(Imilimo ya Batumwa 19:1-3)
“Awe ilyo Apolo ali mu Korinti, Paulo apitile ku musansama no kufika ku Efese. Na pa kusanga abasambi bamo, atile kuli bene, ‘Bushe mwapokelele Umupashi wa mushilo pa kutetekela?’ Na bo batile kuli wene, ‘Lelo tatwatala atumfwa ukuti Umupashi wa mushilo wabako.’ E lyo atile, ‘Nga kanshi cinshi ico mwabatishilwemo?’ Na bo batile, ‘Mu lubatisho lwa kwa Yohane.”
Mulandunshi Icipingo ciletila,“Ukufuma pa nshiku sha kwa Yohane Kabatisha ukufika pali nomba, ubufumu bwa mu mulu bwapatikishiwa, aba mupatikisha babupoka ku maka?”
Pantu abantu kuti basenda ubufumu bwa mu Mulu kucitetekelo mu mbilansuma iya yemba itila ukuti Yesu alifutile imembu shonse isha ba pano isonde ukupitila mu lubatisho Lwakwe kuli Yohane kabili na mu mulopa Wakwe pa Capindama.
Bushe ni mbilansuma ya musango shani iyo Paulo ashimike? Ashimike imbilansuma ya lubatisho lwa kwa Yesu no mulopa Wakwe. Imilimo ya Batumwa 19:1 iletila, “Awe ilyo Apolo ali mu Korinti, Paulo apitile ku musansama no kufika ku Efese. Na pa kusanga abasambi bamo, atile kuli bene, ‘Bushe mwapokelele Umupashi wa mushilo pa kutetekela? Eico, aba Bantu balitetekele muli Yesu ilyo lubali lumbi balishileko ubupilibulo bwa lubatisho lwa kwa Yesu. Tabaishibe imbilansuma ya iyayemba iyi tungulula ku kwisushiwamo no Mupashi wa Mushilo. Emulandu wine Paulo alipwishe, “Bushe mwapokelele Umupashi wa mushilo ilyo mwatetekela? Talyali lipusho likaya ku basambi aba ku Efese. Abantu bambi nga bali bepwishe ukuti, “Bushe mwalitetekela muli Yesu? Lelo Paulo alibepwishe ilipusho munshila iyaibelako ukuti bengapokelela Umupashi wa Mushilo pa kulenga icitetekelo cabo ukuba icipya mu mbilansuma iya yemba. Ubupyungishi bwa kwa Paulo bwali ukubila imbilansuma iya yemba ya lubatisho lwa kwa Yesu no mulopa Wakwe. Paulo, Petro na Yohane nabo babele ubunte ku lubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane Kabatisha.
Natulolekeshe pa bunte bwa Batumwa ku mbilansuma ya lubatisho. Mukubalilapo Paulo abele ubunte ukutila, “Nakalya! Fwe bafwile lubali ku lubembu, bushe twingekalamo shani kabili? Bushe tamwaishiba ukuti fwe bonse ababatishiwe muli Kristu Yesu twabatishiwe mu mfwa Yakwe? (Abena Roma 6:2-3) Kabili Pantu imwe bonse ababatishiwa muli Kristu, namufwala Kristu”(Abena Galatia 3:27).
Umutumwa Petro na o abelo bunte kumbilansuma ya lubatisho lwa kwa Yesu muli 1 Petro 3:21, ukuti, “Ayo icipasho ca yako lubatisho, cilepususha na ifwe ilelo (te kusamba fye ifiko ku mubili, lelo ukulomba kampingu musuma kuli Lesa) ku kubuka kwa kwa Yesu Kristu, uuli ku kwa kulyo kwa kwa Lesa; na o pa kuya mu mulu, bamalaika, na balupaka, na ba maka balengelwe ukulamba kuli wene.”
Umutumwa Yohane nao abelo bunte ku mbilansuma iya yemba muli 1 Yohane 5:5-8. “Kabili uucimfya pano isonde n’ani, kano uutetekela kuti Yesu Mwana wa kwa Lesa? Yesu Kristu wene e waishile mu menshi no mulopa; mu menshi yeka iyo, lelo mu menshi na mu mulopa. Umupashi e ushimiko bunte, ico Umupashi e cine. Inte shaba shitatu, Umupashi, na’menshi, no mulopa: ne fi fitatu fyawila kumo.”
Yohane Kabatisha alibombele umulimo ukalamba pa kufikilisha imbilansuma ya iya yemba. Icipingo cisosa ifi palwa kwa Yohane Kabatisha muli Malaki 3:1-3 kabili na muli Mateo 11:10-11. Yohane Kabatisha ali umwiminishi wa bantunse kabili ali ni Eliya uwasesemwe ukwisa, nge fyo calembwa mu Cipingo ca Kale. Mu Cipingo Cakale, icapalubembu caleipaiwa ukusumwa umulopa waciko panuma ya kusenda imembu sha muntu pa kushinta amaboko yakwe. Mu Cipingo Cipya, eico Yesu ali ica pa lubembu uwasendele imembu shonse isha ba pano isonde ukupitila mu lubatisho Lwakwe kabili alifwile pa Capindama ukulipila icilambu ca lubembu. Yesu alipuswishe umuntunse pantu Yohane Kabatisha alibikile membu shonse isha ba pano isonde pali Wene ukupitila mu lubatisho mu Mumana wa Yordani.
Lesa apangile imilimo shibili ishikalamba pakupususha abantunse ukufuma ku membu shabo kabili Alishifikilishe shonse. Umulimo wakubalilapo wali uwa kulenga Yesu ukwisa pano isonde ukupitila mu mubili wa kwa nacisungu Maria, kabili no kumulenga ukubatishiwa no kutanikwa ukufumyapo imembu shonse isha ba pano isonde. Uwa bubili wali uwa kulenga Yohane Kabatisha ukufyalwa ukupitila muli Elisabete. Lesa alengele ifi fintu fibili ukucitika ukuti apusushe abantunse ku membu shabo. Uu wali umulimo uwateyanishiwe na Lesa muli Butatu. Lesa atumine Yohane Kabatisha pano isonde ku kutangilila Yesu imyeshi mutanda, e lyo atumine Yesu Kristu, Kapususha wa bantunse, pano isonde ukulenga abantunse abantungwa ukufuma ku bupingushi bwa membu shabo.
Yesu abelelo bunte kuli Yohane Kabatisha muli Mateo 11:9.“Lelo cinshi mwailile? Bushe ni ku kumona Kasesema? Awe ndemweba, ati, uwacila kasesema.” Ukupitilishapo, lintu Yohane Kabatisha, uwabikile membu shonse isha ba pano isonde pali Yesu, amumwene ubushiku bwakonkelepo, abelele ubunte ukuti, “Moneni! Umwana wa Mpanga wa kwa Lesa uulesendo lubembu lwa ba pano isonde! (Yohane 1:29).
Icipingo calikwata ilyashi ilingi pa lwa kwa Yohane, uwabatishe Yesu, kabili tulingile ukwesha apakalamba sana ukukwata ubwishibilo pali wene. Yohane Kabatisha aishile pano isonde lintu Yesu talaisa. Umulimo wakwe wali uwa kufikilisha imbilansuma iya yemba, uko ukwali amapange ya kwa Lesa. Icipingo ciletila ukuti Yesu apokelele imembu shonse isha ba pano isonde ukufumina kuli Yohane kabili no kuti Yohane ashibikile pali Wene ukufikilisha ukufwaya kwa kwa Lesa.
Tumwita ukuti Yohane Kabatisha pantu abatishe Yesu. Bushe bupilibulonshi ulubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane lwakwata? Ishiwi lya kuti “ulubatisho” lipilibula “ukusamba.” Apo imembu shonse isha ba pano isonde shakukile pali Yesu ukupitila mu lubatisho Lwakwe, shali sambwa no kufumishiwapo. Ulubatisho lwa kwa Yesu bwalikwata ubupilibulo bumo bwine ngo“ukushinta amaboko” ngefyo ica palubembu calepokelela mu Cipingo ca Kale. Ubupilibulo bwa bumupashi ku lubatisho bwa kutila “ukuyasa,“ukusamba”nangula“ukushikwa.”Ulubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane wali umulimo wa bulubushi ukufumyapo imembu shonse isha Bantu aba pano isonde.
Ulubatisho lwa kwa Yesu lwakwata ubupilibulo bumo bwine ngo kushinta kwa minwe, ukwali inshila ya kuyase membu pa ca kuninika mu Cipingo ca Kale. Mu mashiwi yambi, abantu ba kwa Israele baleyase membu shabo sha cila mwaka pa ca lubembu pa Bushiku bwa Kukonsolwela ukupitila mu kushimpa kwa minwe ya kwa shimapepo mukalamba. Ili lambo mu Cipingo Cakale lyali kwete umulimo umo wine ngo lubatisho lwa kwa Yesu ne mfwa Yakwe pa Capindama.
Lesa asontele Ubushiku bwa kukonsolwela ukube nshita ya kufumishapo imembu sha bena Israele. Pa bushiku bwalenga ikumi mu mweshi wa cine lubali, shimapepo mukalamba aleyase membu shonse isha pa mwaka isha Bantu pa mutwe wa calubembu pa ku shimpa iminwe shakwe pe lambo ku kukonsola pa membu sha Bantu. Iyi e yali inshila ya fya malambo yintu Lesa aimike. E yali fye inshila ya kuyase membu sha Bantu pa ca lubembu, kabili pa kukusha ulubembu ku kushimpa iminwe cali lifunde ilya muyayaya lintu Lesa aimike.
“E lyo Aarone ashimpe amaboko yakwe yabili pa mutwe wa kwa sawe uwa mweo, no kuyasa pali wene amampulu yonse ya bana ba kwa Israele, ne fya bupulumushi fyabo fyonse, ne membu shabo shonse; afibike pa mutwe wa kwa sawe, no ku mutumina mu minwe ya mwaume uusontelwe aye mu matololo. E fyo sawe asende amampulu yabo yonse atwale ku calo ukushaba muntu, no kulekwa aleya mu matololo” (Ubwina Lebi 16:21-22).
Mu Cipingo Cakale, umubembu aleshimpa amaboko yakwe pa mutwe wa ca pa lubembu no kuyasa pali cene imembu shakwe pa kuti elelwe. Kabili pa Bushiku bwa kukonsolwela, Aaron shimapepo mukalamba, nga umwiminishi wa bana ba Israele bonse, aleshimpapo amaboko yakwe pa mutwe we lambo ukuyasapo imembu sha bena Israele. E lyo icakutula caleipaiwa panuma yaku senda imembu shabo.
Calikwata ubupilibulo bumo bwine ubwa kumupashi nga ulubatisho (Baptisma mu Cigirik cipilibula“ukusambwa, ukushikwa, ukuyasa) luntu Yesu apokelele ukufuma kuli Yohane mu Cipingo Cipya. Nga ifyo shimapepo mukalamba mu Cipingo Cakale aleshimpa amaboko yakwe pa capalubembu ukuyasa imembu sha Bantu ba kwa Israele, e fyo imembu sha bantunse shabikilwe pali Yesu ukupitila mu lubatisho Lwakwe kuli Yohane Kabatisha. Yesu e lyo afwile pa Capindama ukukonsola pa membu shesu. Iyi e mbilansuma iya yemba iya cine.
Nga ifyo Aarone shimapepo mukalamba alepalamika ica pa lubembu pa kukonsolwela mu lubali lwa Bantu ba kwa Israele, Yohane Kabatisha, umo uwa mukowa wa kwa Aarone, alibilikishe umulimo ngo mwiminishi wa bantunse pa kubatisha Yesu, kabili na po pene ukuyasa imembu shonse isha bantunse pali Wene. Lesa alondolola ipange lya citemwiko Cakwe mu Cipingo muli uyu musango mu Malumbo 50:4-5, “Alekute myulu mu mulu, ne calo, ku kupingula abantu bakwe: aleti, Kunganisheni kuli Ine ababile bandi, abapinganina na Ine icipingo pe lambo. Amen, Hallelujah.
Ilyashi lya Lukuta lyatila ukuti ta kwali Krisimas pa myaka amakumi yabili mu lukuta lwa ntanshi. Abena Kristu ba lukuta lwa ntanshi pamo na Batumwa ba kwa Yesu balesefya fye umweshi wa kulenga mutanda akabengele kanono nga ubushiku bwa Lubatisho lwa kwa Yesu pa Yordani kuli Yohane Kabatisha. Mulandunshi balekonkomesha sana pa lubatisho lwa kwa Yesu mu fitetekelo fyabo? Ubwasuko e mfungulo yine yine ku lutambi lwa Bwina Kristu ku Batumwa. Lelo ndesubila ukutila ta mwafulunganishiwe no lubatisho lwa menshi lwa batetekela no lubatisho lwa kwa Yesu.
Ulubatisho lwa batetekela nga ifyo lwabako nalelo lwali kwata ubupilibula ubwa pusanako ukufuma ku lubatisho Yesu apokelele kuli Yohane. Eico, tulingile bonse ukukwata icitetekelo cimo cine nga abasambi ba kwa Yesu nga tulefwayo kupokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo. Tulingile bonse twapokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo pa kutetekela mu Lubatisho lwa kwa Yesu Kristu, uo apokelele kuli Yohane, kabili na mu mulopa wakwe pa Capindama.
Nga cakutila ulukuta lwa ntanshi lwatontonkenye ukutila ulubatisho lwalikwata ulutambi ulukankala, cali ni pamulandu wa kwipelesha kwa citetekelo cabo mu lubatisho lwa kwa Yesu, kabili tufwile naifwe munshiku shino ukulolekesha pa lubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane ukuba icikankala kwi pusukilo lyesu. Ukupitilishapo, tulingile ukusanga no kusungilila icitetekelo ica yana ica bwishibilo bwa cishinka, icitila ukuti Yesu alitanikwe pa mulandu wa lubatisho Lwakwe kuli Yohane. Tulingile ukutontonkanya ukutila Mupashi wa Mushilo wikala muli ifwe nga twatetekela ukuti Yesu alibatishiwe, no kufwa pa Capindama kabili alibukile ukuba Umupusushi wesu. Ulubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane kabili no mulopa Wakwe pa Capindama fyalikwata ubupilibulo bukankala pa mbilansuma iya yemba.
Inshila iyisuma iyo twingapokelelamo Umupashi wa Mushilo kutetekela mu mbilansuma iya yemba iya lubatisho lwakwa Yesu no mulopa. Ulubatisho lwa kwa Yesu lwalisamba imembu sha bantunse umukumo. Lwali ulubatisho lwa bulubushi ulututungulula ukupokelela Mupashi wa Mushilo. Pantu abantu tabeluka amaka ya lubatisho lwa kwa Yesu, bacimona ukuba fye nga ukusefya ukuli konse ukucitika pe sonde.
Ulubatisho lwa kwa Yesu lupanga imbilansuma iya yemba, iyi tweba ifyo asendele membu sha ba pano isonde no kusumino bupingushi palisho pa kusumo mulopa pa Capindama. Uuli onse uutetekela mu mashiwi ya mbilansuma iya yemba iyi alaba umo uwa mu lukuta, ululi lwa kwa Shikulu, kabili alanonka amapalo ya Mupashi wa Mushilo. Mupashi wa Mushilo ca bupe ukufuma kuli Lesa kuli abo abalekelelwa ku membu shabo.
No lubatisho Lwakwe, Yesu aishileba Umwana wa Mpanga wa kwa Lesa uwasendele membu sha ba pano isonde” cili bwino (Yohane 1:29). Muli Yohane 1:6-7 iletila, “Kwaishile umuntu, uo Lesa atumine, ishina lyakwe ni Yohane: wene aishile ku kube nte ukuti ashimike ubunte bwa lubuto ulo, mu kuti muli wene bonse batetekele.” Pakutila tutetekele muli Yesu nga Umupusushi wesu, uwasendele imembu shesu shonse, tulingile ukumfwikisha ubupyungishi bwa kwa Yohane no bunte nge fyo calembwa mu Cipingo. E lyo tungakwanisho kutetekela muli Yesu Kristu ngo Mupusushi wesu. Pakuti tupokelele Mupashi wa Mushilo, tulekabilo kukwata icitetekelo ica shipa no bunte bwakwe. Eico, pakufikilisha icine ca mbilansuma iya yemba, tulingile ukutetekela mu lubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane kabili na mu mulopa Wakwe pa Capindama.
Muli Mateo 11:12 cali lembwa aciti,“Ukufuma pa nshiku sha kwa Yohane Kabatisha ukufika na pali nomba, ubufumu bwa mu mulu bwa patikishiwa, aba mupatikisha babupoka ku maka. Aya malembo yaishibikwa ukuba amalembo ayakosa sana mu Cipingo. Eco tulingile ukuposako amano sana ku mashiwi“ukufuma pa nshiku sha kwa Yohane Kabatisha.” Cilelanga ukutila ubupyungishi bwa kwa Yohane bwali ubwa suntinkana no bupyungishi bwa kwa Yesu kwi pusukilo lyesu.
Yesu alefwaya ifwe ukwingila mu Bufumu ne citetekelo ica shipa, ica shipa nga bantu abamupatikisha. Tulabembuka cilabushiku, twaliba abanakuka lelo alatusuminisha ukwingila mu Bufumu Bwakwe ku citetekelo tacili na mulandu pa bubi bwesu twakwata. Eco aya malembo yapilibula ukuti abantu kuti basenda ubufumu bwa mu mulu ku citetekelo mu mbilansuma iya yemba iyitila ukutila Yesu alifutile membu shonse isha ba pano isonde ukupitila mu lubatisho Lwakwe kuli Yohane kabili na mu mulopa Wakwe pa Capindama. Mu mashiwi yambi, cilepilibula ukutila ku Mulu kuti kwa sendwa ukupitila mu citetekelo ica shipa mu mbilansuma ya lubatisho lwa kwa Yesu na mu mulopa.
Ulubatisho lwa kwa Yesu lwalisendele imembu shesu shonse, kabili icitetekelo cesu muli wene ciletupele shuko ukutila tukapokelela ukwisushiwa no Mupashi wa Mushilo. Tulingile ukubila iyi imbilansuma ku bena mupalamano besu, na balupwa, na kuli bonse aba pano isonde. Tulingile ukukwata icitetekelo mu mbilansuma iya yemba iyitila ukuti imembu sha ba pano isonde shali bikilwe pali Yesu ukupitila mu lubatisho Lwakwe. Ukupitila mu citetekelo cesu tukakwata ubulubushi kabili no kwisushiwa na Mupashi wa Mushilo.
Ulubatisho lwa kwa Yesu lwalifumishepo imembu shonse no mulopa Wakwe bwali ubupingushi bwa membu. Tulingile ukulondolwela abashili abena kutetekela ubusuma bwa mbilansuma ya ku menshi no Mupashi. Ni pa kucite fyo, e lyo bengatetekelamo. Ni pa kukwata icitetekelo mu lubatisho lwa kwa Yesu kuli Yohane na mu mulopa Wakwe pa Capindama e lyo umuntu engalekelelwa ku membu shakwe shonse no kupokelela ukwisushiwa na Mupashi wa Mushilo.
Uuli onse fye kuti aba umwana wa kwa Shikulu, uo Umupashi wa Mushilo waikalamo, kabili na umo muli ba munyina na bankashi pa kutetekela mu mbilansuma ya ku menshi no Mupashi. Mufwile ukukwata icitetekelo cimo cine mu mbilansuma iya yemba nga ifyo Paulo akwete. Ndetotela Shikulu pa kutupela iyi mbilansuma iya yemba kabili noku Mulumbanya. Amen.