(Imilimo ya Batumwa 1:4-8)
“Kabili, ilyo aleya na bo, abakonkomeshe ukuti befuma ku Yerusalemu, lelo balinde ico Wishi alaile; atile, E cintu mwaumfwile kuli Ine; ica kuti Yohane wene abatishe ku menshi, lelo imwe mukabatishiwa ku Mupashi wa Mushilo tapakapite inshiku ishingi. Eico, ilyo balongene, balimwipwishe, abati, Mwe Shikulu, bushe ni munshita ino ine mulebwesesho bufumu kuli Israele? Lelo atile kuli bene, ‘Te cenu ukwishibe nshita nangu myaka ifyo Tata abikile mu maka yakwe. Lelo mukapokelela amaka ilyo ukesa Mupashi wa Mushilo pali imwe; kabili mukabe nte shandi mu Yerusalemu, na monse mu Yudea na Samaria, no kufika ku mpela ya pano nse.”
Bushe ukwisushiwa kwa Mupashi wa Mushilo ca bupe ukufuma kuli Lesa nangula ulapelwa pamulandu wa milimo sha muntu pa lwakwe?
Ca bupe ica pelwa ku muntu uupokelela ukulekelelwa kwa membu shakwe, kabili no kukwata ubupilibulo bwa kufikilishiwa kwa bulayo bwa kwa Lesa.
Ubushiku bumo nalyumfwilepo kwati ndepokelela ulubingu lwa mulilo nga Mupashi wa Mushilo ukupitila mwi Pepo. Lelo ulu lubingu lwa mulilo talwakokwele, kabili pa nshite ya cepa lwalipwile pa mulandu wa kufulisha kwa lubembu. Eico, nomba ndefwaya ukulanga imwe icine pa lwa Mupashi wa Mushilo, uyo uukekala muli imwe umuyayaya, te ku Mupashi uushima ku lubembu, lelo ukupitila mu mbilansuma ya cine. Umupashi wa Mushilo uo ndemishibisha ukupitila muli iyi mbilansuma te cintu mwingapokelela ukupitila mu mapepo, lelo kupitila fye mu citetekelo mu mbilansuma ya menshi no Mupashi.
Ndefwaya ukumitungulula ku kupokelela [1]ukwisushiwa no Mupashi wa Mushilo ukupitila muli ili buku. Mukeluka ukutila Umupashi wa Mushilo eulekoselesha ilandwe ilyo ndepyunga kuli imwe. E kufwaya kwa kwa Lesa kuli ifwe ukupokelela ukwisushiwa no Umupashi wa Mushilo pali ino inshita. Kuti mwasambilila pa lwa kwisushiwa no Umupashi wa Mushilo kabili no kuupokelela ukupitila muli ili buku limo.
| 1Umupashi wa Mushilo mu mitima ya ba fyala libili, abo abalekelelwa ku membu shabo shonse pa pakutetekela imbilensuma ya menshi no Mupashi. Lintu aisa mu bashila, Alekala muli bene umuyayaya kabili tabasha iyo lilya fye nga baletetekela mu mbilasuma. Alapela ukumfwikisha ku bashila, ku kubatungulula ku kwishiba ukufwaya kwa kwa Lesa mu Cipingo, Alabakosha ukucimfya amesho na maafya ayo ayasangwa pano isonde, kabili no ku balenga ukutwala ifisabo fya Mupashi mu bwingi. Lesa alacindamika umubili wa bashila ukuba itempele lya kwa Lesa ukupitila mu kwisushiwamo kwa Mupashi wa Mushilo (Imilimo ya Batumwa 2:38-39, Yohane 14:16, 16:8-10, 1 Abena Korinti 3:16, 6:19, Abena Galatia 5:22-23). |
Nga cakutila ili buku talili ilya kumanina kuli imwe, ndemikoselesha ukubelenga amabuku yabili ayo ayalembwa na ine kunumoku. Mukapokelela icitetekelo icafikapo pa cinso ca kwa Lesa ukupitila mu mabuku aya.
Abena Kristu abengi baleesho kupokelela Umupashi wa Mushilo ngefyo waikile pa basambi ba kwa Yesu pa Bushiku bwa Pentecost. Bambi balikwata ukunonka ulupiya ulwingi pa kubomfya no konaula iyi nshila. Balaitunga ukutila Mupashi wa Mushilo aba nge cintu icinga sendwa ku maka ya buntunse. Balafwaya ukukwata ifimonwa, no kucita ifisungusho, no kumfwa ishiwi lya kwa Yesu, no kulanda mu ndimi, no kundapa amalwele kabili no kutamfye fiwa. Eico, balikwata ulubembu mu mitima yabo, kabili baliba panshi pa butungulushi bwa mipashi iyakowela (Abena Efese 2:1-2). Nangu ni lelo line abantu abengi baletwalilila ukwikala ukwabula ukwishiba ukutila baliba panshi pa maka ya mipashi ya kowela. E mulandu wine Satana aleongola no kubepa abantu pa kubomfya inshila shonse ishapala ifipapusho ne fisungusho ifyo ifili ifyabufi.
Yesu aebele abasambi Bakwe ukuti “befuma ku Yerusalemu, lelo balinde ico Wishi alaile” (Imilimo ya Batumwa 1:4). Ukupokelela kwa Mupashi wa Mushilo ukwasokololwa mu Milimo ya Batumwa te kupitila “mufyakupitamo,” mukuipelesha” nangula “mu mapepo ya kulapila,” lelo kupitila “mukulolela pa bulayo” bwa kwa Lesa” ukupelo Mupashi wa Mushilo kuli bene. Ico tufwile ukusambilila ukufuma apa pa malembo cakutila ukwisushiwa no Mupashi wa Mushilo ta kucitika ukupitila mu mapepo ya bantu ayapelelwa. Ca bupe ca kwa Lesa, ico icingasendwa fye ukupitila mu citetekelo icafikapo mu mbilansuma iyayemba iya menshi no Mupashi, iyo Tata Lesa na Yesu Kristu apele ku bantunse. Ukwisushiwa kwa cine na Mupashi wa Mushilo kucitika ukupitila mu citetekelo mu mbilansuma iyo Yesu Kristu atupele. Lesa atupele icine ca menshi no Mupashi pakutila twingapokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo (1 Yohane 3:3-5).
Amashiwi ya kuti “ubulayo bwa Mupashi wa Mushilo” kulasangwa imiku iyingi mu Cipingo Cipya. Petro aletila mu masambilisho yakwe (Imilimo ya Batumwa 2:38-39) pa lubatisho lwa Mupashi wa Mushilo pa bushiku bwa Pentecoste, “Bulayo bwa kwa Lesa ukupela Umupashi wa Mushilo kuli abo abapokelela ukwelelwa kwa membu ififuma ku kutetekela mu mbilansuma iyayemba.”
Ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo ca bupe icipelwa kuli abo abapokelela ukwelelwa kwa membu shabo, kabili caba no bupilibulo bwa kufikilishiwa kwa bulayo bwa kwa Lesa. Umupashi wa Mushilo mu Cipingo Cipya te cintu icingasangwa ukupitila mukusuminishanya pali Lesa na bantu, lelo ca bupe icalailwe ukufuma kuli Lesa. Eico, ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo, nga ifyo casokololwa mu Milimo ya Batumwa, te cintu icingasanwa ukupitila mu mapepo (Imilimo ya Batumwa 8:19-20).
Umupashi wa Mushilo wisafye pali abo abatetekela mu mbilansuma ya ku menshi no Mupashi iyo Yesu atupele. Yesu alaile abasambi Bakwe ukutuma Umupashi wa Mushilo ukutila bengesushiwa no Mupashi wa Mushilo. “Ica kuti Yohane wene abatishe ku menshi, lelo imwe mukabatishiwa ku Mupashi wa Mushilo tapakapite inshiku ishingi” (Imilimo ya Batumwa 1:5). Eco abasambi Bakwe balolele pa kufikilishiwa kwa bulayo bwa kwa Lesa.
Pa kulolesha ifitetekelo fya abo aba mu Cipingo abapokelele ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo, tuleiluko kutila cacitike te kupitila mu maka yabo iyo lelo ku kufwaya kwa kwa Lesa. Ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo ukwaishila pa basambi mu Milimo ya Batumwa ta cacitike pa micitile ya buntunse nangula imilimo ya ku mupashi.
Ukwisa kwa Mupashi wa Mushilo pa basambi Bakwe, nge fyo calembwa mu Milimo ya Batumwa, nomba calisabe cacine. Cali nge fyo Yesu asosele, “tapakapite nshiku ishingi.” Ili lyali ipalo lya kubalilapo pa nshita ya lukuta lwa ntanshi. Pa kulolekesha pa Malembo, tulemono kutila ubulayo bwa kwa Lesa ta bwafikilishiwe ukupitila mu kufunga, nangu mu mapepo, nangula mu kuipelesha, lelo ukupitila mu citetekelo muli Yesu. Panuma ya kunina, kwa kwa Yesu, abatetekela balipokelele ukulekelelwa kwa membu kabili no kwisushiwa na Mupashi wa Mushilo pa nshita imo ine.
Umupashi wa Mushilo waishile pa basambi ba kwa Yesu mukupumikisha ukufuma ku Mulu!
“Kabili ilyo bwafikile ubushiku bwa Pentekoste, bonse bali palya pene no mutima umo” (Imilimo ya Batumwa 2:1). Abasambi ba kwa Yesu balongene pamo lintu balelolela pa kufikilishiwa kwa bulayo bwa kwa Lesa ku kubatumina Umupashi wa Mushilo. Kabili na mukulekelesha Mupashi wa Mushilo walishile pali bene.
“E lyo kwafumine mu mulu no kupumikisha iciunda kwati cipupu cikali ca mwela, caiswilemo na mu ŋanda monse umo baikele. Kuli bene kwamoneke indimi ishabe misasatwe kwati sha mulilo, no kwikala pali bonse umo umo. E lyo bonse baiswilemo Umupashi wa Mushilo, batendeke no kulandila mu ndimi shimbi ifyo Umupashi wabapele ukulanda” (Imilimo ya Batumwa 2:2-4).
Umupashi wa Mushilo waishile pali bene “mukupumikisha ukufuma mu mulu.” Apa ishiwi lya kutila “ukupumikisha” lipilibula ukuti ta cacitike ukupitila mu ku kufwaya kwa muntunse. Mukulundapo, amashiwi “ukufuma mu mulu” yalelondolola uko umupashi wa Mushilo wafumine, kabili yalesusha itontonkanyo lyakutila ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo kuti kwacitwa ukupitila ku kufwaya kwa muntunse nangula ku maka. Amashiwi yakuti “ukufuma mu mulu” yalelanga ukutila insoselo iyakuti Umupashi wa Mushilo kuti wasangwa ukupitila mu mapepo kusosa kwa bufi.
Mu mashiwi yambi, ukusosa ukutila Mupashi wa mushilo waishile mukupumikisha ukufuma mu mulu cilepilibula ukutila ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo ta cicitika munshila sha pano nse, kwati ukulanda mu ndimi nangula ukuipelesho mwine. Abasambi ba kwa Yesu pa kutendeka balandile mu ndimi ku kubile mbilansuma iyayemba ku bantu aba kunko shonse. Umulandu pali ici kwali kubasuminisha ukubile mbilansuma mu fitundu ifyeni ku ba Yuda mu citundu cabo ukupitila mukwafwilishiwa na Mupashi wa Mushilo. Abantu abafumine kunko shonse batontonkenye ukuba iceni ukuti baumfwile abasambi balelanda mu ndimi mu fitundu fyabo, pantu abasambi abengi bafumine ku Galili.
“Kuli bene kwamoneke indimi ishabe misasatwe kwati sha mulilo, no kwikala pali bonse umo umo. E lyo bonse baiswilemo Umupashi wa Mushilo, batendeke no kulandila mu ndimi shimbi ifyo Umupashi wabapele ukulanda” (Imilimo ya Batumwa 2:3-4). Apa tufwile ukulolekeshapo bwino sana ku mashiwi yakuti, Mupashi wa Mushilo “waikele pali bonse umo umo.” Abasambi, pakulolela ukwisa kwa Mupashi wa Mushilo pa ncende imo, balitetekele kabela mu mbilansuma ya kufyalwa libili ku menshi no Mupashi.
Abena Kristu abengi shino nshiku tabomfwikisha ulu ulubali lwa malembo, pakutetekelo kutila ukwisa kwa Mupashi wa mushilo kucitika ne ciunda kwati cipupu cikali ca mwela ilyo balepepa. Eico, uku kukanaumfwikisha pa lwa Mupashi wa mushilo uko ukwisa pa mulandu wa bututu ne cimfulunganya. Bushe Mupashi wa Mushilo alapanga iciunda camusangoyu ilyo Aisa pa bantu? Nakalya, te fyo Esa.
Ifyo abantu bomfwa mashiwi yantu satana asosa pa konaula imyeo sha bantu. Wene alapanga aya mashiwi lintu abomba no kwelenganya, ukukonkelesha amashiwi ne fisungusho fya bufi kabili na mukubepa pakutila atwale abantu mu cimfulunganya pa kuitunga ukuba Mupashi wa Mushilo. Abantu balafilwa ukulekanya pali ifi fishibilo fya kwisa kwa Mupashi wa Mushilo. Abantu kabili balatontonkanya ukutila Mupashi wa Mushilo alesa ne shiwi lya ”Suihhh~” kwati lilya ilya mwela uukali. Balalufishiwa ne ngulu. Ukwisa kwa Mupashi wa Mushilo nge fyo calembwa mu Milimo ya Batumwa kwacitikwe ukupitila fye mu citetekelo mu mbilansuma iyayemba.
Icitetekelo ca kwa Petro (1 Petro 3:21) cali icafikapo ukumusuminisha ukupokelela ukwisushiwa no Mupashi wa Mushilo
Pakuwaminisha ifyacitike pali Pentekoste wakubala mu Milimo ya Batumwa 2, Lesa alefwaya ukukonkomesha pa cine ukuti Mupashi wa Mushilo aishile pali bene pamulandu balitetekele kabela mu mbilansuma ya ku menshi no Mupashi. Lelo abantu ilingi line batontonkanyo kuti “Pentekoste” nge nshita ilyo Mupashi wa Mushilo aishile panshi ukufuma mu mulu ne fishibilo kabili ne fipapusho.
Emulandu wine nshino nshiku mu kulongana kwa kupuputulwa, calitetekelwa kutila umo kuti apokelela Umupashi wa Mushilo ukupitila mu mapepo ya bushilu, no kufunga, nangula pa kushimpa amaboko. Icintu icapala ukutekwa na ciwa, ukuponena mutulo, ukutampa ukumona ifimonwa pa nshiku, nangula pa kututuma ukwabula ukwikatwa te milimo ya Mupashi wa Mushilo.
Mupashi wa Mushilo muntu uutontonkanya kabili tasuula ubuntunse bwa muntu. Tacita mu bushilu ku muntu pantu Wene Muntu Lesa uyo uwakwata amano, imyumfwile, no bufwayo. Esafye pa bantu lilya nga batetekela mu mashiwi ya mbilansuma ya menshi no Mupashi (Imilimo ya Batumwa 2:38).
Petro abela ubunte ukutila Mupashi wa Mushilo alishile pa basambi nga ubusesemo bwa kwa Kasesema Yoele. Kwali kufikilishiwa kwa bulayo bwa kwa Lesa, ukwati kuti Umupashi wa Mushilo ukeesa pali abo abapokelela ukulekelelwa kwa membu shabo. Mu mashiwi yambi, ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo kulapelwa kuli abo abatetekela mu cine cakutila Yesu alibatishiwe kuli Yohane no kutanikwa pakuti apusushe abantunse bonse ukufuma ku membu shabo. Isambilisho ilya kwa Petro, pamo pene no busesemo bwa kwa Yoele, fitulango kutila tulekabilo kwishiba umulandu Yesu abatishiwe kabili ne fyo tulingile ukutetekelamo. Pakwishiba ici cine cilatungulula abena Kristu ukupokelela Mupashi wa Mushilo.
Bushe walitetekela mu mbilansuma iya yemba yintu Petro abelelo bunte? (1 Petro 3:21) Nangula kanshi ucili ne fitetekelo ifya fye ku mbilansuma iya yemba? Bushe ulesho kupokelela Mupashi wa Mushilo ukupitila mumaka yobe ukususha amapange ya kwa Lesa? Nangula ilyo umuntu atetekela muli Lesa no kupepa amapepo ya lakupila ku membu mukusubila ukusambwa ku membu shakwe, takuli inshila imbi iya kupokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo ukucila pa kutetekela mu mbilansuma ya menshi no Mupashi.
Bushe kanshi ucili ulelolela pa kwisushiwa na Mupashi wa Mushilo, nelyo tawakwata ubwishibilo bwa mbilansuma iya menshi no mupashi? Bushe walishiba bupilibulo bwine bwine pa lubatisho lwa kwa Yesu kabili no mulopa Wakwe pa Capindama, uyo uulenga Mupashi wa Mushilo ukwikala mu mutima obe? Ulingile ukwishiba ukutila ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo cilacitikwa fye ilyo watetekela mu mbilansuma ya menshi no Mupashi. Ukwisushiwa kwine kwine ukwa Mupashi wa Mushilo kuti kwasuminishiwa fye kuli abo abatetekela mu mbilansuma ya menshi no Mupashi. Tuletotela Lesa pakutupela ifwe imbilansuma Yakwe iya ku menshi no Mupashi, iyo iyitulengo kupokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo.