- All e-books and audiobooks on The New Life Mission website are free
- Explore multilingual sermons in global languages
- Two new revised editions in English have been released
- Check out our website translated into 27 languages
Subject 6 : Heretics
[6-1] Jo-miriasia kod Jogang wach ei din Kristo (Isaiah 28:13-14)
“E momiyo wach Jehova nobedinigi chik kuom chik, chik kuom chik, pounj kuom pounj, puonj kuom puonj, matin kani, matin kacha; mndo gidhi, gigore piny ataro, gibedi motur, kendo ochikgi gobeto, omakgi. E momiyo winjuru wach Jehova, un jose ji, man gi loch kuom ogandani manie Jerusalem.”
Puonj Maok adier
Erekaka Muma lero tiend Wach mar “Japing wach?”
Mumaluongojoping wach kaka ng’at man kod richo e chunyekata obedo nioyie kuom Yesu.
Nitiere jondiko mang’eny ma ok Jo-Kristo madieri e kindegi, to moloyo e pinje ma pok obedo kod lony. Giwuondore ni gin jondiko mag weche to kinde mang’eny gidwaro mana pesa kuom ji, ka gibwogo ji ni gibiro ndiko e lela wechego maricho ma jogo osetimo. Wach mar wuondruok tinende ni en gima neno maber to ok en gima ber, e yo machielo, ochung’ korka gimoro ma nenore ka gima ber gioko to gie iye ok en gima ber.
Wach “pingo wach” kata “wuondruok” itiyogo kinde mang’eny to moloyo ei kanisa mag jo Kristo.
Nitiere yore manok malero tiend wach pingo to gima wuondore en, bende onge ji mang’eny mapounjo weche gi e yo ma Muma dwaro.
Ebwo okange machal kod mago, awinjo ka an kod tich mar chiwo ler eyo maber gino ma Muma luongo kaka “pingo” kendo chiwo ler kuom puonjno. Bende adwaro nyiso ranyisi mag pingo wach e ngima mapile pile kendo mano miyowa thuolo mondo wapar wechego kanyakla. Ng’at ang’ata moyie kuom Nyasaye paro kuom jogo mapingo wach nyadichiel e ngima margi.
Tito 3:10-11 luongo pingo kaka ng’at ma jamiriambo mokethore kendo timo richo, kendo oketo bura ne en owuon. Ng’at makelo pogruok en ng’at ma oseketo bura ne en owuon kaka jaricho. Kuom mano jogo moyie kuom Yesu to ni kod richo e chunygi e jogo makelo pogruok e nyim Nyasaye.
Yesu nokawo richo duto e yor batiso mare, to jogo makelo pogruok ok oyie kuom injili makelo warruok ne joricho kendo gikelo bura kuomgi giwegi mondo gidonj e riwruok mar joricho.
Bin in ng’atno makelo pogruok? Nyaka wapar wachni ka wadwaro dak e ngima moriere kendo bedo ja adiera e ngima wa.
Bin ing’ado bura ne in iwuon kaka jaricho kata obedo ni iyie kuom Yesu kapok iwinjo injili mar pi kod Roho? Ka ikawori kaka jaricho, kare itimo gima ok long’o ne tich mane Yesu otimo ka ikawo warruok mare maler kod injili mar pi kod Roho eyo mayot.
Mondo ng’ato oluongre ni en jaricho e nyim Nyasaye en bedo kod yie ni ok en nyathi Nyasaye. Jogo mafulo richo ne Yesu kawacho, “Ruoth an jaricho” nyaka par malong’o kuom yie ma gin godo.
Ere kaka inyalo yie kuom Yesu to pod iwacho ni in jaricho ka Yesu to ne okawo richoni duto mag piny kendo ne owari chuth kuom bura manyaka chieng’? Ere kaka inyalo kwedo mich mare moromo mar warruok kendo kiluongori ni jaricho ka Yesu osekawo richoni duto e yor batisone kendo ne ong’adne bura mowinjore kodgi e msalaba?
Ji moko to kelo pogruok nikech gisechiwore ni mondo gibed joricho mopogore gi wach Nyasaye. Nyaka ing’e injili mar pi kod Roho eka iwe kelo pogruok e nyim Nyasaye.
Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ok onyuol nyuol manyien kelo pogruok nikech pod en kod richo e chunye.
Nikech Nyasaye ne okawo richo duto mag piny moriwo migi bende, wabedo jok makelo pogruok enyim Nyasaye ka wakwedo gwethne mar warruok. Nikech Nysaye ler, wabedo jogo makelo pogruok ka wan kod richo echunywa. Ka wadwaro bedo jogo makare kuom adiera, nyaka wayie kuom injili mar batiso kod rembe e msalaba.
Wach “pingo wach” kata “wuondruok” itiyogo kinde mang’eny to moloyo ei kanisa mag jo Kristo.
Nitiere yore manok malero tiend wach pingo to gima wuondore en, bende onge ji mang’eny mapounjo weche gi e yo ma Muma dwaro.
Ebwo okange machal kod mago, awinjo ka an kod tich mar chiwo ler eyo maber gino ma Muma luongo kaka “pingo” kendo chiwo ler kuom puonjno. Bende adwaro nyiso ranyisi mag pingo wach e ngima mapile pile kendo mano miyowa thuolo mondo wapar wechego kanyakla. Ng’at ang’ata moyie kuom Nyasaye paro kuom jogo mapingo wach nyadichiel e ngima margi.
Tito 3:10-11 luongo pingo kaka ng’at ma jamiriambo mokethore kendo timo richo, kendo oketo bura ne en owuon. Ng’at makelo pogruok en ng’at ma oseketo bura ne en owuon kaka jaricho. Kuom mano jogo moyie kuom Yesu to ni kod richo e chunygi e jogo makelo pogruok e nyim Nyasaye.
Yesu nokawo richo duto e yor batiso mare, to jogo makelo pogruok ok oyie kuom injili makelo warruok ne joricho kendo gikelo bura kuomgi giwegi mondo gidonj e riwruok mar joricho.
Bin in ng’atno makelo pogruok? Nyaka wapar wachni ka wadwaro dak e ngima moriere kendo bedo ja adiera e ngima wa.
Bin ing’ado bura ne in iwuon kaka jaricho kata obedo ni iyie kuom Yesu kapok iwinjo injili mar pi kod Roho? Ka ikawori kaka jaricho, kare itimo gima ok long’o ne tich mane Yesu otimo ka ikawo warruok mare maler kod injili mar pi kod Roho eyo mayot.
Mondo ng’ato oluongre ni en jaricho e nyim Nyasaye en bedo kod yie ni ok en nyathi Nyasaye. Jogo mafulo richo ne Yesu kawacho, “Ruoth an jaricho” nyaka par malong’o kuom yie ma gin godo.
Ere kaka inyalo yie kuom Yesu to pod iwacho ni in jaricho ka Yesu to ne okawo richoni duto mag piny kendo ne owari chuth kuom bura manyaka chieng’? Ere kaka inyalo kwedo mich mare moromo mar warruok kendo kiluongori ni jaricho ka Yesu osekawo richoni duto e yor batisone kendo ne ong’adne bura mowinjore kodgi e msalaba?
Ji moko to kelo pogruok nikech gisechiwore ni mondo gibed joricho mopogore gi wach Nyasaye. Nyaka ing’e injili mar pi kod Roho eka iwe kelo pogruok e nyim Nyasaye.
Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ok onyuol nyuol manyien kelo pogruok nikech pod en kod richo e chunye.
Nikech Nyasaye ne okawo richo duto mag piny moriwo migi bende, wabedo jok makelo pogruok enyim Nyasaye ka wakwedo gwethne mar warruok. Nikech Nysaye ler, wabedo jogo makelo pogruok ka wan kod richo echunywa. Ka wadwaro bedo jogo makare kuom adiera, nyaka wayie kuom injili mar batiso kod rembe e msalaba.
CHAKRUOK MAR POGRUOK E MUMA
Ranginy mane ma Jadolo owinjo bed godo?
Nyaka nyuole nyuol manyien.
Warang anena Muma mar 1 Ruodhi 12:25-26, “Eka Jeroboham nogero Shekem e piny gode mar Efraim, mi nidak kuno; kendo noa kuno nogero Penuel. Kendo Jeroboham nowacho e chunye niya, Pinyruoth koro dipog piyo kuom dhood Daudi”. Jeroboham ne en achiel kuom jotich Solomon. Ka Soloon ne okethore endalone machien, Jeroboham nong’anjo ne ruoth, to bang’e ne obedo ruoth ne dhoudi 10 mag jo-Israel e ndalo Rehoboham ma wuod Solomon.
Ka Jeroboham ne obedo ruodh jo-Israel nochandore ni jo-Israel nyalo dok Juda kama nitiere kod hekalu.
Omiyo, ne oparo mar geng’o wachno mondo kik timre. Ne oloso kido ariyo mag roe mag mula ei Bethel kod Dan kendo ne ochiko joge mondo olamgi. 1 Ruodhi 12:28 wacho niya, “koro ruoth ne oporo wach mi noloso nyiruedhi ariyo mag dhahabu”. Machielo noketo Bethel, ka machielo noketo e dala mar Dan kendo ne onyiso joge mondo olamgi. mopogore kod timo mano ne en richo mang’ongo. Bende ne omedo yiero jodolo mondo otelne ji e lamo nyiseche.
Bang’ wachno Jeroboham ne ok oduogo koa e yorene maricho, to nomedo keto jodolo mag kuonde moting’ore, ma ji ajia nono kata ng’ato manade ma nedwaro, to nowale awala mondo gibedjodolo mag kwonde moting’ore (1 Ruodhi 13:33). Mano e chakruok mar pogruok.
Kata sani jogo makelo pogruok yiero jodolo moyie tiyo tich Nyasaye, ng’ato ang’ata man kod lony e skul mar tiegruok mar Muma nyalo bedo jadolo, jayalo, jaland wach maber e pinje maboyo to kata japuonj kanisa kapok oyudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
Ere kaka ng’at maok onyuol nyuol manyien nyalo bedo jayalo? Ng’at machal kamano ka oyier bedo jadolo, kanisa moyiere bedo factory maloso jogo makelo pogruok.
Wapar uru kendo chakruok mar gino makelo pogruok. Mokwongo, Jeroboham ne oketo nyiruedhi molos kod dhahabu mondo obed kar Nysaye eka mondo odong’ ka en kod teko mar loch. Mar ariyo ne oyiero ng’ato ang’ata mochiwore mondo obed jadolo. Eyo machielo, noyiero ji ajia mondo obed jodolo. Tim machalo kamano pod dhi nyime kata nyaka sani.
Sigand pogruok ne odhi nyime maber bang’ loch Jeroboham. Jogo maok onyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ok owinjore omi thuolono mar bedo jodolo.
Bende ng’ato ang’ata moyudo rang’iny mare e skunde mag somo Muma nyalo bedo jadolo kata jayalo? Bende en gima kare mondo gitine Nyasaye kata obedo ni Nyasaye pok olungo gi? Ooyo ok owinjoe, mana jogo ma Nyasaye oyango ema owinjore oyud thuolo mar bedo jotichne. Jogo ma Nyasaye oyango e jogo moseyudo nyuol manyien kuompi kod Roho.
Ondiki e 1 Ruodhi 12:25-26 kendo 1 Ruodhi 13 ni richo Jeroboham ne ojimbo mirimb Nyasaye. Nyaka waduto wang’e sigana ni e Muma mondo giyud ei Muma.
Par anena kendo ka be ichungo nyiroe magi kar Nyasaye eii lamo mari. Bende eyo moro amora ijiwo gweth mayudore e piny mondo kik jopuonjreni odhi e injili mar kelo yudo nyuol manyien kuompi kod Roho?
Bende inyiso jolupni ni inyalo changgi kuom tuoche magin godo ka giyie kuom Yesu? Bende inyisogi ni gibiro yudo gweth mag mwandu? Bende iyiero jogo mapok oyudo nyuol manyien mondo obed jodolo kata jotelo mag kanisa mari kendo kiwacho ni din mari e dini ma owinjore kende. Ka en kamano, kare utimo richo mar Jeroboham e wang’ Nyasaye kendo ujimbo mirimbe.
Ka Jeroboham ne obedo ruodh jo-Israel nochandore ni jo-Israel nyalo dok Juda kama nitiere kod hekalu.
Omiyo, ne oparo mar geng’o wachno mondo kik timre. Ne oloso kido ariyo mag roe mag mula ei Bethel kod Dan kendo ne ochiko joge mondo olamgi. 1 Ruodhi 12:28 wacho niya, “koro ruoth ne oporo wach mi noloso nyiruedhi ariyo mag dhahabu”. Machielo noketo Bethel, ka machielo noketo e dala mar Dan kendo ne onyiso joge mondo olamgi. mopogore kod timo mano ne en richo mang’ongo. Bende ne omedo yiero jodolo mondo otelne ji e lamo nyiseche.
Bang’ wachno Jeroboham ne ok oduogo koa e yorene maricho, to nomedo keto jodolo mag kuonde moting’ore, ma ji ajia nono kata ng’ato manade ma nedwaro, to nowale awala mondo gibedjodolo mag kwonde moting’ore (1 Ruodhi 13:33). Mano e chakruok mar pogruok.
Kata sani jogo makelo pogruok yiero jodolo moyie tiyo tich Nyasaye, ng’ato ang’ata man kod lony e skul mar tiegruok mar Muma nyalo bedo jadolo, jayalo, jaland wach maber e pinje maboyo to kata japuonj kanisa kapok oyudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
Ere kaka ng’at maok onyuol nyuol manyien nyalo bedo jayalo? Ng’at machal kamano ka oyier bedo jadolo, kanisa moyiere bedo factory maloso jogo makelo pogruok.
Wapar uru kendo chakruok mar gino makelo pogruok. Mokwongo, Jeroboham ne oketo nyiruedhi molos kod dhahabu mondo obed kar Nysaye eka mondo odong’ ka en kod teko mar loch. Mar ariyo ne oyiero ng’ato ang’ata mochiwore mondo obed jadolo. Eyo machielo, noyiero ji ajia mondo obed jodolo. Tim machalo kamano pod dhi nyime kata nyaka sani.
Sigand pogruok ne odhi nyime maber bang’ loch Jeroboham. Jogo maok onyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ok owinjore omi thuolono mar bedo jodolo.
Bende ng’ato ang’ata moyudo rang’iny mare e skunde mag somo Muma nyalo bedo jadolo kata jayalo? Bende en gima kare mondo gitine Nyasaye kata obedo ni Nyasaye pok olungo gi? Ooyo ok owinjoe, mana jogo ma Nyasaye oyango ema owinjore oyud thuolo mar bedo jotichne. Jogo ma Nyasaye oyango e jogo moseyudo nyuol manyien kuompi kod Roho.
Ondiki e 1 Ruodhi 12:25-26 kendo 1 Ruodhi 13 ni richo Jeroboham ne ojimbo mirimb Nyasaye. Nyaka waduto wang’e sigana ni e Muma mondo giyud ei Muma.
Par anena kendo ka be ichungo nyiroe magi kar Nyasaye eii lamo mari. Bende eyo moro amora ijiwo gweth mayudore e piny mondo kik jopuonjreni odhi e injili mar kelo yudo nyuol manyien kuompi kod Roho?
Bende inyiso jolupni ni inyalo changgi kuom tuoche magin godo ka giyie kuom Yesu? Bende inyisogi ni gibiro yudo gweth mag mwandu? Bende iyiero jogo mapok oyudo nyuol manyien mondo obed jodolo kata jotelo mag kanisa mari kendo kiwacho ni din mari e dini ma owinjore kende. Ka en kamano, kare utimo richo mar Jeroboham e wang’ Nyasaye kendo ujimbo mirimbe.
POGRUOK E LAMO NYASAYE KOD RUEDHI MOLOS KOD MULA
Kata kawuono nitiere ji mang’eny kakelo pogruok kendo gilamo ruedhi molos kod mula. Giwacho ni Nyasaye ne ogwedho Solomon kane ochiwo misango alufu achiel miwang’o ne Nyasaye. 1 Ruodhi 3:3-5 wacho niya, “Kendo Solomon nohero Jehova, mowuotho e chik mar Daudi wuon mare: mak mana notimo misango kendo nowang’o ubani e kwonde moting’ore. Kendo ruoth nodhiyo Gibeon mondo otim nmisango kuno; nikech kanyo ne en ka moting’ore man gi duong’: kendo Solomon nochiwo misengni miwang’o gana achiel e kar misangono. Kendo Jehova nofwenyore ni Solomon e Gibeon kuno e lek mar otieno: mi Nyasaye nowachone, ni kwa gima idwaro, kendo anamii.”
Giyako pesa kuom jopuonjre margi ka gisingonegi eyor miriambo ni “misango gana achiel miwang’o mag Solomon.” Jopuonjregi mofuwogo imayo pesagi gi thuon. Kendo jogo malamo nyiruedhi mag mula kaka nyasachgi imayo pesagi, ma ichiwo ka chiwo mar gero kanisni malich kendo dongo. Ok nikech kanisni tindo ahinya, to nikech gidwaro mondo gima jolupgi pesagi.
Chungo ruedhi mag mula e dier oganda margi mondo oganda margi olam ne en mana yor kelo pogruok mondo omagi pesa magin godo. Wan jogo moyie kuom Nyasaye ok owinjore okwanwa ka joma ofuwo. Ka ichiwo pesani e lamo nyiseche molos kod mula e kido mag ruedhi ok en chiwono michiwo ne Nyasaye, to pesano donjo mana e mifuko joyalo ma jomiriambo ma ngimagi opong’ kod guondo kod ich malach kaka Jeroboham. Ok owinjore idonji e obadho mar jomiriambogo.
Ang’o momiyo Nyasaye ne obedo mamor kod chiwo gana achiel mag Solomon? Nikech Solomon ne ong’eyo, richo mage, kendo ne oyango ni nyaka to otho nikech richo mage, omiyo ne ochiwo misengni madwarore kuom yie. Ne ochiwo misengni gana achiel miwang’o kogoyo godo erokamano ne Nyasaye kuom warruok mare.
Solomon ne ochiwo misango gana achiel miwang’o pile pile, koparo godo warruok mar pi kod Roho.
Koro, nyaka ipar tiend wach makelo pogruok mondo kik wuondi kod joyalo ma jomiriambo.
Giyako pesa kuom jopuonjre margi ka gisingonegi eyor miriambo ni “misango gana achiel miwang’o mag Solomon.” Jopuonjregi mofuwogo imayo pesagi gi thuon. Kendo jogo malamo nyiruedhi mag mula kaka nyasachgi imayo pesagi, ma ichiwo ka chiwo mar gero kanisni malich kendo dongo. Ok nikech kanisni tindo ahinya, to nikech gidwaro mondo gima jolupgi pesagi.
Chungo ruedhi mag mula e dier oganda margi mondo oganda margi olam ne en mana yor kelo pogruok mondo omagi pesa magin godo. Wan jogo moyie kuom Nyasaye ok owinjore okwanwa ka joma ofuwo. Ka ichiwo pesani e lamo nyiseche molos kod mula e kido mag ruedhi ok en chiwono michiwo ne Nyasaye, to pesano donjo mana e mifuko joyalo ma jomiriambo ma ngimagi opong’ kod guondo kod ich malach kaka Jeroboham. Ok owinjore idonji e obadho mar jomiriambogo.
Ang’o momiyo Nyasaye ne obedo mamor kod chiwo gana achiel mag Solomon? Nikech Solomon ne ong’eyo, richo mage, kendo ne oyango ni nyaka to otho nikech richo mage, omiyo ne ochiwo misengni madwarore kuom yie. Ne ochiwo misengni gana achiel miwang’o kogoyo godo erokamano ne Nyasaye kuom warruok mare.
Solomon ne ochiwo misango gana achiel miwang’o pile pile, koparo godo warruok mar pi kod Roho.
Koro, nyaka ipar tiend wach makelo pogruok mondo kik wuondi kod joyalo ma jomiriambo.
JOGO MADOLO KA OK ONYUOLGI NYUOL MANYIEN KELO POGRUOK
En ang’o ma joma kelo pogruok wacho kuom yudo nyuol manyien?
Giwacho ni onyuolgi nyuol manyien kuom fweny, Lek to ko gik moko modhuro mag roho.
Nitiere jogo mapuonjo jowetegi mondo onyuolgi nyuol manyien ka gin to ok onyuolgi nyuol manyien kuom yie. Gin joma kelo pogruok. Ginyiso ji mondo owarre to gin pok onyuolgi nyuol manyien nikech gionge kod ng’eyo kuom injili mar pi kod Roho. Wanyalo mana nyiero.
Joyalo mag miriambo yalo injili maonge kod adiera ka giketho ijnili mar pi kod Roho. Ginyiso ji ni mondo oluok oko richo margi pile pile.
Giwacho niya, dhiuru mondo ulem e gode, temuru tweyo, ka uchiworu ne tich Nyasaye gi chunyu duto ne Nyasaye, lem e seche mag kogwen, bed ng’ama jaluoro, chiwuru pesa mathoth kuom gedo mar kanisni, kendo beduru motang’ ne richou uwegi.
Chieng moro ne awinjo ka ng’ato timo neno ni osenyuole nyuol manyien. Ne owacho ei lek, ni ne ochung’ e laini to kane osechopo saa mare, Yesu noluongo nyinge. Ne owacho ni mano e neno mar nyuol mare manyien. Bende lokruok mare en mar adiera? Yesu ne owacho kamano.
E Johana 3, owacho, “ka ng’ato ok onyuol kod pi gi Roho, ok onyal donjo e pinyruodh Nyasaye.” Nyasaye wacho ni mana jogo monyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ema nyalo bedo jayalo mar adiera. Ng’ato ang’ata man kod yie ni onyuole eyor lek, paro mabeyo moparo, chunje makelo mor, kata lamo kar hulo richo gin pogruok e kanyakla.
Ndalogi, ji mang’eny ok oyie kod weche mondiki mag Nyasaye kendo giting’o dinde gi kod chike margi kar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Jogo motamore yalo injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho gin jo-Kristo mawuondore kendo jogo makelo pogruok.
Joyalo mag miriambo yalo injili maonge kod adiera ka giketho ijnili mar pi kod Roho. Ginyiso ji ni mondo oluok oko richo margi pile pile.
Giwacho niya, dhiuru mondo ulem e gode, temuru tweyo, ka uchiworu ne tich Nyasaye gi chunyu duto ne Nyasaye, lem e seche mag kogwen, bed ng’ama jaluoro, chiwuru pesa mathoth kuom gedo mar kanisni, kendo beduru motang’ ne richou uwegi.
Chieng moro ne awinjo ka ng’ato timo neno ni osenyuole nyuol manyien. Ne owacho ei lek, ni ne ochung’ e laini to kane osechopo saa mare, Yesu noluongo nyinge. Ne owacho ni mano e neno mar nyuol mare manyien. Bende lokruok mare en mar adiera? Yesu ne owacho kamano.
E Johana 3, owacho, “ka ng’ato ok onyuol kod pi gi Roho, ok onyal donjo e pinyruodh Nyasaye.” Nyasaye wacho ni mana jogo monyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ema nyalo bedo jayalo mar adiera. Ng’ato ang’ata man kod yie ni onyuole eyor lek, paro mabeyo moparo, chunje makelo mor, kata lamo kar hulo richo gin pogruok e kanyakla.
Ndalogi, ji mang’eny ok oyie kod weche mondiki mag Nyasaye kendo giting’o dinde gi kod chike margi kar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Jogo motamore yalo injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho gin jo-Kristo mawuondore kendo jogo makelo pogruok.
JOGO MATIYO MONDO OKEL LOKRUOK KOD DIN KRISTO MAG NDALOGI
Kinde mage ma injili maradiera Ochako kod nyuandruok kendo Okethore kod dinde mamoko?
Chare e thuolo mane jatend Rumi Konstatine, ‘Milan dict’ e higa 313 AD.
E kinde mage mane dinde mag Kristo ochakore? Ndalo mage ma dinde mopogore machalo kaka (Presbyterian, Methodist, Baptist, Lutheran, Holiness, kod Full Gospel) nochakore? Lokruok ne otimore mana e thuolo madirom higni 500 mosekadho.
Jo Kristo mokwongo ne gin jogo ma luwe kane pod en e piny. “Jo-Kristo” nyiso ni “jogo maluwo bang’ Kristo”.
Jo-Kristo mokwongo ne gin joote kod jopuonjre maggi. Joote kaachiel kod wuone mag kanisa ne oluwo injili maradiera nyaka ochopo higa mar 313 AD (bang’ tho Kristo). Kata kamano bang’ (Milan Edict) mar ruoth Contatine, jo Kristo kod oganda maok joyaudi ne ochako oriwore kaachiel. Gikone ne obedo ndalo mag mudho manotimore kuom higni madiro 1000.
Bang’e, e chakruok mar gana 16, Martin Luther nokelo lokruok, kowacho, “mana joma ni kare biro bedo mangima kuom yie.” Bang’ ndalo matin, e kind higni 1500-1600, jokel lokruok machalo kaka John Kalvin kod John Knox ne otelo ne ng’anyo ka gidar gia kuom din mar Katholik. Ma e gima lokruok okelo.
Lokruok ne en mana temo loso kanisni manyien mopogore kod din mar Roman Katholik. Jokel lokruok ne ok otemo mondo oket pogruok maduong’ makwedo Katholic owuon.
Dwaroni ne mar jiwo yie mari kuom yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho, to mana mondo gibed thuolo kuom sandruok kod mibadhi mar din mar Roman Katholic. Din mar Jokaopere ne oluongo riwruogno makwedogi ni jang’anjo (protestantism).
E thuolono, din mar jokaopere nokwayoji mondo ong’iew singruok, mawacho ni ginyalo golo kweregi mosetho mondo odhi e polo ka ging’iewo otiko mag singruok machalo kamano kod pesa mang’ongo. Luther ne ok ofwenyo ni jokaopere ne ok ni kare. Ne otemo mana tamo din mar jokaopere mondo kik udhi nyime kod uso otiko mar singruok mane dhi konyo gedo mar od lamo mang’ongo miluono ni (Saint Peters Cathedral).
Gikone, wanyalo neno ng’injo mang’eny mar din mar Jokopere kuom kanisni mag jo protestant masani. Batiso mar nyithindo, lamo mar kwero richo machal kod mano mar din mar jokaopere, nyasni maler, chiwo luor mana ne jogo motiegore e skunde mag muma kaka joyalo, gedo malich mag kanisni. Magi duto gin mana ng’injo moa kuom din mar Jokopere.
Kwakweno chakre kinde mag lokruok e chak higa mar 1500, sigana mar Jo-protestant en mana higni 500, mosekalo. Chakre lokruok bedie ma e higa mar nyasi mar 481. Ok inyal ng’eyo ni Martin Luther ne otimo ng’anjo higni 481 kuom kanisa mang’ongo. Din mar protestant ok nyal wacho ni chike gi beyo. Lokruok mar Jo-Kristo pod dhi mana nyime kendo owinjore omed mana dhi nyime.
Kata kamano, nitiere gimoro achiel ma owinjore waket e pachwa. Ok owinjore wiwa wil ni mana jogo ma onyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ema ne odonji e piny roudh polo. Owinjore wayal uru wachni! Bende iyalo injili mar Yesu, injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho? Ka ok kamano, kare ok in misumba Nyasaye. En injili mar “yudo nyuol manyien mar pi kod Roho,” Ema Nyasaye dwarowa mondo wayie. Mano e gima Yesu nopuonjo Nikodemu e Muma mar Johana 3.
Bende Muma wuoyo mana kuom ijnili mar yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho, koso owuoyo kuom gikmoko macjhalo kaka tiyo matek ne riwruok kod dak maler? Adiera wach mogikno owinjore bende. Kata kamano inyalo mana timo mano bang’ ka osenyuoli nyuol manyien kuom pi kod Roho. Dwaro mar Nyasaye en ni mondo wayie kuom injili.
Jo Kristo mokwongo ne gin jogo ma luwe kane pod en e piny. “Jo-Kristo” nyiso ni “jogo maluwo bang’ Kristo”.
Jo-Kristo mokwongo ne gin joote kod jopuonjre maggi. Joote kaachiel kod wuone mag kanisa ne oluwo injili maradiera nyaka ochopo higa mar 313 AD (bang’ tho Kristo). Kata kamano bang’ (Milan Edict) mar ruoth Contatine, jo Kristo kod oganda maok joyaudi ne ochako oriwore kaachiel. Gikone ne obedo ndalo mag mudho manotimore kuom higni madiro 1000.
Bang’e, e chakruok mar gana 16, Martin Luther nokelo lokruok, kowacho, “mana joma ni kare biro bedo mangima kuom yie.” Bang’ ndalo matin, e kind higni 1500-1600, jokel lokruok machalo kaka John Kalvin kod John Knox ne otelo ne ng’anyo ka gidar gia kuom din mar Katholik. Ma e gima lokruok okelo.
Lokruok ne en mana temo loso kanisni manyien mopogore kod din mar Roman Katholik. Jokel lokruok ne ok otemo mondo oket pogruok maduong’ makwedo Katholic owuon.
Dwaroni ne mar jiwo yie mari kuom yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho, to mana mondo gibed thuolo kuom sandruok kod mibadhi mar din mar Roman Katholic. Din mar Jokaopere ne oluongo riwruogno makwedogi ni jang’anjo (protestantism).
E thuolono, din mar jokaopere nokwayoji mondo ong’iew singruok, mawacho ni ginyalo golo kweregi mosetho mondo odhi e polo ka ging’iewo otiko mag singruok machalo kamano kod pesa mang’ongo. Luther ne ok ofwenyo ni jokaopere ne ok ni kare. Ne otemo mana tamo din mar jokaopere mondo kik udhi nyime kod uso otiko mar singruok mane dhi konyo gedo mar od lamo mang’ongo miluono ni (Saint Peters Cathedral).
Gikone, wanyalo neno ng’injo mang’eny mar din mar Jokopere kuom kanisni mag jo protestant masani. Batiso mar nyithindo, lamo mar kwero richo machal kod mano mar din mar jokaopere, nyasni maler, chiwo luor mana ne jogo motiegore e skunde mag muma kaka joyalo, gedo malich mag kanisni. Magi duto gin mana ng’injo moa kuom din mar Jokopere.
Kwakweno chakre kinde mag lokruok e chak higa mar 1500, sigana mar Jo-protestant en mana higni 500, mosekalo. Chakre lokruok bedie ma e higa mar nyasi mar 481. Ok inyal ng’eyo ni Martin Luther ne otimo ng’anjo higni 481 kuom kanisa mang’ongo. Din mar protestant ok nyal wacho ni chike gi beyo. Lokruok mar Jo-Kristo pod dhi mana nyime kendo owinjore omed mana dhi nyime.
Kata kamano, nitiere gimoro achiel ma owinjore waket e pachwa. Ok owinjore wiwa wil ni mana jogo ma onyuol nyuol manyien mar pi kod Roho ema ne odonji e piny roudh polo. Owinjore wayal uru wachni! Bende iyalo injili mar Yesu, injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho? Ka ok kamano, kare ok in misumba Nyasaye. En injili mar “yudo nyuol manyien mar pi kod Roho,” Ema Nyasaye dwarowa mondo wayie. Mano e gima Yesu nopuonjo Nikodemu e Muma mar Johana 3.
Bende Muma wuoyo mana kuom ijnili mar yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho, koso owuoyo kuom gikmoko macjhalo kaka tiyo matek ne riwruok kod dak maler? Adiera wach mogikno owinjore bende. Kata kamano inyalo mana timo mano bang’ ka osenyuoli nyuol manyien kuom pi kod Roho. Dwaro mar Nyasaye en ni mondo wayie kuom injili.
POUNJ MAR JOMIRIAMBO (JOMA KWEDO ADIERA)
En ang’o makwedo adiera?
En jalo ma pod jaricho kata obedo ni oyie kuom kata obedo ni oyie kuom Yesu.
Kinde mage mane Jo-Kristo mawuondore kata jogo mapingo yie nochako donjo e piny?
Jo-Israel nelamo Nyasaye achiel nyaka chop gipogore pinje ruodhi ariyo endalo mag Jeroboham mana kaka ondiki e kitap 1 Ruodhi 12:13. Chakre kindeno, ka Yesu pok nobiro e pinyni, jogo, mapingo yie nochako bedo. Bende nitie ji mang’eny mapingo yie ndaloni.
Muma wuoyo kuom Jo-Kristo mapuonjo miriambo e kitabu mar Isaya 28 kod kitabu mar Tito 3:10-11. Muma wacho ni jogo mapingo yie gin jogo moyie kuom Kristo to pod gin jogo moyie kuom Kristo to pod gin kod richo e dhood chunygi. Ng’ato ang’ata machal kamano en japing Kristo.
Kendo gipuonjo, mana kaka ondiki e Isaya 28:9-10 “Nopuonj ng’a ng’eyo weche mayoreyore? Nomi weche donji ne ng’a? nyithindo makoro osedduonni, moseweyo dhoth koso? To en mana puonj kuom puonj; chik kuom chik, chik kuom chi; matin kani matin kacha.”
Jogo mapingo adiera medo wach kuom wach. Ma tiende nang’o? tiendeni “bed motang’, bed motang’, bed motang’ kod jogo mawacho ni onyuolgi nyuol manyien e yor yie mar Yesu.” Gibiro mana nyisi ni bed motang’ maok odewo gimoro. Gibiro nyisi mondo kik ibed kod winjo, kik idhiyo nono to idonj emiriambo.
Kata kamano, kagin kod adiera malong’o ni yie margi e maber, dak gikwed jogo mawacho ni gin gi yie mopogore kod wach Nyasaye? En wach malit. Gikawo ni gin Jo-Kristo man giyie maber, to ok gin giweche manyalo loyo weche ma giluongo ni miriambo. Jo-Kristo mar adier nyalo bed kod loch ewi miriambo ka gitiyo kod wach Nyasaye.
Ndalogi, jo-Kristo mawacho ni giyie kod kit lemo maber kwedo wach mar nyuol manyien kaka puonj mar miriambo mana nikech yie mari opogore. Ere kaka wanyalo bedo jopuonj mar jomiriambo ka wayie kuom injili mar pi kod Roho?
Kajogo miluongo ni jopuonj mar jomiriambo yalo injili mar pi kod Roho, kare gin e jo- Kristo mapuonjo yie mar adiera.
Ka jo Kristo miparo ni puonjo puonj maber ok nyal puonjo injili mar pi kod Roho to puonj margi en miriambo.
Pogruok mane e kind puonj maber mar yie kod puonj mar miriambo, otenore kuom yalo mari e injili mar pi kod Roho kendo kata giyie kuom Yesu to pod gin kod richo e chunygi kata ok ging’eyo. Ere kaka ginyalo bedo jopuonj ma jomiriambo ka giyie kuom wach Nyasaye kendo onyuolgi nyuol manyien mar pi kod Roho.
Bende en wuondruok bedo giyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e musalaba kendo bedo moluok chuth koa kuom richo? Bende en puonj malong’o tamruok kuom injili mar pi kod Roho.
Nitie dinde mang’eny moseny moseweyo Muma to giwachoni gin kod yie malong’o mar Kristo. Gise bayo yoo kuom yudo nyuol manyien mar pi kod Roho kaka ondiki e Muma nikech giyalo mana remb Yesu e musalaba, to gikuelo batiso mar Yesu (pi).
Pogruok mane mantiere e kind din marprotestant kod Jokopere e ndalowagi? Mana kaka jogo makelo pogruok nong’anjo, aa kuom kanisa mar Jokopere kendo gigero protestants, wan bende wang’anj uru wa a kuom jo- Kristo majoricho kod joyalo majomiriambo. Mano kende e yo mwanyalo yawogo wengewa kuom injili mar adiera kwabedo giyie mar adiera, kendo wabed jogo mowal chuth kuom injili mar pi kod Roho.
Jo-Israel nelamo Nyasaye achiel nyaka chop gipogore pinje ruodhi ariyo endalo mag Jeroboham mana kaka ondiki e kitap 1 Ruodhi 12:13. Chakre kindeno, ka Yesu pok nobiro e pinyni, jogo, mapingo yie nochako bedo. Bende nitie ji mang’eny mapingo yie ndaloni.
Muma wuoyo kuom Jo-Kristo mapuonjo miriambo e kitabu mar Isaya 28 kod kitabu mar Tito 3:10-11. Muma wacho ni jogo mapingo yie gin jogo moyie kuom Kristo to pod gin jogo moyie kuom Kristo to pod gin kod richo e dhood chunygi. Ng’ato ang’ata machal kamano en japing Kristo.
Kendo gipuonjo, mana kaka ondiki e Isaya 28:9-10 “Nopuonj ng’a ng’eyo weche mayoreyore? Nomi weche donji ne ng’a? nyithindo makoro osedduonni, moseweyo dhoth koso? To en mana puonj kuom puonj; chik kuom chik, chik kuom chi; matin kani matin kacha.”
Jogo mapingo adiera medo wach kuom wach. Ma tiende nang’o? tiendeni “bed motang’, bed motang’, bed motang’ kod jogo mawacho ni onyuolgi nyuol manyien e yor yie mar Yesu.” Gibiro mana nyisi ni bed motang’ maok odewo gimoro. Gibiro nyisi mondo kik ibed kod winjo, kik idhiyo nono to idonj emiriambo.
Kata kamano, kagin kod adiera malong’o ni yie margi e maber, dak gikwed jogo mawacho ni gin gi yie mopogore kod wach Nyasaye? En wach malit. Gikawo ni gin Jo-Kristo man giyie maber, to ok gin giweche manyalo loyo weche ma giluongo ni miriambo. Jo-Kristo mar adier nyalo bed kod loch ewi miriambo ka gitiyo kod wach Nyasaye.
Ndalogi, jo-Kristo mawacho ni giyie kod kit lemo maber kwedo wach mar nyuol manyien kaka puonj mar miriambo mana nikech yie mari opogore. Ere kaka wanyalo bedo jopuonj mar jomiriambo ka wayie kuom injili mar pi kod Roho?
Kajogo miluongo ni jopuonj mar jomiriambo yalo injili mar pi kod Roho, kare gin e jo- Kristo mapuonjo yie mar adiera.
Ka jo Kristo miparo ni puonjo puonj maber ok nyal puonjo injili mar pi kod Roho to puonj margi en miriambo.
Pogruok mane e kind puonj maber mar yie kod puonj mar miriambo, otenore kuom yalo mari e injili mar pi kod Roho kendo kata giyie kuom Yesu to pod gin kod richo e chunygi kata ok ging’eyo. Ere kaka ginyalo bedo jopuonj ma jomiriambo ka giyie kuom wach Nyasaye kendo onyuolgi nyuol manyien mar pi kod Roho.
Bende en wuondruok bedo giyie kuom batiso mar Yesu kod rembe e musalaba kendo bedo moluok chuth koa kuom richo? Bende en puonj malong’o tamruok kuom injili mar pi kod Roho.
Nitie dinde mang’eny moseny moseweyo Muma to giwachoni gin kod yie malong’o mar Kristo. Gise bayo yoo kuom yudo nyuol manyien mar pi kod Roho kaka ondiki e Muma nikech giyalo mana remb Yesu e musalaba, to gikuelo batiso mar Yesu (pi).
Pogruok mane mantiere e kind din marprotestant kod Jokopere e ndalowagi? Mana kaka jogo makelo pogruok nong’anjo, aa kuom kanisa mar Jokopere kendo gigero protestants, wan bende wang’anj uru wa a kuom jo- Kristo majoricho kod joyalo majomiriambo. Mano kende e yo mwanyalo yawogo wengewa kuom injili mar adiera kwabedo giyie mar adiera, kendo wabed jogo mowal chuth kuom injili mar pi kod Roho.
Ang’o mwanyalo timo Mondo wakwed bedo Jomiriambo?
Nyaka nyuolwa nyuol manyien Kuom pi kod Roho.
Muma nyisowa ni mana jogo moyie kuom injili mar batiso Yesu kod rembe emusalaba e man kod yie mar adiera. Yesu nowacho wach machal kamano ne Nikodemo e Muma mar Johana 3:1-12.
Jopuonj ma jomiriambo kinde duto kwayo jogi mondo ogurre kuom yie margi. Gisayogi mondo gilem ka piny oru kendo giti matek. Mano chalo gi nyiso muofu mondo oringi.
Ok odewo kaka itemo eyor lemo, ok bi konyi ka ok onyuoli nyuol manyien mar pi kod Roho kwa wacho ni ana jogo monyuol nyuol manyien mar pi kd Roho ema nikare. Jopuonj majomiriambo kwedo wachno ka gitiyo kod buk mar JoRumi 3:10, “onge ng’at makare, onge kata ng’at achiel.” Ka gitiyo kod wesno, gi kawo jogo moyie kaka jogo mawuondore.
Kuom adiera, kata kamano, gin giwegi ema giwuondore. Adier mar tiend wachno ok owinjo okawe eyo mayot kaka isomeno. Jopuonj ma jomiriambo pok osomo Muma duto. Jaote Paulo nowacho ni onge ng’at maber e piny mangima. Ne oluwo wach mane ondiki e Muma Machon mane wacho ni onge ng’at makare e piny mangima ka Yesu Kristo pok obiro mondo ores kit dhano duto kuom richo margi kotiyo kod wach Nyasaye. Kata kamano jogo mowar kod Yesu Kristo oseket kare.
Wanyalo neno adiera kwa somo Mumano dutote. Jopuonj majomiriambo temo mana siemo jolupgi mondo obed motang’ kod jogo man kod yie mopogore kodgi. Mak mana kuom kanisni ma giyango kodgi. Mak mana kuom kanisni ma giyango ni puonjo puonj machal kodgi, to gitemo tamo jolupgi ni kik gilem kamoro machielo omiyo jolembgi ok dhi e kanisni mayalo injili mar pi kod Roho.
Gidino itgi ne injili mar adier kendo ok nyal nyuolgi nyuol manyien. magi e puonj mag jotelo majomiriambo matemo mana pidho yawuowi kod nyiri madhi e mach. Ibiro kumgi kod Nyasaye kuom wachno. Dwarore mondo jogi olokre oduog ir Nyasaye.
Ng’ano gini mawuondore? Bende gin jogo mosepuodhi kuom yie mar injili mar pi kod Roho, koso gin jogo ma hulo yie margi kuom Yesu to gitamore yudo nyuol manyien kuom Roho?
Muma mar Tito 3:11 wacho ni jogo moyie kuom Yesu to “To gidong’ ka ging’ado bura ni gin giwegi gin jomiriambo.”
Gipuonjo jolupgi mondo kik gidhie chokruok mag chiero chunje ma iyalo wach mar injili mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho ka giwacho ni kuondego richo. Ere kaka jogo maluongore ni jo-Kristo mapuonjo kuom yie malong’o bedo maluor kod yie mopogore kod mano? Gibedo maluor nikech ok gin gi adiera mar kuma chielo, “nikech tim mabeyo nyaka bed kod chik maber chik mabeyo kuom chik mabeyo.” Puonj mar miriambo chalo kod mano.
Jayalo mar miriambo kawo mana nyabath bugni, gigolo matin koa e kitabuni machielo kendo gikalo mariek e kitabu machielo, puonj moa endiko mamoko kaeto giriwe kod pachgi giwegi bang’e gikete obedo maber.
Gin kod yie ni jopounjregi onge kod ng’eyo kendo gitemo mondo gipuonjgi ka gitiyo kod puonj mar piny. Kanisa mar adier yalo weche Nyasaye kendo gipuonjo jogo moyie kagitiyo kod wach Nyasaye. Ji ok bi e kanisa mondo opuonjgi e yore mag piny. To gibiro mana e kanisa mondo giwinj weche mag polo maok ginyal winjo e pinyka. Gibio mondo giwinj weche Yesu.
Ji donjo e kanisnigi kaka joricho to giduaro mondo gidong’ e kanisa kaka joma ni kod yie maonge kod richo. Ang’o ma jopunj mag miriambo puonjogi? Ginyiso jlupgi mondo kik dhiyo e chokruok ma jotich Nyasaye yalo e injili mar adiera. Gitamo jopuonjre maggi mondo kik yud nyuol manyien mar pi kod Roho.
En wach mar fuwo maduong’. Ginyalo bedo kod mar wuondo jolupgi to ok ginyal wuondo Nyasaye.
Jopuonj ma jomiriambo kinde duto kwayo jogi mondo ogurre kuom yie margi. Gisayogi mondo gilem ka piny oru kendo giti matek. Mano chalo gi nyiso muofu mondo oringi.
Ok odewo kaka itemo eyor lemo, ok bi konyi ka ok onyuoli nyuol manyien mar pi kod Roho kwa wacho ni ana jogo monyuol nyuol manyien mar pi kd Roho ema nikare. Jopuonj majomiriambo kwedo wachno ka gitiyo kod buk mar JoRumi 3:10, “onge ng’at makare, onge kata ng’at achiel.” Ka gitiyo kod wesno, gi kawo jogo moyie kaka jogo mawuondore.
Kuom adiera, kata kamano, gin giwegi ema giwuondore. Adier mar tiend wachno ok owinjo okawe eyo mayot kaka isomeno. Jopuonj ma jomiriambo pok osomo Muma duto. Jaote Paulo nowacho ni onge ng’at maber e piny mangima. Ne oluwo wach mane ondiki e Muma Machon mane wacho ni onge ng’at makare e piny mangima ka Yesu Kristo pok obiro mondo ores kit dhano duto kuom richo margi kotiyo kod wach Nyasaye. Kata kamano jogo mowar kod Yesu Kristo oseket kare.
Wanyalo neno adiera kwa somo Mumano dutote. Jopuonj majomiriambo temo mana siemo jolupgi mondo obed motang’ kod jogo man kod yie mopogore kodgi. Mak mana kuom kanisni ma giyango kodgi. Mak mana kuom kanisni ma giyango ni puonjo puonj machal kodgi, to gitemo tamo jolupgi ni kik gilem kamoro machielo omiyo jolembgi ok dhi e kanisni mayalo injili mar pi kod Roho.
Gidino itgi ne injili mar adier kendo ok nyal nyuolgi nyuol manyien. magi e puonj mag jotelo majomiriambo matemo mana pidho yawuowi kod nyiri madhi e mach. Ibiro kumgi kod Nyasaye kuom wachno. Dwarore mondo jogi olokre oduog ir Nyasaye.
Ng’ano gini mawuondore? Bende gin jogo mosepuodhi kuom yie mar injili mar pi kod Roho, koso gin jogo ma hulo yie margi kuom Yesu to gitamore yudo nyuol manyien kuom Roho?
Muma mar Tito 3:11 wacho ni jogo moyie kuom Yesu to “To gidong’ ka ging’ado bura ni gin giwegi gin jomiriambo.”
Gipuonjo jolupgi mondo kik gidhie chokruok mag chiero chunje ma iyalo wach mar injili mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho ka giwacho ni kuondego richo. Ere kaka jogo maluongore ni jo-Kristo mapuonjo kuom yie malong’o bedo maluor kod yie mopogore kod mano? Gibedo maluor nikech ok gin gi adiera mar kuma chielo, “nikech tim mabeyo nyaka bed kod chik maber chik mabeyo kuom chik mabeyo.” Puonj mar miriambo chalo kod mano.
Jayalo mar miriambo kawo mana nyabath bugni, gigolo matin koa e kitabuni machielo kendo gikalo mariek e kitabu machielo, puonj moa endiko mamoko kaeto giriwe kod pachgi giwegi bang’e gikete obedo maber.
Gin kod yie ni jopounjregi onge kod ng’eyo kendo gitemo mondo gipuonjgi ka gitiyo kod puonj mar piny. Kanisa mar adier yalo weche Nyasaye kendo gipuonjo jogo moyie kagitiyo kod wach Nyasaye. Ji ok bi e kanisa mondo opuonjgi e yore mag piny. To gibiro mana e kanisa mondo giwinj weche mag polo maok ginyal winjo e pinyka. Gibio mondo giwinj weche Yesu.
Ji donjo e kanisnigi kaka joricho to giduaro mondo gidong’ e kanisa kaka joma ni kod yie maonge kod richo. Ang’o ma jopunj mag miriambo puonjogi? Ginyiso jlupgi mondo kik dhiyo e chokruok ma jotich Nyasaye yalo e injili mar adiera. Gitamo jopuonjre maggi mondo kik yud nyuol manyien mar pi kod Roho.
En wach mar fuwo maduong’. Ginyalo bedo kod mar wuondo jolupgi to ok ginyal wuondo Nyasaye.
Bende jopuonj mag miriambo Nyalo timo jolupgi mondo oyud nyuol manyien kuom pi kod Roho?
Ooyo. Mana jogo monyuol manyien ema timo jomoko yud nyuol manyien.
Jopuonj ma jomiriambo, ka in jaich Nyasaye mar adiera bende inyalo tamori winjo ka Roho puonji? Nyaka ilokri. Nyaka iwe tamo jopuonjre magu dhie chokruok mar jiwo chunje kuonde ma tich Nyasaye nitiere miyaloe injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho.
Jopuonj mar miriambo puonjo jolupgi ka gitiyo kod somo mar Nyasaye kende; omiyo ka giromo kod jopuonj mamoko to iloyogi. Mano wach malit. Joyalo mar miriambo nikod lony e yalo margi ka wach Nyasaye to onge kuomgi. Giyalo, gisomo, kendo gi jolo kod rieko margi maok ni kare. Jogo madolo kendo yalo kaok ti kod wach Nyasaye gin jomiriambo kendo gin mana jogo mogeno pesa (Johana 10:13).
Joyalo ma jomiriambo ema kelo pingruok nikech dwaro margi maiye kod mano maoko opogore. Jomoko luongo kanisni maok otudore kod dinde madongo kaka kanisni mapuonjo miriambo. Kata kamano moko kuom kanisnigo ok dwar mondo otudre kod kanisni moro amora nikech dindego osebalo kod adiera mag puonj mayudore kuom Muma.
Jopunj ma jomiriambo nyiso jolupgi mondo oyud warruok kata obedo ni gin giwegi pok giloyo chandruok mar richogi. Gitimo richo mar Jeroboham. Ka nitie ng’ato mapod nikod richo e chunye to otemo tiyo tije tije mag Nyasaye, nyaka ng’e malong’o ni richone kod ler mar Nyasaye onge kod tudruok. Nyaka ng’e ni en japuonj mar miriambo.
Omiyo koro, ka ng’ato mayalo kata man kod tich e kanisa pod jaricho, nyaka ong’e malong’o ni en jamiriambo. En japuonj mar miriambo nikech ok oseng’eyo injili mar warruok mar Kristo, injilimar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Ka ng’ato puonjore Muma e yo maok ni kare kendo opuonjo jomoko to obedo jamiriambo.
Wanyalo ng’eyo yie mare kod olemo maonyago. Jogo mosebedo makare kuom yie e batiso mar Yesu kod rembe nyalo mana nyago gik makare ka jogo ma joricho to nyago mana olemb richo. “E kaka yien mabeyo nyago mana olembe mabeyo to yien marach nyago mana olembe maricho” (Mathayo 7:17).
Jopuonj mar miriambo puonjo jolupgi ka gitiyo kod somo mar Nyasaye kende; omiyo ka giromo kod jopuonj mamoko to iloyogi. Mano wach malit. Joyalo mar miriambo nikod lony e yalo margi ka wach Nyasaye to onge kuomgi. Giyalo, gisomo, kendo gi jolo kod rieko margi maok ni kare. Jogo madolo kendo yalo kaok ti kod wach Nyasaye gin jomiriambo kendo gin mana jogo mogeno pesa (Johana 10:13).
Joyalo ma jomiriambo ema kelo pingruok nikech dwaro margi maiye kod mano maoko opogore. Jomoko luongo kanisni maok otudore kod dinde madongo kaka kanisni mapuonjo miriambo. Kata kamano moko kuom kanisnigo ok dwar mondo otudre kod kanisni moro amora nikech dindego osebalo kod adiera mag puonj mayudore kuom Muma.
Jopunj ma jomiriambo nyiso jolupgi mondo oyud warruok kata obedo ni gin giwegi pok giloyo chandruok mar richogi. Gitimo richo mar Jeroboham. Ka nitie ng’ato mapod nikod richo e chunye to otemo tiyo tije tije mag Nyasaye, nyaka ng’e malong’o ni richone kod ler mar Nyasaye onge kod tudruok. Nyaka ng’e ni en japuonj mar miriambo.
Omiyo koro, ka ng’ato mayalo kata man kod tich e kanisa pod jaricho, nyaka ong’e malong’o ni en jamiriambo. En japuonj mar miriambo nikech ok oseng’eyo injili mar warruok mar Kristo, injilimar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Ka ng’ato puonjore Muma e yo maok ni kare kendo opuonjo jomoko to obedo jamiriambo.
Wanyalo ng’eyo yie mare kod olemo maonyago. Jogo mosebedo makare kuom yie e batiso mar Yesu kod rembe nyalo mana nyago gik makare ka jogo ma joricho to nyago mana olemb richo. “E kaka yien mabeyo nyago mana olembe mabeyo to yien marach nyago mana olembe maricho” (Mathayo 7:17).
ANG’O MA JOYALO MAKWEDO WACH YALO E YALO MARGI?
En ang’o ma joyalo majomiriambo puonjo ei yalo margi?
Ng’eyo Nyasaye eyor piny kod paro mar dhano
Joyalo ma jomiriambo rito ma kod macha. Ang’o momiyo! Nyaka girit mondo kik miriambo margi fwenyre nikech ok gin kod yie mar adiera mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
Jokwed wach gifwembo weche matin koa koni kod kocha. Gipuonj kaok giseng’eyo tiend adiera mar injili.
“Chik kuom chik, pounj kuom puonj, puonj kuompuonj, matin ka mati kacha” (Isaya 28:13).
Giwacho ni matin koni matin kacha, “wechegi tiende ni magi kod macha gi dho jo Yunani kendo ma kod macha gi dhoo joyahudi. Kendo nitie paro maket kod magi”. Bende gisemo ji mondo obed motang’ ka giromo kod paro mar warruok mailero eyoo moyangore. Giwacho “Martin Luther nowacho kama kendo John Kalvi bende nowacho mano kagin kod John Knox nowacho mae kod macha, to waparo ni magi duto nikod tiend gi e pachgi giwegi.”
Ok giseng’eyo gima giwacho kata gima giyie kuome. Ng’ato man kod yie maradier nyalo nyiso pogruok e kind joma onyuol nyuol manyien. Wayalo e yo malong’o injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
To jopuonj mapingo wach nie piny mopong’ kod koko. Yie margi chalo kod oliktiga. Mana kaka oliktiga ohero betie kombe e kinde mag odiechieng’ to gotieno to oringo oko, jopunj ma jomiriambo ohero tiyo kod ranyisini, kendo giyie kuom ma kod macha. Ok giseng’eyo gima adiera en. Ka jadolo ma puonjo miriambo odhi e mach to jopuonjrene bende luwe kuno ka giko margi bedo marach. Ji mang’eny giko margi bedo marach nikech gin kod yie kuom Jonabi ma jomiriambo.
Bende jadolo mari oseyudo nyuol manyien mar pi kod Roho? Bende oyalo weche mag injili mar yudo nyuol manyien kaka ondiki e Muma? Ka otimo kamano, to kare in kod hawi maber, to ka ok onyuoli nyuol manyien, nyaka iyaw iti ne injili mar pi kod Roho, som buge machiwoni ler kuome, kendo yud nyuol manyien.
Jopuonj ma jomiriambo ok ohero injili mar yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho. Giyalo ni, “Yesu Kristo ne obiro richo richowa oko, kendo mano e kaka notimo. Pod odhi nyime ka oluoko richowa kawuono obiro medo dhi nyime e higni mabiro. “Ere kaka mae nyalo bedo adiera?” Giwacho ni gin jogo makare pod gidhi nyime kod timo richo. Gibedo jogo makare e kinde matin to e kinde machielo gibedo joricho.
Ma en puonj mar miriambo. Kendo ok en adiera, ng’ato ang’ata makare e thuoloni e thuolo machielo bedo jaricho en jamiriambo, jonabi mag jomiriambo. Ng’ato ang’ata mang’ado bura ne en owuon kendo majanjore owuon chal kamano.
Jokwed wach gifwembo weche matin koa koni kod kocha. Gipuonj kaok giseng’eyo tiend adiera mar injili.
“Chik kuom chik, pounj kuom puonj, puonj kuompuonj, matin ka mati kacha” (Isaya 28:13).
Giwacho ni matin koni matin kacha, “wechegi tiende ni magi kod macha gi dho jo Yunani kendo ma kod macha gi dhoo joyahudi. Kendo nitie paro maket kod magi”. Bende gisemo ji mondo obed motang’ ka giromo kod paro mar warruok mailero eyoo moyangore. Giwacho “Martin Luther nowacho kama kendo John Kalvi bende nowacho mano kagin kod John Knox nowacho mae kod macha, to waparo ni magi duto nikod tiend gi e pachgi giwegi.”
Ok giseng’eyo gima giwacho kata gima giyie kuome. Ng’ato man kod yie maradier nyalo nyiso pogruok e kind joma onyuol nyuol manyien. Wayalo e yo malong’o injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho.
To jopuonj mapingo wach nie piny mopong’ kod koko. Yie margi chalo kod oliktiga. Mana kaka oliktiga ohero betie kombe e kinde mag odiechieng’ to gotieno to oringo oko, jopunj ma jomiriambo ohero tiyo kod ranyisini, kendo giyie kuom ma kod macha. Ok giseng’eyo gima adiera en. Ka jadolo ma puonjo miriambo odhi e mach to jopuonjrene bende luwe kuno ka giko margi bedo marach. Ji mang’eny giko margi bedo marach nikech gin kod yie kuom Jonabi ma jomiriambo.
Bende jadolo mari oseyudo nyuol manyien mar pi kod Roho? Bende oyalo weche mag injili mar yudo nyuol manyien kaka ondiki e Muma? Ka otimo kamano, to kare in kod hawi maber, to ka ok onyuoli nyuol manyien, nyaka iyaw iti ne injili mar pi kod Roho, som buge machiwoni ler kuome, kendo yud nyuol manyien.
Jopuonj ma jomiriambo ok ohero injili mar yudo nyuol manyien eyor pi kod Roho. Giyalo ni, “Yesu Kristo ne obiro richo richowa oko, kendo mano e kaka notimo. Pod odhi nyime ka oluoko richowa kawuono obiro medo dhi nyime e higni mabiro. “Ere kaka mae nyalo bedo adiera?” Giwacho ni gin jogo makare pod gidhi nyime kod timo richo. Gibedo jogo makare e kinde matin to e kinde machielo gibedo joricho.
Ma en puonj mar miriambo. Kendo ok en adiera, ng’ato ang’ata makare e thuoloni e thuolo machielo bedo jaricho en jamiriambo, jonabi mag jomiriambo. Ng’ato ang’ata mang’ado bura ne en owuon kendo majanjore owuon chal kamano.
KUONG’ MAR NI KUOM JOGO MALUWO BANG’ JOPUONJ MAG MIRIAMBO
En ang’o ma jopuonj majo miriambo temo jiwo?
Mana timbe
Jopuonj ma jomirimbo ok ochung’ motegno. Omiyo ok ginyal tayo jopuonjregi mondo oyudo nyuol manyien mar pi kod Roho ka jopuonjregi odhi irgi mondo openjgi wach yudo nyuol manyien. Moloyo, ginyiso jopuonjregi weche mang’eny ni ji inyalo nyuol manyien e yor hono kendo ok ginyal ng’eyo e kindego ma onyuogi nyuol manyien. En wach miwuoro.
Yesu nowacho e Johana 3, “ka ng’ato ok onyuol kod pi Roho, to ok onyal donjo e piny ruodh Nyasaye.” E kindegi kata kamano, jogo makare ma oseyudo nyuol manyien iluongo ni jopuonj mariambo kod chir.
Jodolo mag miriambo wacho ni ok ginyal luongore ni jogo makare nikech gin jogo mobolore. Ginyiso jolupgi moko, “kik udhie chokruok moro amora mar jiwo chuny ma joyalo chano mondo owuo e gweth miyudo kuom yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Ka onyuol nyuol manyien, mar pi kod Roho. Ka onyuoli nyuol manyien, ibiro bedo jamiriambo. Ibiro bedo jamiriambo. Ibiro goli oko mar kanisano. Kidwaro bedo kodwa bed ka in jaricho kendo Nyasaye biro keti kare ka ndalo ochopo.” Mano e gima giwacho. Gino magiket geno margi kuome en mondo obed e wiyi iwuon mondo onyuoli nyuol manyien kata kik nyuoli.
Jopuonj majomiriambo nyiso jopuonjregi ni, “Nyaka ibed kodwa, to yudo nyuol manyien en tichne. Omiyo, tem kendi iwuon. Dong’ adong’a kaka intiereno sani, kendo dhi e nyime ka ndalo ochopo, bang’e ibiro ng’eyo adiera. Ok aseng’eyo gima biro timore bang’ mano, to ma e kanisa mapuonjo puonj mowinjore, nyaka ibed mana kodwa.” Bende iparo ni ma en adiera?
Jodolo ma jomiriambogi fwambo weche koni kod kocha to bang’e gitiyo kod pachgi owuon. Bang’e obedo adiera makende ma gin godo. Ok giseng’eyo gima wach Nyasaye nyisowa kuom pi kod Roho.
Jopuonj ma jomiriambo timo loko mar Muma kod paro margi giwegi. Nyaka watim loko mar Muma koluwore kod weche ma waneno, to gin gitimo loko mar Muma e yore margi giwegi. Mano emomiyo nitiere ji mang’eny mopuonjore somo mag Muma kaachiel kod dinde mang’eny.
Nikech nitiere ji mang’eny mapuonjo miriambo kod dinde, omiyo nitiere kitepe mang’eny ma kwangi ok ong’ere mapuonjo miriambo. Jodolo ma jomiriambo fwambo matin kowuok e kitabuni kendo matin kowuok e kitabu cha e kindeno magiyalo. Joyalo maradiera kata kamano, timo yalo margi koa kuom Muma kende.
Jopuonj ma jomiriambo ogeno pesa mawuok kuom jopuonjre margi ka gitiyo kod yore mag miriambo mang’eny. Gichiemo kendo gidak maber e pinyni kendo giko margi to bedo marach nikech ok onyuolgi nyuol manyien. Ma e giko ma Nyasaye oketo negi.
To Nyasaye weyogi aweya e kinde mag chakruok. To jogo motamore yie kuom gweth mag nyuol manyien eyor pi kod Roho to obiro diro e mach.
Nyasaye biro ng’ado bura ne jogo mapuonjo miriambo. Jogo mapuonjo miriambo oyie kuom Nyasaye kendo gisomo buge madongo dongo majiwo Muma kod somo mag ng’eyo Nyasaye e kinde mag chakruok. To bang’e mos mos gichako yalo kuom paro mag dhano, mondo jogegi kik yud nyuol manyien.
Jopuonj ma jomiriambo bende temo matek mondo ojiw tije mitimo e piny. Ng’ato ang’ata maok yal injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho en jamiriambo e wang’ Nyasaye.
Gidiyo jolupgi mange kod giko. Gichunigi mondo gidhi e lemo mar ndalo 40, odiechieng’ kod otieno, ndalo 100 ka gilemo gokinyi, alamo mitimo ewi gode, tweyo chiemo ndalo mang’eny, golo chiwo madongo migero godo kanisni, chiwo 1000 miwang’o, chiwo mag chokruok mag jiwo chunje kendo gigoro picha manyiso chiwo mar ng’ato kang’ato, mana kuom olemb tijegi wanyalo neno ni gin jogo mawuondore.
Kuong’ mar Nyasaye lwar kuom jopuonjregi bende. Jodolo matimo tij dolo kaok onyuolgi nyuol manyien kod jolupgi ni e bwo kuong’ mar Nyasaye giduto.
Yesu nowacho e Johana 3, “ka ng’ato ok onyuol kod pi Roho, to ok onyal donjo e piny ruodh Nyasaye.” E kindegi kata kamano, jogo makare ma oseyudo nyuol manyien iluongo ni jopuonj mariambo kod chir.
Jodolo mag miriambo wacho ni ok ginyal luongore ni jogo makare nikech gin jogo mobolore. Ginyiso jolupgi moko, “kik udhie chokruok moro amora mar jiwo chuny ma joyalo chano mondo owuo e gweth miyudo kuom yudo nyuol manyien mar pi kod Roho. Ka onyuol nyuol manyien, mar pi kod Roho. Ka onyuoli nyuol manyien, ibiro bedo jamiriambo. Ibiro bedo jamiriambo. Ibiro goli oko mar kanisano. Kidwaro bedo kodwa bed ka in jaricho kendo Nyasaye biro keti kare ka ndalo ochopo.” Mano e gima giwacho. Gino magiket geno margi kuome en mondo obed e wiyi iwuon mondo onyuoli nyuol manyien kata kik nyuoli.
Jopuonj majomiriambo nyiso jopuonjregi ni, “Nyaka ibed kodwa, to yudo nyuol manyien en tichne. Omiyo, tem kendi iwuon. Dong’ adong’a kaka intiereno sani, kendo dhi e nyime ka ndalo ochopo, bang’e ibiro ng’eyo adiera. Ok aseng’eyo gima biro timore bang’ mano, to ma e kanisa mapuonjo puonj mowinjore, nyaka ibed mana kodwa.” Bende iparo ni ma en adiera?
Jodolo ma jomiriambogi fwambo weche koni kod kocha to bang’e gitiyo kod pachgi owuon. Bang’e obedo adiera makende ma gin godo. Ok giseng’eyo gima wach Nyasaye nyisowa kuom pi kod Roho.
Jopuonj ma jomiriambo timo loko mar Muma kod paro margi giwegi. Nyaka watim loko mar Muma koluwore kod weche ma waneno, to gin gitimo loko mar Muma e yore margi giwegi. Mano emomiyo nitiere ji mang’eny mopuonjore somo mag Muma kaachiel kod dinde mang’eny.
Nikech nitiere ji mang’eny mapuonjo miriambo kod dinde, omiyo nitiere kitepe mang’eny ma kwangi ok ong’ere mapuonjo miriambo. Jodolo ma jomiriambo fwambo matin kowuok e kitabuni kendo matin kowuok e kitabu cha e kindeno magiyalo. Joyalo maradiera kata kamano, timo yalo margi koa kuom Muma kende.
Jopuonj ma jomiriambo ogeno pesa mawuok kuom jopuonjre margi ka gitiyo kod yore mag miriambo mang’eny. Gichiemo kendo gidak maber e pinyni kendo giko margi to bedo marach nikech ok onyuolgi nyuol manyien. Ma e giko ma Nyasaye oketo negi.
To Nyasaye weyogi aweya e kinde mag chakruok. To jogo motamore yie kuom gweth mag nyuol manyien eyor pi kod Roho to obiro diro e mach.
Nyasaye biro ng’ado bura ne jogo mapuonjo miriambo. Jogo mapuonjo miriambo oyie kuom Nyasaye kendo gisomo buge madongo dongo majiwo Muma kod somo mag ng’eyo Nyasaye e kinde mag chakruok. To bang’e mos mos gichako yalo kuom paro mag dhano, mondo jogegi kik yud nyuol manyien.
Jopuonj ma jomiriambo bende temo matek mondo ojiw tije mitimo e piny. Ng’ato ang’ata maok yal injili mar yudo nyuol manyien e yor pi kod Roho en jamiriambo e wang’ Nyasaye.
Gidiyo jolupgi mange kod giko. Gichunigi mondo gidhi e lemo mar ndalo 40, odiechieng’ kod otieno, ndalo 100 ka gilemo gokinyi, alamo mitimo ewi gode, tweyo chiemo ndalo mang’eny, golo chiwo madongo migero godo kanisni, chiwo 1000 miwang’o, chiwo mag chokruok mag jiwo chunje kendo gigoro picha manyiso chiwo mar ng’ato kang’ato, mana kuom olemb tijegi wanyalo neno ni gin jogo mawuondore.
Kuong’ mar Nyasaye lwar kuom jopuonjregi bende. Jodolo matimo tij dolo kaok onyuolgi nyuol manyien kod jolupgi ni e bwo kuong’ mar Nyasaye giduto.
JOPUNJ MAR MIRIAMBO SOMO PACH JOLUPGI
Ang’o momiyo jopuonj ma jomiriambo temo somo paro mar jolupgi?
Nikech ok onyuolgi nyuol manyien. To gidolo ka gin kod chuny mar wuonruok kendo gionge kod Roho e chunygi.
Jodolo mag miriambo ywak pile pile, gin kod ratiro mar yiero jokony margi madongo dongo moriwo mon koda chuo, jodong kanisa, kod jokony mamoko bende. Mano e kaka gibedo odiechieng’ kodiechieng’.
Giketo kido mar sunga e chunygi odiechieng’ godiechieng’. “Ma-ler kod nguo-no-.” Gipong’ kod richo to ni nyaka giwuo kuom gik maler. Emomiyo gibedo joma jomiriambo odiechieng’ godiechieng’ makalo.
Jadolo moro nowacho ni, “en kuong’ ka ng’ato yalo ka oonge kod Roho e chunye.” Gima nyiso mano en bedo kaitimo tich Nyasaye kapok onyuoli nyuol manyien! En ngima mokuong’. Ka in achiel kuom jomiriambogi, yud nyuol manyien kuom pi kod Roho.
Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ok onyuole nyuol manyien en jakel pogruok. Ewi mano ng’ato ang’ata nyaka dog e injili mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho. Mana jogo makare ma onyuol nyuol manyien kuom pi kod Roho ema nyalo yalo injili ne ji mamoko.
Giketo kido mar sunga e chunygi odiechieng’ godiechieng’. “Ma-ler kod nguo-no-.” Gipong’ kod richo to ni nyaka giwuo kuom gik maler. Emomiyo gibedo joma jomiriambo odiechieng’ godiechieng’ makalo.
Jadolo moro nowacho ni, “en kuong’ ka ng’ato yalo ka oonge kod Roho e chunye.” Gima nyiso mano en bedo kaitimo tich Nyasaye kapok onyuoli nyuol manyien! En ngima mokuong’. Ka in achiel kuom jomiriambogi, yud nyuol manyien kuom pi kod Roho.
Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ok onyuole nyuol manyien en jakel pogruok. Ewi mano ng’ato ang’ata nyaka dog e injili mar yudo nyuol manyien kuom pi kod Roho. Mana jogo makare ma onyuol nyuol manyien kuom pi kod Roho ema nyalo yalo injili ne ji mamoko.
JOKEL POGRUOK YWAK KADWARO KWE KENDE
Ere kaka jokel pogruok wuondo jolupgi?
Nikech githoro yuak kagin kod dwaro mae kwe, giwacho ni jolupgi nyalo donjo e polo kata obedo ni gin joricho.
Isaya 28:14-15 wacho, “emomiyo winjuru wach Jehova un jose ji, man gi loch kuom oganda manie Jerusalem: Nikech usewacho, wasetimo singruok gi tho, wasesingore gi Sheol; ka goch maduong’ olandore e piny, ok nochopnwa; ni mar wasekonyore gi miriambo kaka kar bukwa, kendo wasepondo gi miriasia:”
Ng’ano maseyo ji? Gin jogo mayalo wach Nyasaye ka ginywande kod paro margi giwegi. Pach jayalo, moro amora, kata sombe kata gima ng’eyone mar Muma wacho, nyaka ochiwgo loko mare mar adier mar Muma, to jopuonj majomiriambo yalo Muma eyo ma giparoni ber. Gin e jogo magango wach ne ji.
“Wasetimo singruok gi tho, wasesingore gi Sheol; ka goch maduong’ olandore e piny, ok nochopnwa;”
Jopuonj mag miriambo wacho ni goch maduong’ ok nochopnegi. Ginyiso ji ni kik giparre, kethruok kod mach ritogi, to giwacho ni kik gibwogi, kethruok kaachiel kod mach ok ok oketi nikech gi. Kuom mano nyaka ibed mabor kod jomiriambo machalo kod mago kaidwaro bedo mangima.
Jopunj mag miriambo wacho ni ok owinjore iyud nyuol manyien kod Roho. To bende en adier? Ooyo, mano ok en adieri. Ok inyal donjo e pinyruodh polo kaok onyuoli nyuol manyien mar pikod Roho.
Bende en gimaler tamruok donjo e piny ruodh polo? Mano chal kod penjo ka en gima ber mondo ng’ato odonj e mach. Onge tiende wacho duoko mar penjono. Duoko mare en ooyo. Wayieuru duto kuom injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho mondo wadonj e pinyruodh polo kanyakla.
Jodolo mag miriambo beroji kagiwacho ni nikech gin kod yie kuom Yesu, en gima ber mondo gidong’ kagin joricho kendo ok ne gidhi e mach.
Bende Yesu kawo ting’ mar ka in jaricho? Bende jaricho nyalo dhi e polo? Bende ondiki e Muma ni ok owinjore idhi e mach ka iyie kuom Yesu kata obedo ni in kod richo e dhood chunyi?
Jopuonj mag miriambo wacho ni gisetimo singruok kod tho mondo tho kik sud irgi. Giwacho ni ng’at moyie nyalo tony maok ong’adne bura mar dhi e mach kata obedo ni en kod richo e chunye. Bende iparo ni mano en gima timore e yorni?
Jopuonj mag miriambo puonjo ji kod chir, kagiwacho ni tho kod mach ok oketnegi. Jodolo mag miriambo yiero jogo maok oyudo nyuol manyien mondo obed jokony mar joyalo. To nyaka ging’e ni giko margi biro bedo mach nikech ok giyie kuom injili mar pi kod Roho. Gima owinjo gitim en chiwo puonj ne jolupgi mondo oyie kuom injili mar pi kod Roho.
Bende jogo moyie, kata obedo ni gin joricho pod nikod ratiro mar donjo e polo? Bende jaricho nyalo dhi e polo? Bende Muma wacho ni jaricho nyalo dhi e polo? Ooyo. Bende nyalo bedo ni nitiere ng’at makare man kod richo? Ooyo. Magi mana puonj mag jopuonj mag miriambo.
Muma wacho, “misach richo en tho” (Jo-Rumi 6:23). Mano en chik mar Nyasaye. Obiro oro joricho duto mondo odhie tho. Mopogore kod chandruok malichno, kata kamano jogo duto monyuol myuol manyien gi pi kod Roho yudo rwak e polo.
“Ka goch maduong’ olandore e piny ok nochopnwa, nimar wasekonyore gi miriambo kaka konyruok marwa, kendo wasepondo kod mirasia.” Jodolo mag miriambo wacho weche machal kod magi kendo gin kod richo e chunygi. Nikech gipondo e miriambo margi kod mirasia, Nyasaye ok nyal timo gimoro mondo okonygi, giyie mana puonj margi giwegi. Nikech giyie kuom puonj margi mar Nyasaye, kar yie wach Nyasaye, gin jogo mag miriambo kendo joricho moiknegi tho. Mano kaka en gima lit nikech nitie gimoro kodgi.
Ng’ano maseyo ji? Gin jogo mayalo wach Nyasaye ka ginywande kod paro margi giwegi. Pach jayalo, moro amora, kata sombe kata gima ng’eyone mar Muma wacho, nyaka ochiwgo loko mare mar adier mar Muma, to jopuonj majomiriambo yalo Muma eyo ma giparoni ber. Gin e jogo magango wach ne ji.
“Wasetimo singruok gi tho, wasesingore gi Sheol; ka goch maduong’ olandore e piny, ok nochopnwa;”
Jopuonj mag miriambo wacho ni goch maduong’ ok nochopnegi. Ginyiso ji ni kik giparre, kethruok kod mach ritogi, to giwacho ni kik gibwogi, kethruok kaachiel kod mach ok ok oketi nikech gi. Kuom mano nyaka ibed mabor kod jomiriambo machalo kod mago kaidwaro bedo mangima.
Jopunj mag miriambo wacho ni ok owinjore iyud nyuol manyien kod Roho. To bende en adier? Ooyo, mano ok en adieri. Ok inyal donjo e pinyruodh polo kaok onyuoli nyuol manyien mar pikod Roho.
Bende en gimaler tamruok donjo e piny ruodh polo? Mano chal kod penjo ka en gima ber mondo ng’ato odonj e mach. Onge tiende wacho duoko mar penjono. Duoko mare en ooyo. Wayieuru duto kuom injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho mondo wadonj e pinyruodh polo kanyakla.
Jodolo mag miriambo beroji kagiwacho ni nikech gin kod yie kuom Yesu, en gima ber mondo gidong’ kagin joricho kendo ok ne gidhi e mach.
Bende Yesu kawo ting’ mar ka in jaricho? Bende jaricho nyalo dhi e polo? Bende ondiki e Muma ni ok owinjore idhi e mach ka iyie kuom Yesu kata obedo ni in kod richo e dhood chunyi?
Jopuonj mag miriambo wacho ni gisetimo singruok kod tho mondo tho kik sud irgi. Giwacho ni ng’at moyie nyalo tony maok ong’adne bura mar dhi e mach kata obedo ni en kod richo e chunye. Bende iparo ni mano en gima timore e yorni?
Jopuonj mag miriambo puonjo ji kod chir, kagiwacho ni tho kod mach ok oketnegi. Jodolo mag miriambo yiero jogo maok oyudo nyuol manyien mondo obed jokony mar joyalo. To nyaka ging’e ni giko margi biro bedo mach nikech ok giyie kuom injili mar pi kod Roho. Gima owinjo gitim en chiwo puonj ne jolupgi mondo oyie kuom injili mar pi kod Roho.
Bende jogo moyie, kata obedo ni gin joricho pod nikod ratiro mar donjo e polo? Bende jaricho nyalo dhi e polo? Bende Muma wacho ni jaricho nyalo dhi e polo? Ooyo. Bende nyalo bedo ni nitiere ng’at makare man kod richo? Ooyo. Magi mana puonj mag jopuonj mag miriambo.
Muma wacho, “misach richo en tho” (Jo-Rumi 6:23). Mano en chik mar Nyasaye. Obiro oro joricho duto mondo odhie tho. Mopogore kod chandruok malichno, kata kamano jogo duto monyuol myuol manyien gi pi kod Roho yudo rwak e polo.
“Ka goch maduong’ olandore e piny ok nochopnwa, nimar wasekonyore gi miriambo kaka konyruok marwa, kendo wasepondo kod mirasia.” Jodolo mag miriambo wacho weche machal kod magi kendo gin kod richo e chunygi. Nikech gipondo e miriambo margi kod mirasia, Nyasaye ok nyal timo gimoro mondo okonygi, giyie mana puonj margi giwegi. Nikech giyie kuom puonj margi mar Nyasaye, kar yie wach Nyasaye, gin jogo mag miriambo kendo joricho moiknegi tho. Mano kaka en gima lit nikech nitie gimoro kodgi.
JOPUONJ MAG MIRIAMBO OHERO PESA KENDE
En dwaro mane ma jodolo majomiriambo ni godo?
En mana lodho pesa mang’eny kaka ginyalo kuom jolupgi.
Jopunj mag miriambo ogeno mana pesa kende. Gipong’ kod gombo. “kar romb pesa adi ma ng’atni nyalo golo ka obiro e kanisana?” oparo mana weche mag taith mibiro golo. Ma chalre kod lamoruedhi mag mula. “Yie mondo obed kod loch, we mondo alos pesa mang’eny ruoth.” Mano e kaka jodolo mag miriambo puonjo ji mondo olem.
Giwacho niya, “kiyie kuom Yesu to ibiro loso pesa mang’eny. Ibiro mako ich ka in migumba, kendo ibiro bedo kod loch ei ohandi.”
Ji mang’eny iwuondo kod joyalo mag miriambo kendo pesagi iyako bang’e to gibiro dhi mana e mach kuom chandruokgi. Mano kaka en gima lrach! Ka ng’at mosebiro e puonj mag miriambo modok e pache owuon, obiro bedo kod bwok kofwenyo kar romb pesa mosemiyo jowuond mage. Obiro chayore owuon kuom fupe owuon moluwo kendo motiyo negi godo matek.
Jopuonj ma jomiriambo temo mondo ginere ka jogo malemo maber. Jolupgi ochiwore ne lemo mar okinyi, lemo ewi gode, chiwo chiwo makende, golo taith, chiwo mar juma. Gintiere kod yore mang’eny ma gigologo pesa kuom jopuonjre margi.
Jopuonjregi tiyo matek to gin mana kod richo e chunygi nikech onge ng’ato ma osepuonjogi injili mar pi kod Roho. Ng’ato ang’ata mapok oyudo nyuol manyien e yor pi kod Roho en kod puonj mar ok nikare.
Giwacho niya, “kiyie kuom Yesu to ibiro loso pesa mang’eny. Ibiro mako ich ka in migumba, kendo ibiro bedo kod loch ei ohandi.”
Ji mang’eny iwuondo kod joyalo mag miriambo kendo pesagi iyako bang’e to gibiro dhi mana e mach kuom chandruokgi. Mano kaka en gima lrach! Ka ng’at mosebiro e puonj mag miriambo modok e pache owuon, obiro bedo kod bwok kofwenyo kar romb pesa mosemiyo jowuond mage. Obiro chayore owuon kuom fupe owuon moluwo kendo motiyo negi godo matek.
Jopuonj ma jomiriambo temo mondo ginere ka jogo malemo maber. Jolupgi ochiwore ne lemo mar okinyi, lemo ewi gode, chiwo chiwo makende, golo taith, chiwo mar juma. Gintiere kod yore mang’eny ma gigologo pesa kuom jopuonjre margi.
Jopuonjregi tiyo matek to gin mana kod richo e chunygi nikech onge ng’ato ma osepuonjogi injili mar pi kod Roho. Ng’ato ang’ata mapok oyudo nyuol manyien e yor pi kod Roho en kod puonj mar ok nikare.
KUYO MADUONG’ NE JOPUONJ MIRIAMBO KOD JOPUONJREGI
En jo mage maneno lit moloyo e pinyni?
Gin jogo madolo kapok oyudo nyuol manyien kuom pi kod Roho.
“Oh, unu ne malit kuom puonj ma miriambo! Nyaka uti ne warruok maru.” Ranyisi mang’ongo mar yie maok ni kare en lamo ruedhi mag mula mag Jerobaham. Gima okwongo mane jopunj mag miriambo otimo e ndalo mag Muma Machon ne en gero hekalu kendo keto ruedhi molos kod mula e igi (1 Ruodhi 12:25-33).
Ndalogi, gigero kanisni madongo dongo kendo gilodho pesa kuom jopuonjre maggi. Ginyiso jopuonjregi mondo ool pesa e bank kendo gichiw e loso mar kanisani madongogi. Gitemo matek ka gitugo kod pach jolembgi kane gimiyogi gigo ma ikete pesa. Pesa, sech molos kod dhahabu, iketo mapong’ gigegi mag choko mapiyo. Ma e kaka jopuonj ma jomiriambo tiyo. Kendo ochalo kamano e kanisni duto maonge adiera.
Eyo maoko, ginenore kagima gidich kuom weche mag chuny to kuom adiera gidich mana kod weche mag pesa kende. Asiemi mondo ibed mabor kod kanisni go modich mana kod pesa kende. Yie kik idhi e kanisni madewo mana wang’ jomwandu. Ok en gimakare mondo oland kwan mar pesa moyudo echoko mar chokruok nikech en mana yo mitemo ywago pesa mondo omedre.
Jopuonj mag miriambo wacho mana weche mana malombo jopunjre maggi, “Ibiro gwedhi kiyie kuom Yesu.” “Chiw iwuon gi chunyi duto ne tich Nyasaye, kaka imedo tiyo e kaka ibiro med gwedhi.”
“Kitiyo kaka jaduong’ kanisa ibiro gwedhi kod mwandu.” Kuom mano jopuonjregi bedo kod piem e kindgi giwegi mondo gibed jodong kanisa. Ka onge chodo moro amora bende diyie mondo iti kaka jaduong’ kanisa? Kendo jodong kanisa bende idwaro mondo ochiwre e yor pesa.
Bende iyierogi ka inono kit yie magin godo kuom din margi, yo mogengi godo ei oganda margi kod kar kwan mar pesa ma ginyalo chiwo ei kanisa? Bende en adier.
Jopounj ma jomiriambo gin jogo matiyone mana ne chiembgi mapile pile, gichiko obadho kuom jogegi ka gitiyo kod nyinge madongo dongo. Gimiyo jolupgi nyinge madongo dongo. (Ezekiel 13:17-19). Ne oketi mondo omak tiendgi e kanisa kendo mondo gimed mwandugi, jopuonj ma jomiriambo ok yal injil mar pi kod Roho. Gitemo ma mondo gimed mewo.
Kata mana ng’ato ma osebedo jakanisa kuom kinde machuok nyalo bedo jakony. Ewi mano, ka oyango maber chikegi kendo en kod yore mabeyo mag nwang’o pesa, imiyo tich kwath. Ma en kit lemo makelo wichkuot mar richo mar Jeroboham, mane okawo, nyiruedhi mag mula moketo kar Nyasaye. Jopunj mag jomiriambo lamo nyiruedhi mag mula. Ok ginyal nyiso jopuonjre maggi mondo oyud nyuol manyien. Gidich mana kod kawo pesa ma giyudo e piny ka. Ok ochunogi ng’eyo ka jolupgi ing’ado negi bura mar dhi e mach kata mar tho, to moloyo gidich mana gi ng’iyo ni kanisa margi ni kod pesa moromo.
Ndalogi, gigero kanisni madongo dongo kendo gilodho pesa kuom jopuonjre maggi. Ginyiso jopuonjregi mondo ool pesa e bank kendo gichiw e loso mar kanisani madongogi. Gitemo matek ka gitugo kod pach jolembgi kane gimiyogi gigo ma ikete pesa. Pesa, sech molos kod dhahabu, iketo mapong’ gigegi mag choko mapiyo. Ma e kaka jopuonj ma jomiriambo tiyo. Kendo ochalo kamano e kanisni duto maonge adiera.
Eyo maoko, ginenore kagima gidich kuom weche mag chuny to kuom adiera gidich mana kod weche mag pesa kende. Asiemi mondo ibed mabor kod kanisni go modich mana kod pesa kende. Yie kik idhi e kanisni madewo mana wang’ jomwandu. Ok en gimakare mondo oland kwan mar pesa moyudo echoko mar chokruok nikech en mana yo mitemo ywago pesa mondo omedre.
Jopuonj mag miriambo wacho mana weche mana malombo jopunjre maggi, “Ibiro gwedhi kiyie kuom Yesu.” “Chiw iwuon gi chunyi duto ne tich Nyasaye, kaka imedo tiyo e kaka ibiro med gwedhi.”
“Kitiyo kaka jaduong’ kanisa ibiro gwedhi kod mwandu.” Kuom mano jopuonjregi bedo kod piem e kindgi giwegi mondo gibed jodong kanisa. Ka onge chodo moro amora bende diyie mondo iti kaka jaduong’ kanisa? Kendo jodong kanisa bende idwaro mondo ochiwre e yor pesa.
Bende iyierogi ka inono kit yie magin godo kuom din margi, yo mogengi godo ei oganda margi kod kar kwan mar pesa ma ginyalo chiwo ei kanisa? Bende en adier.
Jopounj ma jomiriambo gin jogo matiyone mana ne chiembgi mapile pile, gichiko obadho kuom jogegi ka gitiyo kod nyinge madongo dongo. Gimiyo jolupgi nyinge madongo dongo. (Ezekiel 13:17-19). Ne oketi mondo omak tiendgi e kanisa kendo mondo gimed mwandugi, jopuonj ma jomiriambo ok yal injil mar pi kod Roho. Gitemo ma mondo gimed mewo.
Kata mana ng’ato ma osebedo jakanisa kuom kinde machuok nyalo bedo jakony. Ewi mano, ka oyango maber chikegi kendo en kod yore mabeyo mag nwang’o pesa, imiyo tich kwath. Ma en kit lemo makelo wichkuot mar richo mar Jeroboham, mane okawo, nyiruedhi mag mula moketo kar Nyasaye. Jopunj mag jomiriambo lamo nyiruedhi mag mula. Ok ginyal nyiso jopuonjre maggi mondo oyud nyuol manyien. Gidich mana kod kawo pesa ma giyudo e piny ka. Ok ochunogi ng’eyo ka jolupgi ing’ado negi bura mar dhi e mach kata mar tho, to moloyo gidich mana gi ng’iyo ni kanisa margi ni kod pesa moromo.
JOPUONJ MAG MIRIAMBO OGE LOKRUOK MAR CHUNY E YALO MARGI
Jopuonj mag miriambo ohero wacho ni “samoro” kata “nyalo bedo” e kinde mang’eny nikech ok ginyal loko chuny kuom gima giwacho. Gionge kod yie kuom wach mar Nyasaye kendo ok gin kod yie mar adier kuom gima giwacho. Yie ma gin go ok yudre eyie mar wach Nyasaye. Giwacho, “onyalo bedo kamano…” ok giwuo maber ka gin kod chir. Nyalo bedo gimaber ka ok gipuonj jolupgi moloyo nyisogi miriambo.
Jopuonj mag miriambo ok nyal tayo joma oseyudo nyuol manyien kuom pi kod Roho, gimedo mana tero ji mang’eny e kum manyaka chieng’.
Jopuonj mag miriambo ok nyal tayo joma oseyudo nyuol manyien kuom pi kod Roho, gimedo mana tero ji mang’eny e kum manyaka chieng’.
JOPUNJ MAG MIRIAMBO TIYO TIJNO MAR JODOLO MAG MIRIAMBO
En ang’o makelo yanyo Roho?
En bedo kod yie kuom Yesu ka kit ngima mari opong’ kod richo kendo ok iyie kuom batiso mar Yesu.
Mathayo: 7, nyisowa kuom jogo moyie kuom Yesu to pod gidhi mana e mach mochwere. Jopuonj mag miriambo biro ng’nyo e wang’ Nyasaye odiechieng’ mogik. Mana kaka ondiki ei Muma, “Ji mathoth nowachna chieng’no niya Ruoth Ruoth ne ok wakoro wach e nyingi koso, kendo e nyingi ne ok wagolo jochiende, kendo enyingi ne ok watimo tije madongo mang’eny?” (Mathayo 7:22-23)
Ok gin kod yie ni Yesu noluoko richo duto mag dhano, ok gin kod yie ei injili mar pi kod Roho.
Gin jogo ma obedo maonge chike matayogi. Ma to nyiso ang’o? Onyisoni ginyiso ji mondo oyie kuom Yesu kapod gin kod richo e chunygi. Inyalo wuoro gino marach, to en gima rach ahinya ne Nyasaye.
Ka jaricho yalo ne ji madwaro yie kuo Yesu,ok onyalo telonegi mondo onyuolgi nyuol manyien nikech en owuon pok onyuole nyuol manyien e yor pi kod Roho. Onmiyo jopuonj mag miriambo medo mana joricho moyie kuom Yesu Kristo. En mana richo kuom Roho mondo omiji obed maonge chike matayogi.
Jopuonj miriambo ok oyie kuom warruok ma Nyasaye kelo bende ok ginyal yalo injili kaka ondiki e Muma. Gitemo mana ywayo kata golo pesa kuom jopuonregi. Gin joricho kata obedoni giyie kuom Yesu. Gitemo mana tayo jowetegi ka gin giwegi to ok onyuolgi nyuol manyien. Eyo machalo kod mae gin jogo ma odak maonge chike matayogi.
Ok gin kod yie ni Yesu noluoko richo duto mag dhano, ok gin kod yie ei injili mar pi kod Roho.
Gin jogo ma obedo maonge chike matayogi. Ma to nyiso ang’o? Onyisoni ginyiso ji mondo oyie kuom Yesu kapod gin kod richo e chunygi. Inyalo wuoro gino marach, to en gima rach ahinya ne Nyasaye.
Ka jaricho yalo ne ji madwaro yie kuo Yesu,ok onyalo telonegi mondo onyuolgi nyuol manyien nikech en owuon pok onyuole nyuol manyien e yor pi kod Roho. Onmiyo jopuonj mag miriambo medo mana joricho moyie kuom Yesu Kristo. En mana richo kuom Roho mondo omiji obed maonge chike matayogi.
Jopuonj miriambo ok oyie kuom warruok ma Nyasaye kelo bende ok ginyal yalo injili kaka ondiki e Muma. Gitemo mana ywayo kata golo pesa kuom jopuonregi. Gin joricho kata obedoni giyie kuom Yesu. Gitemo mana tayo jowetegi ka gin giwegi to ok onyuolgi nyuol manyien. Eyo machalo kod mae gin jogo ma odak maonge chike matayogi.
JOPUONJ MAG MIRIAMBO GIN RANYISI MAOK NI KARE NE JOGO MALER
Ere kaka wanyalo pogo jogo mose yudo manyien to kod jogo mapodi?
Wanyalo mana fwenyo pogruok kuom ng’iyo ka be gin kod richo kata giongego.
Kik wuondi gi jonabi mag miriambo mawachoni gi joricho. Kik ichiwnegi pesani. Kik imigi mwandu miseyudo kaitiyo matek nikech jogi gin joricho.
Ang’o momiyo dier chiwo jodolo maok nyal konyi kuom richoni? Ka idwaro chiwone kanisa pesani, onego irit nyaka luok richoni oko kokalo kuom injili mar pi kod Roho.
Mana kaka nitiere ranyisi e goro, nitiere bende ranyisi mang’eny e ngimawa. Nitiere ranyisi mang’eny mag dinde maok nyal luoko richowa e chunywa. Ere kaka inyalo pogo din mar ranyisi? Dini mar ranyisi en gima neno maber ka in gi oko to opogore kod gino ma adiera.
Tim yiero mari iwuon. Jonabi madier to gin ji machalo nade? To jopuonj mag miriambo gin e ng’a gini? Yie mar kanisa mapuonjo puonj mowinjore en ang’o? Kanisa mapuonjo puonj mowinjore oyie kuom Yesu Kristo to kod tekone mar weyoneji richogi. Gionge kod richo e chunygi ka jogo mapuonjo ppuonj mar miriambo to ni kod richo e chunygi.
Bende ji duto nyalo chal kod jopuonj mag miriambo nyalo bedo kamano? Kata kamano, wadod uru e Muma. Ng’ato ang’ata, moyie kuom Yesu to ok onyuol nyuol manyien en ng’atno makwedo Nyasaye. En adieri ni jogo monyuol nyuol manyien ni e kanaisa mapuonjo adiera. Omiyo jogo maok onyuol nyuol manyien gin jokwed Nyasaye. Jogo makwedo Nyasaye gin jogo moyie kuom Yesu to pod gin kod richo e chunygi.
Joma kwedo Nyasaye gin jogo mawuondore ni gin jomakare. Ginyalo bedo yor hulo richo kuom Yesu Kristo to kuom hawi marach pod gin kod richo e chunygi. Gin giyie ni gin joricho. Giwacho ni pod ginyalo dhi e polo kendo giwacho ni gilamo Nyasaye. Gini nenore kagimaber to kik woundwa kod jomiriambogi.
Ang’o momiyo dier chiwo jodolo maok nyal konyi kuom richoni? Ka idwaro chiwone kanisa pesani, onego irit nyaka luok richoni oko kokalo kuom injili mar pi kod Roho.
Mana kaka nitiere ranyisi e goro, nitiere bende ranyisi mang’eny e ngimawa. Nitiere ranyisi mang’eny mag dinde maok nyal luoko richowa e chunywa. Ere kaka inyalo pogo din mar ranyisi? Dini mar ranyisi en gima neno maber ka in gi oko to opogore kod gino ma adiera.
Tim yiero mari iwuon. Jonabi madier to gin ji machalo nade? To jopuonj mag miriambo gin e ng’a gini? Yie mar kanisa mapuonjo puonj mowinjore en ang’o? Kanisa mapuonjo puonj mowinjore oyie kuom Yesu Kristo to kod tekone mar weyoneji richogi. Gionge kod richo e chunygi ka jogo mapuonjo ppuonj mar miriambo to ni kod richo e chunygi.
Bende ji duto nyalo chal kod jopuonj mag miriambo nyalo bedo kamano? Kata kamano, wadod uru e Muma. Ng’ato ang’ata, moyie kuom Yesu to ok onyuol nyuol manyien en ng’atno makwedo Nyasaye. En adieri ni jogo monyuol nyuol manyien ni e kanaisa mapuonjo adiera. Omiyo jogo maok onyuol nyuol manyien gin jokwed Nyasaye. Jogo makwedo Nyasaye gin jogo moyie kuom Yesu to pod gin kod richo e chunygi.
Joma kwedo Nyasaye gin jogo mawuondore ni gin jomakare. Ginyalo bedo yor hulo richo kuom Yesu Kristo to kuom hawi marach pod gin kod richo e chunygi. Gin giyie ni gin joricho. Giwacho ni pod ginyalo dhi e polo kendo giwacho ni gilamo Nyasaye. Gini nenore kagimaber to kik woundwa kod jomiriambogi.
BURA MADUONG’ MAR NYASAYE RITO JOGO MAKWEDO WACH
Ang’o momiyo injili maler ne olokore?
Nikech jodolo mag miriambo kod jamakwedo wach ni kod paro monywandore kuom injili maler.
“E momiyo Jehova, Jehova mar ogend lweny, Ng’ama Tekone duong’ mar Israel, wacho niya, Ee, Anami jo mamon koda a kuoma, kendo chulo kuor kuom jowasika: nalok lueta mi nakete kuomi, nagol chido kuomi chuth, kendo anagol kuomi gik miruurigo: kendo naduok jong’ad bura mau kaka chon, kendo jobuchu kaka nochakore: mi bang’e nochaki kama, Gweng’ matimo tim makare, gweng’ madimbo wach. Niwar Sayun kod bura, kod joge maduogo kod tim makare. To jo mosebayo gi wach, kod jo maricho, noneggi kaachiel, kendo jogo maweyo Jehova notiekgi. Ni mar wigi nokuodi nikech yien ma nyinggi elah ma ne udwaro, nubedi jo moseng’eng’ ni kech puothe museyiero. Ni mar unubedi ka yath ma nyinge elah ma oboke oner, kendo kaka puodho maonge pi. Kendo ng’ato man gi teko nobedi kaka yuk tworo, kendo tichne nobedi kaka pilini mach; mach nowang’gi kaachiel, kendo ok ng’ato nobedie mosimogi” (Isaya 1:24-31).
Nyasaye nyisowa ni ka wayie mana kuom dhano, wabiro yudo wichkuot nikech dhano. Owacho ni wabiro yudo wichkuot nikech kanisa ma waseyiero kaka marwa, to wich kuotni biro bedo mana kaka yien ma ite lwar e pwodho maonge kod pi.
Onyisowa ni jonabi mag miriambo to kod jolupgi man kod yie kuom chike mana moa kuom dhano maok mana wachno mar Nyasaye biro bedo jogo maonge kod geno kendo tichgi nochal nono. Gi duto gibiro mana wang’ e mach mochwere. Joyal majomiriambo to kod jogo mapingo weche mapok owar kendo gin joricho kendo gin wasik wachno makare biro yudo kum mar Nyasaye.
Kanisni moger kuom somo mag ng’eyo Nyasaye kende nyalo neno maber gioko, to igi onge gimoro. Kanisa moro amora maok oger e mise mag yie wach Nyasaye kod injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho ket kod puodho maonge pi.
Ochalo yien, to en yien motho maok nyal nyago olemo. Ka kisima onge kod pi ok onyal bedo kisima. “Kendo ng’ato man gi teko nobedi kaka yuk tworo, kendo tichne nobedi kaka pilni mach, mach nowang’gi kaachiel, kendo nobedie mosimogi.” Jogo maonge kod Roho nyalo neno ka joma tek moloyo, jomoko, to e wang’ Nyasaye gichalo yuk tworo ma odir e mach ma ok tho.
Ruoth penjo “jarit, en saa adii mar otieno?” (Isaya 21:11). Ng’at makare man kod ngima mochwere nyaka yal injili mar pi kod Roho e mudho motieno.
Nyasaye en ler to jachien en mudho. Nyasaye tayo ji e yo makare to jachien tayogi e yor mag miriambo mopong’ kod koko kod puonj ma miriambo.
E ndalo janabi Isaya, yie mar ji ne ochochni mana kaka e thuoloni. Ne ginywando wach Nyasaye kod riekogi kendo gi rieko mar dhano modak e pinyni. Ma ne owito jo Isael kod gik mochochni mag dhano mi Nyasaye ne oparo mondo oketh gigo duto.
“kendo nagol kuomi gik miruugo, kendo naduok jong’ad bura magu kaka chon” Nyasaye ok noyie kod chiwo kaka gik mochido, nikech gi nywando adiera mar Nyasaye kod rieko mar dhano.
Nyasaye ok omako misango monywandore. Ginyalo neno mabeyo e wang’ dhano to ka ginywandore kod rieko mar dhano man gi yie marach to gisebedo mochido kendo Nyasaye ok bi yie kodgi.
Nyasaye ne ok oyie Jo-Israel, to moloyo jopuonj mag miriambo, kod joyalo makwedo wach kod joricho.
Ka wasomo buk mar wuok kata kwan to wanyalo neno ni Nyasaye ne ojwang’ogi e thuolo mokuongo. Nyasaye ne okonyo jo-Israel kendo ne oketo gweth kuomgi. To bang’ tho mar Joshua, chakre jobura, nyithind Isael ne omonjogi.
Kata kamano, ne giyiero mondo gidhi eyor rieko gi giwegi. E kindeno, Nyasaye ne ooro janabi Jeremia konyiso jo Israel mondo ochiwre ne Jo-Babylon.
Jeremia ne onyiso jo-Isarel mondo ochiwre ne jo-Babylon wachni kod tiende eyor Roho, maen ranyisi ni jomakare nyiso jogo mapuonjo puonj mobam mondo ochiwre ne injili mar pi kod Roho.
Nyasaye nyisowa ni ka wayie mana kuom dhano, wabiro yudo wichkuot nikech dhano. Owacho ni wabiro yudo wichkuot nikech kanisa ma waseyiero kaka marwa, to wich kuotni biro bedo mana kaka yien ma ite lwar e pwodho maonge kod pi.
Onyisowa ni jonabi mag miriambo to kod jolupgi man kod yie kuom chike mana moa kuom dhano maok mana wachno mar Nyasaye biro bedo jogo maonge kod geno kendo tichgi nochal nono. Gi duto gibiro mana wang’ e mach mochwere. Joyal majomiriambo to kod jogo mapingo weche mapok owar kendo gin joricho kendo gin wasik wachno makare biro yudo kum mar Nyasaye.
Kanisni moger kuom somo mag ng’eyo Nyasaye kende nyalo neno maber gioko, to igi onge gimoro. Kanisa moro amora maok oger e mise mag yie wach Nyasaye kod injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho ket kod puodho maonge pi.
Ochalo yien, to en yien motho maok nyal nyago olemo. Ka kisima onge kod pi ok onyal bedo kisima. “Kendo ng’ato man gi teko nobedi kaka yuk tworo, kendo tichne nobedi kaka pilni mach, mach nowang’gi kaachiel, kendo nobedie mosimogi.” Jogo maonge kod Roho nyalo neno ka joma tek moloyo, jomoko, to e wang’ Nyasaye gichalo yuk tworo ma odir e mach ma ok tho.
Ruoth penjo “jarit, en saa adii mar otieno?” (Isaya 21:11). Ng’at makare man kod ngima mochwere nyaka yal injili mar pi kod Roho e mudho motieno.
Nyasaye en ler to jachien en mudho. Nyasaye tayo ji e yo makare to jachien tayogi e yor mag miriambo mopong’ kod koko kod puonj ma miriambo.
E ndalo janabi Isaya, yie mar ji ne ochochni mana kaka e thuoloni. Ne ginywando wach Nyasaye kod riekogi kendo gi rieko mar dhano modak e pinyni. Ma ne owito jo Isael kod gik mochochni mag dhano mi Nyasaye ne oparo mondo oketh gigo duto.
“kendo nagol kuomi gik miruugo, kendo naduok jong’ad bura magu kaka chon” Nyasaye ok noyie kod chiwo kaka gik mochido, nikech gi nywando adiera mar Nyasaye kod rieko mar dhano.
Nyasaye ok omako misango monywandore. Ginyalo neno mabeyo e wang’ dhano to ka ginywandore kod rieko mar dhano man gi yie marach to gisebedo mochido kendo Nyasaye ok bi yie kodgi.
Nyasaye ne ok oyie Jo-Israel, to moloyo jopuonj mag miriambo, kod joyalo makwedo wach kod joricho.
Ka wasomo buk mar wuok kata kwan to wanyalo neno ni Nyasaye ne ojwang’ogi e thuolo mokuongo. Nyasaye ne okonyo jo-Israel kendo ne oketo gweth kuomgi. To bang’ tho mar Joshua, chakre jobura, nyithind Isael ne omonjogi.
Kata kamano, ne giyiero mondo gidhi eyor rieko gi giwegi. E kindeno, Nyasaye ne ooro janabi Jeremia konyiso jo Israel mondo ochiwre ne Jo-Babylon.
Jeremia ne onyiso jo-Isarel mondo ochiwre ne jo-Babylon wachni kod tiende eyor Roho, maen ranyisi ni jomakare nyiso jogo mapuonjo puonj mobam mondo ochiwre ne injili mar pi kod Roho.
NYASAYE OJWANG’O JOGO MAPUONJO PUONJ MAOK NI KARE
Ang’o momiyo Nyasaye kwedo jogo mapuonjo mobam?
Because they serve idols instead of God.
Ang’o momiyo Nyasaye ne ok oyie gi jo-Israel. Nikech ne gilok yore mag chiwo misango, kayiero ji ajia mondo obed jodolo kendo ne giloko odiechienge mag timo misango.
Ne giloko odiechieng’ maduong’ mar weyo richo kowuok e odiechieng’ mar apar mar dwe mar abirio to gidhi e odiechieng’ mar abich mar dwe mar aboro kendo ne giyiero jodolo maok owuok e dhood jo Lawi. Omiyo ne gigeng’o yo mar yudo nyuol manyien.
Nyasaye ne ok oyie kod joyalo mag miriambo. Jogo mane lamo ruedhi molos kod mula kar lamo Nyasaye ne obedo jodolo makwedo wach.
Kuom adier, Nyasaye ne ok ojwang’ogi mana nikech lamo nyiseche manono. Bende in kaachiel kod an wanyalo lamo nyiseche manono? Watimo richo kinde duto to ketho magwa ok kwan ka richo mang’ongo nikech wan kod ng’uono mar Nyasaye, to wilo Nyasaye kod ruedhi molos kod mula ok nyal wenwa kendo kamano giluwo chike mag chiwo misango kod yiero ji ajia mondo obed joyalo.
Mano richo mang’ongo machal nade? Gin e richo moloyo richo duto. Ere kaka ng’ato inyal wene ka owilo Nyasaye kod ruedhi mag mula? Ondiki e Muma ni ne en richo Jeroboham ema ne okelo mirimb Nyasaye.
Mana kaka Nyasaye ne onyiso mirmbe e Muma Machon, e thuoloni otieko joricho mokethore. Nyasaye nonyisi ni obiro kuomo ng’ano maok nyal lokore koa kuom lamo ruedhi mag mula.
Ne giloko odiechieng’ maduong’ mar weyo richo kowuok e odiechieng’ mar apar mar dwe mar abirio to gidhi e odiechieng’ mar abich mar dwe mar aboro kendo ne giyiero jodolo maok owuok e dhood jo Lawi. Omiyo ne gigeng’o yo mar yudo nyuol manyien.
Nyasaye ne ok oyie kod joyalo mag miriambo. Jogo mane lamo ruedhi molos kod mula kar lamo Nyasaye ne obedo jodolo makwedo wach.
Kuom adier, Nyasaye ne ok ojwang’ogi mana nikech lamo nyiseche manono. Bende in kaachiel kod an wanyalo lamo nyiseche manono? Watimo richo kinde duto to ketho magwa ok kwan ka richo mang’ongo nikech wan kod ng’uono mar Nyasaye, to wilo Nyasaye kod ruedhi molos kod mula ok nyal wenwa kendo kamano giluwo chike mag chiwo misango kod yiero ji ajia mondo obed joyalo.
Mano richo mang’ongo machal nade? Gin e richo moloyo richo duto. Ere kaka ng’ato inyal wene ka owilo Nyasaye kod ruedhi mag mula? Ondiki e Muma ni ne en richo Jeroboham ema ne okelo mirimb Nyasaye.
Mana kaka Nyasaye ne onyiso mirmbe e Muma Machon, e thuoloni otieko joricho mokethore. Nyasaye nonyisi ni obiro kuomo ng’ano maok nyal lokore koa kuom lamo ruedhi mag mula.
JOKWED WACH CHIWO MISANGO MACHIK OK OYIEGO
Ang’o ma owinjore watim kapok watiyone Nyasaye?
Yie mondo richowa duto oruch oko.
Ruodhi kod jodolo ma joping wach ma Jo-Israel ne ok odok ir Nyasaye kendo giyiero jogo maketho chike mag chiwo misango mondo obed jodolo. Jeroboam ruoth man kod paro mochido ne owalo ng’atno mane ok a e dhood jolawi mondo obed jadolo.
Mana jogo mawuok e dhood joka Lawi e mane nyalo bedo jodolo kendo ti e hemb romo. Jodolo ne ae dhood joka Harun, mane en chik mosiko mar Nyasaye. To Jeroboam ne owalo joyalo mawuok oko mar dhood joka-Lawi kendo ne oyienegi mondo gichiw misango ne ruedhi molos kod mula. Nyaka wang’e kaka wachni ne okelo mirimb Nyasaye.
Kata kawuono, jogo maok onyuol nyuol manyien nyalo bedo jayalo, jodong kanisa kendo jokony ei kanisa. Ma okwedo chik Nyasaye kendo kelo mana mirimbe machiegni. Bende Nyasaye mor kod misengni mochiw eyo maok ni kare? Joping wach nyaka keth nyiseche molos kod mula ka eka giduog ir Nyasaye mondo giyud nyuol manyien.
Isaya 1:10-17 wacho niya, “Un ruodhi mag Sodom winjuru wach Jehova, un Jo-Gomora chikuru itu kuom puonj mar Nyasachwa. Jehova owacho niya, Ere ohala kuom misengni mang’eny mutimona? Ayieng’ gi gik michiwo mowang’ mag yimbe, kod boche jamni mamiyo; ok amor kod remb ruedhi, gi nyirombe, kata nyuogi. Chieng’ kubiro mondo uchung’ e nyima, ng’ano mosedwaro gini e luetu, mondo unyon laruna? Kik ukel kendo chiwo ma nono; ubani, chunya osingo; dwe mopor kod sabato, luongo ji mondo chokruok obedie,- ok aye tim mamono gi chokruok mar lamo. Chunya osin kod dwe mopor maungo, kod sepe muchiko: gichanda; atimo kinda kodgi nyaka aol. Kendo kuthang’o lueteu, anaumnu wang’a: ee, kulamo pile ok anawinj: lueteu omienore gi remo pile. Lokreuru, beduru mapoth; weuru timo gik maricho e nyima; weuru tim morochore: puonjreuru timo maber; dwaruru mondo uluu chik, konyuru jo mathagore, winjuru nyithi kiye ka gidonjo ni ng’ato, konyuru chi liel gi bura.”
Kwa somo ndikono eyo malong’o, wanyalo neno ni jotend lamo mag jo-Israel ne ochiwore. To mopogore kod chiwruok margi, ne otiekgi nikech ne gichiwo misengni maok ni kare kendo ne gijwang’o chike mag Nyasaye.
Wanyalo neno ni ne ok giluwo chike Nyasaye e thuolono mane gichiwo misango kata winjo dwond Nyasaye. Jotelo maggi ne ochiwo chunygi matek mi ne gichiwo misango maok nyal konyo e nyim Nyasaye. Muma wacho ni remo ne mol ka aora ei hemb romo.
Kata kamano, ka Nyasaye ne orango gimane gitimo ne owacho ni mano chalre kod richo mar Gomora. Noneno ka jogo chiwo misango e nyime to kuom adiera ne gitimo richo. Ne owacho ni ber kaok gitimo misango kata matin. Ne ok odwar yie kodgi.
Kane gichiwo misango ne ruedhi molos kod mula Nyasaye ne ok nyal weyo negi richogi. Ne ok onyal yie kode kata matin. Ne onyisogi ni nyaka gichiw misango ka giluwo yore mane ochiwo. Ka ok kamano to dobedo gima ber kaok gichiwo misango kata matin.
Misengni ne ok chiw ne Nyasaye eyo makare, kuom mano, jodolo ne timo richo e wang’ Nyasaye. Nyaka ing’e ni tiyo ne Nyasaye kendo timo tijene ka richoni ok oluoki, to mano richo maduong’ e wang’ Nyasaye.
Mana jogo mawuok e dhood joka Lawi e mane nyalo bedo jodolo kendo ti e hemb romo. Jodolo ne ae dhood joka Harun, mane en chik mosiko mar Nyasaye. To Jeroboam ne owalo joyalo mawuok oko mar dhood joka-Lawi kendo ne oyienegi mondo gichiw misango ne ruedhi molos kod mula. Nyaka wang’e kaka wachni ne okelo mirimb Nyasaye.
Kata kawuono, jogo maok onyuol nyuol manyien nyalo bedo jayalo, jodong kanisa kendo jokony ei kanisa. Ma okwedo chik Nyasaye kendo kelo mana mirimbe machiegni. Bende Nyasaye mor kod misengni mochiw eyo maok ni kare? Joping wach nyaka keth nyiseche molos kod mula ka eka giduog ir Nyasaye mondo giyud nyuol manyien.
Isaya 1:10-17 wacho niya, “Un ruodhi mag Sodom winjuru wach Jehova, un Jo-Gomora chikuru itu kuom puonj mar Nyasachwa. Jehova owacho niya, Ere ohala kuom misengni mang’eny mutimona? Ayieng’ gi gik michiwo mowang’ mag yimbe, kod boche jamni mamiyo; ok amor kod remb ruedhi, gi nyirombe, kata nyuogi. Chieng’ kubiro mondo uchung’ e nyima, ng’ano mosedwaro gini e luetu, mondo unyon laruna? Kik ukel kendo chiwo ma nono; ubani, chunya osingo; dwe mopor kod sabato, luongo ji mondo chokruok obedie,- ok aye tim mamono gi chokruok mar lamo. Chunya osin kod dwe mopor maungo, kod sepe muchiko: gichanda; atimo kinda kodgi nyaka aol. Kendo kuthang’o lueteu, anaumnu wang’a: ee, kulamo pile ok anawinj: lueteu omienore gi remo pile. Lokreuru, beduru mapoth; weuru timo gik maricho e nyima; weuru tim morochore: puonjreuru timo maber; dwaruru mondo uluu chik, konyuru jo mathagore, winjuru nyithi kiye ka gidonjo ni ng’ato, konyuru chi liel gi bura.”
Kwa somo ndikono eyo malong’o, wanyalo neno ni jotend lamo mag jo-Israel ne ochiwore. To mopogore kod chiwruok margi, ne otiekgi nikech ne gichiwo misengni maok ni kare kendo ne gijwang’o chike mag Nyasaye.
Wanyalo neno ni ne ok giluwo chike Nyasaye e thuolono mane gichiwo misango kata winjo dwond Nyasaye. Jotelo maggi ne ochiwo chunygi matek mi ne gichiwo misango maok nyal konyo e nyim Nyasaye. Muma wacho ni remo ne mol ka aora ei hemb romo.
Kata kamano, ka Nyasaye ne orango gimane gitimo ne owacho ni mano chalre kod richo mar Gomora. Noneno ka jogo chiwo misango e nyime to kuom adiera ne gitimo richo. Ne owacho ni ber kaok gitimo misango kata matin. Ne ok odwar yie kodgi.
Kane gichiwo misango ne ruedhi molos kod mula Nyasaye ne ok nyal weyo negi richogi. Ne ok onyal yie kode kata matin. Ne onyisogi ni nyaka gichiw misango ka giluwo yore mane ochiwo. Ka ok kamano to dobedo gima ber kaok gichiwo misango kata matin.
Misengni ne ok chiw ne Nyasaye eyo makare, kuom mano, jodolo ne timo richo e wang’ Nyasaye. Nyaka ing’e ni tiyo ne Nyasaye kendo timo tijene ka richoni ok oluoki, to mano richo maduong’ e wang’ Nyasaye.
JOPING WACH CHALO KOD JOPUONJE MAG SKUL
Ang’o ma joping wachgi puonjo?
Gipuonjo chike mag dak, to ok kaka inyalo nyuol ng’ato nyuol manyien
Joping wach nenore mana ka jomaler e kit ngimagi maoko, ka gichung’ e wi altari, gineno jogo man kod weche miwuoro kendo ji mang’eny iwuondo kod neno margi. Wechegi winjore eyo moriere. Kendo kinde mang’eny gitieko yalo margi ka ginyiso ji mondo obed jomaler. Mae en kit yalo machal nade? Ere pogruok e kind yalo margi kod puonj ma jopuonje puonjo e skunde?
Kanisa mar Nyasaye eka jogo monyuol nyuol manyien rome mondo gilam Nyasaye. Mana kanisa machal kama e kanisa mar adiera. Kanisa mar adiera mar Nyasaye ok tem puonjogi kaka ji owinjore obedi e nyim Nyasaye. Joyalo mar kanisa mar adiera yalo injili ma pi kod Roho. Ok odewo, kaka ichal, Nyasaye ne oluoko richoni duto.
Joping wach nyiso jolupge, “Tim maendi kendo tim macha” ka giketo misike mapek kuomgi kaginto giweyo ok giikore kata mar ting’o lwetgi mondo gikonygi.
Joyal ma joping wach ng’iewo ne nyithindgi gige wer manengogi tek kendo gioro nyithindgi loka mondo osom. Ere kaka jadolo nyalo timo mano? Ere kuma oyude pesa? Ka en gi pesa machal kama ang’o mamone tiyo kod pesago eyalo wach Nyasaye? Bende en gima ber ka jayalo riembo mtoka manengo ne tek? Bende ochuno mondo oriemb mtoknia mag moche mondo eka oyud luor? Jayalo mariambo mtoka manengone tek en jakuo. Ka jolupne to ok nyal kata mana ng’iewo mtoka matin, ere kaka nyalo bedo gima ber mondo jayalo obed kod mtoka malich? Wanyalo fwenyo mana joyalo ma joping wach ka warango timbegi.
Joyalo ma joping wach kwayo pesa madongo dongo. Kanisni moko chulo joyandgi kar kwan pesa manyalo loyo dollar 10,000 e dwe. To mana chudo mong’ere. Bende ikonyogi kod pesa mag medruok e somo, pesa mag ng’iewo buge, pesa mag rito nyithindo, pesa mag timo limbe. mago mana matin kuomgi.
Mano ema iyudo, ni moko kuomgi pod nigi ywak ni ok giyud chudo maber kaka owinjore. Giyudo dollar 10,000 e dwe kendo gidwaro mang’eny moloyo mago. Bende dollar 10,000 en msara matin? Jayalo owinjo odud chudo moromo kaka oyalo injili mar pi kod Roho.
Jayalo madiera yudo hoch kod kue koa kuom Nyasaye. To jonabi mag miriambo maonge kod kue penjo mana kaka inyalo chule e yor msara. Jodolo machalo kamano kuom adier lamo nyiseche mag mula.
Kanisa mar Nyasaye seche moko iluongo ni Zayon. Onge kanisa maber machalo kod Zayon. Kanisa mar Nyasaye e kama inyalo yale injili mar pi kod Roho.
Isaya 1:21 wacho niya, “Gweng’ mayande ji dimboe wach koro ondhogo wach! Gweng’ ma yande ji ng’adoe bura kare! Tim makare nobetie, to koro joneg ji.” Isaya wuoyo kuom kanisa Nyasaye kowacho niya, “opong’ kod bura maok nikare.”
Nyasaye long’o kendo nguon. To nikech warem, nikech wan nyikwa Adam kendo onyuolwa kuom richo, Yesu nobiro e pinyni mondo oluok richowa e yor pi kod Roho. Ma e long’o mar Nyasaye.
E Muma Machon, ka ji nong’eyo ni girem, ne gibiro ir Nyasaye kendo gitimo misango. “Asetimo marach e yorni kod yorcha. Asepodho.” Kendo niweyonegi richo margi mag odiechieng’. Kendo kuom yorno negiyudo nguono kuom richogi mag higa nyadichiel odiechieng’ no mar puodhruok.
Machal kod mano, e Muma Manyien, Yesu nobiro e pinyni kendo nobatise, mi ogure mondo oluok richo duto mag ji nyadichiel kende.
To enyasi mar higa manyien, ji mang’eny ywak kendo gihulo richo maggi, “Aa Nyasaye, yie mondo iwena richona masetimo e iga mokalo. Kendo yie mondo igwedhna iga manyien.” Jok makamago gin jogo mapuonjgi obam.
Kare koro, ere adiera mar yudo nyuol manyien kuompi kod Roho? Yesu nobiro e piny kuom igni 2,000 mosekalo mi oluoko richo duto mag ji nyadichiel kende, kendo kuom mano nowaroji kuom richo maggi chuth. Nowarowa kuom richo mag piny eyo pi kod remo. To kwa kwayo ng’uono pile pile, onyalo wacho ang’o? gweng’ mayande ji dimboe wach, koro ondhogo wach! Gweng’ mayande ji ng’adoe bura kare! Tim makare nobetie, to koro joneji. Ng’ato ang’ata maluongore ni en jaricho ema kwedo chik.
Kanisa mar Nyasaye eka jogo monyuol nyuol manyien rome mondo gilam Nyasaye. Mana kanisa machal kama e kanisa mar adiera. Kanisa mar adiera mar Nyasaye ok tem puonjogi kaka ji owinjore obedi e nyim Nyasaye. Joyalo mar kanisa mar adiera yalo injili ma pi kod Roho. Ok odewo, kaka ichal, Nyasaye ne oluoko richoni duto.
Joping wach nyiso jolupge, “Tim maendi kendo tim macha” ka giketo misike mapek kuomgi kaginto giweyo ok giikore kata mar ting’o lwetgi mondo gikonygi.
Joyal ma joping wach ng’iewo ne nyithindgi gige wer manengogi tek kendo gioro nyithindgi loka mondo osom. Ere kaka jadolo nyalo timo mano? Ere kuma oyude pesa? Ka en gi pesa machal kama ang’o mamone tiyo kod pesago eyalo wach Nyasaye? Bende en gima ber ka jayalo riembo mtoka manengo ne tek? Bende ochuno mondo oriemb mtoknia mag moche mondo eka oyud luor? Jayalo mariambo mtoka manengone tek en jakuo. Ka jolupne to ok nyal kata mana ng’iewo mtoka matin, ere kaka nyalo bedo gima ber mondo jayalo obed kod mtoka malich? Wanyalo fwenyo mana joyalo ma joping wach ka warango timbegi.
Joyalo ma joping wach kwayo pesa madongo dongo. Kanisni moko chulo joyandgi kar kwan pesa manyalo loyo dollar 10,000 e dwe. To mana chudo mong’ere. Bende ikonyogi kod pesa mag medruok e somo, pesa mag ng’iewo buge, pesa mag rito nyithindo, pesa mag timo limbe. mago mana matin kuomgi.
Mano ema iyudo, ni moko kuomgi pod nigi ywak ni ok giyud chudo maber kaka owinjore. Giyudo dollar 10,000 e dwe kendo gidwaro mang’eny moloyo mago. Bende dollar 10,000 en msara matin? Jayalo owinjo odud chudo moromo kaka oyalo injili mar pi kod Roho.
Jayalo madiera yudo hoch kod kue koa kuom Nyasaye. To jonabi mag miriambo maonge kod kue penjo mana kaka inyalo chule e yor msara. Jodolo machalo kamano kuom adier lamo nyiseche mag mula.
Kanisa mar Nyasaye seche moko iluongo ni Zayon. Onge kanisa maber machalo kod Zayon. Kanisa mar Nyasaye e kama inyalo yale injili mar pi kod Roho.
Isaya 1:21 wacho niya, “Gweng’ mayande ji dimboe wach koro ondhogo wach! Gweng’ ma yande ji ng’adoe bura kare! Tim makare nobetie, to koro joneg ji.” Isaya wuoyo kuom kanisa Nyasaye kowacho niya, “opong’ kod bura maok nikare.”
Nyasaye long’o kendo nguon. To nikech warem, nikech wan nyikwa Adam kendo onyuolwa kuom richo, Yesu nobiro e pinyni mondo oluok richowa e yor pi kod Roho. Ma e long’o mar Nyasaye.
E Muma Machon, ka ji nong’eyo ni girem, ne gibiro ir Nyasaye kendo gitimo misango. “Asetimo marach e yorni kod yorcha. Asepodho.” Kendo niweyonegi richo margi mag odiechieng’. Kendo kuom yorno negiyudo nguono kuom richogi mag higa nyadichiel odiechieng’ no mar puodhruok.
Machal kod mano, e Muma Manyien, Yesu nobiro e pinyni kendo nobatise, mi ogure mondo oluok richo duto mag ji nyadichiel kende.
To enyasi mar higa manyien, ji mang’eny ywak kendo gihulo richo maggi, “Aa Nyasaye, yie mondo iwena richona masetimo e iga mokalo. Kendo yie mondo igwedhna iga manyien.” Jok makamago gin jogo mapuonjgi obam.
Kare koro, ere adiera mar yudo nyuol manyien kuompi kod Roho? Yesu nobiro e piny kuom igni 2,000 mosekalo mi oluoko richo duto mag ji nyadichiel kende, kendo kuom mano nowaroji kuom richo maggi chuth. Nowarowa kuom richo mag piny eyo pi kod remo. To kwa kwayo ng’uono pile pile, onyalo wacho ang’o? gweng’ mayande ji dimboe wach, koro ondhogo wach! Gweng’ mayande ji ng’adoe bura kare! Tim makare nobetie, to koro joneji. Ng’ato ang’ata maluongore ni en jaricho ema kwedo chik.
JAYALO MAPUONJO MIRIAMBO OK NYAL YALO INJILI MAR PI KOD ROHO
Bende Nyasaye winjo Alamo marJoricho?
Ooyo, ok onyal winjo Alamo margi nikech emopogo gi kod Nyasaye.
Nyasacwa luongo jogo moyie kuome kendo kwaye ng’uono kaka jonek. Nikech gikwayo ng’uono kendo giwacho ni gin joricho, bende gi galo ni Yesu biro duogo mondo othone richo margi nyadiriyo? Batiso kod musalaba mar Yesu en adiera mar warruok.
E Muma mar 1 Petro 3:21, wacho ni batiso mar Yesu e ranyisi mar warruok marwa. Yesu Kristo notho nyadichiel mondo owar ji duto nikech richo. Noluoko richo duto mag dhano nyadichiel kendo nochiere bang’ ndalo adek. Kendo koro obet e bat kora chich mar Nyasaye.
Yesu Kristo ne obatisi nyadichiel kendo notho nyadichiel mondo owarwa kuom richo duto mag piny. Nobatise kod Johana Jabatiso kaen kod igni 30. Notho nyadichiel mondo owarwa kuom richo duto mag piny. Bende ma nyiso ni bura nong’ad nyadichiel moromo ndalo duto?
Ka jopuonj mag miriambo wacho ni gin joricho, tiendeni gikwaye mondo oduog piny nyadiriyo kendo mondo ogure mar ariyo. Kuom adiera mano nyalo chune mondo osik kobiro seche duto ma gikwayo ng’uono.
Jogo moyie kuom injili mar pi kod Roho e chunygi osewar manyakachieng’. Oseketogi kare kendo gidhi e polo mondo giyud gweth mar Nyasaye kod ngima mochwere. Ng’at moromo kod ng’at makare nyalo yudo warruok e yor pi kod Roho kendo bedo e achiel mag joge Nyasaye mogwedhi. Ng’ato ang’ata makwayo warruok makare e wang’ Nyasaye biro yudo gweth.
Kwa somo Isaya 1:18-20, “Jehova owacho, Biuru koro, wapor wach kaachiel; kata richou obet makwar ahinya, ginidok matar kaka theluji; kata gin makwar ka remo, ginibed kaka yie rombe marachar. Kubet jo mayei kendo ma winjo, unucham gik mabeyo mag piny: to kudagi kendo kupiem, ligangla notieku: ni mar dho Jehova osewacho kamano.”
Nyasaye nyisowa ni kwabedo jogo mawinje kuom injili mar pi kod Roho, wabiro chamo gik mabeyo mag piny, to kwatamore kendo wang’anjo, to ibiro tiekowa kod ligangla.
Nyasachwa wacho, “Biuru koro, wapor wach kaachiel.” Koro wawuouru. Bende in ng’ama orem. Bende in ng’at maok nikare? Bin ihero ngimani iwuon moloyo jomoko? Bende inyalo dak kod pudhe mag Nyasaye? Bende inyalo timo gigo ma chik dwaro? Ing’eyogi to ok itimgi? Kare bi ira. “Kata obedo ni richou kwar kaka remo, gibiro bedo matar kaka theluji. Kata obedo ni gikar karemo gibiro bedo machal kod pamba.” Tiende ni Nyasaye waro joricho eyo makare kendo ketogi gibedo jomakare.
Ne onge richo e kinde mane Nyasaye ochweyo Adam kod Hawa to jachien nobiro machiegni elela. Notemogi mondo gitamre winjo wach Nyasaye, kendo notimo ji duto obedo joricho kotimo gibedo joricho. Satan nomiyo dhano olwar. Kar chakruok, Adam kod Hawa ne ok joricho e wang’ Nyasaye. Ne gidak kod Nyasaye e puodho mar Eden. To ne gibedo joricho. Koro sani Nyasaye luongowa. Biuru mondo wapor wach kaachiel. Wapor uru wach kanyakla!
“Isetimo richo marom nade. To kendo richo maro nade mibiro timo kapok thoni ochopo?”
“Aa Nyasaye, en gimatek mondo kik atim richo. Ok wanyal pudhore kata watem matek machal nade.”
Kare, richo marom nade misetimo nyaka chop kawuono? Kara Ruoth ok anyal paro gik moko duto, to nitiere manok ma an go e pacha. Iparo ni mago duto? Bende ing’eyo mopogore kod mago? Kata kamano, richo duto minyalo paro, richo duto mawiyi owil godo, to kata richo duto mibiro timo e ndalo duto naluoko gi duto te. To ok mana magi kende to nyaka mag nyithindi kod nyikwayi, nyaka richo nyithi kwereni, naluoko richoni.”
Nyasaye, maluoko richo duto mag dhano chakre richo mag Adam nyaka richo ng’at mogik e pinyni. En e Alpha kod Omega, chakruok kendo giko.
An e jawar kendo mang’ongo. An e jawar kendo Nyasaye mang’ngo. An e Jehova Nyasaye mang’ongo.
An kod ng’uono kuom jogo madwaro ng’uono, abiro bedo kod hera kuom jogo madwaro hera.
Kwa kwayo ng’uono margi kod jadiera kuomgi, to wanyalo yudo ng’uon mar Nyasaye. Ruodhwa kendo wuonwa dwaro gwedhowa duto. Odwaro mondo wan duto wabed joma kare. Hera mare kod ng’uono margi odwaro mondo oketwa nyithinde makare.
E Muma mar 1 Petro 3:21, wacho ni batiso mar Yesu e ranyisi mar warruok marwa. Yesu Kristo notho nyadichiel mondo owar ji duto nikech richo. Noluoko richo duto mag dhano nyadichiel kendo nochiere bang’ ndalo adek. Kendo koro obet e bat kora chich mar Nyasaye.
Yesu Kristo ne obatisi nyadichiel kendo notho nyadichiel mondo owarwa kuom richo duto mag piny. Nobatise kod Johana Jabatiso kaen kod igni 30. Notho nyadichiel mondo owarwa kuom richo duto mag piny. Bende ma nyiso ni bura nong’ad nyadichiel moromo ndalo duto?
Ka jopuonj mag miriambo wacho ni gin joricho, tiendeni gikwaye mondo oduog piny nyadiriyo kendo mondo ogure mar ariyo. Kuom adiera mano nyalo chune mondo osik kobiro seche duto ma gikwayo ng’uono.
Jogo moyie kuom injili mar pi kod Roho e chunygi osewar manyakachieng’. Oseketogi kare kendo gidhi e polo mondo giyud gweth mar Nyasaye kod ngima mochwere. Ng’at moromo kod ng’at makare nyalo yudo warruok e yor pi kod Roho kendo bedo e achiel mag joge Nyasaye mogwedhi. Ng’ato ang’ata makwayo warruok makare e wang’ Nyasaye biro yudo gweth.
Kwa somo Isaya 1:18-20, “Jehova owacho, Biuru koro, wapor wach kaachiel; kata richou obet makwar ahinya, ginidok matar kaka theluji; kata gin makwar ka remo, ginibed kaka yie rombe marachar. Kubet jo mayei kendo ma winjo, unucham gik mabeyo mag piny: to kudagi kendo kupiem, ligangla notieku: ni mar dho Jehova osewacho kamano.”
Nyasaye nyisowa ni kwabedo jogo mawinje kuom injili mar pi kod Roho, wabiro chamo gik mabeyo mag piny, to kwatamore kendo wang’anjo, to ibiro tiekowa kod ligangla.
Nyasachwa wacho, “Biuru koro, wapor wach kaachiel.” Koro wawuouru. Bende in ng’ama orem. Bende in ng’at maok nikare? Bin ihero ngimani iwuon moloyo jomoko? Bende inyalo dak kod pudhe mag Nyasaye? Bende inyalo timo gigo ma chik dwaro? Ing’eyogi to ok itimgi? Kare bi ira. “Kata obedo ni richou kwar kaka remo, gibiro bedo matar kaka theluji. Kata obedo ni gikar karemo gibiro bedo machal kod pamba.” Tiende ni Nyasaye waro joricho eyo makare kendo ketogi gibedo jomakare.
Ne onge richo e kinde mane Nyasaye ochweyo Adam kod Hawa to jachien nobiro machiegni elela. Notemogi mondo gitamre winjo wach Nyasaye, kendo notimo ji duto obedo joricho kotimo gibedo joricho. Satan nomiyo dhano olwar. Kar chakruok, Adam kod Hawa ne ok joricho e wang’ Nyasaye. Ne gidak kod Nyasaye e puodho mar Eden. To ne gibedo joricho. Koro sani Nyasaye luongowa. Biuru mondo wapor wach kaachiel. Wapor uru wach kanyakla!
“Isetimo richo marom nade. To kendo richo maro nade mibiro timo kapok thoni ochopo?”
“Aa Nyasaye, en gimatek mondo kik atim richo. Ok wanyal pudhore kata watem matek machal nade.”
Kare, richo marom nade misetimo nyaka chop kawuono? Kara Ruoth ok anyal paro gik moko duto, to nitiere manok ma an go e pacha. Iparo ni mago duto? Bende ing’eyo mopogore kod mago? Kata kamano, richo duto minyalo paro, richo duto mawiyi owil godo, to kata richo duto mibiro timo e ndalo duto naluoko gi duto te. To ok mana magi kende to nyaka mag nyithindi kod nyikwayi, nyaka richo nyithi kwereni, naluoko richoni.”
Nyasaye, maluoko richo duto mag dhano chakre richo mag Adam nyaka richo ng’at mogik e pinyni. En e Alpha kod Omega, chakruok kendo giko.
An e jawar kendo mang’ongo. An e jawar kendo Nyasaye mang’ngo. An e Jehova Nyasaye mang’ongo.
An kod ng’uono kuom jogo madwaro ng’uono, abiro bedo kod hera kuom jogo madwaro hera.
Kwa kwayo ng’uono margi kod jadiera kuomgi, to wanyalo yudo ng’uon mar Nyasaye. Ruodhwa kendo wuonwa dwaro gwedhowa duto. Odwaro mondo wan duto wabed joma kare. Hera mare kod ng’uono margi odwaro mondo oketwa nyithinde makare.
Ang’o ma Nyasaye dwaro mondo watim kosenyuolwa nyuol manyien?
Odwaroni wayal injili e pinje duto.
Odwaro mondo wabed matar ka theluji. Yesu noluoko richo duto mag dhano nyadichiel kendo moromo chuth eyor batiso mare kod rembe. Ka kanisa ok nyal tieko chandruok mar richo e ngima jogo moyie, ok nyal luonge ni kanisa mar adiera mar Nyasaye.
Ji biro ir jodolo kendo penjo; “An kod richo. Ang’o manyalo timo? E hulo richo kendo asehulo richona nyading’eny to richona ok oseweya. Ok anyal medo dhi nyime. Ok apar ni anyalo medo dhi nyime kod ngimana mar lemo.” Ka jadolo ok nyal chiwo duoko mowinjore kod chandruok mag ng’atni, to kare en jadolo majamiriambo. Omyalo wacho, “mano wachni. Dhi mondo ileme ewi got. Tem tweyo chiemo kuom ndalo 40.”
Jodolo majomiriambo kata jotend lemo mopuonj kod weche maricho maok ging’eyo kata injili mar pi kod Roho. Ok ging’eyo kata chunjegi biro dhi e mach kata e polo.
Jotelogo ok ni kare e nyim Nyasaye. Gin mana jogo makwedo makwedo chik kod jogo mawuondore. Ginenore ka jogo moyie kuom Yesu kod ngima margi maoko, to chunygi to pod opong’ kod richo. Richo margi pod ok oseluok oko. Ok ginyal yalo injili mar pi kod Roho manyalo luoko richo duto oko. Kik mondo wawe giwuondwa.
Tito 3:10-11 wuoyo kuom jomiriambo, “Dag ng’at ma kelo pogruok, kisesiesme dichiel kendo oketo bura ni en owuon.” Nikech giyie kuom Yesu to pok giyudo nyuol manyien, giketo bura ni gin giwegi kaka joricho. Gitamore kendo ginyono injili mar pi kod Roho, kagiwacho ni gin joricho maok ni kod nyalo to gidhi mana e mach.
Gin jopuonj majomiriambo kendo kwedo chik ei Kristo. Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ni kod richo en jaketh chik. Joketh chik ni kod pogruok kod Nyasaye. Nyasaye ler to gin k giler. Jogo moyie kuom injili mar pi kod Roho oseluok maler kendo gionge kod richo. Emomiyo koro, ng’at ang’ata moyie kuom Yesu to pod ni kod richo en japuonj majamiriambo. Nyaka koro wabed mabor kod jogo mawacho ni gin kod yie kuom Yesu, Nyasaye to pod gin joricho.
Wayal uru injili ne jogo mapok owinjo injili kod jogo madwaro bedo kod yie to ok nyal nikech pok ging’eye. Wakonygi uru mondo giyud nyuol mnayien. Wakwed uru jogo machung’ kendo geng’o injili mar pi kod Roho.
Nyaka wayal injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho e pinje duto. Amen!
Ji biro ir jodolo kendo penjo; “An kod richo. Ang’o manyalo timo? E hulo richo kendo asehulo richona nyading’eny to richona ok oseweya. Ok anyal medo dhi nyime. Ok apar ni anyalo medo dhi nyime kod ngimana mar lemo.” Ka jadolo ok nyal chiwo duoko mowinjore kod chandruok mag ng’atni, to kare en jadolo majamiriambo. Omyalo wacho, “mano wachni. Dhi mondo ileme ewi got. Tem tweyo chiemo kuom ndalo 40.”
Jodolo majomiriambo kata jotend lemo mopuonj kod weche maricho maok ging’eyo kata injili mar pi kod Roho. Ok ging’eyo kata chunjegi biro dhi e mach kata e polo.
Jotelogo ok ni kare e nyim Nyasaye. Gin mana jogo makwedo makwedo chik kod jogo mawuondore. Ginenore ka jogo moyie kuom Yesu kod ngima margi maoko, to chunygi to pod opong’ kod richo. Richo margi pod ok oseluok oko. Ok ginyal yalo injili mar pi kod Roho manyalo luoko richo duto oko. Kik mondo wawe giwuondwa.
Tito 3:10-11 wuoyo kuom jomiriambo, “Dag ng’at ma kelo pogruok, kisesiesme dichiel kendo oketo bura ni en owuon.” Nikech giyie kuom Yesu to pok giyudo nyuol manyien, giketo bura ni gin giwegi kaka joricho. Gitamore kendo ginyono injili mar pi kod Roho, kagiwacho ni gin joricho maok ni kod nyalo to gidhi mana e mach.
Gin jopuonj majomiriambo kendo kwedo chik ei Kristo. Ng’ato ang’ata moyie kuom Yesu to ni kod richo en jaketh chik. Joketh chik ni kod pogruok kod Nyasaye. Nyasaye ler to gin k giler. Jogo moyie kuom injili mar pi kod Roho oseluok maler kendo gionge kod richo. Emomiyo koro, ng’at ang’ata moyie kuom Yesu to pod ni kod richo en japuonj majamiriambo. Nyaka koro wabed mabor kod jogo mawacho ni gin kod yie kuom Yesu, Nyasaye to pod gin joricho.
Wayal uru injili ne jogo mapok owinjo injili kod jogo madwaro bedo kod yie to ok nyal nikech pok ging’eye. Wakonygi uru mondo giyud nyuol mnayien. Wakwed uru jogo machung’ kendo geng’o injili mar pi kod Roho.
Nyaka wayal injili mar yudo nyuol manyien mar pi kod Roho e pinje duto. Amen!
Copyright © 2021 by The New Life Mission
