso obatisogo Yesu kod tho mar Yesu e msalaba ok nyal pogi nikech gitudore kanyakla, machielo onge kod sababu mondo oti kende. Omiyo, wapak uru Yesu kuom warowa kod injili mar weyo richo.
Ringruok mar dhano dwaro mana mondo otim gombo mar ringruok, omiyo ok wanyal konyo to mana timo richo kod ringruok. Yesu Kristo nomiyowa batiso mare kod rembe mondo owarwa kuom richo mar ringruokwa. Ne owaro wa kuom richo mar ring ruok marwa kuom injili mare.
Jogo maricho margi osewenegi koro nyalo donjo e piny Ruodh Polo samoro amora kuom yie maengo kuom Yesu, mane onyuol e dala mar Bethlehem, nobatise e aora Jordan, notho e msalaba kendo nochiere e ndalo mar adek. Wapako Ruoth kendo wamiye nyinge duong’ nyakachieng’.
E sura mogik e buk mar Johana, yesu nodhi Galili bang’ ka osechiere oa kuom jomotho. Ne odhi ir Petro mowachone, “Simon, wuod Jonah, bende ihera moloyo magi?” kendo Petro nodwoke nia, “Ee, Ruoth; in iwuon Ing’eyo kaka aheri.” Eka Yesu nowachone, “Pidh nyithi romba.”
Petro nofwenyo gik moko duto, injili mar batiso Yesu kod rembe, magolo richo. Koro yie kuom injili mar pi kod remo mane okelone weyo richone duto, kendo fwenyo gimomiyo Yesu noluoko tiendene, yie mare kuom Yesu nomedo bedo motegno.
Wasom Johana 21:15 kendo. “kane gisegago, Yesu nopenjo Petro niya, ‘Simon, wuod Johana, ihera moloyo magi?’ Nodwoke niya, ‘Ee, Ruoth; in ing’eyo kaka aheri.’ Nowachone niya, ‘Pidh Nythi Romba.’” Ne onyalo keto yiene kuom Petro nikech koweyo ne rombe nikech Petro ne en japuonjrene, mane osewar chuth, kendo nikech Petro nosebedo makare kendo jatich malong’o mar Nyasaye.
Kadine Petro odoko bedo jaricho kendo kod richone mapile pile, Yesu deok onyise ni mondo oyal injili pwodhruok ae richo, nikech en, kachiel kod jopuonjre mamoko, de ok onyalo to mana dhi nyime kagitimo mana richo pile pile kod ringruok margi. Kata kamano, Yesu nonyisogi mondo giyal injili mane orucho oko richogi duto nikech negiyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba, injili mar golo richo.

Ruoth, In Ing’eyo Kaka Aheri

Bende ibiro bedo ‘jaricho’ kendo
Kaichako itimo richo kendo?

Ooyo. Yesu nosekawo oko richona duto
Mag ndalo mabiroe aora Jordan.

Wapar ane weche mag Yesu kuom Petro. “Simon, wuod Jonah, bende ihera moloyo magi?” kendo Petro nodwoke nia, “Ee, Ruoth; in iwuon Ing’eyo kaka aheri.” Neno mare kuom hera ne en mar adier, en neon mowuok kuom yie kuom injili mar pwodhruok kuom richo duto.
Ka Yesu ne ok ouonjo Petro kod jopuonjre mamoko kuominjili weyo richo kuom luokonegi tiendegi, deok ginyalo hulo hera margi eyo machalo kod mano.
Kata kamano, kaYesu nobiro irgi mi openjo, “Bende ihera moloyo magi?” Petro ne nyalo wacho, “Ruoth, An mana dhano adhana morem. An jaricho maok nyal heroi moloyto magi. Yie iweya mos.” Kendo Petro ne nyalo ringo mabor, kopondo e wang’ Yesu.
To wapar ane wach dwoko mar Petro. Ne ogwedhe kod injili mar weyo richo, batiso mar Yesu kod rembe mawaro ji duto.
Omiyo Petro ne nyalo wacho, “Ee, Ruoth; in iwuon Ing’eyo kaka aheri.” Wach mane ohulo kuom hera nowuok kuomyie mare e injili mar Yesu magolo richo. Petro noyie kuom injili mar adier mar weyo richo, mane Yesu okawogo richo duto mag piny. Mae noriwo nyaka richo mag ndalo mabiro, mane ji dhi timo nikech nyao kod yomyom mar ringruok.
Petro nochung’ motegno kuom yie mare e injili mar golo richo, kendo nikech noyie ni Yesu ne en Nyarombo Nyasaye, nobedo kod chir mar dwoko pemjo mar Ruoth kaok oparore. Warruok mar Yesu nobiro kuom injili mar weye richo, kendo omiyo, Petro nosewar kuom richone mapile pile bende. Petro noyie kuom warruok kuom injili mar golo richo duto mag piny.
Bende ichalo kod Petro? Bende inyalo hero kendo yie kuom Yesu, mane okawo richo duto oko injili mar golo richo, eyor batisone kod Rembe? Ere kaka ok inyal yie kuome kata here? Onge oyo machielo.
Kadine Yesu ogolo mana richo mag ndalo mosekalo, to gi richo mandalogi, kato oweyo maok ogolo richo mag ndalo mabironwa, de ok wanyalo pake kaka wapake e thuoploni. Ewi mano, dikoro wan duto wan kod adier mar dhie mach. Omiyo, nyaka wan duto wahul ni bedo kod yie kuom injili mar golo richo ema osewarowa.
Ringruok ndalo mang’eny bedo manyap kuom richo, omiyo wasiko kwatimo richo. Omiyo koro, nyaka wadhi nyime kod hulo ni yie marwa kuom injili mar weyo richo mane Yesu omiyowa, injili mar batiso kendo remo mar Yesu, osewarowa.
Kadine okwayie kuom injili mar luoko richo, maen batiso mar kod remb Yesu, onge ng’at moyie madikoro owar kuom richone duto mag ngimane. Ewi mano, kadine owarwa kuom richoduto mag ngimawa duto mana kuom hulo kendo lokruok seche duto te, wanyalo bedo josamuoyo kuom bedo makare kendo wanyalo bedo kod richo ei chunywa ndalo duto.
Kadikoro en kamano, wanyalo dok e bedo joricho kendo ok dwaher Yesu kata sudo machiegni kode. Omiyo, wan bende dikoro ok wan thuolo mar yie kuom warruok mar Yesu luwe nyaka giko mar ngimawa.
Yesu nomiyowa injili mar weyo richo kendo waro jogo moyie. Osebedonwa Jawar makare kendo luoko ketho magwa mapile pile mondo mi wa here gadier.
Wan kaka jomaoyie ok wanyal tamore hero injili mar batiso kendo remb Yesu, magolo richowa duto. Jomoyie duto nyalo hero Yesu nyaka chieng’ kendo wabed wasumbini mag hera warruok kuom injili mar weyo richo mane Yesu omiyowa.
Osipena mahero! Kadine Yesu richo kata matin chien, dikoro ok inyal yie kuom Yesu, kata yie bedo jalendo mar injili mar weyo richo. Bende dikoro ok inyal tiyo kaka jatich Nyasaye.
To, kaiyie kuom injili mar golo richo, inyalo wari kuom richoni duto. Omiyi thuolo mar warruok kuom richoni duto te kai fwenyo injili mar adier kuom weyo richo, mondiki e weche Yesu.

“Bende Ihera Moloyo Magi?”

Ang’o momiyo wahero Yesu
moloyo gik moko duto?

Hera mare kuomwa eyor batisone, ma
oseluoko richowa duto oko, nyaka
richo mag ndalo mabiro.

Nyasaye keto rimbe mage e lwet joticne ma ogeno, maoyie chuth gichunygi duto te kuom injili mar weyo richo. Yesu nopenje nydidek, “Simon, wuod Johana, bende ihera moloyo magi?” kendo Petro nodwoke seche duto ni, “Ee, Ruoth, Ing’eyokaka aheri.” Koro, waparuru kuom dwoko mar Petro. Wanyalo neon ni mae ok ne en dwoko mar dwaro mare, to yie mare kuom injili mar weyo richo.
Ka wahero ng’ato, kendo ka herano otenore kod dwaro marwa, to onyalo dok chien ka wambeke. To ka herano oyiengore kuom hera mar Nyasaye, to obiro siko manyakachieng’. Hera mar Nyasaye, kaka, weyonwa richowa duto te kuom hera, kod warruok mar pi batiso Yesu kod Roho, chalo kod mano.
Yie marwa kuom injili mar weyo richo nyaka bed mise mar hera marwa kendo gi tijewa ne Ruoth. Kawahere mana kod dwaro marwa, to wabiro chwanyore kiny kendo wabiro gik kod achaya ekidwa wawegi nikech kethowa. Kata kamano, Yesu noluoko oko richowa duto te: richo mokwongo, richowa mapile pile kuom gik mosekadho, richowa ma tinende, kod richo makiny, kod richo duto te mwatimo e ndalo duto mag ngimawa. Ok ne oweyo ng’at moro amora ok mar warruok mare.
Magi duto gin adier. Ka yie marwa kod hera marwa otenore kod dwaro marwa kod kaka waparo e chunywa, to wabiro rem kuom yie marwa. To nikech hera marwa kod yie marwa oyiengore kuom injili mar Yesu kuom weyo richo ma osemiyowa, koro wan nyithind Nyasaye, wan joma kare. Chakre wabed kod yie kuom injili mar warruok kuom pi kod Roho, wan koro waonge kod richo.
Kuom adier mar warruok marwa nobiroe, ok kuom kido marwa manenore kamar nyasaye kuomwa wawegi, to mana kuom hara mar Nyasaye, kod chikne mar warruok mar adier kuom weyo richowa, wasebedo jomakare kendo ok odewore kuom nyawo marwa kata yomyom e ngimawa. Wabiro donjo e piny Ruodh Polo kendo wana pak Nyasaye nyaka chieng’. Bende iyie kod mano?
1 Johana 4:10 wacho ni, “Ma e hera; ok ni ne wahero Nyasaye, to ni noherowa, kendo nooro Wuode ma miderma e odok misango mar richowa.” Yesu warrowa ko Pi gi Roho, omiyo nyaka wabed kod yie kuom injili mar weyo richo, batisomar Yesu kod rembe.
Kadine Nyasaye ok owarowa kod injili mar weyo richo, dikoro ok wayudo thuolo mar warruok, kendo ok odewo kaka wanyalo bedo kod yie mategno. To Yesu noluoko richowa duto mwatimo e I chunywa to kata e ringrewa.
Mondo wabed jomakare, nyaka wabed kod adier gi warruok marwa, kuom bedo kod yie e weche mag pi kod Roho, injili mar luoko richo. Injili mar weyo richo duto mag piny olosore kod batiso mar Yesu kendo gi rembe. Injili mar weyo richo oromo kod yie mar adiera, mise mar adier mag warruok, kendo kifungu mar donjo e Piny Ruodh Nyasaye.

Nyaka Wawe Yie Mar Dwarowa Wawegi

Ere kama Yie mar adier ayie?

Oa kuom hera mar Nyasaye, Mano o seluoko
richowa duto oko, richowa
dutomabiro timore .

Yie kata hera moa kuom dwaro mar ng’ato ok en hera mar adier kata yie mar adier. Nitire ji mang’eny e pinyni mane okwongo yie kuom Yesu kod paro maber, eka bang’e giweyo yie margi nikech sandruok malit mar richo kelo ei chunygi.
To nyaka wafweny ni Yesu noluoko oko richo duto mag piny: ok mana ketho matindo tindo, to bende noluoko richo madongo ma ji timo ka ok ging’eyo.
E Johana 13, mondo opuonj jopuonjrene kaka herane kod teko mar warruok mare chal, Yesu nochoko jopuonjrene kamoro achiel kapok ogure. Kanoyudo ochiemo kod jopunjrene kanyakla, ne ochung’ malo kendo oluoko tiendegi mondo mi oket go teko mar warruok mare mosiko ei chunygi. Nyaka wan duto wang’e kendo wayie kuom injili mar weyo richo, mane Yesu opuonjo jopuonjrene kuom luoko tiende gi.
To Petro nochung’ motegno kuom tamruok mondo Yesu kik luok tiende mokwongo. “Ok inyal luoko tienda ngang’!” kendo mano ne kit yie mano aa koum dwaro mare owuon. To Yesu nokone ni, “Gima atimo pok ing’eyo koroni, to ibiro ng’eyo bang’e mae.”
koro, kuom injili mar pi kod Roho, wanyalo winjo tiend weche mag Muma mane ok wanyal ng’eyo. En e wach mar adiera; injili mar pi kod Roho, ng’uono mar weye richo, mamiyo jaricho bedo makare kuom yie gi chunye dutote.
Petro nodhi lupo kod jopuonjre mamoko, mana kaka ne gijatimo kapok giromo kod Yesu. Eka Yesu nofwenyore negi kendo oluongo gi oko. Yesu noseloso chimb okinyi negin, kendo kane gichamo chiemb okinyino, Petro ne ofwenyo tiend wach mane Yesu oluwone motelo. “Gima atimo pok ing’eyo koroni, to ibiro mana ng’eye bang’mae.” Achien ne owinjo tiend gima ne Yesu ong’eyo kuom luoko tiendegi motelo.
“Ruoth noluoko oko richona duto. Richo duto mane atimo nikech nyawo mara, moriwo nyaka richo mawabiro timo e kinde mabiro.” Petro nodar moweyo yie mane otenore kod pache kachiel kod dwaro mare owuon, kendo nochako bedo kod yie motegno kuom batiso kendo gi remo mar Yesu, injili mar weyo richo.
Bang’ chiemo mokinyi, Yesu nopenjo Petro, “Bende ihera moloyo magi?” Koro, nikech noluore kod yie motegno kod hera mar Yesu, Petro noluwo. “Ee, Ruoth; in iwuon ing’eyo kaka aheri.” Petro ne nyalo dwoke nikech ne osefwenyo gima Yesu nong’eyo kawachone ni, “to ibiro mana ng’eye bang’mae.” Nonyalo hulo yie mare gi adiera, yie man kuom batiso kod remb Yesu, injili mar weyo richo.

Bang’e Nobedo Jatich Nyasaye Mar Adier

Ere kaka Inyalo bedo Jatich
Nyasaye mar adier?

Kuom yie e kod pwodhruok mosiko
manyakachieng’ kuom
richo magwa.

Bang’ puonjno, Petro kod jopuonjre mamoko noyalo injili nyaka kar tho margi kagiyueyo yuewo maogik. Kata Paulo, mane osando jo Kristo malit, notimoneno kuom injili e ndalogo matek mag loch Jo-Rumi.
Kuom Jopuonjre Yesu, Judas nouso Yesu kendo bang’e to odere. Ne en Jaote Paulo emane okawo kare. Jopuonjre ne oyiero Mathias e kindgi giwegi, to ne en Paulo ema Nyasaye noseyiero, omiyo Paulo nobedo Jaote Yesu Kendo oyalo injili mar gony koa kuom richo kod jopuonjre mamoko.
Ng’eny mar jopunjre Yesu notho kinegogi kuom yie margi. Kata ka notemgi kod tho, neok gi kwedo yie margi, kendo ne gidhi nyime kagiyalo injili hie hie mar adier.
Nyalo bedo ni jopuonjrego neyalo kamae: “Yesu Kristo noluoko oko richou duto modak kuom ringruok kod batiso mare gi rembe, mano, kod injili mar mar pwodhruok kuom weyo richo. Yesu nogolo oko richou eyo batiso mare e aora Jordan kendo nong’adne bura makari e wi msalaba. Yie kuom injilin mar batiso Yesu kod rembe ewi msalaba, mondo owari.”
Kuom winjo injili hie hie kendo bedo kod yie e batiso mar Yesu kuom adiera nowaro ji mang’eny. Ne en teko mar bedo kod yie kuom injili mar batiso Yesu, rembe, to kod Roho.
Jopuonjre noyalo injili mar pi kod Roho, kagiwacho, “Yesu en Nyasaye kendo Jawar.” Mano nikech gisebedo joneno kuom injili mar pi kod Roho mondo in kachiel kod an koro wanyalo winjo injili mar batso kod remb Yesu kaka warruok marwa, kendo warwa kuom richo. Nikech hare mochwere mar Nyasaye kod warruok mar Yesu moromowa chuth, wan duto wasebedo jopuonjre Yesu.
Bende un duto uyie? Yesu noherowa ahinya omiyo ne omiyowa injili mar pi kod Roho, kod pwodhruok mar ae richo, kendo wasebedo jopuonjre Yesu makare. Mondo ne gipuonj injili mar weyo richo, Yesu noluoko tiende jopuonjrene.
Yesu noluoko tiende jopuonjrene mondo mi opuonjgi ni kachiel kod wan ni richo duto mag piny, moriwo richo duto mwatimo e ngimawa duto, noluok duto oko ekinde mane obatise kendo ochwero rembe e msalaba. Wagoyone Yesu ekokamano kuomhera mare kod injili mar pwodhruok akuom richo.
Yesu nopuonjowa gik moko ariyo kuom luoko tiende jopuonjre mage. Mokwongo ne en puonj negin mana kaka nosewacho, “Gima atimo ok onyal ng’eyo koroni, to ibiro ng’eye bang’ mae,” ni richowa duto nokuok oko kod injili mar pweyo richo, batiso mar Yesu to kod rembe.
Puonj mar ariyo ne en ni kaka Yesu nobedo mobolore owuon mondo owar joricho kando oketgi bedo makare, wan, mosenyuolwa manyien, nyaka tine jomoko kuom yalo injili mar weyo richo. En gima long’o mondo wan ema wakuong wuok, mondo watine jogo mabiro achien.
Weche ariyogo maluo gimomiyo Yesu noluoko tiende jopuonjrene e odiechieng mar Sap Pasaka owinjore maler kendo pod giyudore ei Kanisa mare.
Japuonjre ok nyal bedo maduong’ne Japuonj mare. Omiyo, nyaka wayal injili ne piny duto kendo watine mana kagima watiyone Yesu. Wan mano sewarwa, nyaka koro watine jogo mabiro bang’wa. Mondo opuonj wachni, Yesu noluoko tiende jopuonjrene. Ewi mano, kuom luoko tiend Petro, nonyisowa ni en Jawar malong’o mondo kik chk woundwa kod jachien kendo.
Un duto inyal waru kauyie kuom injili mar pwodhruok ae richo, kuom pi kod Roho. Yesu noluoko richowa duto oko kuom batisone, gur marekendo chier mare. Mana jogo moyie kuom injili mare emainyal war kuom richo duto mag piny nyachieng’.

Bed Kod Yie Kuom Injili Mane Oluoko Richowa Duto Mapile Pile

Wanyalo ng’ado oko kit wound mariek mar jachien kawayie kuom injili mar weyo richo, weche mag pi kod Roho. Ji iwuondo e yo matyot kod jachien kendo jachien osiko kakuodho wach mos e tie itgi. Kong’enyo ni ringruok mar dhano tim atima richo mar nyarkoyiem ei piny, ere kaka ginyalo dong’ thulo maonge kod richo? Ji duto gin joricho.
Kata kamano, wang’eyo dwoko. “Kaka wang’eyo ni Yesu nokawo richo duto mag ringruok e batisone, ere kaka ng’at moyie pod bedo kod richo? Yesu nochulo gowi duto mag richo, ang’o kare mapod odong’nwa mondo wachul?”
Kaok wayie kuom injili mar pi kod remo, weche jachien biro bedonwa maber. To, kawan kod injili e bathwam to wanyalo bedo kod yie maok mbalre ne adiera mar wach Nyasaye.
Nyaka wabed kod yie kuom injili mar yudo nyuol manyien kuom pi kod remo. Yie mar adier en bedo kod yie kuom injili mar batiso mar Yesu, rembe e msalaba, tho mare kendo chier mare.
Bende iseneno picha mar kido mar hema mar romo? En ot matin mar hema. Odno opogi kidinje ariyo, oko mare en kamaler kendo iye en kamaler mar kamaler, kama kom duong’ mar ng’uono nitiere.
Nitiere sirni madirom 60-moluoro laru mar hemb romo maler, kendo kama ler nigi ‘bords’ 48. Nyaka wabed kod picha mar hemb romo e pachwa mondo eka wawinj tiend weche Nyasaye.

Ranga Laru Mar Hemb Romo Nolos Gi Ang’o?

Ranga Laru mar Hemb romo
nolos gi ang’o?

Pasia mara mbulu, maralik
molos kod usi.

Rangach mar laru mar hemb romo olernwa kaka ochalo e kitabu mar Wuok 27:16, “Kendo kuom dho ranga laro rageng’ nobedie moromo bede piero ariyo, maratiglo, gi marathuol, gi makwar, gi law katani motwang’ mayom, tich mar jakuocho molony kuom ngeche-ngeche; sirrnimagi nobedi ang’wen, kendosipigegi agwen.” Gik motigo eloso ranga laro mar hemb romo negin rambulu, marathuol, maratiglo, makwar gi law katana motwang’ mayom yom. Nolose meber kendo mar adadi kod rangi mang’eny.
Nyasaye nochiko Musa mondo olos rangach maber gi rangi marambulu, maralik, mara thuol, makwar mondo obedne mayot ne ji duto e fwenyo rangach. Pasia mar rangach motwang’ kod usi marambulu, makwar, maralik, mara thuol, ne ing’awo e sirni ang’wen mag dho rangach.
Gik moko angwen gi gin ranyisi warruok mar Nyasaye, mane odhiwarogo ji duto moyie kuom wuode, e yor batiso kod remb Yesu, kendo kuom tekone mar bedo Nyasaye.
Gimoro amora mane otigod e gero hema maler mar room nikod tiende maling ling kendo en kido mar wach Nyasaye kendo chenro maen godo e waro kit dhano duto kokalo kuom Yesu.
Koro, gige tich adi mane otigodo e loso dho ranga laru mar hema maler mar romo? Gik moko angwen maopogore ne otigodo; mbulu, maralik, makwar, kod law katana mayom. Kendo gik moko angwen gi owinjore ahinya e konyowa kuom tego yie mawan godo e injili mar yudo nyuol manyien. Kadine ok ochuno to weche gi dikoro ok ondikgi e Muma e yo matut maoler gigono.
Gik moko duto moti godo e loso ranga laro mar hemb romo ne nikod tiend gi maling’ ling’ mar warruok marwa. Omiyo, Nyasaye nofwenyo gigi ne Musa kendo onyise mana kaka onyiseno.

Ang’o Ma Mbulu, Maralik, Kod Makwar Nyisowa Ei Injili Mar Nyasaye?

Ang’o mane gik molosgodo
dho ranga laro mar hemb room
ochung’ne?

Warruok mar Yesu kuom
batisone kod Rembe.

Ei hema maler mar romo, mbulu, maralik, makwar kod law katana notigodo kendo kuom pasia mane ogeng’o dier kamaler kod kamaler mar kamaler. Gik machl kamano bende noti godo e loso lewni mag Jadolo Maduong’, mane nyalo donjo kamaler mar kamaler dichiel kende e higa.
Usi mambulu en kido mar batiso mar Yesu. E buk mar 1 Petro 3:21, ndiko wacho, “Pigno en ranyisi mar batiso, makoro resou sani.” Petro nonyiso batiso mar Yesu, mane obedo yo mane okawo go richo duto mag piny e wes ni, kaka ranyisi mar warruok mar golo richo. Richowa duto noket kuom Yesu eyor batiso mare. Omiyo, law mambulu, batiso mar Yesu, en ewach maduong’ie ei wach mar warruok.
Law marakwaro nyiso kido mar remb Yesu, kendo maralik nyiso kido mar bedone Nyasaye—kido mar Yesu kaka Ruoth kendo Nyasaye. Rangi adek go ne dwarore kuom yie marwa e warruok mar Yesu.
Law ang’awa mane jadolo maduong’ rwako niluongo ni ‘ephod’, kendo law kandho mar ‘ephod’ ne mbulu. Jadolo Maduong’ ne rawko kilembe e wiye, mane olwor kod san mar mula mondiki, ‘LER MAR RUOTH’. San no notwe matek e kilemba no gi usi mambulu, bende.

Adiera mar usi mambulu nyisi

Ang’o ma law mbulu nyiso?

Batiso mar Yesu.

Ne amanyo ng’eyo tiend usi ma mbulu e Muma. Ang’o ma Muma wacho kuom wach rangi mambulu? Nyaka wang’e fwenyo pogruok ma mbulu edir, mbulu, marakwaro, kod maratiglo.
Usi mambulu ochung’ kar ‘pi,’ mano en, batiso mar Yesu. Yesu Kristo no batisi kod Johana Jabatiso mondo ogol richo duto mag piny (Mathayo 3:15).
Kadine Yesu ok ogolo richo duto mag piny kod batiso mare, dikoro ok wabedo jogo mopwodhi e wang’ Nyasaye. Omiyo, Yesu Kristo ne nyaka bi e pinyni kendo mondo oyud batiso kuom Johana Jabatiso ei aora Jordan mondo okaw oko richo duto mag piny.
Gimomiyo ne gin kod rangi mambulu e dho ranga laru mar hema mar room nikech ne ok wanyal bedo mopwodhi kaonge batiso mar Yesu.
Usi makwar nochung’ kar rembe, tho mar Yesu. Maralik nyiso kit Yesu mar Nyasaye, omiyo nyalo mar Yesu kaka “Ruoth man kod teko, Ruoth mar Ruodhi kendo Nyasaye manyalo” (1 Timotheo 6:15).
Adiera en ni rangi makwar en ranyisi mar remb Kristo, mane ochwero e msalaba mondo ochulgo gop richo mag dhano duto. Yesu Kristo nobiro e pinyni kod ringruok mondo okaw richo duto mag dhano kuome owuon eyor batiso, kendo ochulgo gowi duto mag richo kochiwore owuon e msalaba. Batiso mar Yesu kod rembe e injili mar adier kuom golo richo mane okor kod kido mar rangi mane otigodo e dho ranga laru mar hemb maler mar romo e Muma Machon.
Sirni mar hemb romo ne olos kod yiend (acacia), teronolos kod fedha, kendo rategigo noluor kod mula.
Joricho duto nong’adnegi bura nikech msach richo en tho. Ka ng’ato pok noyudo thuolo mar yudo gweth kuom Nyasaye mondo obed kod ngima maber, ne nyaka ochiw misango mar richo mage e ndalo mag Muma Machon.
Kata kamano, batiso mar Yesu e Muma Manyien, ma ranyisi mare en kido mar usi mambulu mar hemb room maler, nosekawo richowa duto. Yesu nokawo richowa e msalaba, nochwero rembe kendo nong’adne bura nikech richogo kendo kuom timo mano, nowarowa duto mawan kod yie kuom injili mar weyo richo. En e Ruodh ruidhi kendo Nyasaye Maler.
Owetena majoKristo, batiso mar Yesu ne en warruok mar Kristo, mane owarowa kuom kawo richowa duto oko. Yesu,ma en Nyasaye, nobiroe piny kod ringruok (usi maratiglo); ne obatise mondo okaw richo duto mag piny (Usi mara mbulu); ne ogure kendo nochwero rembe e msalaba mondo oyie ng’adne bura makarwa (usi makwar). Batiso mar Yesu puonjowa maonge kiawa ni ne obedo Jawar mar adier ne dhano duto.
Wanyalo neon magi kuom rangi mane oti godo e dho rangalaru mar hema maler mar room.
Mondo otwang’ law mar rangach kod usi mambulu, maratiglo kod makwar molos maradadi kod usi mayom ne nyisowa adier mar warruok mar Nyasaye. Pasia mar law katana motwang’ maber nyisowa ni ne owarowa duto kuom richo wa duto maonge pogruok kata yiero. Ne en gima ochuno e warruok mar weyo richo.
Wanyalo neon kuom gigo mano ti godo e dho rangach mar hema maler mar room ni Yesu Kristo owarowa awara maonge kod chenro. Ne, owinjo chenro mag Nyasaye eyo matut, nobatise, nogure kendo nochiere koa kuom jomotho mondo otiek tich mar warruok ne dhano duto. Kido mambulu, makwar, kod maralik, gik moko madwarore kuom injili mar weyo richo, Yesu nowaro jogo duto moyie kuom warruok mare.

Rang’ach mar Fedha e Muma Machon ne en tipo mar Batiso e Muma Manyien

Ang’o momiyo jodolo ne luoko
Lwetegikod tiendegi kapokgodonjo
kamaler?

Nikech nenyaka gichung’ enyim
Nyasaye Maonge kod richo.

Rachungi neolos kod fedha. Fedha ochung’ kar bura mana ong’adne Yesu makarwa duto. Pi man e taw ochung’ne wach mar injili, manyisowa ni kethowaduto no luok oko.
Onyisowa kaka luoko mar richowa mapile pile notim. Richo mapile pile mar dhano duto inyal luok oko kuom yie e weche mag batiso Yesu.
Kendo mar wang’o misango ochung’ne ng’ado bura. Pi mar Yesu, maen marambulu, en injili mar weyo richo, eyo machielo, batiso mar Yesu kod Johana Jabatiso (Mathayo 3:15, 1 Johana 5:5-10). En neon mar injili mar warruok e yor luoko richo.
E 1 Johana 5, ondiki, “To locho moseloyo piny en ma eri—yie marwa. Gin gik moko adek ma joneno: Roho, gi pi gi remo; to adekgi riwore e tich kanyakla.” Kendo onyisowa ni ng’at moyie kuom wuode Nyasaye nikod neon mar pi, remo, kod Roho kuome.
Nyasaye yienwa mondo opwodhwa kuom yie kokalo injili mar weyo richo kendo donjoe hema maler mar romo. Omiyo, koro wanyalo dak kuom yie, kendo pidhwa kuom wach Nyasaye, kogwedhowa, kendo wadag ngima makare. Bedo joge Nyasaye tiende ni yudo warruok kuomyie kuom injili mar weyo richo kendo dak ei hema maler mar room.
Ji mang’eny e kindegi wacho ni bedo mana kod yie emoromo kaok giparo tiend usi mambulu, maratiglo, kod makwar man edho ranga laru mar hema maler mar romo. Ka ng’ato oyie kuom Yesu kaok ong’eyo gik mokogi, yie mare ok bi bedo mar adier nikech pod richo biro mana yudore ei chunye. Ng’at makamano pod biro bedo kod richo ei chunye nikech ok oseyie kuom adier man kuom nyuol manyien kuo injili mar weyo richo, mar pi, remo kod Roho.
Ka ng’ato ninyal nyis mondo otim nonro kuom wadgi maok ong’eyo, kendo ka odwaro mana moro jawinjo, obiro wacho, “Adier, Ayie ko ng’atni. Kuom adier, pok aromo kode, to kata kamano ayie mana kuome.” Bende iparo ni jawinjo biro bedo mamor kuom winjo wachno? Nyalo bedo ni jomoko kuomu timore kamano e weche mag dhano, to mae ok en kit yie ma Nyasaye dwaro kuomwa.
Nyasaye dwaro mondo wayiue kuom injili mar weyo richo, warruok mar Yesu eyor mbulu (batiso mar Yesu), mara tiglo (Bedo mar Yesu kaka Nyasaye), kendo marakwaro (Remb Yesu) lewni ka. Nyaka wang’e, kapok wabedo kod yie kuom Yesu, kakane owarowa kuom richo duto.
Kawayie kuom Yesu, nyaka wang’e kaka nowarowakuomrichowa duto kokalo kuom pi (batiso mar Yesu), rembe (tho mare), kod Roho (Bedone Yesu Nyasaye).
Kawan kod ng’eyo gadier, to wanyalo winjo adier kendo bedo kod yie mar adier. Yie marwa ok nyal room chuth kaok wang’eyo adier mar wachni. Yie mar adier biro mana kuom winjo neon mar warruok mar Yesu, injili mar weyo richo, kendo Bedo Yesu jawar mar mar dhano kodadier.
Kare, ere kaka, yie mawuondore kuom Yesu chalo? Wanon ane.

Yie Ma Wuondore Kuom Yesu

Yie mane madwarore ahinya?

Ng’eyo maler kuom batiso
Mar Yesu.

Nyaka ifweny ni bedo kod yie kuom Yesu nikech oketi mondo itm kamano en mana wuondruok kuome. Kaiparo, “Ayude matek kuom yie, to kaka en Nyasaye kendo wuod Nyasaye, nyaka koro ayie mana kuome,” mano itimo wundruok kuom Yesu. Ka idwaro adieri mondo onyuoli manyien, nyaka iyie kuom batiso kod remo mar Yesu, injili mar luoko richo.
Yie kuom Yesu kaok ing’eyo injili mar weyo richo en gima rach moloyo ka ok iyie kuome kata matin. Yalo mana injili mar remb Yesu kende en tich ma nono maok ing; eyo adiera.
Yesu ok dwar ni ng’ato odhi kaluorore kod yalo kuom yie kuome maok ing’eyo gimomiyo nyaka iyie kuome, kata bedo kod yie maonge tiende. Odwaro ni mondo wayie kuome kokalo kuom ng’eyo injili mar weyo richo.
Kawayie kuom Yesu, nyaka wayie ni injili mar weyo richo en batiso mar Yesu kod rembe. Kawayie kuom Yesu, nyaka wawinj injili mar weyo richo kokalo kuom wach kendo ng’eyo eyo maber kaka noluoko richo magwa duto te.
Bende nyaka wang’e gima kido mane yudore e dhoranga hemb romo maler ochung’ ne, kaka mbulu, maratiglo, to kod makwar mane ong’aw e ranga hema maler mar room. Eka, wanyalo bedo kod yie maadier mabiro siko nyaka chieng’.

Ok wanyal yudo nyuol manyien kaok wayie kuom Yesu, fwenyruok mar mbulu, ratiglo, kod usi makwar

Ang’o mane jodolotimo kapok
Gidonjo kamaler?

Negiluoko lwetegi kod tiendegi kod pi
mowuoke taw man kod fedha.

Ruodhwa Yesu nowarowa. Ok wanyal weyo mak wapake kawaneno kaka owarowa maber. Nyaka wang’i hemb romo maler. Ne omiyowa wach mar injili mar weyo richo e yor kido mambulu, maratiglo, kod makwar mar usi man e dho ranga hema maler mar romo kendo nowarowa kod gi. Wagoyone erokamano kendo kwa pako Ruoth.
Joricho neok nyal donjoe kamaler kaoa ong’adnegi bura mager. Ere kaka ng’ato ne nyalo donjo kama ler maok ong’adne bura kuom richone? Ma nyalo bedo matek. Ka ng’at machalo kamano odonjo kama kwero, to ibiro mana nege kanyo kanyo. Biro bedo keth maduong’. Jaricho ok oyiene donjo kamaler to pod odong’ ka ongima
Rudhwa nowarowa eyo maling ling kendo mopondo e dho ranga hema maler mar room. Ranyisi mambulu, maratiglo, kod makwar, kod usi mayom, no warowa. Kendo no nyisowa wach mopondo mar warruok mare kuom gigo.
Bende in kachiel kod an owarwa eyorno? Ka ok wayie kuom weche mambulu, maratiglo, kod makwar, to warruok ok nyal yudore kuom injili mar weyo richo. Rangi mambulu ok ochung’ kar Nyasaye; to en ranyisi mar batiso mar Yesu. Batiso mar Yesu ema ne ogolo oko richowa duto.
Ng’ato nyalo chopoe kendo mar wango misango kaok ong’eyo usi mambulu. Kata kamano, ok onyal donjo kamaler ma Nyasaye odakie.
Omiyo koro, kapok wadonjo e ranga hema maler mar romo, nyaka wayie kuom usi mambulu (batiso mar Yesu), usi makwar (remb Yesu e msalaba), kendo usi maratiglo (bedo Yesu Nyasaye kendo wuod Nyasaye). Mana kawayie eka Nyasaye bende rwakowa kendo miyowa dhuolo mar donjo e pasia mar Kamaler mar Kamaler.
Jomoko donjo e laro maoko mar hema kendo giparo ni gin e iye. To maok warruok. Ere kuom owinjore wachopie mondo owarrwa? Nyaka wayud thuolo mar donjo kamaler mar kamaler.
Mondo wadonj kamaler mar kamaler, nyaka wakadh kar taw mochiel kod fedha. Taw mar olos kod fedha no ochung kar batiso mar Yesu, kendo nyaka waluok richowa mapile pile kod batiso mar Yesu mondo wabed mopwodhi mar donjo kamaler.
E Muma Machon, jodolo ne nyaka luokre motelo ne donjo kamaler, to e Muma Manyien, Yesu noluoko tiende jopuonjrene momndo obed ranyisi mar luoko keth duto mag ngimagi e pinyni.
Dhike Nyasaye wacho niya, “msach richo en tho, to mich ma Roho kelo en ngima mochwere manyakachieng’ kuom Yesu Kristo” (Jo-Rumi 6:23). Nyasaye ng’adone richo dhano bura maonge yiero, to oketo gi kuom wuode kendo ng’adone bura makarwa. Mae e hera mar Nyasaye, warruok mare. Warruok mar adier yudore mana kwayie kuom injili mar weyo richo maotingo batiso, remo, tho, kod chier mar Yesu.

Mondo onyuoli manyien, ng’ato nyaka we kata medo paro maok nikare kuom adier mar Muma, injili mar weyo richo

Ang’o mapod odong’ nwa
mondo watim?

En yie kuom injili, wach mondiki
mar Nyasaye.

Ok ahero wuoyo marach kuom ji. Ka ng’ato wuoyo kuom gima ok ang’eyo, to apenje gi muolo mondo oketa eler mar wachno. To ka apemjo kuom gigo molworo hema maler, onge ng’amanyalo nyisa.
Kare ang’o mwanyalo timo? Chuna mondo adog e Muma. Ei Muma, ere kama hema maler owuoye? Owache eyo malong’o e buk mar Wuok. Kang’ato osomo bugni malong’o, to onyalo winjo tiende kuom weche mondiki mag Nyasaye.
Osiepena mahero, ok nyal wari kuom bedo gi yie maok adier kuom Yesu. Ok nyal nyuoli manyien mana kuom dhie kanisa pile pile. Wang’eto gima Yesu nowachone Nikodemo. “adier, adier, awachoni, kang’ato ok onyuol gi pi kod Roho to ok onyal donjo e piny Ruodh Nyasaye…. in japuonj mar Israel to magi ok donjni koso?” (Johana 3:5, 10)
Ji duto moyie kuo Yesu nyaka yie kuom usi mambulu (richo duto mag piny noket kuom Yesu kane obatise), usi makwar (tho mar Yesu nikech richowa duto), kendo maratiglo (Yesu en Jawar marwa, en Nyasaye, kendo en wuod Nyasaye).
Nyaka wayie ni Yesu en Jawar mar Joricho duto mane e piny. Ka yie onge, ng’ato ok nyal nyuol manyien, kendo ok onyal donjo kamaler mar piny Ruodh Nyasaye. Ng’ato ok nyal dak eyo maler e pinyni kaonge kod yie.
Donge nyalo bedo gima yot ahinya kang’ato inyal mana nyuol manyien kuom kuom bedo kod yie e Yesu? —Kamano.— “♫Osewari. An bende osewara. Osewarwa wan duto.♫” Mano kaka ber! To nitier ji mang’eny moyie kuom Yesu kaok ‘onyuolgi manyien.’
Nyaka wang; e adier e Muma kendo wabed kod yie kuom Yesu. Nyaka wang’e injili mar weyo richo ei Muma kendo ng’eyo tiend mbulu, maratiglo, kod makwar mondo wadonj ei hembe maler kendo wabed kod Nyasaye okange mag yie. Ei hema mar yie, wanyalo dak kod mor nyaka chopYesu doeg kendo kobiro kod Piny Ruodhe. En gimo winjore mondo wayie kuom Yesu e yo malong’o.

The Original Gospel Begets Sanctification with Blue Yarn

Gin chike mage maok nyal
We oko kuom warruok marwa,
Mopogore kod msalaba Yesu?

Batiso mar Yesu.

Ji paro ni ginyalo dak maber maonge makosa. Kata kamano, kaka gimedo timo matek mondo gitim gik mabeyo, e kaka gibiro medo fwenyo makosagi. Dhano gin chwech maorem, omiyo ok en gima yot mondo kik gitim richo. kamano, nikech Yesu nowaro wa kod mbulu, maratiglo, kendo makwar, injili mar weyo richo, wanyalo yudo pwodhruok kendo wadonj kamaler mar Nyasaye.
Ka Nyasaye neok owarowa kod gima mbulu, maratiglo, kendo marakwaro, dikoro ok wanyal donjo kamaler kuom tekowa. Tiend wachni en ang’o? Ka mana jogo modak maber kod tekogi giwegi nyalo donjo kamaler, to kare onge ng’at kat achiel manyalo yudore moromo. Kang’ato oyie kuom Yesu kaok ong’eyo injili mar adier, ng’ato medo ameda richo ei chunye.
Yesu warowa kod chenro mare malong’o mar warruok; warruok mar mbulu, maratiglo, kendo makwar, kod law katana molos kod usi mayom. Ne oluoko oko richowa duto. Bende iyie kod mano? -Ee- Bende in gadier kuom injili mar golo richo ei chunyi kendo ibed janeno kuom wachno? -Ee-
Mana ka ibedo kod janeno kuom injili bende inyalo keto e lela wang’i kuom san mar mula mawacho ‘LER MAR RUOTH’ kendo idonj e ‘dhoot moyier mar jodolo’ (1 Petro 2:9). Mano kende e kinyalo chung’ ewang’ ji kendo nyisogi ni in jatich Nyasaye, matiyo kaka oganda moyier mar dhood dolo.
Kilemba mar Jadolo Maduong’ nikod san mar mula motwe kod usi ma mbulu. Ang’o momiyo mbulu? Nikech Yesu warowa kod injili mar weyo richo, nokawo richowa duto kendo otimowa maonge kod richo kuom batiso mare. Batiso man e Muma Manyien chal kod keto lwedo man e Muma Machon.
Ok odewo kaka watiyo matek kendo wayie kuom Yesu, ok wabinyalo yudo san maogorie wach ni, ‘LER MAR RUOTH’ kawaonge kod fwenyruok kuom weche mopondo kuom mbulu, maratiglo, kendo usi makwar.
Ere kaka ne wabedo makare? Ondiki e Mathayo 3:15, “nikeck ekaka, owinjore mondo wachopgo tim makare duto.” Yesu nobatisi kendo warowa kuom richowa duto mag piny. Kuom batiso, mare nokawo richowa duto, kendo jomoyie osebedo jomakare.
Ere kaka wanyalo wacho ni waonge kod richo kadine batiso Yesu onge? Kata ka wayie kuom Yesu kendo wayuak, kwaparo tho mare e msalaba, pi wang’ duto man e pinyni ne ok nyal luoko richowa duto. Ooyo. Ok odewo kaka wayuak kendo wahulo richowa, richowa de pod odong’ mana kuomwa.
‘LER MAR RUOTH.’ Nikech ne okawo richowa duto oko kuo batiso mare kod rembe, Ruoth ne oyie mondo richowa duto kaka joricho mondo oket Yesu, kendo nikec wach warruok ondik e Muma, wasebedo makare kuom yie marwa, maok odewo kit kethowa kod nyawo magwa.
Omiyo, wanyalo koro chungo e nyim Nyasaye. Wanyalo bende dak kaka jomaler kendo wayal injili ne piny. “♪Osewara. Osewari. Osewarwa.♪” osewarwa kaoluwore kod Chenro mang’uon mar Nyasaye.
Kawaonge kod wach mar injili mar weyo richo ei chunywa, to warruok onge, bende ok odewo ni watemo matek machal nade. Onyalo chalo kod wend Jo- Korea mong’ere ahinya kuom hera makonchiel. “♫Oh, chunya gwecho matek kaonge gimomiyo samoro amora ma aneno nyano, eseche duto ma an bute. Nyaka bed ni an kod hera marach.♫” Chunya gwecho matek, to ok mar nyano. Hera mara ok ni kod dwoko. Kuom hawi marach, jo Kristo mang’eny pod nikod hera morem ne Nyasaye.
Ji thoro paro ni warruok biro kuom yore mang’ny ma opogore opogore ne ji ma opogore. Gipenjore, “Ang’o momiyo obiro mana kuom eyor injili mar batiso?” to ok onyal bedo warruok moromo chuth kadine onge injili mar batiso mar Yesu. En kende e yo mwanyalo bedo go makare e wang’ Nyasaye nikech en kende eyo mwanyalo yudogo luok kuom richowa duto.

Warruok Mar Usi Ma Mbulu Mane Yesu Omiyowa En Mane?

Ang’o moseketowa kare?

Injili marrangi mabulu, maratigloe,
Kod usi makwar.

Warruok mar injili mar mbulu, maratiglo, marakwaro en mich mar Nyasaye ne kit dhano duto. Michni osemiyowa thuolo mar donjo e hema maler kendo wadag kod kue. Osemiyo wadoko makare komiyowa teko mar dak ei kanisa kendo mondo opuonjwa kod Muma maler kokalo kuom kanisa.
Kadhi e wang’Nyasaye mondo walem, injili gwedhowa kod hera mare. Mae momiyo warruok en gimoge kuomwa. Yesu nyisowa mondo wager udi mag yie ‘ewi lwanda.’ Lwanda en injili mar batiso mare. Nyaka wan duto warwa, kendo wadag kod warruok, wadhi e polo, wayud ngima mochwere, kendo wabed nyithind Nyasaye.
Osiepena mahero, nikech injili mar weyo richo, wanyalo donjo hema maler kuom yie. Nikech richowa duto oseluok oko (batiso mar Yesu) kendo bura mar msalaba, osewarwa kuom bedo gi yie e injili mar batiso mar Yesu.
Pwothruok mang’ongo mar weyonwa richowa duto, batiso kod remb Yesu, e injili mane oluoko oko richowa duto. bende iyie kod wachno? Injili mar adier en injili mar polo kuompwodhruok manoluoko richowa duto oko chuth.
Osenyuolwa manyien kuom yie injili mar pwodhruok, mane oluoko richowa duto mapile pile kendo bende richo mag higni mapod biro mbele. Opak Ruoth. Hallelujah!
Injili mar pi kendo Roho (injili mar pi kod remo) en e injili mar adier motieki chuth kendo moyal kod Yesu Kristo. Bugni nondiki mondo ofwenyni malimg’ling’kuom injili mar Yesu, injili mar pi kod Roho.
Nikech ji mang’eny oyie kuom Yesu kaok ging’eyo adier duto, gisungore kendgi giwegi nigin jomolony kuom bedo e weche kod somo mag dinde kod ‘theologia’ ka ging’eyore e piny mar somo puonj mag dine kod chikegi, ‘Christian theology’ (miluongo ni ‘philosophical theology’); eyo machiek, gidak kuom wuondruok kendo kod kikruok e paro. Omiyo, owinjore gidog chien kendo giyie kuom injili mar adier. Pok odeko ahinya.
Abiro medo dhi nyime kod chiwo ler malach e buk mar ariyo kuom jogo man kod penjo e wach injili mar nyuol manyien kod pi gi Roho.

LIST Download FREE eBook & AudioBook

English

Terms and Conditions Privacy Policy Cookie Policy Contact Us

Domain owner: The New Life Mission (Official Website: bjnewlife.org) | License: The New Life Mission operates this site to distribute free Christian books.

Sermons

Subject 4 : Resolving Daily Sins

[4-1] Injili Mopong’ kod Weyo Richo (Johana 13:1-17)

TAKE OUR SURVEY

How did you hear about us?