FINTU NA UMFWILE LINTU NAPITULWUKE MU CITABO CA BUBILI.

Pa numa yaku belelenga ici Citabo, na sambilile, ukwishiba no kwiluka ukutila; uku fyalwa libili te cimo cine no ku fyalwa kwa ku mubili nangula uku pilibula imimonekele ya ku mubili, iyo nakalya. Lelo, ku fyalwa kwa ku Mupashi ukwa kutila, umubembu afyalwe libili nga umuntu uushakwata lubembu mu Mutima wa kwe.
Kabili neci ci citika lintu twa cetekela mumbila ye pusukilo, imbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo.
Lintu twa cetekela ukutila; Imfumu Yesu Kristu yaishile pano Calo no mubili wa buntunse nga uyu wine twakwata.
Bali mubatishe kuli Yoani kabatisha pa Mumana wa Jordan mu ku mutwika imembu she sonde lyonse. Asendele ishi membu, no ku sumya Umulopa wa kwe no kufwa palupanda mu kulipila amalipilo ya cilambu calubembu. Kabili, ashukwike ukufuma kubafwa pa bushiku bwalenga shitatu. Aninine mu myulu umo aikala pa cipuna cabufumu ku kulyo kwa kwa Lesa tata. Kabili ku kwine, eko akafuma no kwisa pingula imilandu ya bomi na bafwa.
Apopenefye twa cetekela umu sango uyu, no Mupashi wa mushilo waika, ukwingila no kwikala mu Mitima yesu. Acts 2:38-39.

Amenshi, ye mininako ulubatisho lwa kwa Yesu Kristu. Elyo Umupashi ci pilibula ukutila, Yesu ni Lesa. E calenga no kutila, Amenshi no Mupashi wa mushilo, ecipope fye ceka cintu Lesa abika icilenga ukutila tu fyalwe libili. Ukwabula umuntu ukwishiba,  ukwiluka no ku cetekela muli uyu musango, ninshi uyu muntu acili umubembu nangu aitunga uku cetekela muli Yesu.

Kabili naishibe no kutila, lintu twa fyalwa libili uku pitila ku Menshi no Mupashi wa mushilo, teti tu cimone na menso nangu mu kutontonkanya kwesu. Lelo kuti twa umfwa mu Mupashi kabili no kwishiba kuti twaishiba pantu ifwe fwe ba fyalwa libili ku Menshi no Mupashi wa mushilo, tulakwata ubunte mu mitima yesu. Na ubu bunte bwa kutila, Yesu asendele imembu shesu mulubatisho kabili Ali lipile na malipilo ya cilambu ca lubembu lintu asumishe umulopa wa kwe pa Lupanda. Kabili Ali shukwike no ku tupela umweo upya. Eico fwe, ta twakwata lubembu mu Mitima yesu, nakalya. Ifwe, twaba aba lungama kabili abana ba kwa Lesa.
Lelo abo aba shilati ba fyalwe libili, tekuti beluke nakalya,nga filya fine cali kuli Nicodemus. John 3:8.
Elyo kabili, ifwe fweba cetekela mu mbila ya bufumu bwa mumulu, imbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo twalikwata  umweo wa muya ya ya. John 3:16

No kutila, umuntu nga cakutila alefwaya uku fyalwa libili, afwile uku cetekela muli Yesu Kristu imiku ibili. Pakubala, afwile uku cetekela muli Yesu Kristu mu musango wa bukapepa. Mukuisanga umwine ukutila, mubembu uucili ne membu uku pitila mu malango ya kwa Lesa, pantu mu malango emo twishibila ulubembu. Romans 3:20. 
Panuma ya kwi shiba ngefi, elyo nomba afwile uku fyalwa libili uku pitila mu kucetekela ico, aishinina no kusanga ukutila acili mulubembu ico afilwa ukwikalila mu malango, na malango yene tekuti ya mulenge uku fyalwa libili nakalya. Afwile uku cetekela mu milimo intu Yesu Kristu acitile pa kutila atupusushe. Uku cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu no Mulopa, ico Yesu Kristu aishile nefi fibili. 1 John 5:6.

No kutila, lintu abana ba kwa Israel ba lepela amalambo kuli Lesa pa ku lekelelwa kwa membu shabo, ba lepela inama iyaume , kabili iya bula akalema nangula icibala. Ba letambalika amaboko pali aya yene malambo pa kuyatwika emembu shabo elyo no kwipaya pa ku sumya Umulopa nga fintu calembwa mu bena Levy 16:20-21.
 Mu musango fwe umo wine, Yesu Kristu umwana wa mpanga ya kwa Lesa uushakwete lubembu nangu lumo atupuswishe uku pitila mulubatisho lwa kwe luntu apokelele kuli Yoani kabatisha pa Mumana wa Jordan. Asumishe no Umulopa wa kwe pa Lupanda, pa ku fumwapo kwa membu shesu.
Ico umuntu onse afyalwa ne membu ikumi limo na fibili (12) shintu twa pwene uku fuma ku cikolwe cesu Adam, na bana ba kwa Israel bene bali filiwe ukwikala umweo wa bulungami uku pitila mu malango ya kwa Lesa, nangula cali cakutila balishibe amalango yonse. Ici, calengele no kutila ba lufye icilaka ca kwikala abalungami pa cinso ca Mfumu Lesa, pantu ici e cakaniko ca muntu onse ica ku fyalwa no lubembu pano isonde no kufwa  mu membu. 

Na ishibe no kutila, imembu shilembwa mu ncende shibili; pa cipampa ca mitima ya bantu elyo na mufitabo ifyo ifya isulwa pa cinso ca kwa Lesa. Jeremiah 17:1.
Ico ubumi bwa fya mweo bwaba mu Mulopa, e calenga no kutila ati, imembu shesu kuti shalipililwa fwe no mulopa we lambo ilya bula akalema nangula icibala, pantu icilambu calubembu ni mfwa. Kabili ilambo ilya bula akalema, limininako Yesu Kristu uushakwete lubembu, uwa sendele imembu shesu uku pitila mu Menshi no Mulopa. John 1:29 na 1 John 5:6.

Kabili no kutila, buncita tubi bonse ubwa muntunse ne membu shintu tucita uku pitila mu bunake bwa mibili yesu, shonse ni membu. Mu cipangano ca kale ilambo ilya kulekelela kwa membu sha bana ba kwa Israel, isha lepelwa ku Mfumu, shali isha salwa pamo nga; Impanga, Imbushi elyo ne Ciponti ca ngo`mbe. Kabili fifwile ukuba ifya bula akalema nangu icibala pantu fi sokolola Yesu Kristu uwaishile nga ilambo lya membu sha bantu bonse.
Eico, uyo umuntu onse uwa cetekela muli Yesu Kristu lelo na kwata ulubembu mu mutima wa kwe, ninshi uyu ena nimfunda buteshi ico aishinina umwine eka ukutila Ali no lubembu mu mutima wa kwe. No yo muntu uli onse, uushimikila imbila imbi, uku cila pa mbila ye pusukilo, imbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo, ninshi na ena nimfunda buteshi, kabili nikamfutu uyo uupilibula amashiwi ya kwa Lesa pakutila abikemo ifya lingana nama tontonkanyo ya kwe.
Aba bantu ba musango yu, ba pilibula amashiwi ya kwa Lesa pakutila ba shimikile ifya ku mitwe yabo nga fintu shibo Jorroboam acitile. 1 Kings 12:25-30.
Aba bantu, ba shimikila fwe amalele pa malele no kweba aba bakonka fintu ba fwile ukuba pa cinso ca kwa Lesa.
Abo aba shilati ba fyalwe libili uku pitila mu Menshi, Umulopa no Mupashi wa mushilo, kabili taba shimikila ne mbila ine iyi, lelo bashimikila imbila imbi, abo ba kashimikila ni ba kamfutu kabili nimfundabuteshi. Tatufwile na kumfwa no kukonka imifundile yabo iya bufi.

No kutila, lintu abana ba kwa Lesa batampile ukwampana pamo na basha cetekela, lintu Constantine mukalamba abikile ici cipope ica ku kana lesha abantu uku longana mulukuta ululi lonse luntu ba lefwaya mu mwaka  wa 313 panuma ya kwa Yesu, imbila ya cine, imbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo ya sankene ne mbila ya bufi, iya mulopa fwe.
Kabili na bakalamba aba tungulwile cinkupiti wa bantu abo aba fumine mulukuta lwa ciloma ca bakatolika, aba fumine pa mulandu wa ku kana suminishanya mu citetekelo cabo, taba iminine pa cicetekelo ca ku fyalwa libili uku pitila mu Menshi no Mupashi wa mushilo. Lelo aba bantu, bafulumwike ukutina uku pakashwa elyo na mafisakanwa yali mulukuta lwine ulu.
Kanshi eico, ifwe pa kukana ba bakamfutu nangu ba mfundabuteshi, tufwile uku fyalwa libili ku Menshi no Mupashi wa mushilo. Kabili iyi ine, embila ya cine intu Shikulu Yesu Kristu ashimikile kuli Nicodemus muli John 3:1-5. Kabli iyi ine, embila iya fikilishe ubulungami bonse ubwa kwa Lesa. Matthew 3:13-15.

Naishibe no kutila, Ulukuta lwa kwa Lesa, ku kumana ca pamo kwa bana ba kwa Lesa, aba fyalwa libili ku Menshi no Mulopa. Lintu bakumana mu ku shinshimuna Lesa. Kabili no Lukuta lwa musango yu, e Lukuta lwa cine. Ulu Lukuta, talufunda fintu twingalacita na fintu tatwingacita pa cinso ca kwa Lesa. Kabili na bakashimikila ba ulu Lukuta, ba shimikila fwe imbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo, ico ba tungululwa no Mupashi wa mushilo.

No kutila, Yoani kabatisha atuminwe na Lesa pa kutila, atwike imembu she sonde pa mutwe wa kwa Yesu Kristu mu ku fikisha ica lembwa mu cipangano ca kale. Ico Yoani aishile pa cifulo ca kwa Aaron shimapepo mukalamba elyo Yesu aishile pa cifulo ce lambo Abena Levi 16:21 na John 1:29.
Eco, Yoani alifikishe uku sembululwa kwesu ukwa ku Mupashi mu Mitima yesu bonse fwe ba cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu Kristu pa Mumana wa Jordan no Mulopa wa kwe pa Lupanda. Deuderonomy 10:16.
Eico nomba, icintu fwe umuntu onse afwile uku cita, ku cetekela fwe mu Menshi no Mulopa. 
Elyo abo aba fyalwa libili ku Menshi no Mupashi wa mushilo ba fwile lyonse uku sunga mu mitima yabo ukutila, uku subwa kwa ku Mupashi kwisa lintu twa cetekela mumbila ye pusukilo. Mumbila ya ku batishiwa kwa kwa Yesu Kristu na mu Mulopa wa kwe. Ilyo twa cetekela mu musango yu,  tula pekanya inyali ya ku Mupashi, "Ulukuta" na mafuta, "Umupashi" nga bana cisungu ba mano ba sano. Matthew 25:4. 
Ngefi, elintu twingalongana ca pamo nga Ulukuta ulwa kwata Umupashi wa mushilo mu mitima yesu.

Nga fintu umumana wa Jordan uupilibula imfwa no bu pingushi bwa ba bembu, ukwi bishiwa kwa kwa Yesu Kristu mu Menshi ku pilibula imfwa yakwe palupanda intu afwile pa numa ya ku senda imembu shesu mulubatisho. Elyo uku fuma kwa kwe mu Menshi, kwi mininako uku shukuka kwa kwe.
Yesu Kristu e Lesa wesu kabili, kapususha wesu uwa tupuswishe nga filya fine fwe Lesa apuswishe abena Israel mu cipangano ca kale uku pitila muku sembululwa, no mulopa wa ca kucilila untu wa bikilwe pa maingwe ya fiibi na pa fipumpumpu fya pa ma Yanda yabo. Exodus 12:21-23.
Kanshi eico, ifwe fwe ba cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu no Mulopa wa kwe nga ipusukilo lyesu, ta tutina ubupingushi bwa kwa Lesa pantu, ci katupita nga fintu ca pitile abana ba Israel. Neci cishinka ca mu sango uyu, ci tulenga uku kakulwa uku fuma ku malango ya lubembu ne mfwa pantu Lesa alishile pano isonde muli bu mubili bwa muntunse pa ku pususha ifye, fwe Bali aba bembu mu musango uyu. Neyi ine embila ya cine, mbila ya Menshi no Mulopa. 1 John 5:5-6.

Ifwe nga fwe ba lungami, fwe ba fyalwa libili ku Menshi no Mupashi, tatwingaleka uku bembuka no kulufyanya mulli uyu mubili nakalya. Lelo nangula cingaba ifi, ifwe tatwakwata lubembu iyo, pantu twali cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu no Mulopa wa kwe.  Kabili ne mitima yesu yali fyalwa libili, elyo ne membu shesu shonse ku mitima, shali sambwa. 1 Peter 3:21.
Kanshi eico, nga filya fine shifwe Abraham aumfwile icebo ca kwa Lesa no ku cetekela mu mashiwi ya kwe no kuba ubulungami, nefwe bene kuti twa pusuka nga twa cetekela mu lubatisho lwa kwa Yesu Kristu na mu Mulopa wa kwe, ico aishile no ku tupususha ku bomfya ifi fine fibili. 1 John 5:6. 

Na sambilile no kutila ati, ama shiwi ya kwa Lesa,  ayo aya lembwa mu 1 John 1:9, ya lembelwe ku balungami. Ta ya lembelwe ku ba bembu nakalya. Eico, umubembu, uyo umuntu onse uushilati afyalwe libili nga esha uku samba imembu shintu acita cila bushiku uku bomfya ama shiwi ya muli ici cipande no ku lumbula imembu ne fya kulufyanya fya kwe, imembu shakwe tashingelewa nakalya.
Cintu tu fwi ukwishiba ca kutila, uyu musambi wa kwa Yesu, John alembele iyi nkalata ku balungami, te ku babembu iyo.
Uku lumbula kwa membu kuntu umuntu uuli onse uushilati afyalwe libili enga cita kwa kutila ati, ena talati afyalwe libili. Elyo afwile uku cetekela mumbila ya Menshi no Mupashi wa mushilo.

No kutila ati, Lesa aitile fwe abantu nse bonse muli Yesu Kristu, ta shilepo nelyo umo nga fintu ba ka shimikila wa bufi ba sosa. Aitile bonse mu Mfumu Yesu Kristu. Kabili na onse uwa itwa na lesa nga ca kutila a cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu na mu Mulopa wa kwe pa Lupanda, ninshi na ena aba uwasalwa pantu Lesa aitile aba bembu, uku basala, uku ba panga abana ba kwe elyo no ku ba panga aba lungama uku bomfya Amenshi no Mulopa.
Ephesians 1:3-5 na 1 Timothy 2:4-5.
Kabili Lesa asalile Jacob muli Yesu Kristu, no ku mutemwa Ali mu temenwe. Lelo apatile Esau, pantu ali shibe kabela lintu tabalati ba pangwe ukutila Jacob akaba uwa cetekela muli Yesu Kristu. Lelo Esau takacetekele muli wene nakalya.
Jacob tali mulungami pa cinso ca kwa Lesa, kabili Alishibe no kutila ati, tali uwa yana. No ku sumina Ali sumine ukutila, aali umu bembu pa cinso ca kwa Lesa. Ici, e calengele no kutila alombe no ku senamina kwa kwa Lesa.
Lelo Esau ena ashintilile fwe pa maka na mano yakwe umwine. Kabili takwete na cilaka ca kulomba uku senamina kwa kwa Lesa nakalya. Eco, umuntu onse uulefwaya ukuti akapusuke, afwile ukuba nga Jacob. Ta fwile uku ba nga Esau iyo.

No kutila, Yesu Kristu aishile pano nse nga umwana wa luko lwa kwa Judah uwa mung`anda ya sha Mfumu. Taishile nga umwana wa luko lwa kwa Aaron na kalya. Aishile nga Imfumu, shi mapepo mukalamba kabili nga Kasesema. Eca lengele ne cipangano cakale ica malango ya kwa Lesa ci pili bulwe no ku pyanikishapo ne cipangano ca wamisha ice pusukilo, pantu amalango tayatalile aya pususha po umuntu nangu umo ukufuma kulubembu lwe sonde, ico umuntunse onse afiliilwe uku sunga amalango yonse. Kuli bumuntu nse bwesu, amalango tekuti ya sungwe na kalya. James 2:10.
Yesu Kristu aishile ipela umwine nga ilambo uku pitila mu lubatisho lwa kwe no mulopa wa kwe untu asumishe palupanda no ku tupususha bonse fwe, kabili no ku cipanga ica yanguka kuli baifwe  mu kufuma kulubembu pa muku fwe umo pantu uku temwa kwa kwa Lesa, kwa cila pa bupingushi bwa kwe.

No kutila, kwaba ifya ku fwala fye pusukilo fibili fintu abetwa ba kapepa ba fwala ukulingana no kutetekela kwabo ukupitila mu ma shiwi ya kwa Lesa yantu ba umfwa.
Ica ku fwala ca kubalilapo ca pangilwe no muntu (Adam) uku bomfya amabula ya Mukunyu. Ica ku fwala ca bubili ca pangilwe na Lesa, uku bomfya impapa sha nama.
Lelo pali ifi ifya ku fwala fibili, ifya ku fwala fya wamisha po, fintu fya pangilwe na Lesa uku bomfya impapa sha nama pantu ubumi bwa nama bwali pelwa pa kucingilila fwe bantunse.
Umuntu uufwala ifya ku fwala fya pangwa na mabula ya Mukunyu, ci pilibula umuntu uufisa imembu sha kwe mumilimo ya kwe iisuma intu acita. kabili tabafwaya uku konka Lesa uku pitila muku fwala ifya kufwala fya  pangilwe na Lesa. Mu musango uyu wine nabo aba itunga aba cetekela, ba fwala ifya ku fwala fya mabula ifwa pangwa no muntunse, ifya cicetekelo cabufi. Ica matontonkanyo ya muntunse, ica mapepo ya kulapila, uku funga, uku pepela mumpili inshita ne nshita, elyo na fimbimbi po pantu fintu ba cifwala kale, filoma mu nshita fwe iyi nono, no kutampa ukupona uku fuma ku mibili  yabo. Aba bantu, bali kana icicetekelo ca pangilwe na Lesa, ica Menshi no Mupashi wa mushilo nga fintu calembwa muli John 3:1-5.
Eico kanshi aba ba mfundabuteshi bapanga no ku fwala ifya ku fwala ifipya ifya mabula ya Mukunyu, ifya mapepo ya kulapila inshita ne nshita pantu ba lifilwa ukwikalila mu malango ya kwa Lesa. Ci balenga uku fwa insoni mu ku sanga ukuti bala toba amalango cila nshita. Kabili, ba sangwa ne membu mu Mitima yabo ico amapepo yabo aya kulapila nshita ne nshita, tekuti ya fuute ulubembu mu Mitima yabo nakalya.
Eico, ici citetekelo ca musango uyu, e citetekelo ca mabula ya Mukunyu, ici citetekelo ca bufi. Icapangwa na tontonkanyo ya bu muntu.
Eico umuntu nga alefwaya uku pusuka uku fuma ku lubembu lwe sonde, afwile uku fwala ifya kufwala fintu fya pangilwe na Lesa. Ifi fyakufwala, fintu fwakosa ico uwa fipangile, e kabumba wesu, kabili Ali twishiba bwino. Nefi fya kufwala, fwa pangilwe pa numa Lesa a pele inama nga ilambo lya kusenda imembu shesu. Asumishe no Umulopa wa ishi nama, apangile ne fyakufwala fya mpapa sha nama no ku fimba ubwaba bwesu. Eico, umuntu onse uu lefwaya uku pusuka, afwile uku shita ifi fwa kufwala apa bula umu temgo.
Neci ca kufwala, Lubatisho lwa kwa Yesu no Mulopa wa kwe pa Lupanda.

Umuntu, afwile fye ukwa suka kuli ici cipangano cipya uku pitila mu ku cetekela mu Lubatisho lwa kwa Yesu na mu Mulopa wa kwe pa Lupanda, mu Mitima yesu. Elyo panuma ya ku cetekela nga ifi, tufwile ukwi kala umweo wa kulundulula ubufumu bwa kwa Lesa, kabili no kwikala umweo wa bulungami bwa kwe. Tu fwile nomba tu shimikile mbila nsuma isonde fwe lyonse pantu ecintu tu belele no mweo uku fika ne lelo.

No kutila, ulubatisho lwa kwa Yesu mu cipangano cipya elyo no kutambalika amaboko pa malambo ya nama kuntu kwa lecitwa mu cipangano ca kale, cilolani kuli cimo ne cinankwe. Kabili apa pene, epa cikumanimo ca cipangano ca kale ne cipangano cipya.
Nga fintu insalu sha ku Tabernacle shale suntinkanishiwa uku bomfya utupunda ne nshinga sha lebikwa pa mpela ya ishi shine nsalu, ici pangano ca kale ne cipangano cipya fya suntinkanishiwa pa ku bika imembu pa nama, Levi 16:20 na Lubatisho lwa kwa Yesu Kristu pa Mumana wa Jordan. Matthew 3:13-15.

Ubu fwayo bwa kwa Lesa bwa kutila ati, tu cetekele mu milimo intu Yesu Kristu aishile cita pa kutupususha. Yesu atu puswishe uku fuma ku lubembu lwe sonde uku pitila mu mulubatisho lwa kwe kuli Yoani na mu Mulopa wa palupanda. 1 John 5:6 na 1 Peter 3:21.
Ubu, ebulungami bwa kwa Lesa ubwa kuti tu fyalwe libili ku Menshi no Mupashi wa mushilo ico Lesa talelomba imilimo isuma uku fuma kuli ba ifwe nakalya. Lelo kutila, tu kwate ubumi muli wene kabili pa numa ya ici, elyo tu bombe umulimo wa ku lundulula ubufumu bwa mu mulu ukulingana na pa cicetekelo ca menshi no Mupashi.

No kutila, uyo abo bali bonse aba shimikila ama shiwi ya kwa Lesa ukwabula ukutila ba cetekele mu mbila ya Menshi no Mupashi, e bancita tubi aba itunga uku cetekela muli Yesu libe na ba kwata imembu mu Mitima yabo, ico taba fyalwa libili. Aba ba shi mapepo ba bufi, bala tamfya ne ngulu no ku posha ama lwele elyo na fimbipo. Matthew 7:22-23.
Ta baishiba ukutila cintu Yesu abalilepo uku cita lintu aishile tampa uku bomba umulimo wa kwe, ku batishiwa kuli Yoani kabatisha mu Mumana wa Jordan pa kutila asende imembu she sonde pa kufikilisha ubulungami bonse. Matthew 3:15 na 1 Peter 3:21.
Eico ilyo umuntu talati atampe uku shimikila ama shiwi ya kwa Lesa, afwile uku fyalwa libili uku pitila mu ku cetekela mulubatisho lwa kwa Yesu no Mulopa wa kwe pa Lupanda, pa kuti imembu sha kwe, shi fumishiwepo, kabili apokelele no Mupashi wa mushilo pa muku umo wine fye elintu engaba kashimikila wa mashiwi ya kwa Lesa.

Ine ndetotela imfumu Lesa pa ku mpususha uku fuma ku membu shandi shonse uku pitila mu Lubatisho lwa kwa Yesu na mu Mulopa wa kwe pa Lupanda. Eico, ine na lengwa ukuba umuntungwa, uwa bula akalema pa cinso ca kwa Lesa, kabili uuwa shila. Kabili, pa ku nkuminkanya no Lukuta lwa kwe no musha wa kwe. A mpela na maka ya kuba umwana wa kwe, no kulenga ukutila nkekale na Shikulu Yesu Kristu imyaka ikana limo, no ku pyana umulu upya ne calo cipya mu paradise. Amen!!!

Eliot Bwalya, Zambia