• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages

Sermons

Subject 3 : The Gospel of the Water and the Spirit

[3-5] Tiend Injili kwongo mar Yudo Nyuol Manyien (Johana 3:1-6)

2021.05.09 89
(Johana 3:1-6)
“Ng’ato moro ne nitie kuom jo Farisai, nyinge Nikodemo, jaduong’ kuom jo Yahudi. Jali nodhi ir Yesu gotieno, kendo nowachone ni, “Rabbi, wang’eyo ni in japuonj moa ka Nyasaye, nikech onge ng’ato ma nyalo timo ranyisigi mitimo, mak mana Nyasaye e man kode.” Yesu nodwoke niya, “Adier, adier, awachono, ka ok onywol ng’ato nywol manyien, ok onyal neno pinyruoth Nyasaye.” Nikodemo nopenje ni, “Inyalo nadi nywol ng’ato ka en jaduong’? Onyalo donjo mar ariyo e I min, kendo chal nywole?” Yesu nodwokeni, ka ng’ato ok onywol gi pi kendo gi Roho, ok onyal donjo e pinyruoth Nyasaye. Gi ma ringruok onywolo en ringruok; kendo gi ma Roho onywolo en roho.”
 

ERE TIEND NYUOL MANYIEN E YOR MUMA?

Bende nyuol manyien otenore 
kod timbewa kod lokruok maoko?
Ooyo. Nyuol manyien otenore kod lokruok mar 
Roho. En mondo joricho oyud onyuol 
manyien kaka jal maonge richo.

Ei pinyni nitiere ji mang’eny madwaro mondo oyud nyuol manyien mana kuom yie Yesu. Kata kamano, daher mar nyisi mokwongo ni nyuol manyien ok nie wiwa, e yo machielo, ok en gima nyalo biro kuomwa nikech timbewa kende.
Jokristo mang’eny ni kod paro mogwenyore machalo kod ma. Gin kod yie mar bedo kod adieri ni kare mondo onyuolgi kendo. Gin kod yie macha kod magi. Jomoko temo yudo warruok e yor gero kanisni mang’eny, jomoko bende ochiwo ngimagi ne yalo wach mar Kristo kaka jomisionari ei oganda mamoko ma pok wach Kristo ochopo negi, kwonde maboyo, kendo jomoko tamore mondo kik nyombi ka gitiyo kuom tekogi tee kuom timo gima giparo ni en tich Nyasaye.
Ma ok oromo, bende nitiere jomoko machiwo solro maduong’ mar pesa e kanisni gi kata nyalo bedo ni giyueyo dier udi mar kanisni mag gi pile pile. Mago duto tee, gichiwo thuolo margi kod mwandugi ne kanisa. Kendo gin kod yie ni mago duto biro miyogi yudo osimbo mar ngima. Giparo ni Nyasaye biro bedo mamor kod tijegi kendo miyogi bedo thuolo mar yudo nyuol manyien.
Ma nyiso ni nitiere ji mang’eny ma ochiwore mondo onyuolgi nyuol manyien iyudogi kamoro amora. Gitiyo matek ka gin kod geno ni odiechieng’ moro achiel Nyasaye biro gwedho gi kendo yie negi mondo onyuolgi nyuol manyien. Iyudogi e kidienje mopogore opogore mag lemo machalo kaka skunde mag tiegruok, seminari to kod ute mag thieth madongo dongo. En gima ok ni kare ni ok ging’eyo adier kuom nyuol manyien.
Pachgi giketo mana e okang’ mag timbe ma gitimo “ka atimo gini eyo midwaro to ibiro nyuola nyuol manyien.” Emomiyo giketo tekogi duto e tijegi, ka gin gi yie ni giketo mise manyalo miyo inyuolgi nyuol manyien, kendo paro “Ni an bende ibiro nyuola nyuol manyien odiechieng’ moro achiel, kaka Jayalo Wesley!” Kwa somo Johana 3:8, giloko wesni mondo onyisni onge ng’ato manyalo wacho kama gweth mar nyuol manyien wuoke kata kama ochomo.
Emomiyo ginyalo mana tiyo matek kagin gi geno ni Yesu biro yie negi mondo mi onyuolgi nyuol manyien odiechieng’ moro achiel. Nitiere ji mang’eny maparo, “Ni ka adhi nyime ka atemo kama Yesu biro yiena mondo ayud warruok odiechieng” moro achiel. 
Ibiro nyuola nyuol manyien maok ang’eyo kata fwenyo sama inyuola nyuol manyien. Okinyi moro abiro chiewo to ayudo ka osetimna nyuol manyien kendo ng’eyo ni achomo yorno mar polo” mano kaka geno kod yie machalo kamagi onge olemo ma ginyago!
Ok nyal nyuolwa nyuol manyien eyo machalo kamano! Ok nyal nyuolwa nyuol manyien ka waweyo madho kong’o gi ndawa. Kata dhi e kanisa ka wabolore. Mana kaka Yesu nowacho, “Nyaka nyuolwa nyuol manyien kuom pi kendo kuom Roho” mondo wadonj e piny Ruoth Nyasaye kendo pi kod Roho e chik makende ma Nyasaye oketo miyudogo nyuol manyien.
Ka ng’ato ok onyuol nyuol manyien kod pi gi Roho, tije ng’atno duto motimo kata monyalo timo e wang’ Yesu mondo obed kare en mana kayiem. Ng’ato ok nyal nyuol manyien kuom chiwo, solro, kata chiewruok. 
Ng’ato nyalo paro ni nikech Nyasaye ong’eyo jogo monyuol manyien ento ok onyal ng’eyo kata osenyuole nyuol manyien.
Onyalo bedo gimaber kuom parono, to nywol manyien ok nyal pand e bwo mesa. Ng’ato nyaka bed kod ng’eyo kende owuon, kendo jomoko nyaka nene bende.
Ok wanyal winje kuom ringruok, to wanyalo nene kuom roho. Jogo monyuol nyuol manyien gi adieri gin jogo moyie kuom nyuol kokalo kuom wach mar Nyasaye, wach mar pi, remo kod Roho. Kata kamano, jogo ma ok onyuol nyuol manyien ok nyal winje mana kaka Nikedemo bende ne ok nyal winjo.
Mano emomiyo nyaka koro wawinj weche mag adiera, warruok kokalo kuom batiso kendo remb Yesu. Kwa winjo kendo kwa puonjore wach Nyasaye wanyalo fwenyo adiera manie iye. Emomiyo en gima long’o mondo wayaw paro marwa kendo wawinje maber.
“Yamo kutho kama oero”. Johana 3:8. Ka ng’ato ma ok onywol nywol manyien somo wachno, onyalo paro, “Ah! Yesu nowacho ni ok ng’ato ok nyal ng’eyo ka onyuole nyuol manyien! Onge ng’at mong’eyo!” Kendo parono miye owinjo maber. To mano ok adiera ok wanyal ng’eyo kuma yamo oaye kata kuma odhieye to Nyasaye kende ema ong’eyo.
Kata kuom jogo monyuol manyien, nitiere moko ma ok nyal ng’eyo ekar chakruok. Ma winjore. To ei chuny jalno, nitiere Injili! Weche mag warruok kuom batiso kod remb Yesu.
Ma eneno mar yudo nyuol manyien. Jogo mowinjo Injili kendo gifwenyo, “oh, kare aonge kod richo. Kare osewara kendo onyuola nyuol manyien.” Ka giyie kendo girwako injili mar pi kod Roho e chunygi to iketogi joma kare, kendo nyathi Nyasaye.
Jomoko nyalo penjo, “Bende onyuoli nyuol manyien?” Kendo ginyalo duoko niya, “Podi.” “Kare, bende owari?” “Ee, ayie ni owara.” To ochiwo duoko mogwenyore. Donge kamano? Otimo kamano nikech oparo ni ka ng’ato onyuol nyuol manyien to kata ringruok mare bende nyalo lokore.
Jok machal kamano kawo nyuol manyien kaka gimoro makelo lokruok e ngima mar dak. To adiera en ni ok gung’eyo injili mar nyuol manyien kod pi gi Roho.
Nitie ji mang’eny ma ok ong’eyo tiend nyuol manyien. Mano en git lit. ok en mana ji ajiya kende, to thoth jotend kanise bende nikod parono. Chunje mag jogo monyuol manyien bedo kod kuyo nikech jogo.
Ka wawinjo kama, to kare en lit mang’eny manade ma Yesu winjo kane Yesu ma Nyasachwa manie polo to winjo litno machal nade. We uru mondo onyuolwa nyuol manyien kwayie kuom injili mar nyuol manyien mar batiso Yesu kod rembe e msalaba.
Mondo onyuolwa nyuol manyien kendo warruok gin godo machalre. Kata kamano, nitiere ji mang’eny ma ok ong’eyo adierani. Nyuol manyien tiende ni richo manie chuny ng’ato oseluok ok kuom yie injili mar pi kod Roho. Tiende ni bedo makare kuom yie e yor batiso Yesu kod chiwo mare e msalaba.
Ka ng’ato pok onyuol nyuol manyien to en jaricho, to bang’ nyuol manyien to gibedo maonge kod richo, inyuologi manyien kaka ng’at manyien. Gisebedo nyithind Nyasaye kuom yie injili mar warruok.
Nyuol manyien tiendeni ruoko lewni mag batiso Yesu, tho e msalaba kod Yesu kendo yudo chier kode. Tiendeni niya ng’ato osebedo makare kokalo weche mag batiso kod msalaba mar Yesu. Ka ng’ato onyuol kowuok ei min mare, to en jaricho. To bang’ kosenyuole nyuol manyien kendo obedo makare.
Kuom nenruok maok ng’atni onge kod pogruok, to e iye onyuole nyuol manyien kod Roho. Ma e tind nyuol manyien. To nitiere ji manok mong’eyo adiera maka mae! Ok ginyal romo achiel kuom ji gana apar. Bende inyalo yie koda ni nitiere ji manok mong’eyo adiera mar nyuol manyien?
Jogo moyie kod injili mar pi kod Roho kendo onyuolgi manyien nyalo pogo jogo monyuol gi adiera kod Jo-Kristo mapok oyud nyuol manyien.
 

EN YESU EMACHIKO YAMO

Ere ng’ano manyalo 
ng’eyo ng’at mowar?
Mana jog monyuol 
manyien

“Yamo kutho kuma oero, kendo iwinjo dwonde, to ikiya ka moae kata ku modhiyoe; e kaka obedo kuom ng’ato ka ng’ato ma Roho onywolo.”
Yesu ne wuoyo kuom jogo mapok oyudo nyuol manyien. Jogo monyuol manyien ong’eyo gima nyuol manyien en to Nikodemo ne ok ng’eyo. Nyasaye ong’eyo jogo monyuol nyuol manyien kendo jogo monyuol nyuol manyien bende ong’eyo.
Jogo mapok onyuol nyuol manyien ok ong’eyo kaka ng’ato nyalo yudo nyuol manyie mana kaka ok ging’eyo kuma yamo ae to gi kuoma odhiyoe.
Bende inyalo winjo wachno? Ng’ano machiko yamo? Nyasaye ematimo mano. Ng’ano ma ochweyo yamo? Nyasaye ema ochweyo yamo. ng’ano machiko lokruok mar piny, yamo kod pi? Kendo ng’ano maketo much ngima kuom gigo mangima? Eyo machielo en ng’ano mochweyo gik moko duto manie pinyni kendo miyo gidongo? En mana Yesu Kristo. Kendo Yesu no en Nyasaye.
Ka ok wang’eyo weche mag injili mar pi, remb Yesu kod Roho, ok nyal nyuolwa manyien kendo wanyal puonjo jomoko e yor Roho. Yesu nonyiso wa ni ka ng’ato ok oyudo nyuol manyien mar pi gi Roho, to ok onyal yudo nyuol manyien.
Nyaka wayie kuom injili mar pi kod roho, injli mamiyo inyuolowa nyuol manyien. Roho donjo kendo dak e paro mar jogo moyie injili mar pi kod Roho.
Yesu ne obatisi mondo okaw richo duto mag dhano kendo rembe nochwer e msalaba mondo ochul gop richo. Oseketo warruok mar nyuol manyien e chunje dhano duto. Kwa yie kuom injli to Roho donjo e chunjewa. Ma e warruok mar nyuol manyien. Kwa yie kod luok mar richo wa kuom batiso mar Yesu kod rembe, to en adieri ni osenyuolwa nyuol manyien.
E buk mar Chakruok 1:2 ondiki, “Piny ne onge kod kido kendo nobedo nono ma onge gimoro kuome; kendo mudho nobet e wi nam matut: kendo Roho mar Nyasaye nowacho niya, Ler mondo obedie: eka ler nobetie”. Ondiki ni Roho mar Nyasaye ne wuotho e pige. Roho mar Nyasaye ne wuotho oko mar piny.
Mano nyiso ni Roho ok nyal donjo e chunje joricho. Chuny ng’at ma ok onyuol nyuol manyien ni kod lwenje, opong’ kod mudho mar richo. Kuom mano Roho mar Nyasaye ok nyal dak e chuny ng’at ma kamano.
Nyasaye ne ooro ler mar injili mondo oik chuny joricho. Nyasaye ne owacho, “ler mondo obedie.” kendo ler ne obetie. Bang’e kendo mana e sano Roho mar Nyasaye ne odakie e chunje ji duto.
Omiyo koro, ei chunje joma onyuol nyuol manyien, jogo moyie kuom injili mar pi kod Roho, Roho mar Nyasaye odak kuomgi. Mano e tiend yudo nyuol manyien. Osenyuolgi nyuol manyien e chunygi nikech ne giwinjo weche mag warruok mar pi kod Roho kendo ne giyie kuome!
Ere kaka inyal nyuol ng’ato nyuol manyien? Yesu ne olero tiend wachno ne Nikodemo ma Jafarisai, kowachone ni, “ka ng’ato k onyuol kod pi kod Roho, to ok onyal donjo e piny Ruoth Nyasaye.” Nikodemo nopenje niya, “ere kaka dinyuol ng’ato nyuol manyien? Bende wanyalo donjo ei minewa kendo mondo eka koro onyuolwa nyuol manyien?” kuom adieri, nokawo wachno mayot kendo ne ok onyal neno kaka ng’ato nyalo yudo nyuol manyien.
Yesu nowachone, “In japuonj, kendo ok ing’eyo tiend wachni? Yesu nokone ni ka ng’ato ok onyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ok onyal donjo ei pinyruoth Polo kata nene. Yesu nonyiso Nikodemo adiera mar yudo nyuol manyien.
En adiera ni nitiere ji mang’eny ma oyie kuom Yesu ma ok onywol nywol manyien. Jo-Kristo mang’eny machal kod Nikodemo ok onywol nywol manyien.
Nikodemo ne en jatelo mar lamo mar Jo-Israel e thuolono. Maket kod jotelo mag kanisni ma ndalowagi. E kinde masani, ninyalo pime kod jatend lamo mochung’ ne piny. Kuom rapim mar lamo ne en japuonj, Rabii mar Jo-Hibrania, ne en jatend lamo mar Jo-Yahudi, bende ne en jalo man kod somo mong’ith.
E ndalogo piny Israel ne onge kod kuonde tiegruok minyalo pim kod skunde mandalogi. Kuom mano ji duto ne dhi e kanisa, kata sunsgogi, mondo opuonjre kuom jogo molony. Ne gin jopuonj mang’eny ma jomiriambo. Kendo ne gipuonjo ji kagin ok onyuolgi nyuol manyien.
E kindawagi nitiere jotend chunje mang’eny, jotend dinde, jopuonj, joyalo, jodongo kod jokony, mapod ok onyuol nyuol manyien. Ging’eyoni pok onyuolgi nyuol manyien to ok giseng’eyo kaka inyal nyuol ng’ato nyuol manyien.
To nikech kia margi, machalre kod muofu mamulo liech ka gitemo mondo ging’e liech kod luetegi kende, ng’eyo margi otenore kuom gima lwetgi winjo kuom mulo gimoro. Giyalo weche mag piny e kanisa kuom mano ji mang’eny osegeng’ kuom yudo nyuol manyien.
Yudo nyuol manyien ok otenore kod timbewa mabeyo. Inyuolowa nyuol manyien kuom weche mag pi, remo kod Roho ma Nyasaye chiwonwa. En mana injili mar Nyasaye emakelonwa lokruok aa kuom richo kendo bedo ng’at maber.
Yesu nowacho weche gi, “ka awachonu weche mag piny to ok uyie, unuyie nadi ka awachonu me polo? Adiera, ji ne ok oyie ka Yesu nonyiso gi ni adier mar golo richowa duto ne ochopo kare kuom batiso mare. Ang’o mane giyie? Ne ok giyie ni warruok margi ne nyalore kuom batiso mar Yesu kod tho mare e msalaba. Ma e tiend wach mawacho ni ji ok nyal yie kuome konyisogi “weche mag polo.”
Mondo oluokwa kuom richowa duto, Yesu ne obatisi kod Johana Jabatiso kendo ne otho e msalaba bang’e ne ochiere koa kuom joma otho mondo olos yo majoricho nyalo yudogo nyuol manyien.
Omiyo Yesu ne olero tiend wachno ne Nikodemo kowuoyo kuom Muma Machon. “Onge ng’ato ma noidh odhi e polo, mak mana jalo ma nolor koa e polo, e Wuod dhano. Kendo kaka Musa nochungo thuol e thim, e kaka Wuod dhano bende onego ochungi; mondo ng’a ma yie kuome obed gi ngima mochwere” (Johana 3:13-15). Mana kaka Musa ne ochongo thuol e thim, e kaka Wuod dhano bende onengo ochungi mondo ng’at moyie kuome obed gi ngima mochwere.
Ang’o mane Yesu temo nyiso kane owacho, “kaka Musa ne ochungo thuol e thim, e kaka Wuod dhano bende onengo chungi?” wachni ne ogolo e Muma Machon mondo onyisgo kaka batiso mare kod rembe biro kelo golo richo duto mag dhano.
Mondo Yesu ne tho e msalaba, mondo mi ne chunge malo, ne nyaka okuong okaw richo duto mag piny e yor batiso kibatise gi Johana Jabatiso. Nikech Yesu ne onge kod richo ne ok nyal gure e msalaba. Mondo ne gure e msalaba, ne ochuno mondo obatise gi Johana Jabatiso kendo ne okawo godo richoduto mag piny kuome.
Mana kuom richowa kendo chudo margi kuom rembe ema ne nyalo kelo warruok ne joricho duto kuom mondo gia e kuong’. Yesu ne omiyowa warruok mar nyuol manyien kuom pi kendo kuom roho.
Omiyo jogo moyie kuom Yesu Kristo kaka jawar margi moko lewni mag batiso ne, tho kode kendo inywologi nywol manyien kode. Bang’e Nikodemu ne owinjo wachno.
 

MANA KAKA THUL NE OCHUNG MALO

Ang’o momiyo Yesu nogure?
Nikech ne okawo richo duto 
eyor batiso ne.

Bende ing’eyo sigand kaka Musa ne ochungo thuond mula ei thim? Sigana ni ondiki e buk mar Kwan 21. Owachoni chunje jo Isael ne onyosore bang’ wuok Misiri kendo omiyo giwuoyo marach kuom Nyasaye kendo kuom Musa.
Kuom mano, Nyasaye ne ooro thuonde mager edier oganda, mane kwondegi mag joot kendo ne okayogi mi onegogi. Bang’ ka ne osekagi, dendgi ne ochako kuot kendo ng’enygi ne otho.
Sama ji ne ochako tho, Musa, ma jatendgi, ne olamo Nyasaye, “Ruoth, yie mondo ireswa.” Nyasaye ne onyise ni olos kido mar thuol gi mula kendo mondo ochunge e siro. Ne onyise ni ng’ato ang’ata morange to biro bedo mangima. Musa ne otimo kaka nonyise kendo ne onyiso ji weche mag Nyasaye.
Ng’at. Ang’ata moyie kuom weche kendo mong’iyo thuond mula ne yudo chang’. Eyo maket kod mano, nyaka changwa kuom kwiri makech mar Jachien. Jo-Israel ne owinjo Musa kendo ong’iyo thuond mula mane ochungo e siro, kendo ne giyudo chang.
Fweny mar thuol e siro ne nyiso ni kuong’ mag richo duto mag dhano ne oket kuom Yesu Kristo e yor batiso mare kod thone e msalab. Ne okawo richogi kuome owuon mondo ochulgo gop richo mag joricho duto manie piny. Omiyo ne otieko kum duto mag richowa.
Yesu Kristo ne obiro e piny mondo owarji duto, mane owinjore kod tho kuom “kwiri marach mar thuol”, tembe mag jachien. Mondo ochul richowa duto ne ochuno mondo obatise kendo otho e msalaba kapok ochiere mondo owar jogo moyie kuome.
Mana kaka jo-Israel mag Muma Machon kane ong’iyo thuond mula mane ochungi e siro, kawuono ji duto moyie kuom Yesu kendo ni kod yie ochulo richo kuom batisone kod rembe inyalo war kendo nywolgi nywol manyien.
Yesu ne ochulo gop richo duto mag piny kokalo kum batiso mane Johana Jabatiso obatisego e aora Jordan, thone e msalaba kendo chier mare koa kuom joma otho. Koro jogo duto moyie inyalo gwedhi kod warruok kuom nguono mare.
“Onge ng’ato ma noidh odhi e polo, mak mana jalo ma nolor koa e polo, e Wuod dhano” (Johana 3:13). Kuom chudo mar richowa, Yesu ne obatisi kendo rembe ne ochwer e msalaba mi ne oyawonwa ranga polo. “An e yo, kendo an e adiera, kendo an e ngima; ng’ato ok bi ka wuoro ma ok okadho kuoma” (Johana 14:6).
Nikech Yesu ne obatisi kendo ne ogure e msalaba mondo oyawnwa ranga polo, jogo duto moyie kuom warruok mare yudo warruok. Yesu osechulo chudo mar richo wa. Ng’at ang’ata moyie kuom injili mar pi, remo kod Roho donjo e pinyruoth polo. 
Yesu nowarowa gi injili mar pi kod Roho Nywol manyien biro kuom bedo kod yie batiso kod remb Yesu kendo kuom adiera ni en Nyasaye.
“Kendo kaka Musa nochungo thuol e thim, e kaka Wuod dhano bende onego ochungi;” (Johana 3:14). Ang’o ma wesni nyisowa? Ang’o momiyo Yesu ne nyaka gur? Bende notimo richo machal kodwa? Bende ne en gi nyawo machal kodwa? Bende ne orem kaka warem? Ooyo, ne ok orem.
Kare ere gima ne omiyo ogure? Ne ogure mondo owarwa kendo ochul gop richowa duto. Ne obatise kendo ogure mondo owarwa waduto kuom richo magwa duto.
Ma en adiera mar warruok, maryudo nywol manyien mar pi kod Roho. Yesu nochiwo ngima manyien ne jogo duto moyie kuom batiso mare kod tho mare e msalaba, mane en chudo mar richowa.
 

TIEND PI KOD ROHO 

Ang’o ma pi kod Roho nyisot?
Pi nyiso batiso mar Yesu kendo Roho 
nyiso ni en Nyasaye.

Muma nyisowa ni kwayie e batiso marYesu kod rembe e msalaba to osenywolwa nywol manyien. bedo nyithind Nyasaye, nywol manyien yudore kuom weche mondiki mag Nyasaye. Injili mar pi, remo kod roho mar chudo mag richowa.
Kaluwore kod Muma “Pi” tiende ni batiso mar Yesu (1 Petro 3:21)”. “Roho” tiendeni Yesu en Nyasaye. Kendo ma e adiera mar nywol manyien ni Yesu nobiro e piny kod ringruok mar dhano mondo ochulgo richowa e yor batiso kod rembe.
Ne okawo richowa duto kuom batiso kendo ochulo gop kuom thone e msalaba. Kuom batiso kod chwer mar rembe e msalaba. Ne owaro jogo duto mane oyie kuome.
Wayango ni batiso mar Yesu kod rembe nyiso warruok marwa eyo ma owarwago ka wa a kuom richo. Mana jogo ma onywol nywol manyien kuom pi kod Roho ema biro neno kendo donjo e pinyruodh polo. Yesu nowarowa kuom batiso mare, rembe kod Roho. Bande iyie kuom wachno?
Yesu e Jadolo Maduong’ mar polo mane olor e piny ka koa e polo mondo ochul gop richo mar piny. Ne obatise, kendo rembe ochwer e msalaba bang’e nochiere emomiyo obedo jawar mar jogo moyie kuome.
Yesu wacho e buk mar Johana 10:7, “An edho ranga rombe.” Yesu ochung’ edho ranga polo. Ng’a mayawonwa rangach? En mana Yesu Kristo. 
Opando wang’e ne jogo moyie kuome kaok ging’eyo adiera mar warruok. Ok oyie ne jogo maok oyie kuom batiso mare, rembe kod Roho mondo mi oywolgi nywol manyien. Opando wang’e ne jogo maok oyie kuom wachne ma ondiki, motamore yie kuom ler mare, kendo jogo maok nyal ng’eye kaka Nyasaye.
Adiera mondiki en ni nobiro e piny kuom ringruok, nobatise, kendo notho e msalaba mondo ochul godo richo duto mag piny, mondo ong’adne bura makare, kendo ne ochiere odiechieng’ mar adek bang’ gur mare. Ng’ato ang’ata motamore yie kuom adierane owito oko kendo biro lal kaka ondiki, “msach richo en tho.” 
Kata kamano, jogo moyie kuom gweth mar warruok kuom batiso kod remb Yesu, jogo mosebedo maler e chunygi, yudo thuolo mondo odonj e piny ruodhpolo. Ma e injili mar adiera mar yudo nywol manyien, en e injili mano biro nwa kuom pi, remo kod Roho mondo onywolwa nywol manyien mar pi kod Roho e I injli mar polo. Mana jogo moyie kuom batiso kod remb Yesu ema inyalo nywol nywol manyien. Jogo moyie kuom injili mar pi remo kod Roho bedo maonge kod richo; gin e jogo monywol nywol manyien kod adiera.
Kawuono, mana kaka Nikodemo ne ok ni kod adiera, ji mang’eny oyie kuom Yesu maok ging’eyo injili mar adiera mana kaka Nikodemo ne a kuom oganda molony! Kata kamano, ne owinjo injili maradiera kuom Yesu, kendo bang’e, ka Yesu nogur, en e jalno mano obiro mondo oik ringre. E kindeno Nikodemo nobedo kod yie moromo.
E kindegi, nitiere ji mang’eny kuomwa maok ong’eyo adiera man kuom pi kod Roho mar Yesu. Ewi mano, nitiere jimang’eny maok oyie adiera ka gin kod thuolo mar winjo injili mar adiera.
Yesu nokete mayot mondo waduto wayud thuolo mar yudo nywol manyien. Ang’o momiyo inywolowa nywol manyien? Ne en pi, remo kod Roho. Yesu nokawo richowa kane obatise. Ne otho e msalaba kendo ne ochier moa kuom joma otho.
Kendo ne omiyo ji duto moyie kuome gweth mar yudo nwyol manyien. Yesu en jawar machiwo thuolo ni ji duto moyie kuome mondo oyud nywol manyien. Lem mondo kinde duto ibed kod Yesu, jal mane ochweyo polo gi piny kod gik moko duto mantiere.
Johana 3:16, wacho niya “Ng’at moyie kuome kik lal to mondo oyud ngima mochwere.” Wase yudo ngima mochwere kuom bedo gi yie kuom Yesu. Osenywolowa nyuol manyien kuom yie pi kod Roho. En adiera ni ka wayie kuom injili mar warruok batiso kod remb Yesu kendo ni Yesu en jawr kendo en Nyasaye, inyal warwa.
Ka ok wayie kuom injili kod adiear to ibiro dirwa kar joma otho nyaka giko. Mano emomiyo Yesu nonyiso Nikodemu “Ka awachonu me piny to ok uyie to unuyie nade ka awachonu me polo?”
Ang’o mane Nyasaye otimo? Warruok mar Yesu miyowa thuolo mar yudo nywol manyien. Yesu nowarowa kuom piny Satan kendo kuom richo mag piny. Mondo owar joricho mar pinyni kuom bura mar richo nekech ne okawo richowa duto e batiso mare, nogure e msalaba kendo ne ochiere oa kuom joma otho.
En yiero mari mondo wayie kuom warruok kata watamre. Warruok mar nywol manyien biro kuom yie e warruok e yor batiso kod remb Yesu.
Wachore ni nitiere gweth ariyo ma Nyasaye oketo kuomwa. Achiel kuomgi en gweth ma oriwo ji duto, ma en gweth moriwo chwechne duto, moriwo chieng’ nyaka muya. Ma ong’ere kak gweth moriwo gik moko nikech oriwo ji duto kata gin joricho kata jomakare.
Kare, gweth makende en ang’o? Gweth makende en yudo nywol manyien mar pi kod Roho, mawaro joricho duto kuom tho mar richogi.
 

GWETH MAKENDE 

Gweth makende mar 
Nyasaye en ang’o?
Nomiyowa wayud nyuol manyien 
eyor batiso mare, biro mare, 
kod chierne.

Ondiki e Muma mar Johana 3:16, “Nikech Nyasaye nohero piny kama omiyo nochiwo wuode achiel kende ma miderma mondo ng’at moyie kuome kik lal to oyud ngima mochwere.” Wachno, lero gweth makende mar Nyasaye: Yesu nobiro e pinyni kod ringruok mar dhano kendo noluoko richowa duto e yor batiso kod gur mare me en gweth makende mar Nyasaye, adiera, en ni osewarowa kuom richo duto.
En adiera ni Yesu osewarowa kendo osegolowa e richo koketowa bedo jomakare kuom yie adiera mare. Bende u duto uyie?
Yie mari duto biro bedo kayiem nono ka itamori gweth mar Nyasaye ok ochuno kata e ngima mari duto.
Asebedo ka ayalo ndalo duto kendo wiya pod ok owil kod yalo ni yie kuom batiso mar Yesu kod msalaba mare ni eyo makende mar yudo nywol manyien. Buk moro amora mar Muma fwenyonwa ni gweth mar jogo monywol nywol manyien kuom Yesu en “gweth makende mar Nyasaye” ma awuoyeni. Onge gima lero gweth mar Nyasaye moloyo warruok mar joricho e yor batiso mar Yesu kod gur mare.
Batiso mar Yesu kod guro mare e gweth makende mar Nyasaye. Jopuonj ma jomiriambo ok ni kod wach maginyalo wacho kuom wachni. Joyalo ma jogang wach biro e kido mar lep malaika ma lor kagin kod weche mabeyo mag Kristo kod dhano. Mano adiera. Honni magitimo, chang mar joma tuo gin mana gigo maricho ka gionge kod gweth mar Nyasaye.
En gweth makende mar Nyasaye mano chiwonwa injili mar resruok. Ka wan kod gwethne makende, Nyasaye miyowa thuolo mar yudo nywol manyien. Notimowa bedo mang’uon e yoe batiso mare, rembe, thone kod chierne. Nitimowa bedo nyithinde, maonge kod rich.
Bende in kod yie e wachni? Bende osegwedhi gadiera? -Ee.- batiso mar Yesu kod rembe, thone kod chierne gin gweth makende ma Nyasaye ochiwonwa kokalo kuom pi kod Roho. Mae e injili mar gweth makende. Pakuru Yesu kuom warowa e yor gweth makende.
En ngwono machalo kamano ma jo-Kristo man gi yie ok ong’eyo gweth makende mar Nyasaye, injili mar batiso kod remo mar nywol manyien kuom pi kod Roho. Gitemo e yor kia mondo giyud yore e kit lemo margi to kod ng’eyo margi mar Nyasaye. Mano kaka ng’eyo margi orem!
Din Kristo osebedo kodwa kuom thuolo malach madirom higni mia abich (500) nyaka lony chakre, to kata kamano, nitiere ji mang’eny e piny Korea kendo e pinje modong’ ma ok ong’eyo adiera mar yudo nywol manyien kod gweth makende mar Nyasaye. 
Aparo ni kata kamano, kendo ayie ni obiro miyo thuolo mar ng’eyo adiera kawuono nikech wan e ndalo mag giko mar pinyni. 
Joricho nyaka nywol nywol manyien kendogi yie kod adiera mar pi kod Roho mondo gibed jogo makare kendo gidonj e pinyruodh polo. Jo-Kristo mang’eny temo matek mondo onywolgi nywol manyien.
Kat kamano, ka gilemo maok ging’eyo adiera makende mar yudo nywol manyien, to yie margi en kayiem nono. Gowacho ni nyaka nywolgi nywol manyien eka gidonj e pinyruodh polo, to ok gin gi ng’eyo mar adiera kuom yudo nywol manyien.
Gigalo ni nikech giyie kod chunygi duto, nikech giwinjo wach ei chunygi giparo ni onywolgi nywol manyien. To temo mondo onywoli nywol mnyien kotenore gi kit winjo marng’ato kata nyasi mabeyo mag lemo nyalo mana terowa eyie maok ni kare.
 

WACH NYASAYE MATAYOWA MONDO WAYUD NYWOL MANYIEN GADIERA

Ere pogruok man e kind yie kod din?
Yie en bedo kod ratiro kuom tim mane Yesu otimo 
mondo wayud warruok, ka din to en temruok
kuom rieko mar ng’ato owuon kod tijene 
own thoughts and works.

Ondiki maler e 1Johana 5:4-8 ni inyalo nywolwa manyien kuom yie, pi, remo kod Roho. Mondo onywolwa nywol manyien nyaka waket e pachwa ni inyalo nywolwa manyien mana kuom weche mondiki mag Nyasaye, wach mar adiera. Nyaka wang’e kendo wafwenyo ni dhum, kata winjo maling’ ling’ ok nyal miyowa yudo nywol manyien.
Yesu nowacho e Johana 3 ni ng’ato ok nyal donjo e pinyruoth polo ka ok onywole nywol manyien mar pi kod Roho. Mondo mi onywol ng’ato nywol manyien, nyaka ng’ato yie kuom Yesu nyadiriyo. Mokwongo, nyaka ng’ato yie kuom Yesu e yor lamo, kofwenyogo richo mage e yor chik mag Nyasaye. E thuolo mokwongo ma ng’atoyie godo kuom Yesu en yor chik mar Nyasaye kendo fwenyruok kaka en jaricho malich.
Ok owinjore wayie kuom Yesu kaluwore kod chik dinde mang’eny mag piny. Bedo ja-Kristo ok en din moro amora. En yo makende mar yudo ngima mochwere e yor yie.
Ng’ato ang’ata moyie e yor din biro aa nono. Obiro dong’ ka chunye opong’ kod richo, lwenje to kod bedo gi chuny nono. Donge mano en adier? Ok digomb mondo ibed ka Jofarisai ma wuondore ei Muma.
Ji duto dwaro mondo gibed jo-Kristo monywol nywol manyien. Kata kamano, ka ng’ato oyie bedo Ja-Kristo kaka din dwaro, to odong’ ka en jamiriambo mopong’ kod chuny richo. Nyaka wang’e adiera mar yudo nywol manyien.
Ng’ato ang’ata moyie kuom bedo ja-Kristo kaka chik din dwaro ka ok onywole nywol manyien ni kod ratiro mar tieko wuodhe ka en kod gwenyruok kod chuny nono. Ka ng’ato oyie kuom Yesu to ok onywole nywol manyien, yie mare ok ni kare. Omiyo obedo ng’at ma wuondore otemo mondo obed ng’at makare e wang’ ji to osepodho marach.
Bedo ni iseyie kuom bedo Ja-Kristo kaka chik din dwaro, to ibiro dong’ ka in jaricho e kinde duto, mawuondore kendo ibiro dak e ngimani duto kiywagori nikech richoni. Ka idwaro bedo maonge richo nyaka ibed ka iyie adiera mondiki e injili mar pi, remo kod Roho.
 

FWENYO MALING’ LING’ MAR WARRUOK EYOR BATISO MAR YESU
 
Ang’o mamiyo inyuolowa 
nyuol manyien?
Batiso mar Yesu, tho mare 
emusalaba kod chier mare.

Muma nyisowa ni ng’ato inyalo nywol manyien e yor wach Nyasaye maok lokre. Koro, wang’I anene weche mag jaote Petro 1 Petro 3:21. “Nobed ranyisi mar batiso makoro resou.”
E Muma, ondiki ni batiso mar Yesu Kristo en ranyisi ma koro resowa. Jogo duto moyie kuom Kristo nyaka ng’e, ok kuom batiso marwa wawegi to batiso marYesu Kristo. Batiso mar Yesu Kristo kelo ng’ima manyien ne jaricho. Yie kuome to ibiro nywoli nywol manyien kendo iyud gweth mag warruok.
Kuom bedo gi winjo, miyudo kuom yie e batiso mar Yesu, inyalo warwa mwabed jogo makare kendo wayud ngima mochwere. E yo machielo ka wayie kuom adiera mar warruok eyor wach Nyasaye, richowa ibiro luok ndalo dutote.
Nywol manyien en yudo nywol nyadiriyo. Ji mang’eny kuomwa chako kod yie kuom Yesu e yor din kato wayudo nywol manyien kuome ka wafwenyo adiera. Nying mar Yesu tiende ni “nikech obiro waro joge kuom richo margi” (Mathayo 1:21).
 Kwayie kuom Yesu Kristo kendo wang’eyo adiera kuom gigo motimo ne dhano duto iketowa thuolo maonge richo inywolwa manyien kaka ng’at manyien. Mokwongo wayie kuom Yesu e yor din, bang’e ka wawinjo kendo wayie kuom injili mar batiso kod remb Yesu, to onywolowa nywol manyien.
En adiera mane mamiyo inyuolowa nywol manyien? Mokwongo en batiso mar Yesu kato bang’e lemo manochwero e msalaba to mogik chier mare koa kuom joma otho. Yudo nywol manyien tiende ni yie kuom Yesu kaka Nyasachwa kendo jawarwa. Wang’I anena kaka jogo mag muma machon ninywolo manyien.
 

CHUDO MAR RICHO E MUMA MACHON: KETO LWEDO KOD CHIWO MAR REMO

E Muma Machon ere injili mar nywol manyien. Mokwongo wasom Tim Jolawi 1 to gi gima owacho kuom wach mar nywol manyien. 
E Tim – Jolawi 1:1-5. “To Jehova noluongo Musa, nowuoyo kode gi dwol moa e hema mar chokruok, kowacho niya, wach ni nyithind Israel, kiwachonigi, ka ng’ato kuomu okelo chiwo ni Jehova, onego okel chiwo mag gik mopidhi, dhok gi rombe. Ka chiwone en misango miwang’o mar chiaye, onego okel ma dichwo ma onge mbala: nochiwe e dho hema mar chokruok, nyim Jehova mondo oyiee. Kendo enoket luete e wi misango miwang’o; kendo noyiee mondo obedi winjruok kuome. Kendo noneg nyaruath nyim Jehova: Kendo jodolo, ma yawuot Harun, ginikel remo, kendo ginikir remo molworo altar man e dho hema mar chokruok.”
Nyasaye nyisowa e buk mar Tim – Jolawi kaka Jo-Israel nyalo romo kod Nyasachgi e yor misango. Ma e adiera, mowinjore waduto wang’e kendo wawinji. Omiyo watim nonro mag weche gi.
Nyasaye nolungo Musa kendo owuoyo kode e hemb romo. Ne en wach mar luoko richo mar Jo-Israel. Ka Jo-Israel ne otimo richo mar ketho mar chik Nyasaye, ne ginyalo golo richogi kagichiwo lekgi maonge kod mbala ne Nyasaye.
Chiaye mar misangoni ne nyaka bed ma Nyasaye oyiego kendo maonge mbala. Kendo ne nyaka chiwgi kaluwore kod chike mane Nyasaye oketo. Yore mag misango ne chal kama.
Ka ng’ato notimo richo e ndalo mag Muma Machon, ne nyaka ochiw misango e nyim Nyasaye mondo richone owene. Mokwongo, misango ne nyaka bed maonge mbala, bang’e jaricho ne keto luetene kuome mondo owego richone e wi misango no.
Bang’e kane osenege, rembe ne nyaka keti e tunge kendo mar misango, to modong’ ne iolo e low. Ma ne en hemb romo maler mane nosemiyo joge kaka gweth mar resruok.
Chik kod buche Nyasaye ni kod migepe 613 maler gino “monego gitim” kata gino “ma ok onego gitim.” Nyasaye ne ochiwo buche kod chikene ni Jo-Israel. Kata obedo ni ji ne ong’eyo ni buche kod chike Nyasaye ne ni kare, ne ok ginyal dak kaka dwarore nikech nonywolgi kuom kido 12 mag richo mane wayudo kuom Adam.
Omiyo koro ne gionge kod nyalo mar timo gima kare e nyim Nyasaye. Jo-Israel ne oketho nyalo margi mar bedo joma kare. Moloyo ne ok ginyal weyo to ne gimedo mana timo richo, kata obedo ni gitemo matek mondo gibed maonge kod richo. En e giko mar dhano duto mondo onywolgi kagin joricho kendo githo ka gin joricho.
To Nyasaye, kuom ng’uono mare mogudho nomiyo joge chike mag chiwo misango mar golo richo. Nochiwo chike mag hemb romo maler mondo jo-Israel kod ji duto manie piny oyud resruok kuom richogi. Ne ofwenyo, e yor chiwo misango mar hera maler moriwo ji duto. Ne onyiso piny yor warruok.
Nyasaye nomiyo ji yore mag chiwo misango kendo nowalo dhood joka Lawi mondo obed jodolo mar misango. E kind dho udi 12 mag Jo-Israel mane mana dho od joka Lawi e mane opwodhi mondo otim dolo mar misango ni Jo-Israel.
Musa kod Harun noa e dhood joka Lawi, kendo Muma lero chike kod okange morito misango e hemb romo maler. Injili mar weyo richo ka iketo lwedo.
Omiyo koro, ka wang’eyo malong’o yore mag chiwo misango mar jolawi, inyal nywolwa nywol manyien. Mano e ma omiyo nyaka wasom wach Nyasaye mawuoyo kuom chiwo misango e hemb romo maler. Ma e wach maduong’ e Muma Machon. To mogik, ka watundo e Muma Manyien wan gi gweth mag yudo nywol manyien eyor pi kod Roho.
 

GOLO RICHO E MUMA MACHON 
 
Ere kaka kit Nyasaye chalo?
Hera kod ura makare

Nyasaye ne oluongo Musa maja dhood Lawi mondo obi ei hemb romo maler kendo mondo owal Harun ma owadgi kaka Jadolo Maduong’. Harun ne keto richo mag ji e wi misango mar golo richo.
Mae gima Nyasaye nonyiso Musa kaka ondiki e Muma mar Jo-Lawi 1:2 “Wach ni nyithind Israel, kiwachonigi, ka ng’ato kuomu okelo chiwo ni Jehova, onego okel chiwo mag gik mopidhi, dhok gi rombe” (Jo-Lawi 1:2). Nyasaye olero kit misango mar weyo richo. Ka ng’ato kuom ji dwaro ni mondo richone owene to nyaka ne ochiw nyaruoth kata nyarombo kuom chiache.
Nyasaye bende ne onyisogi, (Tim Jo-Lawi 1:3) “Ka chiwone en misango miwang’o mar chiaye, onego okel ma dichwo ma onge mbala: nochiwe e dho hema mar chokruok, nyim Jehova mondo oyiee.”
Misango ne Nyasaye oyiego mondo ochung’ ne ngima dhano mane owinjore otho nikech richone. Jo-Israel ne nyalo weyo richo margi e yor keto lwedo ewi chiaye. Chiaye mar misango ne ichiwo kuom hero mar ng’ato. Koro, wang’I anena gima wes mar a ngwen wacho.
Bang’e “obiro keto lwete ewi misango miwang’o; kendo noyie mondo obedi winjruok kuome.” Chiwono Nyasaye biro yiego. Ka jaricho oketo lwetene ewi misango miwang’o richone niweyo ewi chiayeno. Omiyo koro jaricho ne nyaka ket lwete ewi misango e nyim Jehova, bang’e to obiro yie kode mowene richone.
Ng’at machiwo misango koro nego chiaye kendo oketo remo e tunge kendo mar misango kendo oolo remo modong’ e lowo man e nyim kendo. Mondo ne ochul richone kendo obed thuolo, ng’ato ne nyaka chiw misango koluwore kod chike mane Nyasaye oketo.
Ondiki e Tim Jo-Lawi 1:5, “Kendo noneg nyaruath nyim Jehova: Kendo jodolo, ma yawuot Harun, ginikel remo, kendo ginikir remo molworo altar man e dho hema mar chokruok.” Ei hema mar romo, machiegni kod dhoot ne nitiere kod kendo mar wang’o misango man kod tunge e konde angwen.
Bang’ keto lwete ewi misango miwango mondo owego richone, jaricho ne nyaka neg chiaye mar misango kendo jadolo ne kiro remo e tunge. Tunge mag kendo ochung’ne bura mar richo. Omiyo keto remo e tunge nyiso ni chiaye oseolo rembe mondo ochul richo makar jaricho. Ka Nyasaye ne ng’iyoremo e tunge kendo to orucho oko richo mag jaricho.
Ang’o momiyo misango mar golo richo ne nyaka gol rembe? Nikech msach richo en tho. (Jo-Rumi 6:23) kendo nikech ngima mar ringruok ni kuom remo. Omiyo ondiki e Muma mar Jo-Hibrania “kendo ka remo ok ochwer to golo richo onge” (Jo-Hibrania 9:22). Omiyo chwero remo mar misango ne chopo chik Nyasaye mawacho ni msach richo en tho.
Kuomratiro duto, remo mochwer ne nyaka aa kuom jaricho, to misango mar golo richo ne chwero remo makare mondo okelne pwodhruok. Jadolo ne kawo remo kendo keto e tunge kendo mondo onyis ni msach richo osechul.
Ka wasomo fweny 20:11-15 e Muma Manyien, wanyalo neno ni tungego ochung’ korka bug bura. Kuom mano keto remo e tunge en keto remo e kitap bura. Ne en neno ni bura mar richo duto nochopo kuom keto lwedo kendo remb misango mar golo richo.
 

RICHO INDIKO KWONDE ARIYO

Richo duto mmag oganda e nyim Nyasaye, indiko kwonde ariyo. Achiel indiko e chunje ji to machielo indiko e kitap bura moyaw e nyim Nyasaye.
Ondiki e kitabu no mar Jeremia 17:1, “ketho mar piny Juda osendiki gi kalam mar nyinyo kod kidi mar alimasi, ogore e mbero mar chunygi kendo kuom tunge mag altari mau.”
E kitabu mar Tim Jo Lawi 17:11, wacho niya, “ngima mar ringruok nie remo”. Remo e ngima mar ringruok kendo gop richowa inyal mana chul mana kuom remo kende. Omiyo koro, remo ne iketo e tunge kendo. Kaluwore kod chik magi duto nigolo kod remo, “kendo ka remo ok ochwer onge weyo richo” (Jo-Hibrania 9:22).
“Kendo enoyang’ misango miwang’o, nong’ade madunde dunde. Kendo yawuot Harun jadolo noket mach e wi altar, kendo nochan yien e mach; kendo jodolo, yawuot Harun, ginichan lemo duto, wich, gi boche, e wi yien ma ni e wi mach mani e altar: to jambich gi tiendene noluoki gi pi: kendo jadolo nowang’ duto e wi altar, mondo odok misango miwang’o, misango molos gi mach mang’we ng’ar ni Jehova” (Tim Jo-Lawi 1:6-9).
Kendo jadolo ne ng’ado misango miwang’o kendo oketogi e mach mar kendo. Nyasini ne nyiso ni ka ji otimo richo e wang’ Nyasaye ne nyaka githo e yorno kendo chwero rembgi, bang’e to iwitigi e mach maok tho. Kata kamano, ng’ado bura ne timore kuom chiwo mar misango, mondo ji owe richogi.
Misango mar chiwo miwang’o ne en nyasi mar ng’ado bura kuom chik makare mar Nyasaye. Nyasaye ne oriwo chikene, chik mar bedo makare kod chik mar hera, ei nyasi mar weyo ne dhano.
Nikech Nyasaye en ng’ama kare, ne nyaka okumgi kendo ong’adnegi bura mar tho. Nikech nohero joge bende, ne omiyogi thuolo mar weyo richogi e wi misango mar golo richo.
Ei Muma Manyien, nikech Nyasaye ne oherowa kama, ne obatise kendo ogure mondo obedi misango mar golo richo. Batiso mar Yesu kod tho mare e msalaba ne ogolo richo duto mag piny.
 

GOLO RICHO MAR ODIECHIENG E MUMA MACHON

En ng’ano ma misango maonge 
kod mbala kata songa mar golo richo e 
Muma Machon ket godo?
Yesu Kristo

Wasom kitabu mar Tim Jolawi 4:27-31, “To ka ng’ato ang’ata oketh kuom kiya, kotimo gimoro kuom weche ma Jehova osekwero ni kik otim, to bura oloye; ka kethone moseketho ong’erene, eka nokel kuom misangone diel, madhako ma onge mbala, kuom richone mosetimo. Mi noket luete e wi misango mar richo, mi noneg misango mar richo e kar wang’o misango. Mi jadolo nokaw remo gi lith luete, mi noket e tunge mag altar mar wang’o misango; mi nool rembe duto e tiend altar. Mi nodang’ bochene duto kaka idang’o bor kuom misango mar miseng kuwe; mi jadolo nowang’e e altar obed tik mang’we ng’ar ni Jehova; mi jadolo notimne winjruok, mi nowene.”
Nyikwa Adam, Jo-Israel, kod ji duto ma e pinyni nonywol mopong’ kod richo. Mano ema omiyo chunje wa opong’ kod richo. Nitier kit richo duto manie chuny dhano: paro mochido, chode, terruok, nek, kuo, gombo, kod fuwo.
Ka jaricho ne dwaro weyo richone mag odiechieng’ ne nyaka okel chiaye maonge mabala e kar hemb romo maler. Bang’e ne oketo lwetene e wi chiayeno mondo owego richone kuome. Ne onego misango kendo ne ochiwo rembe ir jadolo mondo ochiw e nyim Nyasaye. Bang’e jadolo ne timo tije modong’ mag chowo misango mondo oyud ng’wono kuom richo mage. 
Kaonge chik kod buch Nyasaye ji ok nyal ng’eyo ka gisetimo richo kata pok gitimo. Ka warango ngimawa kuom chik kod buche Nyasaye to wafwenyo richowa. Richowa ok ng’d negi bura kod chikewa, to mana kuom buche kod chike mag Nyasaye.
Jo-Isarel ne otimo rich, ok nikech ne gidwaro to nikech ne onywolgi kod kido mar richo duto e chunygi. Richo ma ng’ato tim kuom nyawo mare iluongo ni ketho. Richo oriwo ketho duto kod timbe duto maricho mag dhano.
Dhano duto gin chwech morem. Mana kaka Jo-Israel bende ne orem, ne gin joricho kendo ne gitimo richo. kethowa duto kod timbewa mamono inyal keti e yo maket kod mae. Ka wan kod paro mochidi e pachwa, iluongogi ni richo. Kendo ka watimogi to iluongogi ni both. Richo piny oriwo mago duto.
E Muma Machon, richo niweyo e wi misango mar golo richo e yor keto lwedo, bang’e jaricho ne bedo maonge kod richo kendo ne ok ochuno mondo otho nikech richone. Yorego mag chiwo misango ne gin tipo mar bura makare kod hera mar Nyasaye.
Nikech Nyasaye ne ochweyowa kuom lowo, ne wan mana buru e kar chakruok. Keto remo e tunge mag kendo, olo remo modong’ e dier kendo nyiso ni Jo-Israel ne osechulorichogi kendo oruch richigi koa e mbero mag chunjegi.
“Jadolo ne nyaka wang’e e altar mobed tik ma ng’we ng’ar ne Nyasaye.” Boche e Muma tiende ni Roho. Emomiyo, mondo ogol richowa nyaka watim eyo ma owalo. Nyaka bende wakaw ei chunywa weyo mar richowa e yo ma Nyasaye oyiego ni ber.
Nyasaye ne onyiso Jo-Israel ni misango mar golo richo nyaka bed rombo, nyanyuok kata roya.
Miasango mar golo richo mar Muma Machon ne gin moyier, nyaruath en le maler. Gima omiyo misango mar golo richo ne nyaka bed maonge mbala nikech ne gifwenyo Yesu Kristo mane onywol kuom Roho maler mondo obed misango mar golo ne ji duto richogi.
Ji manie Muma Machon ne keto richo margi kuom nyarombo maonge kod mbala e yor keto lwedo. Jadolo ne timo dolo mar misango mondo ochulgo richogi. Ma e yo mane jo-Israel golo godo richogi.
 

NYASI MAR ODIECHIENG’ MAR WEYO RICHO 

Ang’o mane ochuno jo-Israel 
e chiwo misango e odiechieng’ 
mar luoko richo?
Nikech ne gidhi nyime kod timo richo nyaka tho. 
Misango mar golo richo mapilepile ne 
ok nyal puodhogi e nyim Nyasaye.

Kata kamano, kaka ne ochuno mondo gichiw misango e seche duto mane gitimo richo ne tek mondo gichiw misango gi duto mane golo richogi. Kuom mano, ne gijwang’e. ne nenore ni en tich ma ok nyal rumo mondo ogolgo richogi duto mag odiechieng’ kendo ne giparo ni ginyalo bedo maonge kod nyasi no.
Ne ok odewo kaka watemo, ok wanyal chiwo chiwo moromo ni richowa duto. Emomiyo chudo maradiera mar richowa nyaka chiw kuom yie maradiera moa kuom chuny mondo wayud warruok ma Nyasaye osekelonwa.
Nikech nyawo marwa ok odewo kit temo ma watemo godo mondo wadag ka warito chik Nyasaye, wabedo mana kod ng’eyo mang’eny ei rem marwa kod nyawo marwa. Omiyo Nyasaye ne ochiwo ni Jo-Israel yo mar golo richogi mar higa duto nyadichiel. 
Ondiki e Tim Jo Lawi, “Ng’ato ok nobed ei hema mar chokruok ka jadolo odonjoe mondo olos winjruok e ka maler, nyaka owuogi oko koseloso winjruo kuome owuon kod kuom joode, kod kuom oganda duto mag Jo-Israel. Kendo nowug oko odhi e altar man e nyim Jehova, kendo nolos winjruok kuome kanyo, kendo nokaw remb nyaruath gi mar nyuok, mondo oketgi e wi tunge mag altar aluora. Kendo nokir remo e wi altar gi lith lwete dibiriyo, kendo nomiye doko maler, kendo pwodhe kuom timbe mak ler mag nyithind Israel. To kosetieko loso winjruok kuom ka maler, kod hema mar chokruok kod altar eka nochiw nyuok mangima: kendo Harun noyie lwetene ariyo e wi nyuok ma ngima, kohulo timbe mobam duto mag nyithind Israel, kod kethogi duto, kata richogi duto; kendo noketgi e wi nyuok, kendo noriembe odhi e thim gi luet ng’ato moikore: to nyuogno noting’ richogi duto odhigo e piny ma ji ok odakie: kendo nowe nyuogno e thim” (Tim Jo Lawi 16:17-22).
Omiyo nyithind Israel ne yudo kwe mar chuny nyadichiel e higa ka Jadolo Maduong’ timo dolo e misango mar weyo richo e odiechieng’ mar apar mar dwe mar abiriyo ne ji duto ma osetimo richo e higa. Ka richogi ne oseluok oko chunygi ne bedo kod kwe e odichieng’no.
E ndalo mar apar mar dwe mar abiriyo, Harun Jadolo Maduong’ kaka jachung’ mochung’ ne jo Israel duto ne nyaka ochiw doloe wi misango mar golo richo. E thuolono jodolo mamoko ne ok nyal donjo ei hema maler mar romo. Mokwongo ne mago, Harun ne nyaka tim dolo mar misango mar weyo richo mare owuon kod joode dutokane pok otimo ne joma odong’ mag jo-Israel nikech en kachiel kod ode bende ne gisetimo richo.
Ma e kaka ne otimo dolo mar golo richo ne ji. “Kendo nokaw nyugi ariyogo noketgi e nyim Jehova e dho hema mar chokruok. Kendo Harun nogo ombulu kuom nyuogi ariyogo; to ombulu achiel kuom Jehova, kod ombulu machielo kuom nyuok miriembo e thim. Kendo Harun nochiw nyuok ma ne ombulu olwar kuome ni Jehova, kendo nonege mondo odok misango richo. To nyuok ma na ombulu olwar kuome kuom riemb, nokete e nyim Jehova kongima mondo olos winjruok kuome, kendo oriembe e thim” (Tim Jo Lawi 16:7-10).
Tim jo-Lawi 16:29-30, wacho kama, “kendo mae nobedi chik manyaka chieng’ kuomu; e dwe mar abiriyo, andalo mar apar mar dwe, onengo uchandru echunyu, kendo kik uti tich moro, ng’a monyuol kuomu kata wendo mdak e dieru. Nikech e ndaloni winjruok nolos kuomu mondo opwodhu, unubed jo mopwodhi kuom richo duto e nyim Jehova”.
Bang’ kane osechiwo misango mar puodhruok ne en owuon kod ode, Harun, “nogo ombulu kuom nyuogi ariyogo; to ombulu achiel kuom Jehova, kod ombulu machielo kuom nyuok miriembo e thim.” “Azazel”
Mokwongo, achiel kuom nyugi ariyogo ne ichiwo ne Nyasaye. Kae Jadolo ne keto lwetene e wi nyuok mochung’ ne ji duto koketo godo richogi ma gisetimo e higa kuome.
Remo ne itero e kom ng’wono man kama ler mar kama ler kendo ikire nyadibiriyo. Jo-Israel ne iweyonegi richo margi duto ma gisetimo e kinde mosekalo. Kar mondo jo-Isarel otho nikech richogi, Jadolo Maduong’ Harun ne keto richogi ewi misango mar golo richo mondo ong’adne bura makargi. Bang’e ne ochiwo misango machielo mangima e nyim Nyasaye. Mano e misango mane itingo itero ne ji.
 

NE JI

E mbele mar ji duto, Harun noketo lwetene e wi nyuok mar ariyo kendo ohulo e wang’ Nyasaye. “Ruoth, jo- Israel oseneko, osechodo, osekwel, osegombo, oseriambo… Kendo gisekulore e nyim nyiseche manono. Ok giserito Sabato mari maler, giseluongo nyingi kayiem nono, kendo giseketho chike kod bucheni.” Bang’e nogolo lwetene oko. E yorno richo duto ma ji osetimo e higa niketo kuom misango mar golo richo.
Wasom Tim Jo-Lawi 16:21 “kendo Harun noyie lwetene ariyo e wi nyuok ma ngima, kohulo timbe mobam duto mag nyithind Israel, kod kethogi duto, kata richogi duto; kendo noketgi e wi nyuok, kendo noriembe odhi e thim gi luet ng’ato moikore” (Tim Jo Lawi 16:21). Nyanyuok misembo e thim biro tangni ethim kendo biro tho kod richo mag jo-Israel kuome. Nya nyuok misembo e thim “Azazel” gi dho Jo-Hibrania, tiendeni keto oko.” Tiendeni misango mar golo richo mochung’ ne jo Israel duto ne iwito oko e wang’ Nyasaye. 
Omiyo koro, richo jo-Israel niketo kuom nyanyuk misembo e thim e yor keto lwedo mar Harun. Eyo machal kamano, jo-Israel niweyo ne gi richo margi. Kane gineno Jadolo Maduong’ kayieyo lwetene ewi nyuok kendo gineno kisembe kochiko ethim, jo- Israel duto moyie kuom nyasi mar golo richo nebedo kod adiera kuom pwodhruok kuom richogi. Nyasi duto mane Muma Machon negin tipo mar injili mar nywol manyien e Muma Manyien.
E Muma Machon, keto lwedo kod remo mar misango, ne en injili mar warruok kuom richo. Ne mano chalre kod Muma Manyien.
 

INJILI MAR RESRUOK E MUMA MANYIEN 

E Muma Manyien, ere kaka richo duto mag ji irucho? 
Ondiki e Muma mar Mathayo 1:21-25, “to ibiro nywol wuowi; mi nichak nyinge ni Yesu; nikech en ma nores joge e richogi.” Mago duto notimre mondo wach ochopi ma Ruoth oluwo gi dho janabi, ka owacho niya, ‘Nyako nobed gi ich, mi nonywol wuowi, To ginichak nyinge ni Emmauel;’ tiend nyingno en “Nyasaye ni kodwa” ka ne Joseph oa malo e nindo, notimo kaka malaika mar Ruoth nochike, kendo nokawo chiege; to ok nong’eye kaka chiege nyaka nonywolo wuowi; mi nochako nyinge ni Yesu” (Mathayo 1:21-23). 
Ruodhwa Yesu ne obiro e pinyni kod nying mar Emanul mondo owar dhano duto kuom richogi mano emomiyo noluonge ni Yesu. Yesu nobiro mondo okaw richo duto mag piny. Nobiro e ringruok mar dhano mondo obed jawar mar dhano. Nochopo warruokwa kendo noketowa thuolo manyaka chieng koa kuom richo.
 
 
INJILI MAR NYWOL MANYIEN

Ere kaka Yesu noketowa mabor koum richo duto? Ne otimo mano kuom batiso mare. Wang’iyane kitabu mar Mathayo 3, “Eka Yesu nobiro koa Galili mochopo Jordan ir Johana, mondo oyud batiso kuome. To Johana notemo sinde, ka wacho niya, ‘An e ma adwaro mondo ibatisa, to in kendo e mibiro ira koso?’ Yesu nodwoke niya, “Yiena koroni; nikech e kaka owinjore mondo wachop tim makare duto.” Eka noyiene. To kosebatis Yesu, gikanyono nowuok oa e pi, kendo polo noyaworene, mi noneno Roho mar Nyasaye ka lor kaka akuru, kobiro kuome; to dwol moa e polo nowacho ni, “Jali en Wuoda ma hero, chunya mor kode” (Mathayo 3:13-17).
E Muma Manyien ka Yesu ne oromo jaiga 30, ne obiro ir Johana Jabatiso e aora Jordan. Ne oyudo batiso kuom Johana kendo nokawo richo duto mag joricho. Kuom timno, nochopo tim makare mar Nyasaye.
 

ANG’O MOMIYO YESU NE OBATISI E JORDAN?
 
En fwenyruok mane 
man kuom injili?
Tim makare mar Nyasaye

Wakaw uru thuolo mar neno gima notimore ka Jadolo Maduong’ mar polo ne oromo kod Jadolo ma achien mar dhano. Kae, wanyalo neno tim makare mar Nyasaye e yor batiso mane okelo puothruok mar richoduto mag piny.
Johana Jabatiso, jal mane obatiso Yesu, e jal maduong’ moloyo kuom ji duto ma mon onwyolo. Yesu notimo neno e Mathayo 11:11, “Kuom joma mon onywolo pok owuok ng’ang maduong’ moloyo Johana Jabatiso!” Mana kaka richo ji ne irucho e kinde mane Jadolo Maduong’ Harun keto lwete e wi misango mar golo richo e odiechieng’ mar pouthruok, e Muma Manyien, richo duto mag piny ne irucho oko ka Yesu ne obatisi kod Johana Jabatiso.
Injili mar yudo nywol manyien en injili moromr mar golo richowa duto, richo mag ndalo mokalo, masani kod richo mag kinde mabiro. Kuom mano injili mar resruok kuom batiso mar Yesu ne en injili ma Nyasaye oseketo mondo ochop time makare, mano waro joricho manie piny. Yesu ne obatisi eyo mowinjore kuom kawo richo duto mag piny.
Tiend chopo “tim makare duto” en ang’o? Tiende ni Nyasaye noluoko oko richo duto mag piny e yo mowinjore kendo maber moloyo. Yesu nobatisi mondo oluok richo duto mag dhano oko. “Nikech tich makare mar Nyasaye elore e wach maber: to elruok mar tich makare a kuom yie kendo dhiyo nyime kuom yie kaka ondiki niya, “Nga’t moket kare kuom yie nobed mangima” (Jorumi 1:17).
Tim makare mar Nyasaye noelore kuom tim mar oro Wuode mar miderma e pinyni mondo oluok oko richo duto mag piny e yor batiso mano yudo kuom Johana Jabatiso kendo tho mare e msalaba.
E Muma Manyien tim makare mar Nyasaye nonenore e yor batiso mar Yesu kod rembe. Noketowa jomakare nikech Yesu nokawo oko richo duto mag dhano kuom igni madirom 2,000 mosekalo chakre oa Jordan. Ka wayie kuom injili mar warruok mar Nyasaye ei chunywa to tim makare mar Nyasaye chopo kare gi adiera.
Yesu nodwoke niya, “Yiena koroni; nikech e kaka owinjore mondo wachop tim makare duto.” Eka noyiene. To kosebatis Yesu, gikanyono nowuok oa e pi, kendo polo noyaworene, mi noneno Roho mar Nyasaye ka lor kaka akuru, kobiro kuome; to dwol moa e polo nowacho ni, “Jali en Wuoda ma hero, chunya mor kode” (Mathayo 3:15-17).
Ndikono fwenyonwa ni Nyasaye owuon notimoneno kuom adiera mar batiso mar wuode kuom chopo tim makare mar warruok. Nonyisowa, “Yesu, man obatisi kod Johana, koro en wuoda gi adiera.” Nyasaye timo neno ni wuode ne obatisi mondo ogol richo duto mag dhano. Notimo kamano, mondo tich wuode maler, Yesu, kik bed kayiem nono.
Yesu e wuod Nyasaye kendo jawar mar joricho mag piny. “ma chunya mor godo,” Nyasaye nowacho. Mano adiera ni Yesu nochiwo luor ne dwaro mar wuom mare kedno nokawo richo duto mag dhano e yor batiso.
Wach mar batiso tiendeni “luok, kalo gimoro, kata iko”. Nikech richo duto ne oket kuom Yesu kane obatise, gima owinjore watim en mana bedo kod yie kuom injili mondo owarwa kuom richo duto mag piny.
Chopo kare mag koro duto e Muma Machon notimore e yor batiso mar Yesu e Muma Manyien. Kuom mano koro duto manie Muma Machon osechopo e Muma Manyien. Mana kaka ne luoko richo duto mag jo-Israel ne timore dichiel e Muma Machon, richo ji noket kuom Yesu kendo noruch ok chuth e Muma Manyien. 
Tim Jo-Lawi 16:29 en ranyisi mar Mathayo 3:15, Yesu nobatisi mondo okaw richo duto mag piny. Ero kamano kuom batiso mare ji duto moyie kuom kechne manyaka chieng’ yudo warruok! Richo ji duto noruchi koa e mbero mar chunygi.
Ka ok ofwenyo kendo ok iyie e chunyi kuom adiera mar Yesu kod tho mare e msalaba, ok nyal luoki kuom richoni maok odewo kit ngima mar dak mari. Mana kuom batiso mar Yesu ema wach Nyasaye chopo go kare kendo richowa irucho. Warruok mar adier yudore kuom resruok mar richowa duto, eyo machielo kuom batiso mar Yesu.
Kod ma e paro, en ang’o ma inyalo timo? Bende inyalo yie warruok e chunyi? Koso ibiro dagi? Ma ok en wach mar dhano, to mar Nyasaye owuon. Yesu ne otho e msalaba nikech ne nyaka okaw richoni duto eyor batisone. Bende iyie ni guro mar Yesu notimore nikech batisone?
Ondiki e Muma mar “Gima chik ne ok nyal timo, nikech ringruok nomiye bedo manyap, Nyasaye nosetimo. Ka nooro wuode owuon e kido mar ringruok man gi richo, kendo ka en misango mar richo, nong’ado ni richo bura e ringruok man gi richo, kendo ka en misango mar richo, nong’ado ne richo bura e ringruok, mondo tim makare ma chik dwaro ochop kuomwa, wan makoro wawuotho, ok ka ringruok chikowa. Nikech jogo ma ringruok chiko, paro weche mag ringruok, to jogo ma Roho chiko, paro weche mag Roho” (Jo-Rumi 8:3-4).
Nikech wan kaka chwech mang’aw ok wanyal rito buche kod chike Nyasaye nikech ng’awo mar ringruok kuome owuon. Ma e adiera mar batiso mar Yesu. Batis mar Yesu noloso yo ne tho mare e msalaba. Ma e rieko mar injili motelo mar Nyasaye. Ka isebedo kod yie mana kuom tho mar Yesu e msalaba kende, lokri sani mondo iyie e dhood chunyi kuom injili mar warruok kuom batiso mar Yesu. Bang’e kendo bang’eno inyalo wari kuom adier mibed nyathi Nyasaye.
 

INJILI MOKWONGO
 
En injili mane manokwongol?
En injili mar pi kod Roho

Injili mokwongo e injli mar golo richo. Maen injili mar batiso mar Yesu, tho mare kendo chier mane Nyasaye oeolone. Yesu Kristo noluoko richowa duto e kindeno mag batisone ei aora Jordan, kendo kuom mano nochiwo warruok ne ji duto ma oyie kuom adiera mare. Chudo kuom yie mar richowa duto mag ndalo mabiro bende oseluoko oko.
Koro ng’at moyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba iwaro kuom richo duto mag piny nyaka chieng’. Bende iyie? Ka dwoko mari en “Ee ayie.” Kare ibiro wari gadier kendo ibed makare.
Wapor uru wach kuom gigo manotimore kuom batiso mar Yesu e yo machiek. E Johana 1:29, ondiki ni, “Ne uru! Nyarombo Nyasaye magolo richo mag piny!”
Johana Jabatiso notimo neno ni Yesu e Nyaronbo Nyasaye mane okawo oko richo mag piny kane obatise e Jordan. E wi mano, nikech Johana Jabatiso no batiso Yesu kende owuon, ne onyalo timo neno, “Ne uru! Nyarombo Nyasaye magolo richo mag piny!” Yesu ne obatisi kendo ne okawo oko richo mag piny kendo ma e injili mar yudo nywol manyien.

                                                            ef89bdb2-35a5-40fd-ba98-bdad850db52c

“Ne uru! Nyarombo Nyasaye magolo richo mag piny!” (Johana 1:29). Yesu ne okawo richo mag piny duto e yor batisone.
Richo misetimo chakre nywoli mari nyaka chop higni duto ni ei richo mag piny. Bende in gi yie ni richogo duto ne oketi kuom Yesu? -Ee, ayie.- To iwacho nade kuom richo mane itimo kane in jahiga 11-20? Bende in kod yie ni richogo bende ne oket kuom Yesu? -Ee ayie.-
Bende richoni mag higni mabiro oriw ei richo mag piny? -Ee, gin bende oriwogi duto- koro, bende ne oketgi kuom Yesu? -Ee, ne oketgi.- Bende in kod yie mar adier ni richoni ne oket kuom Yesu? -Ee, ayie.- Be in kod yie ni richo duto mag piny ne oket kuom Yesu e yor batiso mare? -Ee ayie.-
Bende idwaro mondo owari kuom richo mag piny kuom adiera? Kidwaro, yie kuom injili mar batiso mar Yesu kod rembe e msalaba. Kiseyie, to osewari. Bende iyie mano? Ma e warruok mar adiera ma wayudo kuom nywol manyien. Batiso mar Yesu kod rembe e injili mokwongo mar nywol manyien. En e gweth ma wuok ne joricho duto manie piny.
Mondo iyie kuom warruok mar yudo nywol manyien e yor batiso mar Yesu kod rembe e msalaba, mondo ine hera mare en bedo kod yiemar adiera kendo yudo nywol manyien mar adiera. Ranyisi mag nywol manyien en pi kod remb Yesu. Nyaka iyie weche mag adiera mondiki e Muma.
 

DIN KOD YIE
 
Joneno mage ma wan go e 
chunje jogo monyuol nyuol manyien?
Yesu nogolo richowa duto eyor 
batiso mare kod rembe

Tiend din en bedo kod yie kuom Yesu e paro mar ng’ato owuon, kokwedo wach maber mar Nyasaye. Kata kamano, warruok kuom richo en bath paro mar ng’ato owuon. Yie en bedo kod adiera kuom weche duto mondiki e Muma Machon kod Manyien, ka ikwedo paro mari iwuon. En kawo wach kaka ondiki e Muma kendo yie warruok e yor pi kod remo; Batiso mar Yesu kod tho mare e msalaba. Ng’ato inyalo war kokawo weche rieko mag injili mokwongo e dhood chunye.
Ka batiso mar Yesu onge, to onge golo richowa, kendo ka chwero remo onge to onge weyo richo. Richowa duto ne oketi kuom Yesu kapok odhi kodgi e msalaba kendo ochwero rembe ne wan. Kwa yie kuom batiso mar Yesu kod rembe e msalaba, kuom yudonywol manyien e yor injili to wabedo thuolo kuom richo duto mag piny.
Yie mar adiera en bedo kod ratiro ni Yesu Kristo ne oluokowa kuom richowa duto kane obatise; En bedo kod yie ni okawo bura makarwa nikech richowa duto e msalaba. Nyaka wayie kuom warruok makare mar Nyasaye. Nyasaye oherowa duto eyo batiso mar Yesu kod rembe e msalaba. Ka wayie kuom injili, to iwarowa kuom richowa duto, iketowa kare kuom bura mawa bedo jomakare e nyim Nyasaye.
“Ruoth, ayie. Ok awinjora kod warruok to ayie kuom injili mar batiso mar Yesu, gur mare kod chier mare.” Nyaka koro wagone Nyasaye erokamano kuom gwethne mar injili mar yudo nywol manyien. Mondo iyie kuom injili mokwongo mar yudo nywol manyien en bedo kod yie ma adiera.
Adiera man kuom yudo nywol manyien en ma, “Yie ah mana kuom winjo, to winjo kuom wach Nyasaye” (Jo-Rumi 10:17). “Kendo ubiro ng’eyo adiera kendo adiera no biro ketou thuolo” (Johana 8:32). Nyaka wang’e adiera malong’o kendo nyaka wabed kod yie kuom “pi, remo kod Roho ma gin joneno kuom wachni” (1 Johana 5:5-8).
“Adiera biro miyo ubedo thuolo.” Magi e weche Yesu Kristo kuom pi kod remo. Bende oseketi thuolo? Bende wang’iyo dini? Koso wan jo adieri? Yesu dwaro mana jogo man kod yie kuom Roho. 
Ka in kod yie kuom injili mar batiso mar Yesu kod rembe to ionge kod richo e chunyi. Kata kamano, ka iyie mana kuome eyor din mar, pod idak mana e richo nikech ionge kod yie moromo kuom warruok mar Yesu. Jodini temo mondo oyud resruok kuom richogi seche duto kagilamo alam mar kwero richo.
Omiyo ji ma kamano ok nyal war kuom richo chutho. Kata ka gi hulo richogi duto e ndalo mag ngimagi, mano ok okawo kar golo richo e yor batiso mar Yesu kod tho mare e msalaba. Weuru mondo wayud warruok kuom yie injili mar Yesu mane oluok richo duto mag piny, nyaka richo mag ndalo mabiro.
Abiro leronu kendo ni hulo richo pile pile ok nyal kawo kar injili mar yudo nywol manyien. Jo-Kristo duto nyaka yie koro kuom weyo richo e yor injili mar yudo nywol manyien.
Ok wanyal hulo richowa duto chutho. Hulo richo e yor miriambo ok nyal terowa ir Nyasaye, to en mana jiwo chuny. Hulo richo e yor miriambo en bedo nyakon chiel ma ok nyal chopo dwach Nyasaye. Ma ok en gino ma Nyasaye dwaro kuomwa.
Lokruok maradiera en ang’o? En duogo ir Nyasaye. En duogo kuom weche Yesu mag warruok kendo bedo kod yie kuomn weche mondiki. Injili ma warowa en injili mar batiso mar yesu, gur mare kod chier mare. Kawan kod yie moromo chuth kuom injili ni, to wayudo warruok kendo ngima mochwere ni kuomwa. 
Ma e rieko mar injili mar yudo nyuol manyien; e yie kuom batiso mar Yesu kod rembe kendo kuom injili mar pinyrouth Nyasaye ma miyo inyuolowa nyuol manyien. 
Ka Yesu ne onyisowa ni nyaka wayud nyuol ma nyien kuom pi kod Roho, ne odwaro ni mondo onyuolwa nyuol ma nyien kuom yiew marwa ebatiso mare kod rembe e msalaba. Koro wanyalo donjo kendo wadag e pinyruoth Nyasaye. Nyaka wayie kuom wachni. Gik moko ariyo mobedo joneno kuom weyonwa richo, e batiso Yesu kod rembe e msalaba, e wechema miyowa thuolo mondo onywolwa nyuol manyien. 
Bende iyie kuom injili mar yudo nyuol manyien kod weyo reicho? Yie man kuom batiso mar yesu kod rembe e msalaba emawarowa kuom richo duto mag piny. Wanyalo yudo nyuol manyien kuom yie machalo kod mano. Nikech muma nyisowa ni Yesu noluoko richo duto mag piny, manyalo tamowa bedo kod yie mondo wayud yuol manyien.
Jogo moyie kuom gik moko ariyogo man kod neno kuom yudo nyuol manyien, batiso mar yesu kod guro mare e msalaba, onyuol gi nyuol manyien mar adiera. Kendo jalo moyie kuom wuod Nyasaye ni kod neno kuome (1 Johana 5:3-10.) ka iyie kuom yesu to ok owinjore itamri yie kuom injili mar pi, remo kod roho.
Mana kaka Naman ma jatend lweny ne oluokore e Jordan nyadibiriyo mi ochange kuom tuo mar dhoo chuth (2 Ruodhi 5). Onego wayie ni yesu ne oluoko richo duto mag piny nyadichiel kende ne ji duto e Jordan kendo mano ne okelonwa warruok mochuere.
Nikech Yesu, o herowa, inyalo warruowa kuom richon duto mag piny kendo wayuod ngima mochuere ka wayie kuom injili magolo richo. Wayie uru waduto kuom injili mar yudo nyuolo ma nyien kendo wanwang’ uru warruok mar Nyasaye.