• All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
  • Explore multilingual sermons in global languages
  • Two new revised editions in English have been released
  • Check out our website translated into 27 languages
Search

Sermons

Subject 3 : The Gospel of the Water and the Spirit

[3-7] Kit Dolo Moloki (Hebrews 7:1-28)

(Hebrews 7:1-28)
“For this Melchizedek, king of Salem, priest of the Most High God, who met Abraham returning from the slaughter of the kings and blessed him, to whom also Abraham gave a tenth part of all, first being translated ‘king of righteousness,’ and then also king of Salem, meaning ‘king of peace,’ without father, without mother, without genealogy, having neither beginning of days nor end of life, but made like the Son of God, remains a priest continually. Now consider how great this man was, to whom even the patriarch Abraham gave a tenth of the spoils. And indeed those who are of the sons of Levi, who receive the priesthood, have a commandment to receive tithes from the people according to the law, that is, from their brethren, though they have come from the loins of Abraham; but he whose genealogy is not derived from them received tithes from Abraham and blessed him who had the promises. Now beyond all contradiction the lesser is blessed by the better. Here mortal men receive tithes, but there he receives them, of whom it is witnessed that he lives. Even Levi, who receives tithes, paid tithes through Abraham, so to speak, for he was still in the loins of his father when Melchizedek met him. Therefore, if perfection were through the Leviti- cal priesthood (for under it the people received the law), what further need was there that another priest should rise according to the order of Melchizedek, and not be called according to the order of Aaron? For the priesthood being changed, of necessity there is also a change of the law. For He of whom these things are spoken belongs to another tribe, from which no man has officiated at the altar. For it is evident that our Lord arose from Judah, of which tribe Moses spoke nothing concerning priesthood. And it is yet far more evident if, in the likeness of Melchizedek, there arises another priest who has come, not according to the law of a fleshly commandment, but according to the power of an endless life. For He testifies: ‘You are a priest forever according to the order of Melchizedek.’ For on the one hand there is an annulling of the former commandment because of its weakness and unprofit- ableness, for the law made nothing perfect; on the other hand, there is the bringing in of a better hope, through which we draw near to God. And inasmuch as He was not made priest without an oath (for they have become priests without an oath, but He with an oath by Him who said to Him: “The Lord has sworn and will not relent, ‘You are a priest forever according to the order of Melchizedek’”), by so much more Jesus has become a surety of a better covenant. And there were many priests, because they were prevented by death from continuing. But He, because He continues forever, has an unchangeable priesthood. Therefore He is also able to save to the uttermost those who come to God through Him, since He ever lives to make intercession of them. For such a High Priest was fitting for us, who is holy, harmless, undefiled, separate from sinners, and has become higher than the heavens; who does not need daily, as those high priests, to offer up sacrifices, first for His own sins and then for the people’s, for this He did once for all when He offered up Himself. For the law appoints as high priests men who have weakness, but the word of the oath, which came after the law, appoints the Son who has been perfected forever.” 
 

YESU NOCHUNG’E E TICH DOLO MAR POLO

En ng’a man kod lony, adolo Maduong’ 
Melchizedek koso jalodo maduong’ mar 
piny mowuok e dhood Harun?
Jadolo Maduong’ Melchizedek.

E muma machon, ne nitiere jadolo maduong’ miluongo ni Melkazedek. E kinde mag Ibrahim, Chedorluomer kod ruodhi mane osiepene, ne jokawo mwandu duto mag Sodoma kdo Gomora. Ibrahim nowiyo jotijene mosetiegi gige lweny, mene onyuol e dhoodgi, kendo ne otelonegi e lweny kuom kedo kod Chedorlaomer kod osiepene. 
Kanyo ne oloyo kedo kod Chadorlaomer ruodh mar Elam, to kod ruodhi mane osipene kendo ne oduoko nyithi jamni mag Lut kod mwandone. Kane Ibrahim oseduogo bang’ loyo wasike. Milkazedek ma en Ruodh Salem kendo Jadolo Maduong’ mar Nyasaye, nokelone mkate kod divai. Bang’e ne ogwedho Ibrahim. Kendo Ibrahim ne omiye achiel kuom apar (taith) mag gik mok duto (Charuok 14).
E muma, duong’ mar Jadolo madung’ Melkazedek kod jodolo madongo manie chenro onyisi eyo matut. Jadolo Maduong’ Melkazedek ne en “Ruoth mar makare”, maonge kod wuon, maonge kod min, kendomaonge kod anyuola mare. Ne obedo maonge kod chakruok mar ndalone kata giko mar ngimane, to ne ochweye mana kaka wuod Nyasaye, odong’ ka en jadolo mochwere.
Muma nyisowa ni mondo wang’i anena mos duong’ mar Yesu Kristo, mane en jadolo maduong’ e chenro mar Melkazedek, ka wapimo kit dolo mar Yesu e Muma Manyien to kod mano mar Jadolo Maduong’ Harun e Muma Machon.
Nyikwa Lawi nobedo jodolo kendo ne gichoko taith kuomji, mano en, jogo mowal, kaka obedo ni ne gin nyikwayo moa kuom Ibrahim. To kane Ibrahim ochiwo taith ne jadolo maduong’ moloyo ma en Melkizedek, Lawi ne pod nitie e bath wuon mare.
Bende jodolo mag muma machon nikod duong’ moloyo Yesu? Wachni tiende oseler e muma. Bende Yesu duong’ moloyo jodolo mamoko mag pinyni? Mane mowinjore ogwedh wadgi? Jandiko mar Jo-Hibrania ne wuoyo kuom wachni chakre chakruok. “To koro mokalo tong’ mag akwedo duto matin igwedho mana kod molony.” Ibrahim ne ogwedhi kokalo kuom jadolo maduong’ Mikazedek.
Ere kaka wadak kuom yie marwa? Onego watenre kuom chike a par mag Nyasaye kokalo kuom kit misango mar Hekalu maler mar Muma Machon, koso owinjore wayiengre kuom Yesu Kristo mane obiro irwa kaka jadolo maduong’ mar polo kokalo kuom misango mare mar pi kod Roho?
Ka wakonyore kod loko mwayiero ere mawayiero, wan ogwedhwa kata ojwang’wa. Be wadak kaluwore kod wach mar Nyasaye kod chiwo misengni pile pile, koso wayiero mondo wayud warruok ma Yesu osemiyowa kuom chiwone owuon nyadichiel kendo moromo kod pi gi remo? Nyaka wayier achiel kuom ariyogi.
E kinde mag muma machon, jo- Israel ne orango motundo kuom nyikwa Harun kod Lawi, Endalo mag Muma manyien, ka wapenjo penjo ni en ng’ano maduong’, Yesu koso jodolo manie chenro moketi Harun, bang’e, maonge penjo, wanyalo duoko ni Yesu ema duong’. Kata obedo ni ji ong’eyo wachni maler, jomoko to pod luwo wachni koluwore kod yie margi giwegi.
Muma chiwonwa duoko maber kuom penjono. Onyisowa ni Yesu mane wuok e dhood mopogore kod dhoudi mane tiyo e kar lando mar misango; nokawo tich mar bedo jadolo mar polo. “Nikech dolo oloki, koro bende nitie lokruok e piny.”
Nyasaye nomiyo Jo-Israel chike, kendo chike 613 mag Musa. Musa nonyiso jo- Israel mondo odag kuom rito chik kod buche Nyasaye, kendo ji moyie mondo otim kamano.
 
Ang’o momiyo Nyasaye noketo 
tenge singruok mokwongo mi oloso 
singruok mar ariyo?
Nikech dhano en chuech mang’aw maok 
nyal dak karito chik mokwongo.

E Muma, Jo- Israel notimo singruok mondo gi dag kuom rito chik mar Nyasaye mane Musa omiyogi! Ma ondiki e kitabu mar Chakruok, Wuok, Tim Jo- Lawi, Kwan kod Rapar mar Chik. Nyasaye nowacho chik ka chik kendo ne giyie ka giwacho ni, (Ee), ne chik ka chik maonge tamruok.
Kata kamano, wanyalo neno ni bang’ Rapar mar Chik, ka ochakore Kod Joshua ka dhi nyime, pok ne gidak ka girito chike Nyasaye eyo makare. Kocahoke Jobura nyaka chop kitabu mar Ruodhi mokwongo kod mar ariyo, ne gichako chayo jotendgi, kendo bang’e negibedo marach magiloko chike mar chiwo misango e kar hema mar romo maler.
To mogik e buk mar Malaki, ne gikelo chiaye makwero mondo ochiwne Nyasaye. Maok gidewo chike mane Nyasaye omiyogi ma oluwoni owinjore gichiw misango maonge mbala. Ne gipenjo jolodo “Yie iwe none. Yie I kaw mae.” Kar chiwo misango kaka chik Nyasaye dwaro, ne giloke kaka gidwaro.
Jo- Israel neok orito chik Nyasaye kaka dwarore kata mana dichiel e muma machon. Ne gikedo kendo ne gijwang’o warruok mane ofwenyore negi kuom chike go. Kuom mano Nyasaye noloko chik mag chiwo misango. E Jeremia, Nyasaye wacho, “Abiro loso singruokna manyien kod jo- Israel kod dhood Juda.”
Kitabu mar Jeremia 31:31-34, “Ne uru, ndalo biro, Jehova owacho, mi analos singruok manyien kod dhood Israel, kod dhood Juda: maok chal kod singruok ma naloso kod kweregi, Chieng’ono ka natayogi mondo agolgi e piny Misiri; to singruokno ne giketho, kaka nobedo. Ma e singruok mabiro loso kod dhood Israel bang’ ndalogo, Jehova owacho; anami chikna bedo chik ma giparo pile, chikna mandiko nosik e chunygi mi anabedi Nysachgi, gin ginibed joga. Kendo ng’ato ka ng’ato nowe penjo ng’a modak kode, kod awetene bende ka giwacho. Ber ing’e Jehova: ni mar gi duto gini ng’eya, jomatindo kod joma dongo. Kuomgi, Jehova owacho; ni mar anawenegi timbegi mamono, kendo richogi ok anapar kendo ngang’.”
Nyasaye wacho ni obiro loso singruok manyien. ne oseloso singruok kod Jo-Israel, to negiketho mi ok gidak kod wach Nyasaye. Omiyo ne oparo mar loso singruok mar warruok kod joge.
Ne gikuong’ore kod Nyasaye ni, “wabiro lami in kende kendo wabiro dak kwarito wachni kod chike ni.” Nyasaye nowacho negi, “kik ubed kod nyiseche moko nyima,” kendo jo- Israel nodwoke ni, “Adier, ok wana lam nyasaye moro mopogore kodi. Nimar in kendi e Nyasachwa. Ok wana bed kod nyasaye moro kuomwa.” To ne ok girito kuong’ruok margi.
Wach maduong’ kuom chik en buche 10 mag Nyasaye: “kik ibed kod nyiseche moko nyima, kik ilos kido moro amora mopa, kata gimoro maket gi gimoro ma nie polo malo, kata ma nie piny kendo kik ikulri nigi kata tiyonigi. Rit chieng’ Sabato mondo obedni maler. Kik iwach nying Jehova Nyasachi kayiem nono. Luor wuoru gi meru, kik ineki, kik iterri. Kik ikwal. Kik iriambni ng’ato. Kik igomb od ng’ato, kik igomb chi ng’ato” (Wuok 20).
Bende ong’injgi matindo moromo chike 613 mane owinjore giwuoth godo e ngimagi duto. “Gino maok owinjore gitimne nygi, kod gino maok owinjore gitimne yawuotgi, kod gino mowinjore gitimne monde wuonegi….” Chike Nyasaye nochikogi mondo gitim gigo mabeyo duto kendo kik gitim gimarach moro amora. Mano ne gin buche apar kod chike 613.
Kata kamano, e kind dhano, duto pok oyudi ng’ato kata achiel morito chikego duto maber. Omiyo Nyasaye ne oloso yo machielo ma inyal wargi godo kuom richo margi duto.
Tich dolo nolokore karang’o? Bang’ ka Yesu osebiro e pinyni, tich dolo ne olokore. Yesu nokawo tich dolo kuom jodolo duto. Ma ochung’ kar Harun. Ne oketo tenge misango mar kar Hemb romo mane itimo mana kod jadolo mar dhood Lawi. En kende ema otimo tich dolo mar polo kaka Jadolo Maduong’.
Ne ok obiro e pinyni kaka nyakwar Harun, to kaka nyakwar Juda, maen od ruodhi. Ne ochiwore owuon kaka misango e yor batiso mare kod rembe e musalaba mi owaro ji duto kuom richo margi.
Kuom chiwore owuon, ne oketowa mayot e loyo chandruok mar richo. Ne oluoko oko richo duto mag dhano e yor misango mar batiso kod rembe. Ne ochiwo misango moromo ndalo duto kuon richo duto.
 

MOTUDORE KOD LOKRUOK MAR DOLO BENDE NE NITIERE LOKRUOK KUOM CHIKE
 
Lokruok mane man kuom 
chik mar warruok?
Misango achiel mosiko mar 
Yesu Kristo.

Osiepena mahero, dolo mar Muma Machon ne olokore e Muma Manyien. e kinde mag Muma machon, Jadolo Maduong’ e kind nyikwa Harun, mar dhood Lawi ne chiwo misango mar golo richo ne jo-Israel kuom higni mosekadho. Jadolo Maduong’ ne donjo kamaler mar kamaler. Ne odhi e nyim kom ng’uono kod remb chiayo mar misango. Mana Jadolo Maduong’ emane nyalo dhi ei pasia, mane oket kamaler mar kamaler.
To bang’ biro mar Yesu, to dolo mar Harun ne oket kuome. Yesu ne okawo dolo manyaka chieng’. Ne otimo tich dolo mocwere kuom chiwruok owuon, mondo ji duto oyud warruok kuom richo margi duto. 
E Muma Machon. Jadolo maduong’ bende nyaka ne puodhre kuom richo mage e yor keto lute e wi nyaruath kapok otimo dolo ne ji duto. Ne oweyo richone e yor keto luetene, kowacho, “Nyasaye, asetimo richo.” Bang’e ne onego chiayono kendo okiro rembe kuom kendo e nyim kom mar ng’uono nyadibirio.
Ruoth ne owacho e kitap Jeremia sura mar 31, “Anaketh singruok mokwongo. Ne asetimo singruok kodu, to ne ok urite. Omiyo koro abiro keto tenge singruok mane ok nyal ketou kare kendo anamiu singruok manyien mar warruok. Ok nachak awaru kendo kod chike na, to anamiu warruok eyor injili mar pi kod Roho.”
Nyasaye ne omiyowa singruok manyien, kane kinde ochopo, Yesu ne obiro e pinyni e kido mar dhano, nochiwore owuon mondo okaw richo duto mag piny mi no cwero rembe e musalaba, mondo owarwa wan ma wayie kuome. Nokawo richo mag dhano duto e yor batiso mare.
Chik Nyasaye noket tenge kendo nowile. Jo-Israel ne inyalo war ka dine girito chik Nyasaye, to mano ne otamogi. “Nikech chik ema miyo ng’ato ng’eyo richo” (Jo-Rumi 3:20).
Nyasaye ne dwaro jo-Israel mondo ofweny ni gin joricho kendo ni chik ne ok nyal warogi. Ne owarogi kuom chik mar warruok mar pi kod Roho, ok kuom tijegi. Kuom hera mare mosiko, Nyasaye ne omiyowa singruok manyien makoro nyalo warowa kuomricho duto mag piny e yor batiso kod remb Yesu.
Ka uyie kuom Yesu maok useng’eyo tiend batiso mare kod rembe, to yie maru en kayiem nono. Ka utimo kamano to ichandori moloyo ndalo mane pok iyie kuom Yesu. 
Nyasaye owacho ni ne osetimo singruok manyien mondo owar dhano kuom richone. Kuom duokone, koro owarowa ok kuom chik mar tich to kuom chik makare mar warruok eyor pi kod remo.
Ma ne en singruok mare mosiko kendo nochopo singruok kuomwa wan mwayie kuom Yesu. Kendo nonyisowa kuom duong’ mar Yesu. Nonyisowa kaka oduong’ moloyo kopime kod jodolo manie laini mar Harun e muma machon.
Wabedo jomogen kuom yie warruok e yor pi kod remb Yesu. Koro par wachni malong’o. ok odewo kit somo kod weche mabeyo ma Pasta mari wacho, ere kaka inyalo bedo maduong’ moloyo Yesu? Onge. Onge yo, inyalo mana warrwa kuom injili mar pi kod remo, to ok kuom rito chik Nyasaye. Nikech tich dolo noloki kendo chik mar warruok bende noloki.
 

LICH MAR HERA MAR NYASAYE 

En hera malich mar 
Nyasaye ema duong’ koso 
chikne emaduong’?
Hera mr Nyasaye.

Bende inyalo mana warrwa kuom yie Yesu kende? Kwang’eyo kaka Yesu nowarowa, mano hera maduong’ manade mar Nyasaye kuomwa. Ere koro pogruok manie kind yie kuom chike kod yie kuom duong’ mar hera mar Nyasaye?
Jogo mogeno chik oriwo duong’ malich kuom chike mag dinde gi giwegi kod rieko mar ng’ato moloyo wach Nyasaye. Kata kamano, yie mar adiera kendo moromo mar Roho kuom Yesu biro kuom yie duong’ mar warruok manochopo kare e yor pi kod Roho.
Kata kawuono, ji mang’eny wacho ni richo mokwongo ema ne owe to ni nyaka gihul richogi mana pile pile. Ji mang’eny yie kuom wachni kendo gitemo mondo gidag kagirito chike mag Muma machon. Ok gisengeyo duong’ mar warruok mar Yesu mane obiro e yor pi kod Roho.
E Muma Machon, jo-Israel ne nyaka dag ka girito chike Nyasaye mondo owargi kuom richo margi, to ne ok nyal wargi. Nikech Nyasaye ong’eyo nyawo marwa kendo en adiera ni ok wan ji makare, omiyo ne oketo tenge buchene. Ok nyal warwa kuom tijewa kende. Yesu nowacho ni obiro warowa eyor injili mar pi kod Roho. Nowacho, “Abiro resou duto kuom richou awuon,” Nyasaye noketo mano e chakruok. 
“Koth dhako biro toyo wiyi kendo inika ombong’ tiende” (Chakruok 3:15). Bang’ ka Adam kod Hawa nosetimo richo kendo opodho e tem, ne giloso lewni kod oboke ka gitemo umo richo margi kuom Nyasaye. To Nyasaye nolungogi mi oloso negi lewni kod pien kaka ranyisi mar warruok. Muma mar Chakruok wuoyo kuom kit lewni ariyo mar warruok. Moro nolos kodobok to machielo nolos kod pien. Uparo ni mane moloyo wadgi? Kuom adiera law molos kod pien oloyo molos kod obok nikech ngima mar lee ne ochiw mondo orit dhano.
Nanga molos kod obok biro two milwar. Kaka ing’eyo, oboke chalo kod lwedo man kod lith lwedo abich. Koro rwako law moloskod oboke nyiso ni pando richo ng’ato e bwo timbe mabeyo. Ka irwako law molos kod oboke kendo ibedo piny, oboke biro chako lwar mopogore opogore. Nene aheromloso gir rito kod it nduma mondo atug kaka jalweny kane pod an nyathi. To ok ochuno yo maber mane arwakego ne ginyalo yiech mopogore opogore bang’ odieching’. E yo machalo kamano ringre dhano mayom yom keto pwodhruok bedo matek.
To warruok mar pi kod remo, batiso mar Yesu kod thone e musalaba nowaro joricho mang’eny moloyo mondo otim nenokuom duong’ mar hera mar Nyasaye mano ekaka duong’ mar hera mar Nyasaye chalo kod duong’ moloyo chik Nyasaye.
 

JOGO MAPOD NIKOD YIE KUOM CHIK MAR NYASAYE
 
Ang’o momiyo joma luwo chike 
mag piny dwaro mondo olos lewni manyien 
kuom timbe maggi opile pile?
Nikech ok ging’eyo ni tijegi ok nyal 
ketogi bedo jogo makare.

Jogo maloso lewpgi kod it ng’ou gin e jogo modak kod ngima mar chike mar pinyni. Jogo moyie to gisebayo yo yudore ka giloko lepgi bang’ kinde maok ber. Nyaka gilos lewni manyien Jumapil ka jumapil e sama gidhi lemo, “Nyasacha, Asatimo richo modhuro e juma mokalo. To Ruoth, ayie ni nisewara kuom remo mar msalaba!” Gikwayo lewni manyien kanyo gi kanyo. “Oh, Ruoth opaki, Haleluya!”
To bang’ kinde machiek gikwayo lewni kendo e musalaba. Ang’o momiyo? Nikech lepgi machon oseti. “Ah Ruoth, asetimo kuom ndalo adek mosekadho.” Yie iwena richoga? Giloso kendo girwako lewni manyien mag kwayo ng’uono nyadimang’eny.
E Chakruok, lwenigo nyalo bedo kuom odiechieng’ mabuora, to bang’e gidwaro moko kendo pile pile. Nikech ok ginyal dak kuom Nyasaye, giyudo wich kuot kuom gi giwegi. “Oh, maen wich kuot malich. Ruoth, oh, Ruoth, Asetimo richo kendo!” kendo chunogi nyaka gilos lewni manyien mag kwayo ng’uono. “Oh, Ruoth en gimatek mondo mi walos lewni mag it ng’ou kamoro.” Gitiyo matek mondo gikuo moko manyien kendo.
E kinde ka kinde ma jogi oywakne Nyasaye, en mana kwayo ng’wono ni richogi. Gikayo pien mar dhogi ka giluongo Nyasaye. “Nyasaye!” kendo gidhi mana nyime kuome loso lewni manyien e kinde ka kinde. To bang’e, ang’o matimore ka gihol kodgi?
Dichiel kata diriyo e higa, gidhi malo ewi gode kendo gitweyo chiemo. Gilemo kendo giloso motegno lewni maok ti piyo piyo. “Ruoth, yie iluok richona duto. Yie mondo ikecha mondo adage ngima manyien. Ayie kuomi Ruoth.” Giparo ni ber mondo gilem mana gotieno. Omiyo, giyuyo e seche mag odiechieng’ to mana kaka mudho donjo. Gichako ng’awore e yiende gi chunygi duto kata gidonjo e bugni mag rogo molil ti kendo giywakne Nyasaye. “Ruoth, ayie kuomi!” “♪Akwayo ng’uono kuom richo mara kendo pong’ chunya kod paro mobolore.♪” gilemo matek kendo gikok, “Ayie.” Eyo machal kod mano giloso lewni magi paroni biro kawo kinde malach, to ok timre kamano.
Mano kaka gin gi teko mang’eny mar lemo ewi gode ka gisetimo lembgi! Mana kaka yamo makudho mayom kata mana kaka kodh chiri makirore ewi yiende kod maua, chunjegi opong’ kod kwe to kod ng’uono mag jachwech. Giwinjo ka giler moloyo Roho mag wi gode, girango piny momukore kod lewni mabeyo mag nyasi.
To mana e kinde ma gibiro dok e utegi kendo kanisnigi, kendo gichako dak kanyo, lewnigi chako bedo molil kendo bang’e gicha mana yiech mos mos.
Osiepegi penjogi niya, “Usebedo ka un kanye?”
“Adier, asebedo ka aonge kuom thuolo matin.”
“Nenore ka gima pek mar dok chien!”
“Mano adiera, Ee, to mano wach machielo.”
Ok ginyisre ni gisebedo ka gitweyo, gidhi mana e kanisa moriere kendo gilemo. “Ok abi bedo kod gombo kuom mon ok abi riembo kendo. Kendo ok abi gombo od ja batha, abiro hero ji duto.”
To mana sano sano ka gineno dhako ma ochwere maber mad gi tiende mabeyo beyo, Roho maber maler wuok kendo dar e chunygi kendo chunygi pod opong’ kod gombo mar terruok. “Rang kaka lewni magiruoko chieko! Lewni go medo mana bedo machiek kendo machiek moloyo! Achako neno tiende go kendo! Oh! Oh! Ooyo, Ruoth! Asetimo richo kendo!”
Joma omako chik mag piny nenore jomakare, to nyaka ing’e ni ochungi mondo gilos lewni manyie pile pile. Mako chike en e yie mar lewni molos kod oboke, yie maok ni kare. Ji mang’eny temo matek mondo gidag makare koluwore kod chik mar Nyasaye. Giholo matek gi duol maduong’ moloyo e wi gode mondo onengi ka joma ohero Nyasaye. 
Jogo momako chik temo mondo onyis kido maber e sama gitelo ne chokruok mag lemo e kanisni maggi. “Wuonwa maler manie polo! Wasetimo richo e juma mokalo. Yie mondo igwonwa…..” Gimuoch matek mokalo kod ywak ka eto joma odong’ bende timo kamano. Giparore ni gin giwegi, “Ne ochunore ni odhi kawo thuoo malach e wi gode ka gilemo kendo gitweyo. Onenore kaka ng’at makare kendo man kod yie.” To nikech yiene otenore mana kuom chik, kata kapok lemo orumo, chuny jaricho chako pong’ kod wich teko kod richo.
E sama ji loso lewni manyien mag obok mag ng’ou. Ginyalo kawo kinde matin kaka dweche ariyo kod dweche adek. To bang’e kata modeko, lewni gi lokore takataka kendo gichako giloso moko kendo mondo kikgi mar wuondruok omed mana dhi nyime. Ma e kit ngima mar jomak chik matemo mondo odag e yo machik dwaro eka mondo oawrgi. Gibiro dwaro mondo gimed mana dhi nyime kod loso lewni mag obok.
Mako chik kende chalo kod yie mag obok. Jomak chik wacho niya, “Isebedo kitimo richo e juma mokelo, koso ok en kamano? To kare hul richoni.”
Ginikogni kod duol maduong’. “Lokreuru! Lemuru!” 
Jarit chik ong’eyo kaka onyalo keto dwonde mondo onen ni oler. “Ruoth! Atimo mos. Ne oasetho chik. Ne ok arito bucheni. Yie iwena, wena nyadichiel kendo.”
Ok ginyal timo kaka chik dwaro kata obedo ni gitemo matek mondo gitim kamano. Kuom adiera gikwedo chike Nyasaye kendo Nyasaye owuon. Gin kod wang’ matek e nyim Nyasaye.
 

DWARO MAG CHUDAL BAE 

Ang’o momiyo Nyasaye
ne ok oketo chik tenge?
Nikech ne onge kod tich moromo mondo 
owarwa kuom richowa.

Ne nitiere ng’at moro matin manyinge iluongo ni Chudal Bae. A higa mar 1950, e kinde lweny mar Korea, Jolweny mag riwruok nobiro monyise mondo oyue aluora mar kama gidake e odieching Sabato kagitemo mondo giketh yie mare motegno kuom lamo kendo mondo obed e achiel kuom riwruok margi. To ng’atni ne otamore winjo chik margi. Omiyo ne gimedo temo mondo gichune to ne otamore. 
To mogik jolwenygo ne otweye e kor yath mi gichome kod bunde kagipenjeniya, “En ang’o ma idwaro ywecho koso mondo wanegi?”
Kane gimedo chune mondo ochiw pache, ne owacho niya, “Ber mondo atho moloyo tiyo e odiechieng’ mar Sabato.”
Ne giwachone ni “Isetimo yiero mari omiyo wabiro bedo mamor kuom timo dwachi.”
Bang’e ne onege kod bunde. Bang’ tho ne jotend kanisa mare ne oyiere bedo deacon kata obedo ni nosetho mondo gipare godo kuom yie mare motegno.
Mopogore kod dwaro mare motegno, Yie mare kuom lemo ne ok en yie maber. En ang’o momiyo ne wiye obedo matek mi otho ne wich matek mane en go? Bende iparo ni Nyasaye ne nyalo pake nikech ne ok otiyo chieng mar Sabato? Ooyo.
Nyaka wadag e ngima mar Roho. Ok kuom tijewa to kuom yie marwa maduong’ e nyim Nyasaye. Jotend kanisa dwaro mondo gimor e nyasi mar ng’ato machal kod Chudal Bae nikech gidwaro nyisore kuom lony margi kod chike margi mag lemo. Mano chalre kod jofarisai ma jomiriambo mane yware kod Yesu.
Onge gima wanyalo puonjore kuom jogo marito chik motegno. Nyaka wapuonjre kuom yie mar Roho. Nyaka wapar gima omiyo Yesu ne obatisi mi nochwero rembe e musalaba, kendo wanon injili mar pi kod Roho.
Nyaka watem mondo wayud duoko ne penjogo mokwongo kendo bang’ temo lando injili ne ji duto mag piny, mondo giyud nyuol manyien. Nyaka wachiw ngimawa kuom tije mag Roho.
Ka jayalo nyisi ni, “Bed machal kod ng’at miluongo ni Chudal Bae. Rit Sabato maler,” otemo mana mondo owaki mondo idhi e kanisa e odiechieng’ mar juma pil.
Nitier sigana machielo manyalo chiwogodo ler. Ne nitiere dhako moro mane okadho timbe mang’eny eka odhi e kanisa chieng’ jumapil. Jonyuol mag chwore ne ok gin jo-Kristo, bende ne gitemo mondo gigeng’e mondo kik odhie kanisa. Ne ginyise mondo oti e odiechieng’ mar Jumapil to ne odhi e puodho e odiechieng’ mar Jumamos gotieno kotiyo kod ler mar dwe mondo kik joodgi yud wach ma gitame godo dhi e kanisa.
Kuom adier, en gima longo dhie kanisa to bende en gima oromo mondo ng’ato odhi olam Nyasaye chieng’ Jumapil ka Jumapil mana mondo onyisrego kaka un jogo ma joluor? Jogo majoluor ga adiera oseyudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Yie mar adiera chakore ka ng’ato oyudo nyuol manyien.
Bende inyalo yudo warruok kuom richo magi ka idak mana kuom rito chik Nyasaye? Ooyo. Ok anyisi mondo ikwed chik, to wan duto wang’eyo ni ok en gima yot kuom dhano mondo orit andika mag chik.
Jakobo 2:10 wacho niya, “Ng’at ma omako chik duto, to ochwanyore kuom achiel bura oloye kuom gi duto.” Kuom mano par mokwongo kaka inyalo yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho. Bang’e to idhi e kanisa kama inyalo winjo e injili. Inyalo dak ngima mar yie bang’ ka osenyuoli nyuol manyien. Koro, ka Ruoth oluongi to inyalo dhi ire kod mor.
Kik uketh kindeni ka idhi e kanisa mar ok nikare. Kik iketh pesani ka ichiwo misango maok ni kare ka ichiwo chiwo maok nikare. Joyalo ma jomiriambo ok nyal konyi mondo kik idhi e mach. Mokwongo winj injili mar pi kod Roho kendo iyud nyuol manyien. 
Par ane gima omiyo Yesu ne obiro e pinyni kane wanyalo donjo e piny Ruoth polo mana kuom rito chike. Dine ok obiro e pinyni. Bang’ ka osebiro tich dolo ne olokore. Rito chik mobedo gir jogo mosekalo. To kane pok owarwa, ne waparo ni inyalo warrwa eyr rito chik. Maok en ranyisi mar yie maradiera koro. 
Yesu nowarowa kuom richo duto mag piny kuom hera mare, mar pi batiso mare, kod rembe kod Roho. Ne okelonwa warruok eyor batiso mare e aora Jordan, kod rembe e musalaba kod chier mare.
Nyasaye keto tenge chike machon nikech ne giyom yom kendo ne ok ginyal. “Nimar chik ne ok omiyo gimoro obet makare. To koro sekel geno maber moloyo, mwasudogo machiegni ir Nyasaye; to okete mana kikuongruok nimar ka joka Lawi noketi e tich dolo, kuongruok ne onge” (Hibrania 7:19-20). Yesu nokwong’ore mondo owarwa kuom richowa duto kuom batisone kod rembe. Yie tho kuom chik e tho maonge kod ohala, kendo yie maradiera makende en bedo yie kuom injili mar pi kod Roho.
Nyaka wabed kod yie man kod ohala. Mano ema iparo ni ber kod chunyi? Bendenyalo bedo gimaber dhi e kanisa ndalo duto kendo idg mana kuom rito chik, koso bende nyalo bedo gimaber dhi e kanisa mar nyasaye ka ipunji injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho, mondo onyuoli nyuol manyien? Kanisa man kod jayalo mane ma iyalo e ohala maduong’ ne chunyi? Par ane wachni kendo itim yiero kuom achiel manyalo bedoni maber e chunyi.
Nyasaye waro chunyi kakalo kuom jayalo mankod weche mag injili mar pi kod Roho. ng’ato ka ng’ato nyaka koro ti tich mar rito chunyi iwuon. Ng’at moyie kendo mariek maradiera en ng’atno mochiwo chunye ne wach mar Nyasaye.
 

YESU NOBEDO JADOLO EYOR KWONG’ RUOK
 
Bende nyikwa Lawi noket 
jodolo e yor kuong’ruok?
Ooyo. Mana Yesu kende emano ket Jadolo 
Maduong’ eyor kuong’ruok.

Jo-Hibrania 7:20-21 wacho, “To okele mana kikuong’ruok. Nimar ka jo ka Lawi noketi e tich dolo, kuong’ruok ne onge. Yesu tone oketi jadolo maduong’ kod kuongruok, kaka ndiko owacho kuome ni, “Ruoth osekuong’ore, kendo ok nolokre ngang’ kuom wachne mowacho niya, ‘In jadolo nyaka chieng’…”
E Zaburi 110:4 wacho niya, “Jehova oseramo, ni ok nolokre, in jadolo nyaka chieng’ e kit Milkazedek obet” Nyasaye osekuong’ore. Osetimo singruok kodwa kendo onyisowa e yor ndiko, “Abiro bedo jadolo mosiko kaka kit Milkazedek obet. Milkazedek en ruoth makare, bende en ruodh kwe kendo jadolo maduong’ manyaka chieng’. Abiro bedo jadolo maduong’ mosiko kaka kit Milkazedek obet nikech warruok magu.”
Yesu nobiro e pinyni kendo obedo ratiro mar muma maber moloyo (Jo-Hibrania 7:22). Makar remb nyiruedhi kod diek ne ochiwore owuon kaka misango ka ibatise kendo kochwero rembe e musalaba mondo oluokgo richowa duto oko. E kinde mag muma machon, ka jadolo maduong’ ne otho wuode e mane kawo tich dolo bang’ kane oseromo higa 30. Kane obedo ng’at mang’ongo kendo wuode oseromo higa 30, ne oweyo tich dolo ne wuode. 
Ne nitiere nyikwayo mang’eny mag jadolo maduong’, omiyo Daudi noloso yo ma gin duto ginyalo yudo godo thuolo, kaka nyikwa Harun ne oyier bedo jodolo, ne gin kod ratiro kod thuolo mar tiyo tich dolo. Luka wacho, “Zakaria mar kanyakla mar Abija….. Kane oyudo Zakaria timo tich dolo e kanyakla mare e nyim Nyasaye….”
Yesu ne obiro e pinyni kendo nokawotich dolo nyaka chieng’. Ne obiro kaka jadolo mar gigo mabeyo mabiro. Ne ochopo warruok mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho. Nyikwa Harun ne orem kendo ne yom yom kuom ringruok. Ang’o matimore ka jadolo maduong’ ne otho? Wuode ne kawo tich bedo jadolo maduong’, to misango machalo kamago ne ok nyal romo mondo okelne dhano warruok. Yie mar dhano ok nyal bedo moromo kendo mar adier.
E kinde mag Muma Manyien Yesu ne obiro e pinyni. To ne ok odwar mondo ochiw misango ma pile pile en ongima mosiko. Ne okawo richowa chuth e yor batiso mare. Nochiwore owuon mi ne ogure mondo otim jogo duto moyie kuome mondo oyud gony kuom richo margi chuth.
Koro, ongima kendo obedo e bad Nyasaye makor ka achwich mondo otimwa neno, “Wuora mahero, pod ginyalo bedo chwech morem, to giyie kuoma. Donge nakawo richogi duto e kindeno mosekadho?” Yesu e jadolo maduong’ mosiko mar warruok marwa.
Jodoloamag piny ne orem. Kane githo, nyithindegi ne kawo tich dolo. Ruodhwa odak mosiko. Ne okelo warruok mosiko kuom biro ne e piny. Mi ne obatise kod Johana Jabatiso kendo nochwero rembe e musalaba ne richo magwa duto.
“To ka richo osewee, kanyo ok onegobedie misango migologo richo” (Jo-Hibrania 10:18). Yesu timo neno kuom warruok marwa nyaka chopi giko mar ndalo. Bende osenyuoli nyuol manyien eyor pi kod Roho?
Owinjore wabed gi jadolo maduong’ makama, maonge miganga, maonge mbala, mopogi kod joricho, kendo koroni oseting’e ahinya moyombo polo (Jo-Hibrania 7:26). “Chik keto ji manyao obembo mondo obed jodolo madongo, to weche mag kuong’ruok manobiro achien bang’ chik, keto wuowi mobedo jadolo makare mosiko” (Jo-Hibrania 7:28).
Gima adwaro nyisi en ni Yesu Kristo, maonge mbala, noluoko richowa duto nyadichiel kendo moromo chuth kuom pi mar batisone kod rembe e musalaba. Ne owarowa kuom richowa duto ok kuom chik mar tich, to mana kuom kawo richowa duto kendo yudo kum moromo.
Bende iyie ni ne owarwa kuom richowa duto e yor warruok mosiko? Ka iyie, to kare owari. To ka ok iyie, to in kod richo mang’eny kendo dwarore mondo ipounjri kuom warruok mosiko mar Yesu.
Yie mar adiera aa kuom injili mar pi kod Roho e yor muma. Yesu Kristo ne en jadolo maduong’ mosiko mar polo malo nobedo jawarwa manyaka chieng’ e yor pi kod rembe e musalaba.
 

NYAKA WANG’E YIE MARWA E YO MALONG’O
 
Bedo yie kuom Yesu tiende ang’o?”
En bedo kod yie kuom batiso mar 
Yesu kod tho mare e musalaba.

Nyaka wapar anena kaka wanyalo yie kuom Yesu eyo makare mondo waket yie marwa obed moriere. Ere kaka wanyalo yie kuom Yesu e yo mowinjore? Wanyalo timo mano kuom yie e injili mar batiso mare kod rembe e musalaba.
Yie makare en bedo kod yie e tije Yesu, batiso mare kod rembe maonge medo pachwa wawegi. Bende iyie e adierani? Ere kaka chalni mar Roho obedo? Bin igeno mana kuom tijeni kod tekoni iwuon?
Ok osebudho kuom kinde mang’eny nyaka achak bedo kod yie kuom Yesu. To achandora kuom higni madirom 10 nikech chik. Mogik nabedo mool kod kit ngimana. Bende ok daher paro kindeno. Chiega e obedo koda sani. Ong’eyo kaka nwadak ngima malich kendo matek ne wan.
Odiechieng’ Jumapil, nanyalo wachone ni, “Jaber, watim tim mor dendwa kawuono.” 
To owachona ni, “To donge kawuono en Sabato!”
Ne ok oluok kata lewni chieng’ Sabato, Sabato moro siruache noyiech. Siruechena, noyiech to ne onyisa ni arit nyaka chieng’ wuok tich. Kuom adiera mar wacho, ne amedo jiwo matek mondo warit Sabato eyo makare. Pod aparo kindego.
Osipena mahero, mondo wabed kod yie maradier kuom Yesu, nyaka wayie kuom pwodho kuomu richo magwa eyor batiso mar Yesu kod rembe e musalaba. Yie maradier en bedo kod yie kuom ler kod kit dhano mar Yesu kod gik moko duto mane otimo e pinyni. Yie maradiera en yie kuom wechene duto.
Tiend “Yie kuom Yesu” en ang’o? En bedo jod yie e batiso mar Yesu kod rembe. Nitie duong malich kuom wach matin ni. Duto monengore watim e ng’iyo e Muma kendo yie kuom injili. Nyaka waduto wayie eyo makare.
“Erokamano Ruoth, koro anyalo neno ni duto ok otimore kuom tekona awuon! Nikech kuom chik ema kelonwa e ng’eyo gima richo en” (Jo-Rumi 3:20). Anyalo miye duto koro sani. Ne aparo nikech chik ber nikech en buch Nyasaye, natemo mondo adag karito chik. Natemo matek nyaka kawuono, to koro anyalo neno ni ne abayo yo kuom paro ni ne anyalo dak mana kuom rito chik. Koro aneno ni ok anyal rito buche Nyasaye! Kuom mano, kuom chik mar Nyasaye koro anyalo fwenyo ni chunya opong’ kod paro maricho kendo timbe maricho. Koro asefwenyo ni chik omiwa mondo okonywa ng’eyo gima richo en. Oh, erokamano Ruoth. Ne ok ang’eyo pachi kendo natemo matek mondo arit chik. Ne en wichteko mondo atem. Ne ahulo richona, koro ang’eyo ni Yesu ne obatisi kendo ocwero rembe mondo ayud resruok! Ayie!”
Nyaka ibed kod yie malong’o kendo maber. Nyaka iyie mana kuom weche mondiki e Muma. Mano eyo kende minyalo yudogo nyuol manyien.
Yie kuom Yesu en ang’o? Bende en gimoro mwayudo bang’ kinde malach? Bende yie mari en din manyaka itine? Ji oseloso nyiseche, kendo giseloso dini ma nyisechego ilame. Dini en yo maji tiyogo mondo ochop dwaro margi; mondo ginego ber mar dhano.
Yie en ang’o? Tiendeni bedo kod adiera kuom Nyasaye kendo geno kuome. Wageno kuom warruok mar Yesu kwagone erokamano. Ma e yie maradieri. Ma e pogruok man e kind din kod yie. Ka inyalo neno pogruok e kind gik moko ariyogo to iyudo marks 100 kuom ng’eyo gima yie en.
Jo theology maok onyuol nyuol manyien nyisowa ni nyaka wayie kuom Yesu kendo wadag e ngima maber. Bende ng’ato nyalo dak ngima mar yie mana kuom wuondruok ni en ng’atno maber? Kuom adiera nyaka wabed maber. Ng’a gini modak engima maber moloyo wan ma onyuolwa nyuol manyien?
To wach en ni ginyiso, wachni kuom joricho. Nitie kido 12 mag richo e chuny jaricho maradieri. Ere kaka wanyalo dak ngima maber? Kuom adiera pache nyalo ng’eyo gima owinjo otim to chunye ok nyal timo. Ka jaricho owuok e kanisa, wach mar dak e mgima maber bedone mana paro apara, kendo dwache tere mana ericho.
Kuom mano nyaka wabed kod yiero e chunywa kata ka wadhi dak kuom rito chik koso yudo warruok kuom yie e batiso mar Yesu kod rembe e musalaba, kwabedo kod yie kuom jadolo maduong’ mar piny ruoth polo.
par anena ni Yesu e jadolo maduong’ maradier. Kuom jogo moyie. Wayuduru warruok wan duto kuom ng’eyo kendo bedo gi yie kuom warruok mar adier e yor batiso mar Yesu kod rembe mane ochwer e musalaba.
 

JOGO MONYUOL MANYIEN OK OLUORO RUMB PINYNI 

Ang’o momiyo joma onyuol 
nyuol manyien ok bed maluor kuom 
rumo mar piny?
Nikech yie margi kuom injili mar pi kod Roho 
keto gi bedo thuolo maonge richo.

Ka onyuoli nyuol manyien ga adiera, ok owinjore ibed maluor kuom giko mar piny. Jo-Kristo mang’eny e piny mar Korea nowacho ni piny ne dhi kethore tarik 28/10/1992. Mano kaka diechieng’no nobedo malich kendo notimo koko e gima ne giwacho. To wechegi duto nobedo miriambo. Jogo momyuol manyien ga adiera dak e ngima maber maonge kod wuondruok, ka giyalo injili nyaka chop giko mar ndalo. E kinde ma piny biro chopo e gikone duto mowinjore watim en yalo injili mar pi kod Roho.
Ka wuon kisera ochopo, nyiri mag arus monyuol nyuol manyien ga adiera e yor pi kod Roho nyalo romo kode kuom mor maduong’ ka giwacho, “Oh, isebiro! Ringruok mara pod orem to ne ihera kendo iwara kuom richona duto omiyo aonge kod richo e chunya. Erokamano!”
Yesu e wuon kisera mar Roho ne ji duto makare. Kendo timore nikech wuon kisera ohero nyako, to ok otimre nikech nyako ema ohero wuowi. Ang’eyo ni seche moko mano nyalo timore e piny, to e polo, en wuon kisera ema ng’ado mondo arus otimre. Yesu e wuon kisera ma noyiero mondo okendi kotenore kuom hera mare kendo ochiw warruok maok odewo nyako. Ma e kaka kend manie polo iloso.
Wuon kisera ong’eyo gik moko duto kuom chiege. Nikech chiege mohero ne joricho machal kamano, nokechogi kendo nowarogi kuom richo duto e yor batiso kod chwero rembe e musalaba.
Ruodhwa Yesu Kristo ne ok obiro e piny kaka nyakwar Harun. Ne ok obiro e pinyni mondo ochiw misango mar pinyni. Ne nitiere jo-Lawi mang’eny ma nyikwa Harun mondo otim tijno.
Kuom adier, kit misango maduong’ mar muma machon ne en Yesu owuon. Kuom mano, ka misango owuon ne obiro e pinyni, ang’o matimore ne tipo mare? Tipone iketo tenge.
Ka Yesu ne obiro e pinyni, ne k ochiwo misango kaka Harun ne timo. Ne ochiwore owuon ne kit dhano kibatise kendo ochwero rembe ne warruok mar joricho. Ne ochopo warruok e musalaba.
Kuom jogo moyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e musalaba, warruok biro biro maok oketne chike. Yesu ne ok oluoko richowa eyo maok kare. Ne otime maler. “An eyo, adiera kendo an e ngima” (Johana 14:6). Yesu ne obiro e pinyni mi owarowa kod batisone, thone, kendo chier mare.
 

MUMA MACHON E RANYIS MAR KIT YESU. 
 
Ang’o momiyo noket 
singruok machielo?
Nikech singruok mokwongo ne 
ok oromo kendo ok nyal.

Muma Machon en tipo mar muma manyien kata obedo ni Yesu ne ok ochiwo kaka jodolo madongo mag Muma Machon, ne otimo tich dolo maber moloyo. Jodolo mosiko mar polo. Nikech jopinyni ne gin joricho nyaka ae nyuol margi gibedo joricho kendo ok ginyal bedo majkare e yor rito chik Nyasaye kuom mano Nyasaye noloso singruok machielo.
Wuonwa manie polo nooro wuode achiel ma miderma epinyni kendo nopenjowa kuom dwache mondo wabed gi yie kuom batisone, rembe, kod chier mare. Ma e singruok mar ariyo mar Nyasaye. Singruok mar ariyo dwaro mondo wabed kod yie kuom injili mar pi kod Roho.
Ruoth koro ok dhi nyime kopenjowa mondo wabed gi tije mabeyo. Ok onyiswa kaka owinjore wadag mondo owarrwa. To openjowa mondo wayie kuom warruok mar wuode. Okwayonwa mondo wayie e batiso mare kod rembe e musalaba moloyo duto kendo nyaka wayie ni en kamano.
E muma, od Juda norito kit ruodhgi. Ruodhi duto mag Israel niyudo kowuok e dhood Juda nyaka ochopo e ruoth Solomon. Kata bang’ pogruok mar piny ruoth, od Juda ne odong’ kod loch mar piny ruoth mar milambo nyaka ochopo opdho e higa mar 586 B.C. Eyo machalo kama jo Juda ochung’ ne jo- Israel. Dhood Juda ne dhood jodolo dhot ka dhot mar Isarael ne nikod tijegi. Nyasaye nosingone jo Juda ni Yesu biro wuok kuomgi.
Ang’o momiyo notimo singruok gi dhood Juda? Timo singruok ne chal kod timo singruok kod ji duto ma odak e piny nikech jo-Israel nochung’ ne ji duto manie piny. Yesu nochopo singruok manyien mane en warruok mar koth dhano e yor batisone, tho mare e musalaba kod chier mare.
 

RICHO MAR KOTH DHANO OK NYAL LUOK OKO E YOR KWAYO NG’UONO
 
Bende richo mag dhano iluoko 
oko eyor kwayo ngwono?
Ooyo.

E buk mar Jeremia 17:1 ondiki ni richo mar ng’ato ka ng’ato indiko kwonde ariyo. “Ketho mar piny Juda osendiki gi kalam mar nyinyo kod kidi mar alimasi ogore e mbero mar chunygi, kendo kuom tunge mag altari mau.”
Richo ma ondiko e chunywa, mano eyo ma wang’eyogo ni wan joricho. Ka pok ng’ato obedo kod yie kuom Yesu, ok ong’eyo ni o jaricho. Nang’o? Nikech chik Nyasaye onge e chunygi kuom mano, ka ng’ato oyie kuom Yesu, ofwenyo ni en jaricho e nyim Nyasaye.
Jomoko fwenyo ni gin joricho higni 10 bang’ birogi mondo giyie kuom Yesu. “Oh, jahera, an jaricho! Naparo ni owara to kata kamano pod an jaricho!” fwenyoruok no biro odiechieng’ achiel ka koro wanenore mana kaka wachal kuom adiera. Ne gimor ahinya kuom higni10 to bang’e ne ggineno adiera. Bende ing’eyo gima omiy. Fwenyruokgni biro nikech mogik richogi kod ketho margi nenore negi maler kuom chik Nyasaye. Ng’at machal kamano oseyie kuom higni 10 kaok onyuole nyuol manyien.
Nikech jaricho ok nyal rucho richone koa e chunye, odong’ kaen jaricho e wang’ Nyasaye. Jomoko kawo higni 5 to moko bende kawo higni 10 mondo gichop e fwenyruogno. Jomoko chopo e fwenyruogno bang’ higni 30 ka jomoko bende bang’ higni 50 to moko bende ok fweny adierano nyaka chop giko. “Nyasaye mahero, ne an ng’at maber kapok abedo kod chik e pacha. Ne an kod chir ni arrito chike e yo maber, to koro afwenyo ni asetimo richo pile pile. Mana kaka Jaote Paulo nowacho, “ne angima kachik ne onge. To ka chik nobiro, richo nochier, to an ne atho” (Jo-Rumi 7:9). An jaricho kata obedo ni ayie kuom Kristo.
En mana richoni iwuon matami dak kaka wach Nyasaye dwaro. Richoni ondiki e chunyi. Nikech Nyasaye ndiko richoni kanyo, ka ikulo wiyi piny kitemo richoni duto chier. “Bwok! An e richo mane itimo.”
“To donge ne apwodhora kuomi higni ariyo mokalo. Ang’o momiyo ichako nyisori kendo apoya nono? Ang’o ma osemoni dhi mabor?”
“Oh kik ibed ng’at ma chunye rach ahinya! Osendika e chunyi, maok odewo gima iparo, pod in mana jaricho.”
“Ooyo! Ooyo!”
Koro, jaricho kwayo ng’uono kuom richo manotimo higni 2 mosekalo. “Asayi yie mondo iwena, Ruoth. Asandora kuom richona masetimo e kinde mosekalo. Ne akwayo ng’uono kuom richona, to pod gin kuoma. Yie mondo iwena, nikech asetimo richo.”
To bende richogo weyo ng’ato mana kuom hulogi? Nikech richo ondiki e chuny dhano, ok nyal ruchgi oko maonge injili mar pi kod Roho. Mana kakalo kuom injili mar pi kod Roho ema ng’uono ma adieara inyalo yudie. Inyalo mana warrwa kokalo kuom yie marwa ei injili mar Yesu.
 

ABIRO BEDO JAWAR MARI 
 
Ere kaka owinjore wachiwre ne 
luong mar singruok maduong’ manyieny?
Nyaka wayie kode e chunywa kendo 
wayal wachne epiny duto te.

Ruodhwa manie polo oloso singruok manyien kodwa. “Abiro bedo jawar mari. Abiro keti thuolo kuom richo duto mag piny kokalo kuom pi kod remo. Abiro gwedho jogo moyie kuoma gadiera.”
Bende iyie kuom singruok manyien mar Nyasaye? Inyalo warwa kuom richowa duto kendo onyuolwa nyuol manyien ka wayie kuom adiera manie singruok kendo warrwa kokalo kuom pi kod remo.
Ok wanyal yie kuom Lakta ka ok onyal pimowa kendo oyud kit tuo manie edendwa. Lakta mokwongo nyaka opim kendo oyud kit tuo matuoyo jatuo eka bang’e omiye yedhe manyalo thidhe. Nitiere kit yedhe mopogore opogore, nitiere yedhe minyalo ti godo mondo omigi chang, to Laktar nyaka yang kit yeth modhi tiyogodo. Bang’ ka Laktar oefwenyo kit gima jatuo nigodo, nitiere yedhe mang’eny mithietho godo. To Laktar ok oyudo tuo matuoyo jatuo eyo maber to yeth mabeyo go biro mana keto jatuo omed mana bedo matuo moloyo kendo onyalo kata mana tho.
Mana kaka kiyie kuom Yesu, nyaka ifweny kaka kit roho mari chalo kotenore kuom wach mar Nyasaye. Ka inono chunyi maber kod wach Nyasaye, to ibiro neno adimba kaka kit chunyi chalo. Chuny Laktar nyalo chango jatuo to mana ka in bende intiere. giduto inyalo nyuolgi nyuol manyien.
Ka iwacho, “ok ang’eyo ka osewena ketho mara,” ma nyiso ni ok owari, ka pasta en jalup mar Yesu, nyaka obed kod nyalo mar keto kwe mar richo ne jolupne. Eka bang’e, onyalo dhi nyime kod keto kwe e yie margi kendo mondo otelne ji eyo mar Roho, nyaka obed kod nyalo mar neno kit ngima marRoho majolupne ni godo.
Yesu ne obiro e piny mondo okaw richo duto mag piny. Nobiro kendo nobatise kendo otho e musalaba. Kane otimo chudo mar richo duto, bende riichoni ne owe oko? Wach mar pi kod Roho maler norucho oko richo duto mag jogo moyie.
Injili chalo kod gino man kod teko mar baruti mamuocho udi madongo kodirogi ewi gode. Tich Yesu chal kod mano. Oluoko richo kuom jogo moyie kuome kod injili mare mar pi kod Roho. Koro warang anena injili mar pi kod Roho kaka indiko e muma.
 

INJILI MAR KETO LWEDO E MUMA MACHON.
 
Tiend keto lwedo 
nyiso ang’o e muma mahon?
Tije ne en kalo richo kiketo kom 
misango mar golo richo.

Koro wang’iuru adiera mar injili mar warruok kaka ondiki e buk mar Tim Jo-Lawi 1:3-4, “ka chiwo ne en misango miwang’o mar chiaye, onego okel madichwo maonge kod mbala; nochiwe e dho hemb romo mar chokruok e nyim Jehova mondo oyie.”
Ndikono nyisowa ni misango onego ochiw w dhood hema mar romo maler e nyim Nyasaye kuom keto lwedo ewi chiwo kendo misango nyaka bed mangima kendo maonge kod mbala.
Ndalo mag muma machon, joricho ne keto lwetgi e wi misango mondo gipwodhre kuom richo mag gi. Ne onego chiwo mar golo richo e nyim Nyasaye kendo jodolo nekawo remo moko to kiro e bath kendo mar wang’o misango. Bang’e ne opuko remo modong’ e tiend kendo mar misango kendo joricho niweyonegi richo kuom odiechieng’ achiel.
Kuom richo mag higa ondiki e Tim jo-Lawi 16:6-10, “kendo Harun nochiw ruoth mar misango richone kuome owuon to ne olos winjruok kuome owuon, kod kuom joode kendo nokaw nyugi ariyogo noketgi e nyim Jehova edho hema mar romo. Kendo Harun nogo ombulu kuom nyugi ariyogo; to ombulu achiel kuom Jehova, kendo nonege mondo odog misango richo.” Kaka osekoler e muma, diel misembo e thim nyiso ni “golo oko” kuom mano e higa richo ne igolo oko e ndalo mar 10 mar dwe mar abiriyo.
E buk mar Tim jo-Lawi 16:29-30, wacho kama, “kendo mae nobedi chik manyaka chieng’ kuomu; e dwe mar abiriyo, andalo mar apar mar dwe, onengo uchandru echunyu, kendo kik uti tich moro, ng’a monyuol kuomu kata wendo mdak e dieru. Nikech e ndaloni winjruok nolos kuomu mondo opwodhu, unubed jo mopwodhi kuom richo duto e nyim Jehova.”
Ma e odiechieng’ ma jo-Israel ne pwodho richogi duto mag higa. Ere kaka mae ne inyalo tim? Mokwongo, jadolo maduong’ Harun, ne nyaka bed machiegni kod misango. En ng’ano mane ochung’ ne jo-Israel? Harun. Nyasaye noketo Harun kod nyikwae mondo obed jodolo madongo.
Harun ne chiwo ruath mar pwodho richone owuon kod ode. Ne onego nyaruadhno kendo ne okir rembe moko nyadibirio e nyim kom mar duong’. Ne nyaka opwodhre owuon kod ode duto mokwongo.
Pwodhruok kuom richo tiendeni golo richo mag ng’ato kendo keto kuom misango mar golo richo. Kendo mondo chiwo mar golo richo otho makargi. Jaricho nyaka ema owinjore tho to onyalo pwodhore kuom richone e yor kawo richone kendo ketogi kuom chiwo kendo chiwo notho makare.
Bang’ ka richone kod mag ode oseruchi, ne ochiwo diel, achiel e nyim Nyasaye ka diel machielo isembo e thim e nyim jo-Israel duto.
Diel achiel ne ichiwo kaka misango mar golo richo. Harun ne keto lwete ewi misango mar golo richo kohulo ni, “oh, Nyasaye, jogeni mag Jo-Israel oseketo bucheni 10 kod migepe 613 mag chike. Jo-Israel osebedo joricho. Omiyo koro aketo lwetena ewi diendni kagolo godo richo duto higa.”
Ne ong’ado ng’ut diel kendo nodonjo kamaler mar kamaler manie hema mar romo kod remono. Bang’e ne okiro remono kuom kom ng’wono nyadibirio.
Ewi kamaler mar kamaler e kama sandug chik ne nitiere. Raum mare iluongo ni kom ngwono, kendo ewi sandugno nitiere kite ariyo mag chike, agulu molos kod mula mar manna, kendo ludh Harun.
Ludh Harun ochung’ korka chier, kite ariyogo mag chike korka ng’ado bura makare, kendo aguch mula mar mana ochung’ korka wachne mar ngima.
Nitiere raum e sandug Muma, remo nikiro e nyim kom ngwono nyadibirio. Kaka ne nitie olang’ molos kod mula moliero e riek nanga jadolo maduong’ ne giywak e kindego mane okiro remo.
E Tim- Jo Lawi 16:14-15 ondiki niya, “kendo nokaw remb nyaruadhno, mokire gi lith luete ewi kar kom ng’wono komochiko yo wuok chieng’, kendo nyim kom ng’uono nokire remo gi lith luete dibirio. Eka nonegi nyuog misango richo, nikech ji, kendo nokel rembe ei kamogeng’, kendo notim gi rembe kaka notimo gi remb nyaruath, kendo enyim kom ng’uono.”
Olang’ ne ywak kinde ka kinde mane okiro remb diek, kendo jo-Israel duto mane ochokore oko ne nyalo winjo duond olang’. Nikech pwodhruok kuom richogi ne nyaka kod jadolo maduong’. Duond olang’ go ne nyiso ni richo mag gi ne owenegi. Mano ne dwond gweth ne ji duto mag Israel.
Kane olang’ oywak nyadibirio, ne giwacho, “koro an thuolo. Asebedo kod parruok kuom richona mag higa kendo awinjo ka an thuolo.” Kendo ji ne dok e ngimagi, ka gin thuolo maonge ketho. Duond olang’ e kindego ne chalo mana kod wach maber mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
Ka wawinjo injili mar resruok mar pi kod Roho kendo wayie kuome kod chunywa duto kendo ka wahulo kod dhowa, ma e ngima injili mar pi kod wuoyo kuome ka olang’ ywak nyadibirio, richo duto mag Jo-Israel ne oluoki. Richogi gi duto ne oluok oko e nyim Nyasaye.
Bang’ chiwo diel ne mochung’ ne jo-Israel jadolo maduong’ ne kawo diel machielo kendo odhi injili marito oko man kar hema mar romo. Kane ging’iyo Harun jadolo maduong’ ne keto lwedo ewi diel machielo.
E Tim-jo Lawi 16:21-22, “Kendo Harun noyie lwetene ewi nyuok mangima ka ohulo timbe duto mobam mag jo-Israel, kod kethogi duto kata richogi duto; kendo ne oketgi e nyuok ne kendo oriembe odhi e thim gi luet ng’ato mikore to nyuogno noting’ richogi duto odhi godo e piny mar ji ok odakie kendo nowang’ nyuogno e thim.”
Harun jadolo maduong’ ne keto lwete ewi nyadiel machielo (diel misembo e thim) kendo nohulo richo duto mag jo-Israel e nyim Nyasaye. “Ah, Nyasaye Jo-Israel osetimo richo e nyimi, waseketho chike apar kendo migepe 613 mag chikeni. Ah Nyasaye aketo richo duto mag jo Israel magisetimo e higa ewi nyadiendni.”
Kaluwore kod Jeremia 17:1, richo indiko kwonde ariyo, machielo indiko e bug tich kendo machielo indiko e mbero mar chunygi.
Koro kaji dwaro mondo opwodhne kuom richogi, to richogi nyaka ruch oko koa a bugno mar tich kod mbero manie dhood chunygi. E odiechieng’ mar pwodhruok kuom richo, diel achiel, nochung’ ne richo mondiki e bug ng’ado bura, kendo machielo nochung kuom richo manie dhood chunygi.

Ang’o mane Nyasaye onyiso
jo-Israel eyor chiwo misango e ndalono 
mag Muma machon?
Ni jawar biro biro kendo obiro rucho oko 
richogi duto nyadichiel ne ji duto 
e yor no maber moloyo.

Kuom keto lwedo ewi diel jadolo maduong’ ne nyisi ni richogi duto mag higa ne idwaro kendo iketo ewi diel. Ka richogo ne oket ewi diel, ng’at moikore ne sembe nyaka ewi thim.
Palestina en piny motuo. Nyadiel manokawo richo mag higa mag jo-Israel, nisembo e thim kod ng’at moyier kama onge pi kata lum. Ji ne chung’ kang’iyo kaka isembo nyadiendno nyaka ei thim.
Ne giwacho kendgi, “ne owinjore mondo atho to nyadiendcha tho makar richowa. Msach richo en tho, to nyadiendcha tho makara. Erokamano kuome diel to koro nyiso ni anyalo bedo mangima “Nyadiendno ne isembo e thim mabor kendo Jo-Israel ne yudo ng’uono kuom richo duto ma gisetimo e higa.
Ka richo manie dhood chunyi odak mi oket kuom misango mar golo richo to ibedo maler. En mana e yo mayot kamano. Adiera pile pile bedo mayot ka wawinje.
Diel ne lal e thimno. Ng’atcha ne duogo kende bang’ ka oseweyo diendno e thim. Richo duto mag jo-Israel ma gisetimo e higa ne dhi. Nyadiendno ne tangni ei thim maonge kod lum kata pi, to bang’e ne otho ka en kod richo mag jo-Israel.
Msach richo en tho kendo buch Nyasaye makare ne chopo kare. Nyasaye ne nego nyadiel mondo jo-Israel obed mangima. Kendo richo duto mag jo Israel mag higa ne iluoko maler.
Mana kaka richo mag higa ne iweyonegi eyorno e ndalo mag Muma Machon ne en singruok mar Nyasaye ibiro luok eyo machal kod mano nyadichiel kendo moromo ji duto chuth. ne en singruok mare ni obiro oronwa Mesia mondo owarwa kuom richo ma wasetimo e ngimawa duto. Singruok ne otim e yor batiso mar Yesu.
 

YUDO NYUOL MANYIEN E YOR PI KOD ROHO E MUMA MANYIEN 

ang’o momiyo Johana 
Jabatiso nobatiso Yesu?
Mondo ochop tim makare duto kokawo godo 
richowa duto mag piny oko. Batiso mar 
Yesu e Muma manyien e keto 
lwedo e Muma machon.

Wasom anena Mathayo 3:13-15, “eka Yesu nobiro koa Galili mochopo Jordan ir Johana, mondo oyud batiso kuome to Johana ne otemo sinde, kowacho niya, ‘an ema adwaro mondo ibatisa, to in kendo ibiro ira koso? Yesu nodwoke niya, ‘Yiena koroni, nikech e kaka owinjore mondo wachop tim makare duto,’ Eka noyiene.”
Yesu nodhi Jordan kendo nobatise kod Johana Jabatiso kendo kuom timo kamano, ne ochopo tim makare duto. Ne obatise kod Johana. Johana ema ne duong’ moloyo ji duto mane mon onyuolo.
Mathayo 11:11-12 wacho niya, “kuom joma mon onyuolo, pok owuok ng’at maduong’ moloyo Johana Jabatiso. Nyaka a ndalo mag Johana Jabatiso nyaka chil kawuono piny ruodh polo ilaro.”
Johana Jabatiso ne oyier kod Nyasaye mondo obed jachung’ mochung’ne koth dhano kendo noore dwech auchiel motelone Yesu. Johana ne en nyakwar Harun kendo ne en jadolo maduong’ mogik.
Johana Jabatiso nowacho ka Yesu biro ire niya, “an ema adwaro mondo ibatisa, to in kendo ibiro ira koso?”
“‘Yiena koroni, nikech e kaka owinjore mondo wachop tim makare duto,’ Eka noyiene.” Dwarore ne gonyo dhana duto kuom richogi mondo gibed nyithind Nyasaye. Yesu ne owachone Johana, “nyaka wachop injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod roho, koro yie mondo ibatisa sani.”
Johana ne obatise Yesu. Ne owinjore mondo Yesu obatisi mondo okaw richo duto mag piny oko. Nikech ne obatise eyo mowinjore kendo malongo, ne owarowa kuom richowa duto e yo maber. Yesu ne obatisi mondo richowa duto oket kuome.
Yesu nobiro e pinyni kendo nobatise kose romo higni 30. Mano ne en tije mokwongo. Yesu nochopo tim makare duto kuom golo richowa duto mar piny oko, omiyo ne opwodho ji duto. 
Yesu nobiro e pinyka kendo nobatise eyo mowinjore mondo owarwa kuom richowa duto. “Nikech ma” tim makare duto ne ochopo.
Nyasaye wacho, “Jali en Wuoda ma hero, chunya mor kode” (Mathayo 3:17). Yesu Kristo nong’eyo ni obiro kawo oko kit richo duto mag dhano kendo chwero rembe nyaka otho e wi musalaba, to ne oluoro dwach Wuon mare, kowacho, “kik bed kaka an emadwaro, to kaka In ema idwaro” (Mathayo 26:39). Dwaro mar Wuoro ne en luoko oko richo duto mag dhano kendo mondo ochiw warruok ne ji duto man e piny.
Omiyo Yesu, wuowi ma miderma ne otimo dwach Nyasaye kendo nobatise kod Johana Jabatiso.
E buk mar Johana 1:29, “Ne uru nyarombo Nyasaye magolo ketho mar piny” Yesu nokawo richo duto kendo rembe nocwer e musalaba e Golgotha. “Ne uru nyarombo Nyasaye magolo ketho mar piny” Johana Jabatiso nobedo janeno.
Bende in kod richo koso iongego? Bende in ng’at makare koso in jaricho? Adier en ni Yesu nokawo richo mag piny kendo nogure e musalaba nikech an.
 
Ekinde mage maricho duto 
mag piny joricho ne oket kuom Yesu?
Yesu nokawo richo duto magwa e seche 
mane obatise kod Johana Jabatiso 
ei aora Jordan.

Bang’ ka ose nyuolwa e pinyni watimo richo chakrehiga mokwongo nyaka higa 10. Yesu nokawo richogo duto. Bende watimo richo e kind higni 11 nyaka chop 20. Richo mwatimo e chunywa kendo kuom timbewa, ne okawogi duto.
Bende watimo richo e kind higni 21 nyaka 45. Mago bende nokawo duto. Ne okawo richo duto mag piny kendo ne ogure e musalaba. Watimo richo chakre odiechieng’ ma onyuolwa nyaka chop thowa. To ne okawogi duto kuomwa.
“Ne uru nyarombo Nyasaye magolo ketho mar piny” richo duto kochakore mag dhano mokwongo, Adam, nyaka mago mag ng’atno monyuol mogik epinyni. -Eseche duto mano nyalo bedo- nokawogi duto. Neok okawo koyiero ni mondo okaw mane.
Neok oyiero bende owe jomoko kuomwa. Ne obiro e ringruok mar dhano kendo ne okawo richo mag piny bang’e ne ogure e musalaba. Ne ong’adne bura nikech wan waduto kendo ne orucho richo duto mag piny mochwere.
Onge ng’ato manoweyo oko kuom warruok mare. “Richo duto mag piny”. Moriwo richo duto te. Yesu nokawogi duto.
Kuom batiso mare kod rembe ne oluoko richo duto mag piny. Ne okawogi duto kakalo kuom batisone kendo ne ong’adne bura nikech richowa e musalaba. Kane Yesu pok otho e musalaba, nowacho, “orumo duto” (Johana 19:30). Ma nyiso ni warruok mar kit dhano ne otiek chutho.
En ang’o momiyo Yesu nogur e musalaba? Nikech ngima mar ringruok nitie e remo. Kendo remo ema golo richo mag dhano (Tim Jo-Lawi 17:11). Ang’o momiyo Yesu ne nyaka batisi? Nikech ne odwaro ni mondo okaw richo duto mag piny.
“Bang’ mago, ka Yesu nong’eyo ni weche duto koro noserumo nowacho niya. “Riyo omaka mondo wach ochop kaka ondiki,” (Johana 19:28). Yesu notho, kong’eyo ni singruok duto mag Nyasaye manie Muma Machon ne otiek kare kuom batisone ei aora Jordan kendo tho mare e musalaba.
Yesu nong’eyo ni warruok ne ochopi chutho kokalo kuome kendo nowacho, “orumo duto”. Ne otho e musalaba. Nopuodhowa, kendo nochier koa kuom joma otho bang’ ndalo 3 kendo nodhi e polo, kama sani obet e bad korka a chwich mar Nyasaye.
Luoko richo duto kokalo kuom batiso mar Yesu gi tho mare e musalaba en gweth mar injili mar nyuol manyien kuom pi kod rembe. Yie kuom wachni, to ibiro weni richoni duto.
Ok nyal wenwa richowa mana kuom lamo alam mar hulo richo pile pile. Warruok ne ochiw dichiel kendo moromo mana kokalo kuom batiso mar Yesu kod tho mare e musalaba. “To kama richo osewe kanyo ok onego bede misango migologo richo” (Jo-Hibrania 10:18).
Koro sani gima owinjore watim en yie kuom warruok kokalo kuom batiso mar Yesu. Yie to ibiro wari.
Jo-Rumi 5:1-2 wacho, “emomiyo ka oseketwa kare kuom yie wabeduru gi kue kod Nyasaye kuom Yesu Kristo Ruodhwa. Kuom Yesu wasedonjo bende kuom ng’uono ma wachungo eni, kendo mamor ka wageno neno duong’ mar Nyasaye.”
Onge yo machielo minyalo ng’ado bura makare mak mana yie kuom injili mar mogwedhi mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho.
 

TIJ CHIKE NYASAYE
 
Bende wanyalo yudo 
puodhruok mana kuom chik?
Ooyo. Ok wanyal. chike nyalo mana ketowa 
mondo wang’e gima richo en.

E buk mar Jo-Hibrania 10:9 ondiki ni, “Eka nowacho niya Era ee! Asebiro mondo atim dwaroni. Nyasaye ketho mano machon mondo oket manyien.” ok wanyal yudo pwodhruok e yor rito chik to chik ketowa mana bedo joricho. Nyasaye ne ok owacho ni mondo warit chik.
Jo-Rumi 3:20 wacho, “Nikech dhano ok nobed kare e nyime ni mar osemako chik nikech chik omiyo ng’ato ng’eyo richo.” Nyasaye ne omiyo Jo-Israel chikene kokalo kuom Musa bang’ higni 430 kokalo kinde mane Ibrahim oyudogo singruok. ne omiyogi chike mondo ging’e godo gima richo en e nyim Nyasaye. To ka chik onge, dhano ok bibedo kod rieko ne richo. Nyasaye nomiyowa chike mondo wang’e gima richo en.
Koro tij chik en ni mondo wang’e ni wan joricho duto e wang’ Nyasaye. Kokalo kuom rieko, en gima ber mondo waduog ir Yesu kuom yie ei injili mogwedhi mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho. ma e tij chik ma Nyasaye ne omiyowa.
 

RUOTH ASE BIRO MONDO OTIM DWACH NYASAYE.
 
Ang’o ma owinjore watim 
e wang’ Nyasaye?
Nyaka wayie kuom warruok mar 
Nyasaye kokalo kuom Yesu.

“Eka nowacho niya Era ee! Asebiro mondo atim dwaroni. Nyasaye ketho mano machon mondo oket manyien” (Jo-Hibrania 10:9). Nikech ok nyal puothwa kuom chik, Nyasaye ne ok oresowa kod chikne, to mana kod warruok moromo chuth. Nyasaye nowarowa kod hera mare kod ng’ado bura makare.
“Dwaro neno ema miyo wayudo pwodhruok ka nochiw ringre Yesu Kristo nyadichiel kende. Jodolo duto chungo mondo giti tich lemo odiechieng’ ka odiechieng’ kendo gichiwo misengni go ndalo mang’eny to mago ok nyal golo richo ngang’. To Kristo notimo misango achiel mosiko nyaka chieng’ nikech richo, kendo osebet piny e bad Nyasaye karachwich” (Jo-Hibrania 10:10-12).
Obet piny e bat karachwich mar Nyasaye nikech tije mar warruk ne oserumo kinde onge tich machielo ma odong’ mondo otim. Ok obi time batiso kata chiwore owuon mondo owarwa.
To koro richo duto mag piny oseluok oko, tich makoro onyalo timo en ni chiwo ngima mochwere ni jogo moyie kuome. Sani oumo jogo moyie kuom warruok mar pi kod Roho.
Yesu nobiro e pinyni kendo nokawo richo duto mag piny kendo otho e musalab kuom mano otieko tichne. Koro matich Ruoth oserumo, obet e bat kor kaachwich mar Nyasaye.
Nyaka wabed kod yie ni Ruodhwa Yesu nowarowa kuom richo duto nyaka chieng’ eyor batisone kod rembe.
 

JOGO MABEDO JOWASIK NYASAYE
 
En ng’a ma ja sik
Nyasaye?
Jogo moyie kuom Yesu to pod
nikod richo e chunygi.

E muma mar Jo-Hibrania 10:12-13 wacho kama, “To ka Kristo notimo misango achiel mosiko manyaka chieng’, nikech richo; kendo obet piny e bad Nyasaye kor achwich. Chakre kindeno orito nyaka wasike otim reten tiende. Nikech kuom chiwo achiel osemiyo jomopwodhi obet jomakare nyaka chieng’.” Nowacho ni obiro rito nyaka chop odiechieng’ mar ng’ado bura.
Jowasike pod biro wacho, “Nyasaye yie mondo iwenwa richowa. Satan kod jolupne ok oyie kuom injili mar pi kod Roho kendo gidhi nyime ka gikwayo ng’uono mare.
Ruodhwa kendo Nyasachwa ok bi kumogi sano. To odiechieng’ ma Yesu biroe mar ariyo ema ibiro yalgie kendo kumgi nyaka chop odiechieng’ no to oparo ni gibiro lokore kendo gibed jok makare e yor warruok. 
Ruodhwa Yesu Kristo nokawo richowa duto kendo othonwa wan mwayie kuome. Yesu biro duogo mar ariyo odiechieng’ moro achiel mondo okaw jogo duto moyie kuome. “Aa Ruoth yie ibi mapiyo.” abiro duogo mar ariyo mondoakaw jogo maonge richo mondo odag kode nyakachieng’ epiny Ruodh polo.
Jogo mapod oramo ni gin joricho ok biyudo kar dak e polo ka Ruoth oduogo. E odiechieng’ mogik, ibiro yalgi mi witgi e mach maok tho. Kum machal kamano rito jogo motamore yie yudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
Ruodhwa Yesu okawo jogo motamore yie kuom adiera kaka jowasike. Mano ema omiyo nyaka waked kod gigo mageng’o adiera. Mano emomiyo kendo nyaka wayie kuom injili mogwedhi mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho.
 

NYAKA WAYIE KUOM INJILI MAR PI KOD ROHO.
 
Bende nitiere dwaro mondo 
waluok richowa eka e thuoloni ka gowi 
mar richo duto to ne osechul?
Ooyo, ok owinjore kata matin.

E muma mar Jo-Hibrania 10:15-16 wacho nia, “Roho maler bende odokonwa janeno; mokwongo owacho niya, ‘Ruoth wacho niya maeri e muma ma anatim kodgi, anaket chikna e chunygi, kendo anandik chikna e parogi.”
Bang’ ka oserucho oko richowa, nowacho “ma e muma ma anatim kogi.” ma en muma mane? “Anaket chikena e chunygi, kendo anandikgi e pachgi,” Mokwongo ne watemo mondo wadag e ngima mar rito chik Nyasaye, to ne ok wanyal yudo warruok mar adier kuom chik.
Bang’e ne wang’eyo ni Yesu osewarowa wan jogo moyiee chunygi kuom injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Ng’at moyie kuom batiso kod remb Yesu owar.
Yesu e Ruoth mar warruok nikech “onge nying moro machielo mochiw e bwo polo monego wakwoe” (Tich Joote 4:12). Yesu ne obiro e pinyni kaka jawarwa. Nikech ok nyal warwa kuom tijewa, Yesu, nowarowa kendo nondiko e chunywa ni owarwa kod chik mar hera kendo warruok.
“Ok anapar richogi kod kethgi kendo to kama richo osewee, kanyo ok onego bedie misango migologo richo” (Jo-Hibrania 10:17-18).
Koro ok enochak opar timbewa mamono. Koro ne osekawo, richowa duto oko, wan jogo moyie koro waonge kod richo mowinjore owee kendo gopewa duto ne osechulo kendo onge gino modong’ mowinjo ochul. Ji iwaro kuom yie e tich Yesu, manowarwa eyor batisone kod rembe e musalaba.
Koro gima odong’ mondo watim en bedo yie kuom pi kod remb Yesu. “Kendo ubiro ng’eyo adiera kendo adiera biro ketou thuolo” (Johana 8:32). Bed kod yie kuom warruok mar Yesu yudo resruok yot moloyo yueyo. Duto mowinjore itim en bedo kod yie kuom gik moko kaka gintiere. Warruok en mana bedo kod yie kuom wach Nyasaye.
Yie ni Yesu en Ruodhwa (e batiso mar Yesu kod tho mare e musalaba), kendo bed mana kod yie ni warruok en mari kod pachi iwuon kendo yie mana kuom warruok mar Yesu. Alemo mondo ibed kod yie kuom Yesu kendo ibed moikore mar dak engima mochwere kode.